| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
អាទាយសត្តកកថាវណ្ណនា
Ādāyasattakakathāvaṇṇanā
៣១១. សន្និដ្ឋានន្តិកេ ទ្វេបិ បលិពោធា ឯកតោ ឆិជ្ជន្តីតិ ឥធ, បរិវារដ្ឋកថាយញ្ច វុត្តំ ឥមិស្សា ខន្ធកបាឡិយា សមេតិ ឯកតោ ឧភិន្នម្បិ ធុរនិក្ខេបស្ស កតត្តា។ ‘‘ឥទំ ពហិសីមាយមេវ វុត្តំ សន្និដ្ឋានន្តិកំ សន្ធាយ វុត្តំ។ យំ បន វុត្តំ បរិវារេ ‘ចត្តារោ កថិនុទ្ធារា សិយា អន្តោសីមាយ ឧទ្ធរិយ្យន្តិ, សិយា ពហិសីមាយ ឧទ្ធរិយ្យន្តិ, និដ្ឋានន្តិកោ សន្និដ្ឋានន្តិកោ នាសនន្តិកោ អាសាវច្ឆេទិកោ’តិ (បរិ. ៤១៦)។ តត្ថ ពហិសីមាយ សន្និដ្ឋានន្តិកោ ឧទ្ធរិយ្យតីតិ ឥធ ទស្សិតនយោវ។ កថំ អន្តោសីមាយ សន្និដ្ឋានន្តិកោ? អកតចីវរមាទាយ ‘ន បច្ចេស្ស’ន្តិ គតោ, គតគតដ្ឋានេ ផាសុវិហារំ អលភន្តោ តមេវ វិហារំ អាគច្ឆតិ, តស្ស ចីវរបលិពោធោ ឋិតោ។ សោ ច ‘នេវិមំ ចីវរំ ការេស្ស’ន្តិ ចិត្តេ ឧប្បន្នមត្តេ ឆិជ្ជតិ, តស្មា អន្តោសីមាយ ឧទ្ធរិយ្យតិ, តស្មា ទុវិធោ សន្និដ្ឋានន្តិកោ’’តិ បោរាណគណ្ឋិបទេ លិខិតំ, តំ យុត្តំ, អញ្ញថា អន្តោសីមាយ ‘‘នេវិមំ ចីវរំ ការេស្ស’’ន្តិ បវត្តឧព្ភារោ ឥតរេសុ សមោធានំ ន គច្ឆតីតិ អតិរិត្តោ សិយា។ សីមាតិក្កន្តិកោតិ ចីវរកាលសីមាតិក្កន្តិកោ។ សឧព្ភារេ ចីវរបលិពោធោ បឋមំ ឆិជ្ជន្តោ វិយ ខាយតិ, អថ ខោ សាបេក្ខតាយ ចីវរករណេ សឧស្សាហោវ ហោតីតិ លេសំ សន្ធាយ បរិវារវសេន ‘‘ទ្វេ បលិពោធា អបុព្ពំ អចរិមំ ឆិជ្ជន្តី’’តិ (មហាវ. អដ្ឋ. ៣១១) វុត្តំ។ ‘‘កតចីវរោ’’តិ វុត្តត្តា ឥធ ន សម្ភវតិ។
311.Sanniṭṭhānantike dvepi palibodhā ekato chijjantīti idha, parivāraṭṭhakathāyañca vuttaṃ imissā khandhakapāḷiyā sameti ekato ubhinnampi dhuranikkhepassa katattā. ‘‘Idaṃ bahisīmāyameva vuttaṃ sanniṭṭhānantikaṃ sandhāya vuttaṃ. Yaṃ pana vuttaṃ parivāre ‘cattāro kathinuddhārā siyā antosīmāya uddhariyyanti, siyā bahisīmāya uddhariyyanti, niṭṭhānantiko sanniṭṭhānantiko nāsanantiko āsāvacchediko’ti (pari. 416). Tattha bahisīmāya sanniṭṭhānantiko uddhariyyatīti idha dassitanayova. Kathaṃ antosīmāya sanniṭṭhānantiko? Akatacīvaramādāya ‘na paccessa’nti gato, gatagataṭṭhāne phāsuvihāraṃ alabhanto tameva vihāraṃ āgacchati, tassa cīvarapalibodho ṭhito. So ca ‘nevimaṃ cīvaraṃ kāressa’nti citte uppannamatte chijjati, tasmā antosīmāya uddhariyyati, tasmā duvidho sanniṭṭhānantiko’’ti porāṇagaṇṭhipade likhitaṃ, taṃ yuttaṃ, aññathā antosīmāya ‘‘nevimaṃ cīvaraṃ kāressa’’nti pavattaubbhāro itaresu samodhānaṃ na gacchatīti atiritto siyā. Sīmātikkantikoti cīvarakālasīmātikkantiko. Saubbhāre cīvarapalibodho paṭhamaṃ chijjanto viya khāyati, atha kho sāpekkhatāya cīvarakaraṇe saussāhova hotīti lesaṃ sandhāya parivāravasena ‘‘dve palibodhā apubbaṃ acarimaṃ chijjantī’’ti (mahāva. aṭṭha. 311) vuttaṃ. ‘‘Katacīvaro’’ti vuttattā idha na sambhavati.
៣១៦. សព្ពំ អត្តនោ បរិក្ខារំ អនវសេសេត្វា បក្កមន្តោ ‘‘សមាទាយ បក្កមតី’’តិ វុច្ចតិ។ ‘‘កថិនុទ្ធារេ វិសេសោ នត្ថិ។ បុគ្គលាធិប្បាយវិសេសេន កេវលំ វារទស្សនត្ថំ សមាទាយវារា វុត្តា’’តិ សព្ពេសុ គណ្ឋិបទេសុ លិខិតំ។ ឥធ បន បុគ្គលាធិប្បាយេន បយោជនំ វីមំសិតព្ពំ។ បក្កមនន្តិកស្ស អភាវា ‘‘យថាសម្ភវ’’ន្តិ វុត្តំ។ វិប្បកតេបិ ធុរនិក្ខេបវសេន បក្កមនន្តិកតា សម្ភវតិ, តស្មា បក្កមនន្តិកវារោបិ វត្តព្ពោតិ ចេ? ន, សន្និដ្ឋានន្តិកលក្ខណប្បសង្គតោ។ អកតចីវរស្ស ន សវនន្តិកតា ច។
316. Sabbaṃ attano parikkhāraṃ anavasesetvā pakkamanto ‘‘samādāya pakkamatī’’ti vuccati. ‘‘Kathinuddhāre viseso natthi. Puggalādhippāyavisesena kevalaṃ vāradassanatthaṃ samādāyavārā vuttā’’ti sabbesu gaṇṭhipadesu likhitaṃ. Idha pana puggalādhippāyena payojanaṃ vīmaṃsitabbaṃ. Pakkamanantikassa abhāvā ‘‘yathāsambhava’’nti vuttaṃ. Vippakatepi dhuranikkhepavasena pakkamanantikatā sambhavati, tasmā pakkamanantikavāropi vattabboti ce? Na, sanniṭṭhānantikalakkhaṇappasaṅgato. Akatacīvarassa na savanantikatā ca.
តត្រាយំ អាទិតោ បដ្ឋាយ វារវិភាវនា – អាទាយវារា សត្ត, តថា សមាទាយវារាតិ ទ្វេ សត្តកវារា។ តតោ បក្កមនន្តិកំ វជ្ជេត្វា វិប្បកតចីវរស្ស អាទាយវារា, សមាទាយវារា ចាតិ ទ្វេ ឆក្កវារា។ តតោ បរំ និដ្ឋានសន្និដ្ឋាននាសនន្តិកានំ វសេន តីណិ តិកានិ ទស្សិតានិ, តត្ថ បឋមត្តិកំ អន្តោសីមាយ ‘‘ន បច្ចេស្ស’’ន្តិ ឥមំ វិធិំ អនាមសិត្វា ពហិសីមាយំ ឯវ ‘‘ន បច្ចេស្ស’’ន្តិ បវត្តំ, តស្មា បក្កមនន្តិកសីមាតិក្កន្តិកសឧព្ភារា តត្ថ ន យុជ្ជន្តិ។ ‘‘អាសាវច្ឆេទិកោ សម្ភវន្តោបិ យថាវុត្តការណេន ន វុត្តោ។ ទុតិយត្តិកំ អន្តោសីមាយ ‘ន បច្ចេស្ស’ន្តិ បវត្តំ, ឯត្ថ កិញ្ចាបិ បក្កមនន្តិកោ សម្ភវតិ, តថាបិ យេហិ ចីវរបលិពោធោ ឆិជ្ជតិ, តេសំយេវាធិប្បេតត្តា ន វុត្តោ’’តិ បោរាណគណ្ឋិបទេ វុត្តំ។ សព្ពស្មិម្បិ បន្នរសកេ វិប្បកតចីវរស្សេវាធិប្បេតត្តាតិ តក្កោ។ អធិដ្ឋានុបគេ ច វិប្បកតេ សតិ ន និដ្ឋានន្តិកោ។ និដ្ឋានាវសេសេ សតិ ន នាសនន្តិកោតិ បោរាណា។ តតិយត្តិកំ អនធិដ្ឋិត-បទេន វិសេសេត្វា បវត្តំ, អត្ថតោ បឋមត្តិកេន សមេតិ។ តស្ស អត្ថទស្សនបយោជនំ កិរ តំ។ យស្មា ឥមេ តយោ អត្ថវិកប្បា ឥមេហិ ឯវ តីហិ កថិនុទ្ធារេហិ សក្កា ទស្សេតុំ, តស្មា ឥមេវ យោជិតា ឯកសម្ពន្ធវសេន, អញ្ញថា បឋមត្តិកំ ឆក្កំ ភវេយ្យ ឥមស្ស បន្នរសកស្ស អន្តេ ឆក្កំ វិយ។ តតិយត្តិកានន្តរំ ចតុត្ថត្តិកំ សម្ភវន្តំ ‘‘អន្តោសីមាយំ ‘បច្ចេស្ស’’ន្តិ វចនវិសេសេន សម្ភវតិ។ តថា ច យោជិយមានំ ឥតរេហិ សវនន្តិកាទីហិ អវិរុទ្ធក្កមំ ហោតិ, តស្មា ចតុត្ថត្តិកំ អហុត្វា ឆក្កំ ជាតន្តិ វេទិតព្ពំ។ ឯវំ តីណិ តិកានិ ឯកំ ឆក្កញ្ចាតិ បឋមំ បន្នរសកំ វេទិតព្ពំ។ ឥទានិ ឥទមេវ បន្នរសកំ ឧបសគ្គវិសេសេន ទុតិយំ សមាទាយបន្នរសកំ នាម កតំ។ បុន វិប្បកតចីវរំ អាទាយាតិ តតិយំ បន្នរសកំ, សមាទាយាតិ ចតុត្ថំ បន្នរសកំ ទស្សិតំ។ ឯវំ ចត្តារិ បន្នរសកានិ វេទិតព្ពានិ ។ តត្ថ បឋមទុតិយេសុ បន្នរសកេសុ សព្ពេន សព្ពំ អកតចីវរំ អធិប្បេតំ, ឥតរេសុ ទ្វីសុ វិប្បកតន្តិ យោជេតព្ពំ។ ‘‘បុព្ពេ និពទ្ធដ្ឋានេ ចីវរាសាយ គហេតព្ពំ, អញ្ញត្ថ ន វដ្ដតិ។ ឧបច្ឆិន្នាយ ចេ ចីវរាសាយ ចីវរំ ឧប្បន្នំ, ន តំ ចីវរបលិពោធំ ករោតី’’តិ បោរាណគណ្ឋិបទេ វុត្តំ។ និស្សគ្គិយេសុ តតិយកថិនេ អាគតចីវរបច្ចាសា ឥធ ចីវរាសាតិ តក្កោ។ យត្ថ ចីវរាសា, តំ ឋានំ អធិករណូបចារេន ‘‘ចីវរាសា’’ត្វេវ វុច្ចតីតិ កត្វា ‘‘តំ ចីវរាសំ បយិរុបាសតី’’តិអាទិ វុត្តំ, តស្មា អនាសាយ លភតីតិ អនាសាយិតដ្ឋានេ លភតីតិអាទិនា អត្ថោ គហេតព្ពោ។ ឯត្ថ និដ្ឋានសន្និដ្ឋាននាសនអាសាវច្ឆេទិកវសេន ឯកោ វារោតិ ឥទមេកំ ចតុក្កំ ជាតំ, តស្មា បុព្ពេ វុត្តានិ តីណិ តិកានិ អាសាវច្ឆេទិកាធិកានិ តីណិ ចតុក្កានីតិ ឯកំ អនាសាយទ្វាទសកន្តិ វេទិតព្ពំ។ តទនន្តរេ អាសាយទ្វាទសកេ កិញ្ចាបិ បឋមទ្វាទសក្កមោ លព្ភតិ, តថាបិ តំ និព្ពិសេសន្តិ តមេកំ ទ្វាទសកំ អវុត្តសិទ្ធំ កត្វា វិសេសតោ ទស្សេតុំ អាទិតោ បដ្ឋាយ ‘‘អន្តោសីមាយ បច្ចេស្ស’’ន្តិ វុត្តំ, តំ ទុតិយចតុក្កេ ‘‘សោ ពហិសីមគតោ សុណាតី’’តិអាទិវចនស្ស តតិយចតុក្កេ សវនន្តិកាទីនញ្ច ឱកាសករណត្ថន្តិ វេទិតព្ពំ។ ឥទំ បន ទ្វាទសកំ អនាសាយ វសេន លព្ភមានម្បិ ឥមិនា អវុត្តសិទ្ធំ កត្វា ន ទស្សិតន្តិ វេទិតព្ពំ។ ឯវមេត្ថ ទ្វេ ទ្វាទសកានិ ឧទ្ធរិតានិ។ ករណីយទ្វាទសកេបិ យថាទស្សិតអនាសាយទ្វាទសកំ, អវុត្តសិទ្ធំ អាសាយទ្វាទសកញ្ចាតិ ទ្វេ ទ្វាទសកានិ ឧទ្ធរិតព្ពានិ។ ឥទានិ ទិសំគមិកនវកំ ហោតិ។ តត្ថ យស្មា ‘‘ទិសំគមិកោ បក្កមតី’’តិ វចនេនេវ ‘‘ន បច្ចេស្ស’’ន្តិ ឥទំ អវុត្តសិទ្ធមេវ, តស្មា តំ ន វុត្តំ។ ឯត្តាវតា អាវាសបលិពោធាភាវោ ទស្សិតោ។
Tatrāyaṃ ādito paṭṭhāya vāravibhāvanā – ādāyavārā satta, tathā samādāyavārāti dve sattakavārā. Tato pakkamanantikaṃ vajjetvā vippakatacīvarassa ādāyavārā, samādāyavārā cāti dve chakkavārā. Tato paraṃ niṭṭhānasanniṭṭhānanāsanantikānaṃ vasena tīṇi tikāni dassitāni, tattha paṭhamattikaṃ antosīmāya ‘‘na paccessa’’nti imaṃ vidhiṃ anāmasitvā bahisīmāyaṃ eva ‘‘na paccessa’’nti pavattaṃ, tasmā pakkamanantikasīmātikkantikasaubbhārā tattha na yujjanti. ‘‘Āsāvacchediko sambhavantopi yathāvuttakāraṇena na vutto. Dutiyattikaṃ antosīmāya ‘na paccessa’nti pavattaṃ, ettha kiñcāpi pakkamanantiko sambhavati, tathāpi yehi cīvarapalibodho chijjati, tesaṃyevādhippetattā na vutto’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. Sabbasmimpi pannarasake vippakatacīvarassevādhippetattāti takko. Adhiṭṭhānupage ca vippakate sati na niṭṭhānantiko. Niṭṭhānāvasese sati na nāsanantikoti porāṇā. Tatiyattikaṃ anadhiṭṭhita-padena visesetvā pavattaṃ, atthato paṭhamattikena sameti. Tassa atthadassanapayojanaṃ kira taṃ. Yasmā ime tayo atthavikappā imehi eva tīhi kathinuddhārehi sakkā dassetuṃ, tasmā imeva yojitā ekasambandhavasena, aññathā paṭhamattikaṃ chakkaṃ bhaveyya imassa pannarasakassa ante chakkaṃ viya. Tatiyattikānantaraṃ catutthattikaṃ sambhavantaṃ ‘‘antosīmāyaṃ ‘paccessa’’nti vacanavisesena sambhavati. Tathā ca yojiyamānaṃ itarehi savanantikādīhi aviruddhakkamaṃ hoti, tasmā catutthattikaṃ ahutvā chakkaṃ jātanti veditabbaṃ. Evaṃ tīṇi tikāni ekaṃ chakkañcāti paṭhamaṃ pannarasakaṃ veditabbaṃ. Idāni idameva pannarasakaṃ upasaggavisesena dutiyaṃ samādāyapannarasakaṃ nāma kataṃ. Puna vippakatacīvaraṃ ādāyāti tatiyaṃ pannarasakaṃ, samādāyāti catutthaṃ pannarasakaṃ dassitaṃ. Evaṃ cattāri pannarasakāni veditabbāni . Tattha paṭhamadutiyesu pannarasakesu sabbena sabbaṃ akatacīvaraṃ adhippetaṃ, itaresu dvīsu vippakatanti yojetabbaṃ. ‘‘Pubbe nibaddhaṭṭhāne cīvarāsāya gahetabbaṃ, aññattha na vaṭṭati. Upacchinnāya ce cīvarāsāya cīvaraṃ uppannaṃ, na taṃ cīvarapalibodhaṃ karotī’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. Nissaggiyesu tatiyakathine āgatacīvarapaccāsā idha cīvarāsāti takko. Yattha cīvarāsā, taṃ ṭhānaṃ adhikaraṇūpacārena ‘‘cīvarāsā’’tveva vuccatīti katvā ‘‘taṃ cīvarāsaṃ payirupāsatī’’tiādi vuttaṃ, tasmā anāsāya labhatīti anāsāyitaṭṭhāne labhatītiādinā attho gahetabbo. Ettha niṭṭhānasanniṭṭhānanāsanaāsāvacchedikavasena eko vāroti idamekaṃ catukkaṃ jātaṃ, tasmā pubbe vuttāni tīṇi tikāni āsāvacchedikādhikāni tīṇi catukkānīti ekaṃ anāsāyadvādasakanti veditabbaṃ. Tadanantare āsāyadvādasake kiñcāpi paṭhamadvādasakkamo labbhati, tathāpi taṃ nibbisesanti tamekaṃ dvādasakaṃ avuttasiddhaṃ katvā visesato dassetuṃ ādito paṭṭhāya ‘‘antosīmāya paccessa’’nti vuttaṃ, taṃ dutiyacatukke ‘‘so bahisīmagato suṇātī’’tiādivacanassa tatiyacatukke savanantikādīnañca okāsakaraṇatthanti veditabbaṃ. Idaṃ pana dvādasakaṃ anāsāya vasena labbhamānampi iminā avuttasiddhaṃ katvā na dassitanti veditabbaṃ. Evamettha dve dvādasakāni uddharitāni. Karaṇīyadvādasakepi yathādassitaanāsāyadvādasakaṃ, avuttasiddhaṃ āsāyadvādasakañcāti dve dvādasakāni uddharitabbāni. Idāni disaṃgamikanavakaṃ hoti. Tattha yasmā ‘‘disaṃgamiko pakkamatī’’ti vacaneneva ‘‘na paccessa’’nti idaṃ avuttasiddhameva, tasmā taṃ na vuttaṃ. Ettāvatā āvāsapalibodhābhāvo dassito.
៣២១. ‘‘ចីវរបដិវីសំ អបវិលាយមានោ’’តិ ឥមិនា ចីវរបលិពោធសមង្គិតមស្ស ទស្សេតិ។ បដិវីសោតិ អត្តនោ បត្តព្ពោ ចីវរភាគោ។ អបវិលាយមានោតិ អាកង្ខមានោ។ តស្ស ចីវរលាភេ សតិ វស្សំវុត្ថាវាសេ និដ្ឋានសន្និដ្ឋាននាសនន្តិកានំ វសេន ឯកំ តិកំ, តេសំយេវ វសេន អន្តរាមគ្គេ ឯកំ, គតដ្ឋានេ ឯកន្តិ តិណ្ណំ តិកានំ វសេន ឯកំ នវកំ វេទិតព្ពំ។ តតោ បរំ និដ្ឋានសន្និដ្ឋាននាសនន្តិ កសីមាតិក្កន្តិកសឧព្ភារានំ វសេន ផាសុវិហារបញ្ចកំ វុត្តំ។ ឧភយត្ថ សេសកថិនុទ្ធារាសម្ភវោ បាកដោវ។ អយំ បនេត្ថ បញ្ចកេ វិសេសោ – សមាទាយវារោ ន សម្ភវតិ ‘‘បច្ចេស្ស’’ន្តិ បច្ចាគមនាធិប្បាយតោ។
321. ‘‘Cīvarapaṭivīsaṃ apavilāyamāno’’ti iminā cīvarapalibodhasamaṅgitamassa dasseti. Paṭivīsoti attano pattabbo cīvarabhāgo. Apavilāyamānoti ākaṅkhamāno. Tassa cīvaralābhe sati vassaṃvutthāvāse niṭṭhānasanniṭṭhānanāsanantikānaṃ vasena ekaṃ tikaṃ, tesaṃyeva vasena antarāmagge ekaṃ, gataṭṭhāne ekanti tiṇṇaṃ tikānaṃ vasena ekaṃ navakaṃ veditabbaṃ. Tato paraṃ niṭṭhānasanniṭṭhānanāsananti kasīmātikkantikasaubbhārānaṃ vasena phāsuvihārapañcakaṃ vuttaṃ. Ubhayattha sesakathinuddhārāsambhavo pākaṭova. Ayaṃ panettha pañcake viseso – samādāyavāro na sambhavati ‘‘paccessa’’nti paccāgamanādhippāyato.
៣២៥. ទ្វេមេ ភិក្ខវេ កថិនស្ស បលិពោធាតិ កថិនត្ថារស្ស អនុបពន្ធនបច្ចយាតិ។
325.Dveme bhikkhave kathinassa palibodhāti kathinatthārassa anupabandhanapaccayāti.
កថិនក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Kathinakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
១៨៨. អាទាយសត្តកំ • 188. Ādāyasattakaṃ
១៩៣. សមាទាយបន្នរសកាទិ • 193. Samādāyapannarasakādi
១៩៨. អបវិលាយននវកំ • 198. Apavilāyananavakaṃ
២០០. បលិពោធាបលិពោធកថា • 200. Palibodhāpalibodhakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / អាទាយសត្តកកថា • Ādāyasattakakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / អាទាយសត្តកាទិកថាវណ្ណនា • Ādāyasattakādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / អាទាយសត្តកកថាវណ្ណនា • Ādāyasattakakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១៨៨. អាទាយសត្តកកថា • 188. Ādāyasattakakathā
