| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ១៣៣
The Middle-Length Suttas Collection 133
មហាកច្ចានភទ្ទេករត្តសុត្ត
Mahākaccāna and One Fine Night
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ តបោទារាមេ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Hot Springs Monastery.
អថ ខោ អាយស្មា សមិទ្ធិ រត្តិយា បច្ចូសសមយំ បច្ចុដ្ឋាយ យេន តបោទោ តេនុបសង្កមិ គត្តានិ បរិសិញ្ចិតុំ។ តបោទេ គត្តានិ បរិសិញ្ចិត្វា បច្ចុត្តរិត្វា ឯកចីវរោ អដ្ឋាសិ គត្តានិ បុព្ពាបយមានោ។
Then Venerable Samiddhi rose at the crack of dawn and went to the hot springs to bathe. When he had bathed and emerged from the water he stood in one robe drying himself.
អថ ខោ អញ្ញតរា ទេវតា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ តបោទំ ឱភាសេត្វា យេនាយស្មា សមិទ្ធិ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា អាយស្មន្តំ សមិទ្ធិំ ឯតទវោច:
Then, late at night, a glorious deity, lighting up the entire hot springs, went up to Samiddhi, stood to one side, and said to Samiddhi:
“ធារេសិ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ចា”តិ?
“Bhikkhu, do you remember the recitation passage and analysis of One Fine Night?”
“ន ខោ អហំ, អាវុសោ, ធារេមិ ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច។ ត្វំ បនាវុសោ, ធារេសិ ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ចា”តិ?
“No, friend, I do not. Do you?”
“អហម្បិ ខោ, ភិក្ខុ, ន ធារេមិ ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច។ ធារេសិ បន ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តិយោ គាថា”តិ?
“I also do not. But do you remember just the verses on One Fine Night?”
“ន ខោ អហំ, អាវុសោ, ធារេមិ ភទ្ទេករត្តិយោ គាថាតិ។ ត្វំ បនាវុសោ, ធារេសិ ភទ្ទេករត្តិយោ គាថា”តិ?
“I do not. Do you?”
“អហម្បិ ខោ, ភិក្ខុ ន ធារេមិ ភទ្ទេករត្តិយោ គាថាតិ។ ឧគ្គណ្ហាហិ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច; បរិយាបុណាហិ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច; ធារេហិ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច។ អត្ថសំហិតោ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសោ ច វិភង្គោ ច អាទិព្រហ្មចរិយកោ”តិ។
“I also do not. Learn the recitation passage and analysis of One Fine Night, bhikkhu, memorize it, and remember it. It is beneficial and relates to the fundamentals of the spiritual life.”
ឥទមវោច សា ទេវតា។ ឥទំ វត្វា តត្ថេវន្តរធាយិ។
That’s what that deity said, before vanishing right there.
អថ ខោ អាយស្មា សមិទ្ធិ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា សមិទ្ធិ ភគវន្តំ ឯតទវោច:
Then, when the night had passed, Samiddhi went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. Then he added:
“ឥធាហំ, ភន្តេ, រត្តិយា បច្ចូសសមយំ បច្ចុដ្ឋាយ យេន តបោទោ តេនុបសង្កមិំ គត្តានិ បរិសិញ្ចិតុំ។ តបោទេ គត្តានិ បរិសិញ្ចិត្វា បច្ចុត្តរិត្វា ឯកចីវរោ អដ្ឋាសិំ គត្តានិ បុព្ពាបយមានោ។ អថ ខោ ភន្តេ, អញ្ញតរា ទេវតា អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ តបោទំ ឱភាសេត្វា យេនាហំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ សា ទេវតា មំ ឯតទវោច: ‘ធារេសិ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ចាៜតិ?
ឯវំ វុត្តេ, អហំ, ភន្តេ, តំ ទេវតំ ឯតទវោចំ: ‘ន ខោ អហំ, អាវុសោ, ធារេមិ ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច។ ត្វំ បនាវុសោ, ធារេសិ ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ចាៜតិ? ‘អហម្បិ ខោ, ភិក្ខុ, ន ធារេមិ ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច។ ធារេសិ បន ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តិយោ គាថាៜតិ? ‘ន ខោ អហំ, អាវុសោ, ធារេមិ ភទ្ទេករត្តិយោ គាថាតិ។ ត្វំ បនាវុសោ, ធារេសិ ភទ្ទេករត្តិយោ គាថាៜតិ? ‘អហម្បិ ខោ, ភិក្ខុ, ន ធារេមិ ភទ្ទេករត្តិយោ គាថាតិ។ ឧគ្គណ្ហាហិ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច; បរិយាបុណាហិ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច; ធារេហិ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច។ អត្ថសំហិតោ, ភិក្ខុ, ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសោ ច វិភង្គោ ច អាទិព្រហ្មចរិយកោៜតិ។
ឥទមវោច, ភន្តេ, សា ទេវតា។ ឥទំ វត្វា តត្ថេវន្តរធាយិ។ សាធុ មេ, ភន្តេ, ភគវា ភទ្ទេករត្តស្ស ឧទ្ទេសញ្ច វិភង្គញ្ច ទេសេតូ”តិ។
“Sir, please teach me the recitation passage and analysis of One Fine night.”
“តេន ហិ, ភិក្ខុ, សុណាហិ, សាធុកំ មនសិ ករោហិ; ភាសិស្សាមី”តិ។
“Well then, bhikkhu, listen and apply your mind well, I will speak.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ អាយស្មា សមិទ្ធិ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Yes, sir,” Samiddhi replied. The Buddha said this:
“អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ, នប្បដិកង្ខេ អនាគតំ; យទតីតំ បហីនំ តំ, អប្បត្តញ្ច អនាគតំ។
“Don’t run back to the past, don’t hope for the future. What’s past is left behind; the future has not arrived;
បច្ចុប្បន្នញ្ច យោ ធម្មំ, តត្ថ តត្ថ វិបស្សតិ; អសំហីរំ អសង្កុប្បំ, តំ វិទ្វា មនុព្រូហយេ។
and phenomena in the present are clearly seen in every case. Knowing this, foster it—unfaltering, unshakable.
អជ្ជេវ កិច្ចមាតប្បំ, កោ ជញ្ញា មរណំ សុវេ; ន ហិ នោ សង្គរំ តេន, មហាសេនេន មច្ចុនា។
Today’s the day to keenly work—who knows, tomorrow may bring death! For there is no bargain to be struck with Death and his mighty hordes.
ឯវំវិហារិំ អាតាបិំ, អហោរត្តមតន្ទិតំ; តំ វេ ភទ្ទេករត្តោតិ, សន្តោ អាចិក្ខតេ មុនី”តិ។
The peaceful sage explained it’s those who keenly meditate like this, tireless all night and day, who truly have that one fine night.”
ឥទមវោច ភគវា; ឥទំ វត្វាន សុគតោ ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បាវិសិ។
That is what the Buddha said. When he had spoken, the Holy One got up from his seat and entered his dwelling.
អថ ខោ តេសំ ភិក្ខូនំ, អចិរបក្កន្តស្ស ភគវតោ, ឯតទហោសិ: “ឥទំ ខោ នោ, អាវុសោ, ភគវា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសំ ឧទ្ទិសិត្វា វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភជិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បវិដ្ឋោ:
Soon after the Buddha left, those bhikkhus considered, “The Buddha gave this brief passage for recitation, then entered his dwelling without explaining the meaning in detail. …
‘អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ, នប្បដិកង្ខេ អនាគតំ; យទតីតំ បហីនំ តំ, អប្បត្តញ្ច អនាគតំ។
បច្ចុប្បន្នញ្ច យោ ធម្មំ, តត្ថ តត្ថ វិបស្សតិ; អសំហីរំ អសង្កុប្បំ, តំ វិទ្វា មនុព្រូហយេ។
អជ្ជេវ កិច្ចមាតប្បំ, កោ ជញ្ញា មរណំ សុវេ; ន ហិ នោ សង្គរំ តេន, មហាសេនេន មច្ចុនា។
ឯវំវិហារិំ អាតាបិំ, អហោរត្តមតន្ទិតំ; តំ វេ ភទ្ទេករត្តោតិ, សន្តោ អាចិក្ខតេ មុនីៜតិ។
កោ នុ ខោ ឥមស្ស ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ វិភជេយ្យា”តិ?
Who can explain in detail the meaning of this brief summary given by the Buddha?”
អថ ខោ តេសំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ:
Then those bhikkhus thought:
“អយំ ខោ អាយស្មា មហាកច្ចានោ សត្ថុ ចេវ សំវណ្ណិតោ សម្ភាវិតោ ច វិញ្ញូនំ សព្រហ្មចារីនំ; បហោតិ ចាយស្មា មហាកច្ចានោ ឥមស្ស ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ វិភជិតុំ។ យន្នូន មយំ យេនាយស្មា មហាកច្ចានោ តេនុបសង្កមេយ្យាម; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆេយ្យាមា”តិ។
“This Venerable Mahākaccāna is praised by the Buddha and esteemed by his sensible spiritual companions. He is capable of explaining in detail the meaning of this brief passage for recitation given by the Buddha. Let’s go to him, and ask him about this matter.”
អថ ខោ តេ ភិក្ខូ យេនាយស្មា មហាកច្ចានោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតា មហាកច្ចានេន សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ។ សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ឯតទវោចុំ: “ឥទំ ខោ នោ, អាវុសោ កច្ចាន, ភគវា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសំ ឧទ្ទិសិត្វា វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភជិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បវិដ្ឋោ:
Then those bhikkhus went to Mahākaccāna, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, they sat down to one side. They told him what had happened, and said:
‘អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ, …បេ… តំ វេ ភទ្ទេករត្តោតិ, សន្តោ អាចិក្ខតេ មុនីៜតិ។
តេសំ នោ, អាវុសោ កច្ចាន, អម្ហាកំ, អចិរបក្កន្តស្ស ភគវតោ, ឯតទហោសិ—ឥទំ ខោ នោ, អាវុសោ, ភគវា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសំ ឧទ្ទិសិត្វា វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភជិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បវិដ្ឋោ:
‘អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ, …បេ… តំ វេ ភទ្ទេករត្តោតិ, សន្តោ អាចិក្ខតេ មុនីៜតិ។
កោ នុ ខោ ឥមស្ស ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ វិភជេយ្យាតិ? តេសំ នោ, អាវុសោ កច្ចាន, អម្ហាកំ ឯតទហោសិ: ‘អយំ ខោ អាយស្មា មហាកច្ចានោ សត្ថុ ចេវ សំវណ្ណិតោ សម្ភាវិតោ ច វិញ្ញូនំ សព្រហ្មចារីនំ។ បហោតិ ចាយស្មា មហាកច្ចានោ ឥមស្ស ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ វិភជិតុំ។ យន្នូន មយំ យេនាយស្មា មហាកច្ចានោ តេនុបសង្កមេយ្យាម; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆេយ្យាមាៜតិ។ វិភជតាយស្មា មហាកច្ចានោ”តិ។
“May Venerable Mahākaccāna please explain this.”
“សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, បុរិសោ សារត្ថិកោ សារគវេសី សារបរិយេសនំ ចរមានោ មហតោ រុក្ខស្ស តិដ្ឋតោ សារវតោ អតិក្កម្មេវ មូលំ អតិក្កម្ម ខន្ធំ សាខាបលាសេ សារំ បរិយេសិតព្ពំ មញ្ញេយ្យ; ឯវំសម្បទមិទំ អាយស្មន្តានំ សត្ថរិ សម្មុខីភូតេ តំ ភគវន្តំ អតិសិត្វា អម្ហេ ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆិតព្ពំ មញ្ញថ។ សោ ហាវុសោ, ភគវា ជានំ ជានាតិ, បស្សំ បស្សតិ, ចក្ខុភូតោ ញាណភូតោ ធម្មភូតោ ព្រហ្មភូតោ វត្តា បវត្តា អត្ថស្ស និន្នេតា អមតស្ស ទាតា ធម្មស្សាមី តថាគតោ។ សោ ចេវ បនេតស្ស កាលោ អហោសិ យំ ភគវន្តំយេវ ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆេយ្យាថ, យថា វោ ភគវា ព្យាករេយ្យ តថា នំ ធារេយ្យាថា”តិ។
“Friends, suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But he’d pass over the roots and trunk, imagining that the heartwood should be sought in the branches and leaves. Such is the consequence for the venerables. Though you were face to face with the Buddha, you overlooked him, imagining that you should ask me about this matter. For he is the Buddha, who knows and sees. He is vision, he is knowledge, he is the manifestation of principle, he is the manifestation of divinity. He is the teacher, the proclaimer, the elucidator of meaning, the bestower of the deathless, the lord of truth, the Realized One. That was the time to approach the Buddha and ask about this matter. You should have remembered it in line with the Buddha’s answer.”
“អទ្ធាវុសោ កច្ចាន, ភគវា ជានំ ជានាតិ, បស្សំ បស្សតិ, ចក្ខុភូតោ ញាណភូតោ ធម្មភូតោ ព្រហ្មភូតោ វត្តា បវត្តា អត្ថស្ស និន្នេតា អមតស្ស ទាតា ធម្មស្សាមី តថាគតោ។ សោ ចេវ បនេតស្ស កាលោ អហោសិ យំ ភគវន្តំយេវ ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆេយ្យាម; យថា នោ ភគវា ព្យាករេយ្យ តថា នំ ធារេយ្យាម។ អបិ ចាយស្មា មហាកច្ចានោ សត្ថុ ចេវ សំវណ្ណិតោ សម្ភាវិតោ ច វិញ្ញូនំ សព្រហ្មចារីនំ; បហោតិ ចាយស្មា មហាកច្ចានោ ឥមស្ស ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ វិភជិតុំ។ វិភជតាយស្មា មហាកច្ចានោ អគរុំ ករិត្វា”តិ។
“Certainly he is the Buddha, who knows and sees. He is vision, he is knowledge, he is the manifestation of principle, he is the manifestation of divinity. He is the teacher, the proclaimer, the elucidator of meaning, the bestower of the deathless, the lord of truth, the Realized One. That was the time to approach the Buddha and ask about this matter. We should have remembered it in line with the Buddha’s answer. Still, Venerable Mahākaccāna is praised by the Buddha and esteemed by his sensible spiritual companions. He is capable of explaining in detail the meaning of this brief passage for recitation given by the Buddha. Please explain this, if it’s no trouble.”
“តេន ហាវុសោ, សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ, ភាសិស្សាមី”តិ។
“Well then, friends, listen and apply your mind well, I will speak.”
“ឯវមាវុសោ”តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាកច្ចានស្ស បច្ចស្សោសុំ។ អាយស្មា មហាកច្ចានោ ឯតទវោច:
“Yes, friend,” they replied. Venerable Mahākaccāna said this:
“យំ ខោ នោ, អាវុសោ, ភគវា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសំ ឧទ្ទិសិត្វា វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភជិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បវិដ្ឋោ:
“Friends, the Buddha gave this brief passage for recitation, then entered his dwelling without explaining the meaning in detail:
‘អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ, …បេ… តំ វេ ភទ្ទេករត្តោតិ, សន្តោ អាចិក្ខតេ មុនីៜតិ។
‘Don’t run back to the past … tireless all night and day, who truly have that one fine night.’
ឥមស្ស ខោ អហំ, អាវុសោ, ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមិ—
And this is how I understand the detailed meaning of this passage for recitation.
កថញ្ច, អាវុសោ, អតីតំ អន្វាគមេតិ? ឥតិ មេ ចក្ខុ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ រូបាតិ—តត្ថ ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតិ វិញ្ញាណំ, ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធត្តា វិញ្ញាណស្ស តទភិនន្ទតិ, តទភិនន្ទន្តោ អតីតំ អន្វាគមេតិ។
And how do you run back to the past? Consciousness gets tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such eyes and such sights.’ So you take pleasure in that, and that’s when you run back to the past.
ឥតិ មេ សោតំ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ សទ្ទាតិ …បេ… ឥតិ មេ ឃានំ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ គន្ធាតិ … ឥតិ មេ ជិវ្ហា អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ រសាតិ … ឥតិ មេ កាយោ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ ផោដ្ឋព្ពាតិ … ឥតិ មេ មនោ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ ធម្មាតិ—តត្ថ ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតិ វិញ្ញាណំ, ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធត្តា វិញ្ញាណស្ស តទភិនន្ទតិ, តទភិនន្ទន្តោ អតីតំ អន្វាគមេតិ—ឯវំ ខោ, អាវុសោ, អតីតំ អន្វាគមេតិ។
Consciousness gets tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such ears and such sounds … such a nose and such smells … such a tongue and such tastes … such a body and such touches … such a mind and such thoughts.’ So you take pleasure in that, and that’s when you run back to the past. That’s how you run back to the past.
កថញ្ច, អាវុសោ, អតីតំ នាន្វាគមេតិ? ឥតិ មេ ចក្ខុ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ រូបាតិ—តត្ថ ន ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតិ វិញ្ញាណំ, ន ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធត្តា វិញ្ញាណស្ស ន តទភិនន្ទតិ, ន តទភិនន្ទន្តោ អតីតំ នាន្វាគមេតិ។
And how do you not run back to the past? Consciousness doesn’t get tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such eyes and such sights.’ So you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer run back to the past.
ឥតិ មេ សោតំ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ សទ្ទាតិ …បេ… ឥតិ មេ ឃានំ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ គន្ធាតិ … ឥតិ មេ ជិវ្ហា អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ រសាតិ … ឥតិ មេ កាយោ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ ផោដ្ឋព្ពាតិ … ឥតិ មេ មនោ អហោសិ អតីតមទ្ធានំ ឥតិ ធម្មាតិ—តត្ថ ន ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតិ វិញ្ញាណំ, ន ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធត្តា វិញ្ញាណស្ស, ន តទភិនន្ទតិ, ន តទភិនន្ទន្តោ អតីតំ នាន្វាគមេតិ—ឯវំ ខោ, អាវុសោ, អតីតំ នាន្វាគមេតិ។
Consciousness doesn’t get tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such ears and such sounds … such a nose and such smells … such a tongue and such tastes … such a body and such touches … such a mind and such thoughts.’ So you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer run back to the past. That’s how you don’t run back to the past.
កថញ្ច, អាវុសោ, អនាគតំ បដិកង្ខតិ? ឥតិ មេ ចក្ខុ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ រូបាតិ—អប្បដិលទ្ធស្ស បដិលាភាយ ចិត្តំ បណិទហតិ, ចេតសោ បណិធានបច្ចយា តទភិនន្ទតិ, តទភិនន្ទន្តោ អនាគតំ បដិកង្ខតិ។ ឥតិ មេ សោតំ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ សទ្ទាតិ …បេ… ឥតិ មេ ឃានំ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ គន្ធាតិ … ឥតិ មេ ជិវ្ហា សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ រសាតិ … ឥតិ មេ កាយោ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ ផោដ្ឋព្ពាតិ … ឥតិ មេ មនោ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ ធម្មាតិ—អប្បដិលទ្ធស្ស បដិលាភាយ ចិត្តំ បណិទហតិ, ចេតសោ បណិធានបច្ចយា តទភិនន្ទតិ, តទភិនន្ទន្តោ អនាគតំ បដិកង្ខតិ—ឯវំ ខោ, អាវុសោ, អនាគតំ បដិកង្ខតិ។
And how do you hope for the future? The heart is set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such eyes and such sights in the future.’ So you take pleasure in that, and that’s when you hope for the future. The heart is set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such ears and such sounds … such a nose and such smells … such a tongue and such tastes … such a body and such touches … such a mind and such thoughts in the future.’ So you take pleasure in that, and that’s when you hope for the future. That’s how you hope for the future.
កថញ្ច, អាវុសោ, អនាគតំ នប្បដិកង្ខតិ? ឥតិ មេ ចក្ខុ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ រូបាតិ—អប្បដិលទ្ធស្ស បដិលាភាយ ចិត្តំ នប្បណិទហតិ, ចេតសោ អប្បណិធានបច្ចយា ន តទភិនន្ទតិ, ន តទភិនន្ទន្តោ អនាគតំ នប្បដិកង្ខតិ។ ឥតិ មេ សោតំ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ សទ្ទាតិ …បេ… ឥតិ មេ ឃានំ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ គន្ធាតិ … ឥតិ មេ ជិវ្ហា សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ រសាតិ … ឥតិ មេ កាយោ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ ផោដ្ឋព្ពាតិ … ឥតិ មេ មនោ សិយា អនាគតមទ្ធានំ ឥតិ ធម្មាតិ—អប្បដិលទ្ធស្ស បដិលាភាយ ចិត្តំ នប្បណិទហតិ, ចេតសោ អប្បណិធានបច្ចយា ន តទភិនន្ទតិ, ន តទភិនន្ទន្តោ អនាគតំ នប្បដិកង្ខតិ—ឯវំ ខោ, អាវុសោ, អនាគតំ នប្បដិកង្ខតិ។
And how do you not hope for the future? The heart is not set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such eyes and such sights in the future.’ So you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer hope for the future. The heart is not set on getting what it does not have, thinking: ‘May I have such ears and such sounds … such a nose and such smells … such a tongue and such tastes … such a body and such touches … such a mind and such thoughts in the future.’ So you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer hope for the future. That’s how you don’t hope for the future.
កថញ្ច, អាវុសោ, បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ សំហីរតិ? យញ្ចាវុសោ, ចក្ខុ យេ ច រូបា—ឧភយមេតំ បច្ចុប្បន្នំ។ តស្មិញ្ចេ បច្ចុប្បន្នេ ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតិ វិញ្ញាណំ, ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធត្តា វិញ្ញាណស្ស តទភិនន្ទតិ, តទភិនន្ទន្តោ បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ សំហីរតិ។ យញ្ចាវុសោ, សោតំ យេ ច សទ្ទា …បេ… យញ្ចាវុសោ, ឃានំ យេ ច គន្ធា … យា ចាវុសោ, ជិវ្ហា យេ ច រសា … យោ ចាវុសោ, កាយោ យេ ច ផោដ្ឋព្ពា … យោ ចាវុសោ, មនោ យេ ច ធម្មា—ឧភយមេតំ បច្ចុប្បន្នំ។ តស្មិញ្ចេ បច្ចុប្បន្នេ ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតិ វិញ្ញាណំ, ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធត្តា វិញ្ញាណស្ស តទភិនន្ទតិ, តទភិនន្ទន្តោ បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ សំហីរតិ—ឯវំ ខោ, អាវុសោ, បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ សំហីរតិ។
And how do you falter amid presently arisen phenomena? Both the eye and sights are presently arisen. If consciousness gets tied up there in the present with desire and lust, you take pleasure in that, and that’s when you falter amid presently arisen phenomena. Both the ear and sounds … nose and smells … tongue and tastes … body and touches … mind and thoughts are presently arisen. If consciousness gets tied up there in the present with desire and lust, you take pleasure in that, and that’s when you falter amid presently arisen phenomena. That’s how you falter amid presently arisen phenomena.
កថញ្ច, អាវុសោ, បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ ន សំហីរតិ? យញ្ចាវុសោ, ចក្ខុ យេ ច រូបា—ឧភយមេតំ បច្ចុប្បន្នំ។ តស្មិញ្ចេ បច្ចុប្បន្នេ ន ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតិ វិញ្ញាណំ, ន ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធត្តា វិញ្ញាណស្ស ន តទភិនន្ទតិ, ន តទភិនន្ទន្តោ បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ ន សំហីរតិ។ យញ្ចាវុសោ, សោតំ យេ ច សទ្ទា …បេ… យញ្ចាវុសោ, ឃានំ យេ ច គន្ធា … យា ចាវុសោ, ជិវ្ហា យេ ច រសា … យោ ចាវុសោ, កាយោ យេ ច ផោដ្ឋព្ពា … យោ ចាវុសោ, មនោ យេ ច ធម្មា—ឧភយមេតំ បច្ចុប្បន្នំ។ តស្មិញ្ចេ បច្ចុប្បន្នេ ន ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតិ វិញ្ញាណំ, ន ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធត្តា វិញ្ញាណស្ស ន តទភិនន្ទតិ, ន តទភិនន្ទន្តោ បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ ន សំហីរតិ—ឯវំ ខោ, អាវុសោ, បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ ន សំហីរតិ។
And how do you not falter amid presently arisen phenomena? Both the eye and sights are presently arisen. If consciousness doesn’t get tied up there in the present with desire and lust, you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer falter amid presently arisen phenomena. Both the ear and sounds … nose and smells … tongue and tastes … body and touches … mind and thoughts are presently arisen. If consciousness doesn’t get tied up there in the present with desire and lust, you don’t take pleasure in that, and that’s when you no longer falter amid presently arisen phenomena. That’s how you don’t falter amid presently arisen phenomena.
យំ ខោ នោ, អាវុសោ, ភគវា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសំ ឧទ្ទិសិត្វា វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភជិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បវិដ្ឋោ:
This is how I understand the detailed meaning of that brief passage for recitation given by the Buddha.
‘អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ, …បេ… តំ វេ ភទ្ទេករត្តោតិ, សន្តោ អាចិក្ខតេ មុនីៜតិ។
ឥមស្ស ខោ អហំ, អាវុសោ, ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមិ។ អាកង្ខមានា ច បន តុម្ហេ អាយស្មន្តោ ភគវន្តំយេវ ឧបសង្កមិត្វា ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆេយ្យាថ, យថា វោ ភគវា ព្យាករោតិ តថា នំ ធារេយ្យាថា”តិ។
If you wish, you may go to the Buddha and ask him about this. You should remember it in line with the Buddha’s answer.”
អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាកច្ចានស្ស ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ: “យំ ខោ នោ, ភន្តេ, ភគវា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសំ ឧទ្ទិសិត្វា វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភជិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បវិដ្ឋោ:
“Yes, friend,” said those bhikkhus, approving and agreeing with what Mahākaccāna said. Then they rose from their seats and went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened, adding:
‘អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ, …បេ… តំ វេ ភទ្ទេករត្តោតិ, សន្តោ អាចិក្ខតេ មុនីៜតិ។
តេសំ នោ, ភន្តេ, អម្ហាកំ, អចិរបក្កន្តស្ស ភគវតោ, ឯតទហោសិ: ‘ឥទំ ខោ នោ, អាវុសោ, ភគវា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសំ ឧទ្ទិសិត្វា វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភជិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បវិដ្ឋោ:
“អតីតំ នាន្វាគមេយ្យ, នប្បដិកង្ខេ អនាគតំ; យទតីតំ បហីនំ តំ, អប្បត្តញ្ច អនាគតំ។
បច្ចុប្បន្នញ្ច យោ ធម្មំ, តត្ថ តត្ថ វិបស្សតិ; អសំហីរំ អសង្កុប្បំ, តំ វិទ្វា មនុព្រូហយេ។
អជ្ជេវ កិច្ចមាតប្បំ, កោ ជញ្ញា មរណំ សុវេ; ន ហិ នោ សង្គរំ តេន, មហាសេនេន មច្ចុនា។
ឯវំវិហារិំ អាតាបិំ, អហោរត្តមតន្ទិតំ; តំ វេ ភទ្ទេករត្តោតិ, សន្តោ អាចិក្ខតេ មុនី”តិ។
កោ នុ ខោ ឥមស្ស ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ វិភជេយ្យាៜតិ? តេសំ នោ, ភន្តេ, អម្ហាកំ ឯតទហោសិ: ‘អយំ ខោ អាយស្មា មហាកច្ចានោ សត្ថុ ចេវ សំវណ្ណិតោ សម្ភាវិតោ ច វិញ្ញូនំ សព្រហ្មចារីនំ។ បហោតិ ចាយស្មា មហាកច្ចានោ ឥមស្ស ភគវតា សង្ខិត្តេន ឧទ្ទេសស្ស ឧទ្ទិដ្ឋស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ វិភជិតុំ។ យន្នូន មយំ យេនាយស្មា មហាកច្ចានោ តេនុបសង្កមេយ្យាម; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆេយ្យាមាៜតិ។ អថ ខោ មយំ, ភន្តេ, យេនាយស្មា មហាកច្ចានោ តេនុបសង្កមិម្ហ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆិម្ហ។ តេសំ នោ, ភន្តេ, អាយស្មតា មហាកច្ចានេន ឥមេហិ អាការេហិ ឥមេហិ បទេហិ ឥមេហិ ព្យញ្ជនេហិ អត្ថោ វិភត្តោ”តិ។
“Mahākaccāna clearly explained the meaning to us in this manner, with these words and phrases.”
“បណ្ឌិតោ, ភិក្ខវេ, មហាកច្ចានោ; មហាបញ្ញោ, ភិក្ខវេ មហាកច្ចានោ។ មញ្ចេបិ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯតមត្ថំ បដិបុច្ឆេយ្យាថ, អហម្បិ តំ ឯវមេវំ ព្យាករេយ្យំ យថា តំ មហាកច្ចានេន ព្យាកតំ។ ឯសោ ចេវេតស្ស អត្ថោ។ ឯវញ្ច នំ ធារេថា”តិ។
“Mahākaccāna is astute, bhikkhus, he has great wisdom. If you came to me and asked this question, I would answer it in exactly the same way as Mahākaccāna. That is what it means, and that’s how you should remember it.”
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។
That is what the Buddha said. Satisfied, the bhikkhus approved what the Buddha said.
មហាកច្ចានភទ្ទេករត្តសុត្តំ និដ្ឋិតំ តតិយំ។
Next: លោមសកង្គិយភទ្ទេករត្តសុត្ត • Lomasakaṅgiyabhaddekarattasutta • Lomasakaṅgiya and One Fine Night
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
