| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
៦. ភេសជ្ជក្ខន្ធកំ
6. Bhesajjakkhandhakaṃ
១៦០. បញ្ចភេសជ្ជាទិកថា
160. Pañcabhesajjādikathā
២៦០. ភេសជ្ជក្ខន្ធកេ សរទកាលេ ឧប្បន្នោ សារទិកោតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សរទកាលេ ឧប្បន្នេនា’’តិ។ ‘‘បិត្តាពាធេនា’’តិ ឥមិនា អាពាធស្ស សរូបំ ទស្សេតិ។ បិត្តាពាធស្ស ការណំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘តស្មិំ ហី’’តិអាទិ។ តេនាតិ ហេតុនា។ តេសន្តិ ភិក្ខូនំ។ កោដ្ឋព្ភន្តរគតន្តិ កោដ្ឋស្ស អព្ភន្តរំ គតំ។ អន្តស្ស អន្តោ បវិសនំ ហោតីតិ អធិប្បាយោ។ អាហារត្ថន្តិ អាហារស្ស កិច្ចំ, អាហារេន វា កត្តព្ពំ កិច្ចំ។
260. Bhesajjakkhandhake saradakāle uppanno sāradikoti atthaṃ dassento āha ‘‘saradakāle uppannenā’’ti. ‘‘Pittābādhenā’’ti iminā ābādhassa sarūpaṃ dasseti. Pittābādhassa kāraṇaṃ vitthārento āha ‘‘tasmiṃ hī’’tiādi. Tenāti hetunā. Tesanti bhikkhūnaṃ. Koṭṭhabbhantaragatanti koṭṭhassa abbhantaraṃ gataṃ. Antassa anto pavisanaṃ hotīti adhippāyo. Āhāratthanti āhārassa kiccaṃ, āhārena vā kattabbaṃ kiccaṃ.
២៦១. នច្ឆាទេន្តីតិ តានិ ភេសជ្ជានិ ភោជនានិ នច្ឆាទេន្តិ។ កស្មា? ភោជនានំ អជីរណត្តា ។ ឥតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ន ជីរន្តី’’តិ។ នច្ឆាទត្តា ន វាតរោគំ បដិប្បស្សម្ភេតុំ សក្កោន្តិ។ ឯត្ថ ច ‘‘ន ជីរន្តី’’តិ ឥមិនា នច្ឆាទនស្ស ការណំ ទស្សេតិ។ ‘‘ន វាត…បេ.… សក្កោន្តី’’តិ ឥមិនា តស្សេវ ផលំ ទស្សេតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ‘‘សិនិទ្ធានី’’តិ ឥមិនា សិនិហន្តីតិ សេនេហិកានីតិ អត្ថំ ទស្សេតិ។ ភត្តច្ឆន្នកេនាតិ ឯត្ថ ភត្តស្ស អច្ឆន្នកំ នាម ភត្តស្ស អរោចិកំ ភត្តស្ស រុចិយា អនុប្បាទកន្តិ អាហ ‘‘ភត្តារោចកេនា’’តិ។
261.Nacchādentīti tāni bhesajjāni bhojanāni nacchādenti. Kasmā? Bhojanānaṃ ajīraṇattā . Iti imamatthaṃ dassento āha ‘‘na jīrantī’’ti. Nacchādattā na vātarogaṃ paṭippassambhetuṃ sakkonti. Ettha ca ‘‘na jīrantī’’ti iminā nacchādanassa kāraṇaṃ dasseti. ‘‘Na vāta…pe… sakkontī’’ti iminā tasseva phalaṃ dassetīti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Siniddhānī’’ti iminā sinihantīti senehikānīti atthaṃ dasseti. Bhattacchannakenāti ettha bhattassa acchannakaṃ nāma bhattassa arocikaṃ bhattassa ruciyā anuppādakanti āha ‘‘bhattārocakenā’’ti.
២៦២. អច្ឆវសន្តិអាទីសុ វិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា។ បាឡិយំ ‘‘បដិគ្គហិតំ និប្បក្កំ សំសដ្ឋ’’ន្តិ បទានំ កិរិយាវិសេសនំ កត្វា ‘‘បរិភុញ្ជិតុ’’ន្តិ បទេន សម្ពន្ធិតព្ពភាវំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘កាលេ បដិគ្គហិតន្តិ អាទីសូ’’តិអាទិ។ តេលបរិភោគេន បរិភុញ្ជិតុន្តិ ឯត្ថ កិត្តកំ កាលំ តេលបរិភោគេន បរិភុញ្ជិតព្ពន្តិ អាហ ‘‘សត្តាហកាល’’ន្តិ។
262.Acchavasantiādīsu vinicchayo veditabboti yojanā. Pāḷiyaṃ ‘‘paṭiggahitaṃ nippakkaṃ saṃsaṭṭha’’nti padānaṃ kiriyāvisesanaṃ katvā ‘‘paribhuñjitu’’nti padena sambandhitabbabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘kāle paṭiggahitanti ādīsū’’tiādi. Telaparibhogena paribhuñjitunti ettha kittakaṃ kālaṃ telaparibhogena paribhuñjitabbanti āha ‘‘sattāhakāla’’nti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១៦០. បញ្ចភេសជ្ជកថា • 160. Pañcabhesajjakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / បញ្ចភេសជ្ជាទិកថា • Pañcabhesajjādikathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / បញ្ចភេសជ្ជាទិកថាវណ្ណនា • Pañcabhesajjādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / បញ្ចភេសជ្ជាទិកថាវណ្ណនា • Pañcabhesajjādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បញ្ចភេសជ្ជាទិកថាវណ្ណនា • Pañcabhesajjādikathāvaṇṇanā
