| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
ចត្តារោនិស្សយាទិកថាវណ្ណនា
Cattāronissayādikathāvaṇṇanā
១៣០. សម្ភោគេតិ ធម្មសម្ភោគេ អាមិសសម្ភោគេ ច។ អនាបត្តិ សម្ភោគេ សំវាសេតិ ឯត្ថ ច អយមធិប្បាយោ – យស្មា អយំ ឱសារណកម្មស្ស កតត្តា បកតត្តដ្ឋានេ ឋិតោ, តស្មា ន ឧក្ខិត្តកេន សទ្ធិំ សម្ភោគាទិបច្ចយា បាចិត្តិយំ, នាបិ អលជ្ជិនា សទ្ធិំ បរិភោគបច្ចយា ទុក្កដំ អលជ្ជីលក្ខណានុបបត្តិតោ។ យោ ហិ ឧច្ឆុរសកសដានំ សត្តាហកាលិកយាវជីវិកត្តា វដ្ដតិ វិកាលេ ឧច្ឆុ ខាទិតុន្តិ សញ្ញំ ឧប្បាទេត្វា តំ ខាទិត្វា តប្បច្ចយា បាចិត្តិយំ ន បស្សតិ ‘‘វដ្ដតី’’តិ តថាសញ្ញិតាយ, យោ វា បន អាបត្តិមាបន្នភាវំ បដិជានិត្វា ‘‘ន បដិករោមី’’តិ អភិនិវិសតិ, អយំ –
130.Sambhogeti dhammasambhoge āmisasambhoge ca. Anāpatti sambhoge saṃvāseti ettha ca ayamadhippāyo – yasmā ayaṃ osāraṇakammassa katattā pakatattaṭṭhāne ṭhito, tasmā na ukkhittakena saddhiṃ sambhogādipaccayā pācittiyaṃ, nāpi alajjinā saddhiṃ paribhogapaccayā dukkaṭaṃ alajjīlakkhaṇānupapattito. Yo hi ucchurasakasaṭānaṃ sattāhakālikayāvajīvikattā vaṭṭati vikāle ucchu khāditunti saññaṃ uppādetvā taṃ khāditvā tappaccayā pācittiyaṃ na passati ‘‘vaṭṭatī’’ti tathāsaññitāya, yo vā pana āpattimāpannabhāvaṃ paṭijānitvā ‘‘na paṭikaromī’’ti abhinivisati, ayaṃ –
‘‘សញ្ចិច្ច អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, អាបត្តិំ បរិគូហតិ;
‘‘Sañcicca āpattiṃ āpajjati, āpattiṃ parigūhati;
អគតិគមនញ្ច គច្ឆតិ, ឯទិសោ វុច្ចតិ អលជ្ជីបុគ្គលោ’’តិ។ (បរិ. ៣៥៩) –
Agatigamanañca gacchati, ediso vuccati alajjīpuggalo’’ti. (pari. 359) –
វុត្តលក្ខណេ អបតនតោ អលជ្ជី នាម ន ហោតិ។ តស្មា យថា បុព្ពេ យាវ ឧក្ខេបនីយកម្មំ កតំ, តាវ តេន សទ្ធិំ សម្ភោគេ សំវាសេ ច អនាបត្តិ, ឯវមិធាបីតិ សព្ពថា អនាបត្តិដ្ឋានេយេវ អនាបត្តិ វុត្តាតិ វេទិតព្ពំ ។ ន ហិ ភគវា អលជ្ជិនា សទ្ធិំ សម្ភោគបច្ចយា អាបត្តិសម្ភវេ សតិ ‘‘អនាបត្តិ សម្ភោគេ សំវាសេ’’តិ វទតិ។ តតោ យមេត្ថ កេនចិ ‘‘អនាបត្តិ សម្ភោគេ សំវាសេ’’តិ ឥមិនា បាចិត្តិយេន អនាបត្តិ វុត្តា, ‘‘អលជ្ជីបរិភោគបច្ចយា ទុក្កដំ បន អាបជ្ជតិយេវា’’តិ វត្វា ពហុធា បបញ្ចិតំ, ន តំ សារតោ បច្ចេតព្ពំ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ។
Vuttalakkhaṇe apatanato alajjī nāma na hoti. Tasmā yathā pubbe yāva ukkhepanīyakammaṃ kataṃ, tāva tena saddhiṃ sambhoge saṃvāse ca anāpatti, evamidhāpīti sabbathā anāpattiṭṭhāneyeva anāpatti vuttāti veditabbaṃ . Na hi bhagavā alajjinā saddhiṃ sambhogapaccayā āpattisambhave sati ‘‘anāpatti sambhoge saṃvāse’’ti vadati. Tato yamettha kenaci ‘‘anāpatti sambhoge saṃvāse’’ti iminā pācittiyena anāpatti vuttā, ‘‘alajjīparibhogapaccayā dukkaṭaṃ pana āpajjatiyevā’’ti vatvā bahudhā papañcitaṃ, na taṃ sārato paccetabbaṃ. Sesamettha uttānameva.
ឥតិ សមន្តបាសាទិកាយ វិនយដ្ឋកថាយ សារត្ថទីបនិយំ
Iti samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya sāratthadīpaniyaṃ
មហាខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mahākhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៦៦. អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិត្តកវត្ថូនិ • 66. Āpattiyā adassane ukkhittakavatthūni
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / ចត្តារោនិស្សយាទិកថា • Cattāronissayādikathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ចត្តារោនិស្សយាទិកថាវណ្ណនា • Cattāronissayādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ចត្តារោនិស្សយាទិកថាវណ្ណនា • Cattāronissayādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៦៤. ចត្តារោនិស្សយាទិកថា • 64. Cattāronissayādikathā
