| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Saṁyutta Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationសំយុត្ត និកាយ ៤៤។១
The Related Suttas Collection 44.1
១។ អព្យាកតវគ្គ
1. The Undeclared Points
ខេមាសុត្ត
With Khemā
ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
តេន ខោ បន សមយេន ខេមា ភិក្ខុនី កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានា អន្តរា ច សាវត្ថិំ អន្តរា ច សាកេតំ តោរណវត្ថុស្មិំ វាសំ ឧបគតា ហោតិ។ អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ សាកេតា សាវត្ថិំ គច្ឆន្តោ, អន្តរា ច សាកេតំ អន្តរា ច សាវត្ថិំ តោរណវត្ថុស្មិំ ឯករត្តិវាសំ ឧបគច្ឆិ។
Now at that time the nun Khemā was wandering in the land of the Kosalans between Sāvatthī and Sāketa when she took up residence in Toraṇavatthu. Then King Pasenadi was traveling from Sāketa to Sāvatthī, and he too stayed in Toraṇavatthu for a single night.
អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ អញ្ញតរំ បុរិសំ អាមន្តេសិ: “ឯហិ ត្វំ, អម្ភោ បុរិស, តោរណវត្ថុស្មិំ តថារូបំ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា ជាន យមហំ អជ្ជ បយិរុបាសេយ្យន៑”តិ។
Then King Pasenadi addressed a man, “Please, mister, check if there’s a suitable ascetic or brahmin in Toraṇavatthu to whom I can pay homage.”
“ឯវំ, ទេវា”តិ ខោ សោ បុរិសោ រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស បដិស្សុត្វា កេវលកប្បំ តោរណវត្ថុំ អាហិណ្ឌន្តោ នាទ្ទស តថារូបំ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា យំ រាជា បសេនទិ កោសលោ បយិរុបាសេយ្យ។
“Yes, Your Majesty,” replied that man. He searched all over Toraṇavatthu, but he couldn’t see a suitable ascetic or brahmin for the king to pay homage to.
អទ្ទសា ខោ សោ បុរិសោ ខេមំ ភិក្ខុនិំ តោរណវត្ថុស្មិំ វាសំ ឧបគតំ។ ទិស្វាន យេន រាជា បសេនទិ កោសលោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ឯតទវោច: “នត្ថិ ខោ, ទេវ, តោរណវត្ថុស្មិំ តថារូបោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា យំ ទេវោ បយិរុបាសេយ្យ។ អត្ថិ ច ខោ, ទេវ, ខេមា នាម ភិក្ខុនី, តស្ស ភគវតោ សាវិកា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។ តស្សា ខោ បន អយ្យាយ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ: ‘បណ្ឌិតា, វិយត្តា មេធាវិនី ពហុស្សុតា ចិត្តកថា កល្យាណបដិភានាៜតិ។ តំ ទេវោ បយិរុបាសតូ”តិ។
But he saw that the nun Khemā was staying there, so he went to the king and said to him, “Your Majesty, there’s no ascetic or brahmin in Toraṇavatthu for the king to pay homage to. But there is the nun Khemā, who’s a disciple of the Blessed One, the perfected one, the fully awakened Buddha. She has a good reputation as being astute, competent, clever, learned, a brilliant speaker, and eloquent. Your Majesty may pay homage to her.”
អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ យេន ខេមា ភិក្ខុនី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ខេមំ ភិក្ខុនិំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ខេមំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច:
Then King Pasenadi of Kosala went up to the nun Khemā, bowed, sat down to one side, and said to her:
“កិំ នុ ខោ, អយ្យេ, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា”តិ?
“Ma’am, does a Realized One exist after death?”
“អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, ភគវតា: ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜ”តិ។
“Great king, this has not been declared by the Buddha.”
“កិំ បនយ្យេ, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា”តិ?
“Well then, does a Realized One not exist after death?”
“ឯតម្បិ ខោ, មហារាជ, អព្យាកតំ ភគវតា: ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜ”តិ។
“This too has not been declared by the Buddha.”
“កិំ នុ ខោ, អយ្យេ, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា”តិ?
“Well then, does a Realized One both exist and not exist after death?”
“អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, ភគវតា: ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜ”តិ។
“This has not been declared by the Buddha.”
“កិំ បនយ្យេ, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា”តិ។
“Well then, does a Realized One neither exist nor not exist after death?”
“ឯតម្បិ ខោ, មហារាជ, អព្យាកតំ ភគវតា: ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜ”តិ។
“This too has not been declared by the Buddha.”
“‘កិំ នុ ខោ, អយ្យេ, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ, ឥតិ បុដ្ឋា សមានា: ‘អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, ភគវតា—ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ វទេសិ។ ‘កិំ បនយ្យេ, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ ឥតិ បុដ្ឋា សមានា: ‘ឯតម្បិ ខោ, មហារាជ, អព្យាកតំ ភគវតា—ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ វទេសិ។ ‘កិំ នុ ខោ, អយ្យេ, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ ឥតិ បុដ្ឋា សមានា: ‘អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, ភគវតា—ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ វទេសិ។ ‘កិំ បនយ្យេ, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ ឥតិ បុដ្ឋា សមានា: ‘ឯតម្បិ ខោ, មហារាជ, អព្យាកតំ ភគវតា—នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ វទេសិ។ កោ នុ ខោ, អយ្យេ, ហេតុ, កោ បច្ចយោ យេនេតំ អព្យាកតំ ភគវតា”តិ?
“Ma’am, when asked these questions, you say that this has not been declared by the Buddha. What’s the cause, what’s the reason why this has not been declared by the Buddha?”
“តេន ហិ, មហារាជ, តញ្ញេវេត្ថ បដិបុច្ឆិស្សាមិ។ យថា តេ ខមេយ្យ តថា នំ ព្យាករេយ្យាសិ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ,
“Well then, great king, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like. What do you think, great king?
អត្ថិ តេ កោចិ គណកោ វា មុទ្ទិកោ វា សង្ខាយកោ វា យោ បហោតិ គង្គាយ វាលុកំ គណេតុំ—ឯត្តកា វាលុកា ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វាលុកសតានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វាលុកសហស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ វាលុកសតសហស្សានិ ឥតិ វា”តិ?
Is there any accountant or finger-tallier or reckoner who can count the grains of sand in the Ganges, that is, how many grains of sand there are, how many hundreds or thousands or hundreds of thousands of grains of sand?”
“នោ ហេតំ, អយ្យេ”។
“No, ma’am.”
“អត្ថិ បន តេ កោចិ គណកោ វា មុទ្ទិកោ វា សង្ខាយកោ វា យោ បហោតិ មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ គណេតុំ—ឯត្តកានិ ឧទកាឡ្ហកានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ ឧទកាឡ្ហកសតានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ ឧទកាឡ្ហកសហស្សានិ ឥតិ វា, ឯត្តកានិ ឧទកាឡ្ហកសតសហស្សានិ ឥតិ វា”តិ?
“Is there any accountant or finger-tallier or reckoner who can count the water in the ocean, that is, how many gallons of water there are, how many hundreds or thousands or hundreds of thousands of gallons of water?”
“នោ ហេតំ, អយ្យេ”។ “តំ កិស្ស ហេតុ”? “មហាយ្យេ, សមុទ្ទោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ ទុប្បរិយោគាហោ”តិ។
“No, ma’am. Why is that? Because the ocean is deep, immeasurable, and hard to fathom.”
“ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យេន រូបេន តថាគតំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ តំ រូបំ តថាគតស្ស បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ។ រូបសង្ខាយវិមុត្តោ ខោ, មហារាជ, តថាគតោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ ទុប្បរិយោគាហោ—សេយ្យថាបិ មហាសមុទ្ទោ។ ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ។
“In the same way, great king, any form by which a Realized One might be described has been cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and unable to arise in the future. A Realized One is freed from reckoning in terms of form. They’re deep, immeasurable, and hard to fathom, like the ocean. To say that after death, a Realized One still exists, or no longer exists, or both still exists and no longer exists, or neither still exists nor no longer exists: none of these apply.
យាយ វេទនាយ តថាគតំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ, សា វេទនា តថាគតស្ស បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវង្កតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា។ វេទនាសង្ខាយវិមុត្តោ, មហារាជ, តថាគតោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ ទុប្បរិយោគាហោ—សេយ្យថាបិ មហាសមុទ្ទោ។ ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ។ យាយ សញ្ញាយ តថាគតំ …បេ… យេហិ សង្ខារេហិ តថាគតំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ, តេ សង្ខារា តថាគតស្ស បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវង្កតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា។ សង្ខារសង្ខាយវិមុត្តោ ខោ, មហារាជ, តថាគតោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ ទុប្បរិយោគាហោ—សេយ្យថាបិ មហាសមុទ្ទោ។ ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ។ យេន វិញ្ញាណេន តថាគតំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ តំ វិញ្ញាណំ តថាគតស្ស បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ។ វិញ្ញាណសង្ខាយវិមុត្តោ ខោ, មហារាជ, តថាគតោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ ទុប្បរិយោគាហោ—សេយ្យថាបិ មហាសមុទ្ទោ។ ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតី”តិ។
Any feeling … perception … functioning patterns … consciousness by which a Realized One might be described has been cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and unable to arise in the future. A Realized One is freed from reckoning in terms of consciousness. They’re deep, immeasurable, and hard to fathom, like the ocean. To say that after death, a Realized One still exists, or no longer exists, or both still exists and no longer exists, or neither still exists nor no longer exists: none of these apply.”
អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ខេមាយ ភិក្ខុនិយា ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ខេមំ ភិក្ខុនិំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ។
Then King Pasenadi approved and agreed with what the nun Khemā said. Then he got up from his seat, bowed, and respectfully circled her, keeping her on his right, before leaving.
អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ អបរេន សមយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ភគវន្តំ ឯតទវោច: “កិំ នុ ខោ, ភន្តេ, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា”តិ? “អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, មយា: ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜ”តិ។ “កិំ បន, ភន្តេ, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា”តិ? “ឯតម្បិ ខោ, មហារាជ, អព្យាកតំ មយា: ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜ”តិ។ “កិំ នុ ខោ, ភន្តេ, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា”តិ? “អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, មយា: ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜ”តិ។ “កិំ បន, ភន្តេ, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា”តិ? “ឯតម្បិ ខោ, មហារាជ, អព្យាកតំ មយា: ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜ”តិ។ “‘កិំ នុ ខោ, ភន្តេ, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ: ‘អព្យាកតំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, មយា—ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ វទេសិ …បេ…។ “‘កិំ បន, ភន្តេ, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ: ‘ឯតម្បិ ខោ, មហារាជ, អព្យាកតំ មយា—នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិ វទេសិ។ កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ, កោ បច្ចយោ, យេនេតំ អព្យាកតំ ភគវតា”តិ?
Then on a later occasion King Pasenadi of Kosala went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. He asked the Buddha exactly the same questions he had asked the nun Khemā, and received the same answers.
“តេន ហិ, មហារាជ, តញ្ញេវេត្ថ បដិបុច្ឆិស្សាមិ។ យថា តេ ខមេយ្យ តថា នំ ព្យាករេយ្យាសិ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, អត្ថិ តេ កោចិ គណកោ វា មុទ្ទិកោ វា សង្ខាយកោ វា យោ បហោតិ គង្គាយ វាលុកំ គណេតុំ—ឯត្តកា វាលុកា ឥតិ វា …បេ… ឯត្តកានិ វាលុកសតសហស្សានិ ឥតិ វា”តិ? “នោ ហេតំ, ភន្តេ”។ “អត្ថិ បន តេ កោចិ គណកោ វា មុទ្ទិកោ វា សង្ខាយកោ វា យោ បហោតិ មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ គណេតុំ—ឯត្តកានិ ឧទកាឡ្ហកានិ ឥតិ វា …បេ… ឯត្តកានិ ឧទកាឡ្ហកសតសហស្សានិ ឥតិ វា”តិ? “នោ ហេតំ, ភន្តេ”។ “តំ កិស្ស ហេតុ”? “មហា, ភន្តេ, សមុទ្ទោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ ទុប្បរិយោគាហោ។
ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យេន រូបេន តថាគតំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ, តំ រូបំ តថាគតស្ស បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ។ រូបសង្ខាយវិមុត្តោ ខោ, មហារាជ, តថាគតោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ ទុប្បរិយោគាហោ—សេយ្យថាបិ មហាសមុទ្ទោ។ ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ …បេ… ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ។ យាយ វេទនាយ …បេ… យាយ សញ្ញាយ …បេ… យេហិ សង្ខារេហិ …បេ…។
យេន វិញ្ញាណេន តថាគតំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ, តំ វិញ្ញាណំ តថាគតស្ស បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ។ វិញ្ញាណសង្ខាយវិមុត្តោ ខោ, មហារាជ, តថាគតោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ ទុប្បរិយោគាហោ—សេយ្យថាបិ មហាសមុទ្ទោ។ ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតិ, ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាៜតិបិ ន ឧបេតី”តិ។
“អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ, ភន្តេ។ យត្រ ហិ នាម សត្ថុ ចេវ សាវិកាយ ច អត្ថេន អត្ថោ ព្យញ្ជនេន ព្យញ្ជនំ សំសន្ទិស្សតិ, សមេស្សតិ, ន វិរោធយិស្សតិ យទិទំ អគ្គបទស្មិំ។ ឯកមិទាហំ, ភន្តេ, សមយំ ខេមំ ភិក្ខុនិំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតមត្ថំ អបុច្ឆិំ។ សាបិ មេ អយ្យា ឯតេហិ បទេហិ ឯតេហិ ព្យញ្ជនេហិ ឯតមត្ថំ ព្យាកាសិ, សេយ្យថាបិ ភគវា។ អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ, ភន្តេ។ យត្រ ហិ នាម សត្ថុ ចេវ សាវិកាយ ច អត្ថេន អត្ថោ ព្យញ្ជនេន ព្យញ្ជនំ សំសន្ទិស្សតិ, សមេស្សតិ, ន វិរោធយិស្សតិ យទិទំ អគ្គបទស្មិំ។
He said, “It’s incredible, sir, it’s amazing! How the meaning and the phrasing of the teacher and the disciple fit together and agree without contradiction when it comes to the chief matter! This one time I went to the nun Khemā and asked her about this matter. And she explained it to me with these words and phrases, just like the Buddha. It’s incredible, sir, it’s amazing! How the meaning and the phrasing of the teacher and the disciple fit together and agree without contradiction when it comes to the chief matter!
ហន្ទ ទានិ មយំ, ភន្តេ, គច្ឆាម។ ពហុកិច្ចា មយំ ពហុករណីយា”តិ។
Well, now, sir, I must go. I have many duties, and much to do.”
“យស្សទានិ ត្វំ, មហារាជ, កាលំ មញ្ញសី”តិ។
“Please, great king, go at your convenience.”
អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមីតិ។
Then King Pasenadi approved and agreed with what the Buddha said. Then he got up from his seat, bowed, and respectfully circled him, keeping him on his right, before leaving.
បឋមំ។
The authoritative text of the Saṁyutta Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
