| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
ចត្តារោនិស្សយាទិកថាវណ្ណនា
Cattāronissayādikathāvaṇṇanā
១២៨. ឯកបោរិសា វាតិអាទិ សត្តានំ សរីរច្ឆាយំ បាទេហិ មិនិត្វា ជាននប្បការទស្សនំ។ ឆសត្តបទបរមតា ហិ ឆាយា ‘‘បោរិសា’’តិ វុច្ចតិ។ ឥទញ្ច ឧតុប្បមាណាចិក្ខនាទិ ច អាគន្តុកេហិ សទ្ធិំ វីមំសិត្វា វុឌ្ឍនវភាវំ ញត្វា វន្ទនវន្ទាបនាទិករណត្ថំ វុត្តំ។ ឯតិ អាគច្ឆតិ, គច្ឆតិ ចាតិ ឧតុ, សោវ បមិយតេ អនេន សំវច្ឆរន្តិ បមាណន្តិ អាហ ‘‘ឧតុយេវ ឧតុប្បមាណ’’ន្តិ។ អបរិបុណ្ណាតិ ឧបសម្បទាទិវសេន អបរិបុណ្ណា។ យទិ ឧតុវេមជ្ឈេ ឧបសម្បាទិតោ, តទា តស្មិំ ឧតុម្ហិ អវសិដ្ឋទិវសាចិក្ខនំ ‘‘ទិវសភាគាចិក្ខន’’ន្តិ ទស្សេតិ។ តេនាហ ‘‘យត្តកេហិ ទិវសេហិ យស្ស យោ ឧតុ អបរិបុណ្ណោ, តេ ទិវសេ’’តិ។ តត្ថ យស្ស តំ ខណំ លទ្ធូបសម្បទស្ស បុគ្គលស្ស សម្ពន្ធី យោ ឧតុ យត្តកេហិ ទិវសេហិ អបរិបុណ្ណោ, តេ ទិវសេតិ យោជនា។
128.Ekaporisā vātiādi sattānaṃ sarīracchāyaṃ pādehi minitvā jānanappakāradassanaṃ. Chasattapadaparamatā hi chāyā ‘‘porisā’’ti vuccati. Idañca utuppamāṇācikkhanādi ca āgantukehi saddhiṃ vīmaṃsitvā vuḍḍhanavabhāvaṃ ñatvā vandanavandāpanādikaraṇatthaṃ vuttaṃ. Eti āgacchati, gacchati cāti utu, sova pamiyate anena saṃvaccharanti pamāṇanti āha ‘‘utuyeva utuppamāṇa’’nti. Aparipuṇṇāti upasampadādivasena aparipuṇṇā. Yadi utuvemajjhe upasampādito, tadā tasmiṃ utumhi avasiṭṭhadivasācikkhanaṃ ‘‘divasabhāgācikkhana’’nti dasseti. Tenāha ‘‘yattakehi divasehi yassa yo utu aparipuṇṇo, te divase’’ti. Tattha yassa taṃ khaṇaṃ laddhūpasampadassa puggalassa sambandhī yo utu yattakehi divasehi aparipuṇṇo, te divaseti yojanā.
ឆាយាទិកមេវ សព្ពំ សង្គហេត្វា គាយិតព្ពតោ កថេតព្ពតោ សង្គីតីតិ អាហ ‘‘ឥទមេវា’’តិអាទិ។ តត្ថ ឯកតោ កត្វា អាចិក្ខិតព្ពំ។ ត្វំ កិំ លភសីតិ ត្វំ ឧបសម្បាទនកាលេ កតរវស្សំ, កតរឧតុញ្ច លភសិ, កតរស្មិំ តេ ឧបសម្បទា លទ្ធាតិ អត្ថោ។ វស្សន្តិ វស្សានឧតុ។ ឥទញ្ច សំវច្ឆរាចិក្ខនំ វិនា វុត្តម្បិ ន ញាយតីតិ ឥមិនា ឧតុអាចិក្ខនេនេវ សាសនវស្សេសុ វា កលិយុគវស្សាទីសុ វា សហស្សិមេ វា សតិមេ វា អសុកំ ឧតុំ លភាមីតិ ទស្សិតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ ‘‘ឆាយា’’តិ ឥទំ បាឡិយំ អាគតបដិបាដិំ សន្ធាយ វុត្តំ។ វត្តព្ពកមតោ បន កលិយុគវស្សាទីសុ សព្ពទេសបសិទ្ធេសុ អសុកវស្សេ អសុកឧតុម្ហិ អសុកមាសេ អសុកេ កណ្ហេ វា សុក្កេ វា បក្ខេ អសុកតិថិវារវិសេសយុត្តេ នក្ខត្តេ បុព្ពណ្ហាទិទិវសភាគេ ឯត្តកេ ឆាយាបមាណេ, នាឌិកាបមាណេ វា មយា ឧបសម្បទា លទ្ធាតិ វទេយ្យាសីតិ ឯវំ អាចិក្ខិតព្ពំ។ ‘‘ឥទំ សុដ្ឋុ ឧគ្គហេត្វា អាគន្តុកេហិ វុឌ្ឍបដិបាដិំ ញត្វា បដិបជ្ជាហី’’តិ វត្តព្ពំ។ បាឡិយំ កិស្ស ត្វន្តិ កិំ ត្វំ ឯត្តកំ កាលំ អកាសីតិ អត្ថោ។
Chāyādikameva sabbaṃ saṅgahetvā gāyitabbato kathetabbato saṅgītīti āha ‘‘idamevā’’tiādi. Tattha ekato katvā ācikkhitabbaṃ. Tvaṃ kiṃ labhasīti tvaṃ upasampādanakāle kataravassaṃ, katarautuñca labhasi, katarasmiṃ te upasampadā laddhāti attho. Vassanti vassānautu. Idañca saṃvaccharācikkhanaṃ vinā vuttampi na ñāyatīti iminā utuācikkhaneneva sāsanavassesu vā kaliyugavassādīsu vā sahassime vā satime vā asukaṃ utuṃ labhāmīti dassitanti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Chāyā’’ti idaṃ pāḷiyaṃ āgatapaṭipāṭiṃ sandhāya vuttaṃ. Vattabbakamato pana kaliyugavassādīsu sabbadesapasiddhesu asukavasse asukautumhi asukamāse asuke kaṇhe vā sukke vā pakkhe asukatithivāravisesayutte nakkhatte pubbaṇhādidivasabhāge ettake chāyāpamāṇe, nāḍikāpamāṇe vā mayā upasampadā laddhāti vadeyyāsīti evaṃ ācikkhitabbaṃ. ‘‘Idaṃ suṭṭhu uggahetvā āgantukehi vuḍḍhapaṭipāṭiṃ ñatvā paṭipajjāhī’’ti vattabbaṃ. Pāḷiyaṃ kissa tvanti kiṃ tvaṃ ettakaṃ kālaṃ akāsīti attho.
១៣០. ឧបសម្បទំ យាចីតិ បព្ពជ្ជញ្ច ឧបសម្បទញ្ច យាចីតិ អត្ថោ។ បស្សិស្សាមីតិ ឯត្ថ វទតីតិ សេសោ, ឯវំ ឧបរិបិ។ ‘‘ឱសារេតព្ពោ’’តិ ឥមិនា បុរិមោ ឧក្ខិត្តភាវោ វិព្ភមិត្វា បុន លទ្ធូបសម្បទម្បិ ន មុញ្ចតិ។ តេន ច សម្ភុញ្ជនាទីសុបិ ភិក្ខូនំ បាចិត្តិយមេវាតិ ទស្សេតិ។ អនាបត្តិ សម្ភោគេ សំវាសេតិ ឯត្ថ សហសេយ្យាបិ សង្គហិតាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ឯត្ថ ចាយមធិប្បាយោ – យស្មា អយំ ឱសារិតត្តា បកតត្តោ, តស្មា ឧក្ខិត្តសម្ភោគាទិបច្ចយេន បាចិត្តិយេនេត្ថ អនាបត្តីតិ។ យោ បន អាបត្តិដ្ឋានេ អនាបត្តិទិដ្ឋិតាយ អាបត្តិំ ន បស្សតិ, តេនេវ បដិកម្មម្បិ ន ករោតិ, សោ យស្មា ឯត្តាវតា អលជ្ជី នាម ន ហោតិ។ បណ្ណត្តិំ ញត្វា វីតិក្កមំ ករោន្តោ ឯវ ហិ អលជ្ជី នាម ហោតិ។ ‘‘សញ្ចិច្ច អាបត្តិំ អាបជ្ជតី’’តិអាទិ (បរិ. ៣៥៩) ហិ វុត្តំ។ តស្មា ឯត្ថ អលជ្ជិសម្ភោគាទិបច្ចយា ទុក្កដាបត្តិនិយមោ នត្ថិ។ តេន សាបេត្ថ អាបត្តិ ន វុត្តាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ យោ បនេត្ថ ឥមំ អធិប្បាយំ អសល្លក្ខេន្តេន កេនចិ ‘‘អនាបត្តិ សម្ភោគេ សំវាសេ’’តិ ឥមិនា បាចិត្តិយេន អនាបត្តិ វុត្តា, អលជ្ជិសម្ភោគបច្ចយា ទុក្កដំ បន អាបជ្ជតិ ឯវាតិ អាបត្តិនិយមោ វុត្តោ, សោ អលជ្ជិត្តេ សតិ ឯវ វុត្តោ, នាសតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។
130.Upasampadaṃ yācīti pabbajjañca upasampadañca yācīti attho. Passissāmīti ettha vadatīti seso, evaṃ uparipi. ‘‘Osāretabbo’’ti iminā purimo ukkhittabhāvo vibbhamitvā puna laddhūpasampadampi na muñcati. Tena ca sambhuñjanādīsupi bhikkhūnaṃ pācittiyamevāti dasseti. Anāpatti sambhoge saṃvāseti ettha sahaseyyāpi saṅgahitāti daṭṭhabbaṃ. Ettha cāyamadhippāyo – yasmā ayaṃ osāritattā pakatatto, tasmā ukkhittasambhogādipaccayena pācittiyenettha anāpattīti. Yo pana āpattiṭṭhāne anāpattidiṭṭhitāya āpattiṃ na passati, teneva paṭikammampi na karoti, so yasmā ettāvatā alajjī nāma na hoti. Paṇṇattiṃ ñatvā vītikkamaṃ karonto eva hi alajjī nāma hoti. ‘‘Sañcicca āpattiṃ āpajjatī’’tiādi (pari. 359) hi vuttaṃ. Tasmā ettha alajjisambhogādipaccayā dukkaṭāpattiniyamo natthi. Tena sāpettha āpatti na vuttāti daṭṭhabbaṃ. Yo panettha imaṃ adhippāyaṃ asallakkhentena kenaci ‘‘anāpatti sambhoge saṃvāse’’ti iminā pācittiyena anāpatti vuttā, alajjisambhogapaccayā dukkaṭaṃ pana āpajjati evāti āpattiniyamo vutto, so alajjitte sati eva vutto, nāsatīti daṭṭhabbaṃ.
១៣១. វិនយម្ហីតិអាទិគាថាសុ និគ្គហានន្តិ និគ្គហករណេសុ។ បាបិច្ឆេតិ បាបបុគ្គលានំ និគ្គហករណេសុ, លជ្ជីនំ បគ្គហេសុ ច បេសលានំ សុខាវហេ មហន្តេ វិនយម្ហិ យថា អត្ថការី អត្ថានុគុណំ ករោន្តោវ យស្មា យោនិសោ បដិបជ្ជតិ នាម ហោតិ, តស្មា ឧទ្ទានំ បវក្ខាមីតិ សម្ពន្ធយោជនា ទដ្ឋព្ពា។ សេសំ សព្ពត្ថ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។
131.Vinayamhītiādigāthāsu niggahānanti niggahakaraṇesu. Pāpiccheti pāpapuggalānaṃ niggahakaraṇesu, lajjīnaṃ paggahesu ca pesalānaṃ sukhāvahe mahante vinayamhi yathā atthakārī atthānuguṇaṃ karontova yasmā yoniso paṭipajjati nāma hoti, tasmā uddānaṃ pavakkhāmīti sambandhayojanā daṭṭhabbā. Sesaṃ sabbattha suviññeyyameva.
ចត្តារោនិស្សយាទិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Cattāronissayādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ឥតិ សមន្តបាសាទិកាយ វិនយដ្ឋកថាយ វិមតិវិនោទនិយំ
Iti samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya vimativinodaniyaṃ
មហាខន្ធកវណ្ណនានយោ និដ្ឋិតោ។
Mahākhandhakavaṇṇanānayo niṭṭhito.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
៦៤. ចត្តារោ និស្សយា • 64. Cattāro nissayā
៦៦. អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិត្តកវត្ថូនិ • 66. Āpattiyā adassane ukkhittakavatthūni
៦៧. តស្សុទ្ទានំ • 67. Tassuddānaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / ចត្តារោនិស្សយាទិកថា • Cattāronissayādikathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ចត្តារោនិស្សយាទិកថាវណ្ណនា • Cattāronissayādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ចត្តារោនិស្សយាទិកថាវណ្ណនា • Cattāronissayādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៦៤. ចត្តារោនិស្សយាទិកថា • 64. Cattāronissayādikathā
