| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អបទាន-អដ្ឋកថា • Apadāna-aṭṭhakathā |
៤៩. បំសុកូលវគ្គោ
49. Paṃsukūlavaggo
១-១០. បំសុកូលសញ្ញកត្ថេរអបទានាទិវណ្ណនា
1-10. Paṃsukūlasaññakattheraapadānādivaṇṇanā
ឯកូនបញ្ញាសមវគ្គេ បឋមាបទានំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។
Ekūnapaññāsamavagge paṭhamāpadānaṃ suviññeyyameva.
១៤. ទុតិយាបទានេ អធិច្ចុប្បត្តិកា ពុទ្ធាតិ អធិច្ចេន អការណេន ឧប្បត្តិកា សយម្ភូតា, អញ្ញេហិ ទេវព្រហ្មមារាទីហិ ឧបទេសទាយកេហិ រហិតា សយម្ភូញាណេន ឧប្បន្នា ជាតា បាតុភូតាតិ អត្ថោ។
14. Dutiyāpadāne adhiccuppattikā buddhāti adhiccena akāraṇena uppattikā sayambhūtā, aññehi devabrahmamārādīhi upadesadāyakehi rahitā sayambhūñāṇena uppannā jātā pātubhūtāti attho.
១៦. ឱទុម្ពរិកបុប្ផំ វាតិ ឧទុម្ពររុក្ខេ បុប្ផំ ទុល្លភំ ទុល្លភុប្បត្តិកំ ឥវ។ ចន្ទម្ហិ សសកំ យថាតិ ចន្ទមណ្ឌលេ សសលេខាយ រូបំ ទុល្លភំ យថា។ វាយសានំ យថា ខីរន្តិ កាកានំ និច្ចំ រត្តិន្ទិវំ ខុទ្ទាបីឡិតភាវេន ខីរំ ទុល្លភំ យថា, ឯវំ ទុល្លភំ លោកនាយកំ ចតុរាសង្ខ្យេយ្យំ វា អដ្ឋាសង្ខ្យេយ្យំ វា សោឡសាសង្ខ្យេយ្យំ វា កប្បសតសហស្សំ បារមិយោ បូរេត្វា ពុទ្ធភាវតោ ទុល្លភោ លោកនាយកោតិ អត្ថោ។
16.Odumbarikapupphaṃ vāti udumbararukkhe pupphaṃ dullabhaṃ dullabhuppattikaṃ iva. Candamhi sasakaṃ yathāti candamaṇḍale sasalekhāya rūpaṃ dullabhaṃ yathā. Vāyasānaṃ yathā khīranti kākānaṃ niccaṃ rattindivaṃ khuddāpīḷitabhāvena khīraṃ dullabhaṃ yathā, evaṃ dullabhaṃ lokanāyakaṃ caturāsaṅkhyeyyaṃ vā aṭṭhāsaṅkhyeyyaṃ vā soḷasāsaṅkhyeyyaṃ vā kappasatasahassaṃ pāramiyo pūretvā buddhabhāvato dullabho lokanāyakoti attho.
៣០. តតិយាបទានេ មធុំ ភិសេហិ សវតីតិ បោក្ខរមធុបទុមកេសរេហិ សវតិ បគ្ឃរតិ។ ខីរំ សប្បិំ មុឡាលិភីតិ ខីរញ្ច សប្បិរសញ្ច បទុមមុឡាលេហិ សវតិ បគ្ឃរតិ។ តស្មា តទុភយំ មម សន្តកំ ពុទ្ធោ បដិគ្គណ្ហតូតិ អត្ថោ។
30. Tatiyāpadāne madhuṃ bhisehi savatīti pokkharamadhupadumakesarehi savati paggharati. Khīraṃ sappiṃ muḷālibhīti khīrañca sappirasañca padumamuḷālehi savati paggharati. Tasmā tadubhayaṃ mama santakaṃ buddho paṭiggaṇhatūti attho.
ចតុត្ថបញ្ចមឆដ្ឋាបទានានិ ឧត្តានានេវ។
Catutthapañcamachaṭṭhāpadānāni uttānāneva.
១១៩. សត្តមាបទានេ ចត្តាលីសទិជាបិ ចាតិ ទ្វិក្ខត្តុំ ជាតាតិ ទិជា។ កុមារវយេ ឧដ្ឋិតទន្តានំ បតិតត្តា បុន ឧដ្ឋិតទន្តា ទិជា, តេ ច ទន្តា។ ព្យាករណញ្ច ហេដ្ឋា និទានកថាយំ វុត្តមេវ។
119. Sattamāpadāne cattālīsadijāpi cāti dvikkhattuṃ jātāti dijā. Kumāravaye uṭṭhitadantānaṃ patitattā puna uṭṭhitadantā dijā, te ca dantā. Byākaraṇañca heṭṭhā nidānakathāyaṃ vuttameva.
អដ្ឋមាបទានំ ឧត្តានមេវាតិ។
Aṭṭhamāpadānaṃ uttānamevāti.
១៧១. នវមាបទានេ តទាហំ មាណវោ អាសិន្តិ យទា សុមេធបណ្ឌិតោ ទីបង្ករភគវតោ សន្តិកា ព្យាករណំ លភិ, តទា អហំ មេឃោ នាម ព្រាហ្មណមាណវោ ហុត្វា សុមេធតាបសេន សហ ឥសិបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា សិក្ខាបទេសុ សិក្ខិតោ កេនចិ បាបសហាយេន សំសដ្ឋោ សំសគ្គទោសេន បាបវិតក្កាទិវសំ គតោ មាតុឃាតកម្មវសេន នរកេ អគ្គិជាលាទិទុក្ខមនុភវិត្វា តតោ ចុតោ សមុទ្ទេ តិមិង្គលមហាមច្ឆោ ហុត្វា និព្ពត្តោ, សមុទ្ទមជ្ឈេ គច្ឆន្តំ មហានាវំ គិលិតុកាមោ គតោ។ ទិស្វា មំ វាណិជា ភីតា ‘‘អហោ គោតមោ ភគវា’’តិ សទ្ទមកំសុ។ អថ មហាមច្ឆោ បុព្ពវាសនាវសេន ពុទ្ធគារវំ ឧប្បាទេត្វា តតោ ចុតោ សាវត្ថិយំ វិភវសម្បន្នេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តោ សទ្ធោ បសន្នោ សត្ថុ ធម្មទេសនំ សុត្វា បព្ពជិត្វា សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិត្វា ទិវសស្ស តិក្ខត្តុំ ឧបដ្ឋានំ គន្ត្វា សរមានោ វន្ទតិ។ តទា ភគវា ‘‘ចិរំ ធម្មរុចី’’តិ មំ អាហ។
171. Navamāpadāne tadāhaṃ māṇavo āsinti yadā sumedhapaṇḍito dīpaṅkarabhagavato santikā byākaraṇaṃ labhi, tadā ahaṃ megho nāma brāhmaṇamāṇavo hutvā sumedhatāpasena saha isipabbajjaṃ pabbajitvā sikkhāpadesu sikkhito kenaci pāpasahāyena saṃsaṭṭho saṃsaggadosena pāpavitakkādivasaṃ gato mātughātakammavasena narake aggijālādidukkhamanubhavitvā tato cuto samudde timiṅgalamahāmaccho hutvā nibbatto, samuddamajjhe gacchantaṃ mahānāvaṃ gilitukāmo gato. Disvā maṃ vāṇijā bhītā ‘‘aho gotamo bhagavā’’ti saddamakaṃsu. Atha mahāmaccho pubbavāsanāvasena buddhagāravaṃ uppādetvā tato cuto sāvatthiyaṃ vibhavasampanne brāhmaṇakule nibbatto saddho pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā pabbajitvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇitvā divasassa tikkhattuṃ upaṭṭhānaṃ gantvā saramāno vandati. Tadā bhagavā ‘‘ciraṃ dhammarucī’’ti maṃ āha.
១៨៤. អថ សោ ថេរោ ‘‘សុចិរំ សតបុញ្ញលក្ខណ’’ន្តិអាទីហិ គាថាហិ ថោមេសិ។ ភន្តេ, សតបុញ្ញលក្ខណធរ គោតម។ បតិបុព្ពេន វិសុទ្ធបច្ចយន្តិ បុព្ពេ ទីបង្ករបាទមូលេ បរិបុណ្ណបារមីបច្ចយសម្ភារោ សុដ្ឋុ ចិរំ កាលំ មយា ន ទិដ្ឋោ អសីតិ អត្ថោ។ អហមជ្ជសុបេក្ខនន្តិ អជ្ជ ឥមស្មិំ ទិវសេ អហំ សុបេក្ខនំ សុន្ទរទស្សនំ, សុន្ទរទិដ្ឋំ វា និរុបមំ វិគ្គហំ ឧបមារហិតសរីរំ គោតមំ វត ឯកន្តេន បស្សាមិ ទក្ខាមីតិ អត្ថោ។
184. Atha so thero ‘‘suciraṃ satapuññalakkhaṇa’’ntiādīhi gāthāhi thomesi. Bhante, satapuññalakkhaṇadhara gotama. Patipubbena visuddhapaccayanti pubbe dīpaṅkarapādamūle paripuṇṇapāramīpaccayasambhāro suṭṭhu ciraṃ kālaṃ mayā na diṭṭho asīti attho. Ahamajjasupekkhananti ajja imasmiṃ divase ahaṃ supekkhanaṃ sundaradassanaṃ, sundaradiṭṭhaṃ vā nirupamaṃ viggahaṃ upamārahitasarīraṃ gotamaṃ vata ekantena passāmi dakkhāmīti attho.
១៨៥-១៨៦. សុចិរំ វិហតតមោ មយាតិ វិសេសេន ហតតមោ វិទ្ធំសិតមោហោ ត្វំ មយាបិ សុដ្ឋុ ចិរំ ថោមិតោតិ អត្ថោ។ សុចិរក្ខេន នទី វិសោសិតាតិ ឯសា តណ្ហានទី សុន្ទររក្ខេន គោបនេន វិសេសេន សោសិតា, អភព្ពុប្បត្តិកតា តយាតិ អត្ថោ។ សុចិរំ អមលំ វិសោធិតន្តិ សុដ្ឋុ ចិរំ ទីឃេន អទ្ធុនា អមលំ និព្ពានំ វិសេសេន សោធិតំ, សុដ្ឋុ កតំ អធិគតំ តយាតិ អត្ថោ។ នយនំ ញាណមយំ មហាមុនេ។ ចិរកាលសមង្គិតោតិ មហាមុនេ មហាសមណ ញាណមយំ នយនំ ទិព្ពចក្ខុំ ចិរកាលំ សមធិគតោ សម្បត្តោ ត្វន្តិ អត្ថោ។ អវិនដ្ឋោ បុនរន្តរន្តិ អហំ បុន អន្តរំ អន្តរាភវេ មជ្ឈេ បរិនដ្ឋោ បរិហីនោ អហោសិន្តិ អត្ថោ។ បុនរជ្ជសមាគតោ តយាតិ អជ្ជ ឥមស្មិំ កាលេ តយា សទ្ធិំ បុនបិ សមាគតោ ឯកីភូតោ សហ វសាមីតិ អត្ថោ។ ន ហិ នស្សន្តិ កតានិ គោតមាតិ គោតម សព្ពញ្ញុពុទ្ធ, តយា សទ្ធិំ កតានិ សមាគមាទីនិ ន ហិ នស្សន្តិ យាវ ខន្ធបរិនិព្ពានា ន វិនា ភវិស្សន្តីតិ អត្ថោ។ សេសំ ឧត្តានមេវាតិ។
185-186.Suciraṃ vihatatamo mayāti visesena hatatamo viddhaṃsitamoho tvaṃ mayāpi suṭṭhu ciraṃ thomitoti attho. Sucirakkhena nadī visositāti esā taṇhānadī sundararakkhena gopanena visesena sositā, abhabbuppattikatā tayāti attho. Suciraṃ amalaṃ visodhitanti suṭṭhu ciraṃ dīghena addhunā amalaṃ nibbānaṃ visesena sodhitaṃ, suṭṭhu kataṃ adhigataṃ tayāti attho. Nayanaṃ ñāṇamayaṃ mahāmune. Cirakālasamaṅgitoti mahāmune mahāsamaṇa ñāṇamayaṃ nayanaṃ dibbacakkhuṃ cirakālaṃ samadhigato sampatto tvanti attho. Avinaṭṭho punarantaranti ahaṃ puna antaraṃ antarābhave majjhe parinaṭṭho parihīno ahosinti attho. Punarajjasamāgato tayāti ajja imasmiṃ kāle tayā saddhiṃ punapi samāgato ekībhūto saha vasāmīti attho. Na hi nassanti katāni gotamāti gotama sabbaññubuddha, tayā saddhiṃ katāni samāgamādīni na hi nassanti yāva khandhaparinibbānā na vinā bhavissantīti attho. Sesaṃ uttānamevāti.
ធម្មរុចិយត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា។
Dhammaruciyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
ទសមាបទានំ សុវិញ្ញេយ្យមេវាតិ។
Dasamāpadānaṃ suviññeyyamevāti.
ឯកូនបញ្ញាសមវគ្គវណ្ណនា សមត្តា។
Ekūnapaññāsamavaggavaṇṇanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / អបទានបាឡិ • Apadānapāḷi
២. ពុទ្ធសញ្ញកត្ថេរអបទានំ • 2. Buddhasaññakattheraapadānaṃ
៣. ភិសទាយកត្ថេរអបទានំ • 3. Bhisadāyakattheraapadānaṃ
៧. បុលិនុប្បាទកត្ថេរអបទានំ • 7. Pulinuppādakattheraapadānaṃ
៩. ធម្មរុចិយត្ថេរអបទានំ • 9. Dhammaruciyattheraapadānaṃ
