| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
ឧបោសថាគារាទិកថាវណ្ណនា
Uposathāgārādikathāvaṇṇanā
១៤១. ‘‘យំ សង្ឃោ អាកង្ខតិ វិហារំ វា…បេ.… គុហំ វា’’តិ វចនតោ ន កេវលំ បថវិយំយេវ, វិហារាទីនំ ឧបរិបិ សីមា អនុញ្ញាតា ហោតិ ឧបោសថកម្មបធានត្តាតិ សិទ្ធំ។ តប្បធានា សីមាតិ កថំ បញ្ញាយតីតិ ចេ? តទធិការានុញ្ញាតត្តា, សម្មុតិយំ ‘‘សមានសំវាសា’’តិ ឯត្តាវតា សិទ្ធេ វិសុំ ‘‘ឯកូបោសថា’’តិ វចនតោ ច។ ‘‘ឧបោសថំ ឋបេត្វា សេសកម្មានិ សមានសំវាសា នាមា’’តិ លិខិតំ។ ‘‘ឯកំ សមូហនិត្វា’’តិ បាឡិបាឋោ។
141. ‘‘Yaṃ saṅgho ākaṅkhati vihāraṃ vā…pe… guhaṃ vā’’ti vacanato na kevalaṃ pathaviyaṃyeva, vihārādīnaṃ uparipi sīmā anuññātā hoti uposathakammapadhānattāti siddhaṃ. Tappadhānā sīmāti kathaṃ paññāyatīti ce? Tadadhikārānuññātattā, sammutiyaṃ ‘‘samānasaṃvāsā’’ti ettāvatā siddhe visuṃ ‘‘ekūposathā’’ti vacanato ca. ‘‘Uposathaṃ ṭhapetvā sesakammāni samānasaṃvāsā nāmā’’ti likhitaṃ. ‘‘Ekaṃ samūhanitvā’’ti pāḷipāṭho.
១៤២. កតោវស្សាតិ ឯកសីមាយ សមគ្គេ សន្ធាយ វុត្តំ។ អញ្ញថា នានាសីមាយំ ឋិតានំ សវនំ បមាណំ, ឯកសីមាយបិ ហត្ថបាសំ មុញ្ចិត្វា ឋិតានំ វា សវនមេវ បមាណន្តិ អនិដ្ឋំ អាបជ្ជតិ។ តត្ថ សម្មតាយ វា អសម្មតាយ វាតិ ឧបោសថាគារសម្មុតិយា, ន សីមាសម្មុតិយា។ កថំ បញ្ញាយតីតិ? អធិការតោ, បរតោ ឆន្ទទានបញ្ញត្តិតោ, បារិសុទ្ធិទានបញ្ញត្តិតោ ច។ តត្ថ បុរិមំ ការណំ បុរិមំ អនិដ្ឋំ និវារេតិ, បច្ឆិមំ បច្ឆិមន្តិ វេទិតព្ពំ។ ឧបោសថមុខន្តិ ឧបោសថដ្ឋានំ។ ‘‘ឧបោសថមុខស្សាតិ ឧបោសថាគារដ្ឋានស្សា’’តិ លិខិតំ។ យានិ កានិចិ និមិត្តានិ កិត្តេតុំ វដ្ដេតីតិ ឥទំ កថំ បញ្ញាយតីតិ? ‘‘បឋមំ និមិត្តា កិត្តេតព្ពា និមិត្តេ កិត្តេត្វា’’តិ ឯត្តកមេវ វុត្តត្តា។ បឋមំ វុត្តត្តា ន វុច្ចន្តីតិ ចេ? តំ បន អការណំ, ន ហិ ពុទ្ធានំ ទេសនាយ អាលសិយំ អត្ថិ។ សីមាសមូហននកាលេ ឧបោសថាគារំ សមូហនិត្វាវ សីមាសមូហននំ ឥជ្ឈតីតិ ឯកេ។ តំ អយុត្តំ អពទ្ធាយ សីមាយ ឧបោសថាគារសម្មុតិសិទ្ធិតោតិ នោ តក្កោតិ អាចរិយោ។ ឧបោសថមុខន្តិ ឧបោសថាគារស្ស មុខន្តិ អាចរិយា។ ឧបោសថមុខស្ស និមិត្តកិត្តនា សីមាយ វុត្តនយេន កាតព្ពា។ ឯកេនាបិ កិត្តេតុំ វដ្ដតីតិ ឯកេ។ ‘‘បាសាទោ វា ហោតុ, មណ្ឌបាទីសុ វា អញ្ញតរោ។ កម្មវាចាយ បន ‘ឧបោសថមុខ’មិច្ចេវ វត្តព្ព’’ន្តិ វទន្តិ។ ‘‘បោរាណកោ អាវាសោ នាម មូលាវាសោ’’តិ លិខិតំ។ វទតិ ឃដមត្តា ឥតិ ហិ លក្ខណំ។
142.Katovassāti ekasīmāya samagge sandhāya vuttaṃ. Aññathā nānāsīmāyaṃ ṭhitānaṃ savanaṃ pamāṇaṃ, ekasīmāyapi hatthapāsaṃ muñcitvā ṭhitānaṃ vā savanameva pamāṇanti aniṭṭhaṃ āpajjati. Tattha sammatāya vā asammatāya vāti uposathāgārasammutiyā, na sīmāsammutiyā. Kathaṃ paññāyatīti? Adhikārato, parato chandadānapaññattito, pārisuddhidānapaññattito ca. Tattha purimaṃ kāraṇaṃ purimaṃ aniṭṭhaṃ nivāreti, pacchimaṃ pacchimanti veditabbaṃ. Uposathamukhanti uposathaṭṭhānaṃ. ‘‘Uposathamukhassāti uposathāgāraṭṭhānassā’’ti likhitaṃ. Yāni kānici nimittāni kittetuṃ vaṭṭetīti idaṃ kathaṃ paññāyatīti? ‘‘Paṭhamaṃ nimittā kittetabbā nimitte kittetvā’’ti ettakameva vuttattā. Paṭhamaṃ vuttattā na vuccantīti ce? Taṃ pana akāraṇaṃ, na hi buddhānaṃ desanāya ālasiyaṃ atthi. Sīmāsamūhananakāle uposathāgāraṃ samūhanitvāva sīmāsamūhananaṃ ijjhatīti eke. Taṃ ayuttaṃ abaddhāya sīmāya uposathāgārasammutisiddhitoti no takkoti ācariyo. Uposathamukhanti uposathāgārassa mukhanti ācariyā. Uposathamukhassa nimittakittanā sīmāya vuttanayena kātabbā. Ekenāpi kittetuṃ vaṭṭatīti eke. ‘‘Pāsādo vā hotu, maṇḍapādīsu vā aññataro. Kammavācāya pana ‘uposathamukha’micceva vattabba’’nti vadanti. ‘‘Porāṇako āvāso nāma mūlāvāso’’ti likhitaṃ. Vadati ghaṭamattā iti hi lakkhaṇaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
៧២. ឧបោសថាគារកថា • 72. Uposathāgārakathā
៧៣. ឧបោសថប្បមុខានុជាននា • 73. Uposathappamukhānujānanā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / ឧបោសថាគារាទិកថា • Uposathāgārādikathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ឧបោសថាគារាទិកថាវណ្ណនា • Uposathāgārādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ឧបោសថាគារាទិកថាវណ្ណនា • Uposathāgārādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៧២. ឧបោសថាគារាទិកថា • 72. Uposathāgārādikathā
