| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā |
កេណិយជដិលវត្ថុកថា
Keṇiyajaṭilavatthukathā
៣០០. កាជេហិ គាហាបេត្វាតិ បញ្ចហិ កាជសតេហិ សុសង្ខតស្ស ពទរបានស្ស កុដសហស្សំ គាហាបេត្វា។ ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វាតិ ‘‘សាធុ ភិក្ខវេ បានំ អបិវន្តា សមណស្ស គោតមស្ស សាវកា បច្ចយពាហុល្លិកាតិ វាទំ ន ឧប្បាទយិត្ថ, មយិ ច គារវំ អកត្ថ, មម ច តុម្ហេសុ គារវំ ជនយិត្ថ, ឥតិ វោ អហំ ឥមិនា ការណេន សុដ្ឋុ បសន្នោ’’តិអាទិនា នយេន ធម្មិំ កថំ កត្វា អនុជានាមិ ភិក្ខវេ អដ្ឋ បានានីតិអាទិមាហ។
300.Kājehi gāhāpetvāti pañcahi kājasatehi susaṅkhatassa badarapānassa kuṭasahassaṃ gāhāpetvā. Etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvāti ‘‘sādhu bhikkhave pānaṃ apivantā samaṇassa gotamassa sāvakā paccayabāhullikāti vādaṃ na uppādayittha, mayi ca gāravaṃ akattha, mama ca tumhesu gāravaṃ janayittha, iti vo ahaṃ iminā kāraṇena suṭṭhu pasanno’’tiādinā nayena dhammiṃ kathaṃ katvā anujānāmi bhikkhave aṭṭha pānānītiādimāha.
តត្ថ អម្ពបានន្តិ អាមេហិ វា បក្កេហិ វា អម្ពេហិ កតបានំ។ តត្ថ អាមេហិ ករោន្តេន អម្ពតរុណានិ ភិន្ទិត្វា ឧទកេ បក្ខិបិត្វា អាតបេ អាទិច្ចបាកេន បចិត្វា បរិស្សាវេត្វា តទហុបដិគ្គហិតេហិ មធុសក្ករកប្បូរាទីហិ យោជេត្វា កាតព្ពំ។ ឯវំ កតំ បុរេភត្តមេវ កប្បតិ។ អនុបសម្បន្នេហិ កតំ លភិត្វា បន បុរេភត្តំ បដិគ្គហិតំ បុរេភត្តំ សាមិសបរិភោគេនាបិ វដ្ដតិ, បច្ឆាភត្តំ និរាមិសបរិភោគេន យាវ អរុណុគ្គមនា វដ្ដតិយេវ។ ឯស នយោ សព្ពបានេសុ។
Tattha ambapānanti āmehi vā pakkehi vā ambehi katapānaṃ. Tattha āmehi karontena ambataruṇāni bhinditvā udake pakkhipitvā ātape ādiccapākena pacitvā parissāvetvā tadahupaṭiggahitehi madhusakkarakappūrādīhi yojetvā kātabbaṃ. Evaṃ kataṃ purebhattameva kappati. Anupasampannehi kataṃ labhitvā pana purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisaparibhogenāpi vaṭṭati, pacchābhattaṃ nirāmisaparibhogena yāva aruṇuggamanā vaṭṭatiyeva. Esa nayo sabbapānesu.
តេសុ បន ជម្ពុបានន្តិ ជម្ពុផលេហិ កតបានំ។ ចោចបានន្តិ អដ្ឋិកេហិ កទលិផលេហិ កតបានំ។ មោចបានន្តិ អនដ្ឋិកេហិ កទលិផលេហិ កតបានំ។ មធុកបានន្តិ មធុកានំ ជាតិរសេន កតបានំ; តំ បន ឧទកសម្ភិន្នំ វដ្ដតិ, សុទ្ធំ ន វដ្ដតិ។ មុទ្ទិកបានន្តិ មុទ្ទិកា ឧទកេ មទ្ទិត្វា អម្ពបានំ វិយ កតបានំ។ សាលូកបានន្តិ រត្តុប្បលនីលុប្បលាទីនំ សាលូកេ មទ្ទិត្វា កតបានំ។ ផារុសកបានន្តិ ផារុសកផលេហិ អម្ពបានំ វិយ កតបានំ។ ឥមានិ អដ្ឋ បានានិ សីតានិបិ អាទិច្ចបាកានិបិ វដ្ដន្តិ, អគ្គិបាកានិ ន វដ្ដន្តិ។ ធញ្ញផលរសន្តិ សត្តន្នំ ធញ្ញានំ ផលរសំ។ ឌាករសន្តិ បក្កឌាករសំ។ យាវកាលិកបត្តានញ្ហិ បុរេភត្តំយេវ រសោ កប្បតិ។ យាវជីវិកានំ បដិគ្គហេត្វា ឋបិតសប្បិអាទីហិ សទ្ធិំ បក្កានំ សត្តាហំ កប្បតិ។ សចេ បន សុទ្ធឧទកេន បចតិ, យាវជីវម្បិ វដ្ដតិ។ ខីរាទីហិ បន សទ្ធិំ បចិតុំ ន វដ្ដតិ។ អញ្ញេហិ បក្កម្បិ ឌាករសសង្ខ្យមេវ គច្ឆតិ។ កុរុន្ទិយំ បន ‘‘យាវកាលិកបត្តានម្បិ សីតោទកេន មទ្ទិត្វា កតរសោ វា អាទិច្ចបាកោ វា វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ។ ឋបេត្វា មធុកបុប្ផរសន្តិ ឯត្ថ មធុកបុប្ផរសោ អគ្គិបាកោ វា ហោតុ អាទិច្ចបាកោ វា, បច្ឆាភត្តំ ន វដ្ដតិ។ បុរេភត្តម្បិ យំ បានំ គហេត្វា មជ្ជំ ករោន្តិ, សោ អាទិតោ បដ្ឋាយ ន វដ្ដតិ។ មធុកបុប្ផំ បន អល្លំ វា សុក្ខំ វា ភជ្ជិតំ វា តេន កតផាណិតំ វា យតោ បដ្ឋាយ មជ្ជំ ន ករោន្តិ, តំ សព្ពំ បុរេភត្តំ វដ្ដតិ។ ឧច្ឆុរសោ និកសដោ បច្ឆាភត្តំ វដ្ដតិ ។ ឥតិ បានានិ អនុជានន្តេន ឥមេបិ ចត្តារោ រសា អនុញ្ញាតាតិ។ អគ្គិហុត្តមុខា យញ្ញាតិអាទីសុ អគ្គិហុតំ សេដ្ឋំ, អគ្គិហុតំ មុខន្តិ វុត្តំ ហោតិ។
Tesu pana jambupānanti jambuphalehi katapānaṃ. Cocapānanti aṭṭhikehi kadaliphalehi katapānaṃ. Mocapānanti anaṭṭhikehi kadaliphalehi katapānaṃ. Madhukapānanti madhukānaṃ jātirasena katapānaṃ; taṃ pana udakasambhinnaṃ vaṭṭati, suddhaṃ na vaṭṭati. Muddikapānanti muddikā udake madditvā ambapānaṃ viya katapānaṃ. Sālūkapānanti rattuppalanīluppalādīnaṃ sālūke madditvā katapānaṃ. Phārusakapānanti phārusakaphalehi ambapānaṃ viya katapānaṃ. Imāni aṭṭha pānāni sītānipi ādiccapākānipi vaṭṭanti, aggipākāni na vaṭṭanti. Dhaññaphalarasanti sattannaṃ dhaññānaṃ phalarasaṃ. Ḍākarasanti pakkaḍākarasaṃ. Yāvakālikapattānañhi purebhattaṃyeva raso kappati. Yāvajīvikānaṃ paṭiggahetvā ṭhapitasappiādīhi saddhiṃ pakkānaṃ sattāhaṃ kappati. Sace pana suddhaudakena pacati, yāvajīvampi vaṭṭati. Khīrādīhi pana saddhiṃ pacituṃ na vaṭṭati. Aññehi pakkampi ḍākarasasaṅkhyameva gacchati. Kurundiyaṃ pana ‘‘yāvakālikapattānampi sītodakena madditvā kataraso vā ādiccapāko vā vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Ṭhapetvā madhukapuppharasanti ettha madhukapuppharaso aggipāko vā hotu ādiccapāko vā, pacchābhattaṃ na vaṭṭati. Purebhattampi yaṃ pānaṃ gahetvā majjaṃ karonti, so ādito paṭṭhāya na vaṭṭati. Madhukapupphaṃ pana allaṃ vā sukkhaṃ vā bhajjitaṃ vā tena kataphāṇitaṃ vā yato paṭṭhāya majjaṃ na karonti, taṃ sabbaṃ purebhattaṃ vaṭṭati. Ucchuraso nikasaṭo pacchābhattaṃ vaṭṭati . Iti pānāni anujānantena imepi cattāro rasā anuññātāti. Aggihuttamukhā yaññātiādīsu aggihutaṃ seṭṭhaṃ, aggihutaṃ mukhanti vuttaṃ hoti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១៨២. កេណិយជដិលវត្ថុ • 182. Keṇiyajaṭilavatthu
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / កេណិយជដិលវត្ថុកថាវណ្ណនា • Keṇiyajaṭilavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / កេណិយជដិលវត្ថុកថាវណ្ណនា • Keṇiyajaṭilavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / កេណិយជដិលវត្ថុកថាវណ្ណនា • Keṇiyajaṭilavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១៨២. កេណិយជដិលវត្ថុកថា • 182. Keṇiyajaṭilavatthukathā
