| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ១២៧
The Middle-Length Suttas Collection 127
អនុរុទ្ធសុត្ត
With Anuruddha
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
អថ ខោ បញ្ចកង្គោ ថបតិ អញ្ញតរំ បុរិសំ អាមន្តេសិ: “ឯហិ ត្វំ, អម្ភោ បុរិស, យេនាយស្មា អនុរុទ្ធោ តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា មម វចនេន អាយស្មតោ អនុរុទ្ធស្ស បាទេ សិរសា វន្ទាហិ: ‘បញ្ចកង្គោ, ភន្តេ, ថបតិ អាយស្មតោ អនុរុទ្ធស្ស បាទេ សិរសា វន្ទតីៜតិ; ឯវញ្ច វទេហិ: ‘អធិវាសេតុ កិរ, ភន្តេ, អាយស្មា អនុរុទ្ធោ បញ្ចកង្គស្ស ថបតិស្ស ស្វាតនាយ អត្តចតុត្ថោ ភត្តំ; យេន ច កិរ, ភន្តេ, អាយស្មា អនុរុទ្ធោ បគេវតរំ អាគច្ឆេយ្យ; បញ្ចកង្គោ, ភន្តេ, ថបតិ ពហុកិច្ចោ ពហុករណីយោ រាជករណីយេនាៜ”តិ។
And then the master builder Pañcakaṅga addressed a man, “Please, mister, go to Venerable Anuruddha, and in my name bow with your head to his feet. Say to him, ‘Sir, the master builder Pañcakaṅga bows with his head to your feet.’ And then ask him whether he might please accept tomorrow’s meal from Pañcakaṅga together with the bhikkhu Saṅgha. And ask whether he might please come earlier than usual, for Pañcakaṅga has many duties, and much work to do for the king.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ សោ បុរិសោ បញ្ចកង្គស្ស ថបតិស្ស បដិស្សុត្វា យេនាយស្មា អនុរុទ្ធោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ បុរិសោ អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ ឯតទវោច: “បញ្ចកង្គោ, ភន្តេ, ថបតិ អាយស្មតោ អនុរុទ្ធស្ស បាទេ សិរសា វន្ទតិ, ឯវញ្ច វទេតិ: ‘អធិវាសេតុ កិរ, ភន្តេ, អាយស្មា អនុរុទ្ធោ បញ្ចកង្គស្ស ថបតិស្ស ស្វាតនាយ អត្តចតុត្ថោ ភត្តំ; យេន ច កិរ, ភន្តេ, អាយស្មា អនុរុទ្ធោ បគេវតរំ អាគច្ឆេយ្យ; បញ្ចកង្គោ, ភន្តេ, ថបតិ ពហុកិច្ចោ ពហុករណីយោ រាជករណីយេនាៜ”តិ។ អធិវាសេសិ ខោ អាយស្មា អនុរុទ្ធោ តុណ្ហីភាវេន។
“Yes, sir,” that man replied. He did as Pañcakaṅga asked, and Venerable Anuruddha consented with silence.
អថ ខោ អាយស្មា អនុរុទ្ធោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន បញ្ចកង្គស្ស ថបតិស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ។ អថ ខោ បញ្ចកង្គោ ថបតិ អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេសិ សម្បវារេសិ។ អថ ខោ បញ្ចកង្គោ ថបតិ អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ អញ្ញតរំ នីចំ អាសនំ គហេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ បញ្ចកង្គោ ថបតិ អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ ឯតទវោច:
Then when the night had passed, Anuruddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to Pañcakaṅga’s home, where he sat on the seat spread out. Then Pañcakaṅga served and satisfied Anuruddha with his own hands with delicious fresh and cooked foods. When Anuruddha had eaten and washed his hands and bowl, Pañcakaṅga took a low seat, sat to one side, and said to him:
“ឥធ មំ, ភន្តេ, ថេរា ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមាហំសុ: ‘អប្បមាណំ, គហបតិ, ចេតោវិមុត្តិំ ភាវេហីៜតិ។ ឯកច្ចេ ថេរា ឯវមាហំសុ: ‘មហគ្គតំ, គហបតិ, ចេតោវិមុត្តិំ ភាវេហីៜតិ។ យា ចាយំ, ភន្តេ, អប្បមាណា ចេតោវិមុត្តិ យា ច មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ—ឥមេ ធម្មា នានត្ថា ចេវ នានាព្យញ្ជនា ច, ឧទាហុ ឯកត្ថា ព្យញ្ជនមេវ នានន៑”តិ?
“Sir, some senior bhikkhus have come to me and said, ‘Householder, develop the limitless release of heart.’ Others have said, ‘Householder, develop the expansive release of heart.’ Now, the limitless release of the heart and the expansive release of the heart: do these things differ in both meaning and phrasing? Or do they mean the same thing, and differ only in the phrasing?”
“តេន ហិ, គហបតិ, តំយេវេត្ថ បដិភាតុ, អបណ្ណកន្តេ ឥតោ ភវិស្សតី”តិ។
“Well then, householder, let me know what you think about this. Afterwards you’ll get it for sure.”
“មយ្ហំ ខោ, ភន្តេ, ឯវំ ហោតិ: ‘យា ចាយំ អប្បមាណា ចេតោវិមុត្តិ យា ច មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ ឥមេ ធម្មា ឯកត្ថា ព្យញ្ជនមេវ នានន៑ៜ”តិ។
“Sir, this is what I think. The limitless release of the heart and the expansive release of the heart mean the same thing, and differ only in the phrasing.”
“យា ចាយំ, គហបតិ, អប្បមាណា ចេតោវិមុត្តិ យា ច មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ ឥមេ ធម្មា នានត្ថា ចេវ នានាព្យញ្ជនា ច។ តទមិនាបេតំ, គហបតិ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា ចេវ នានាព្យញ្ជនា ច។
“The limitless release of the heart and the expansive release of the heart differ in both meaning and phrasing. This is a way to understand how these things differ in both meaning and phrasing.
កតមា ច, គហបតិ, អប្បមាណា ចេតោវិមុត្តិ? ឥធ, គហបតិ, ភិក្ខុ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ។ ករុណាសហគតេន ចេតសា … មុទិតាសហគតេន ចេតសា … ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ។ អយំ វុច្ចតិ, គហបតិ, អប្បមាណា ចេតោវិមុត្តិ។
And what is the limitless release of the heart? It’s when a bhikkhu meditates spreading a heart full of love to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of love to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. They meditate spreading a heart full of compassion … They meditate spreading a heart full of rejoicing … They meditate spreading a heart full of equanimity to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of equanimity to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. This is called the limitless release of the heart.
កតមា ច, គហបតិ, មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ? ឥធ, គហបតិ, ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ រុក្ខមូលំ មហគ្គតន្តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ អយំ វុច្ចតិ, គហបតិ, មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា រុក្ខមូលានិ មហគ្គតន្តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ អយម្បិ វុច្ចតិ, គហបតិ, មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ គាមក្ខេត្តំ មហគ្គតន្តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ អយម្បិ វុច្ចតិ, គហបតិ, មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា គាមក្ខេត្តានិ មហគ្គតន្តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ អយម្បិ វុច្ចតិ, គហបតិ, មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ មហារជ្ឹ មហគ្គតន្តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ អយម្បិ វុច្ចតិ, គហបតិ, មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា មហារជ្ជានិ មហគ្គតន្តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ អយម្បិ វុច្ចតិ, គហបតិ, មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ភិក្ខុ យាវតា សមុទ្ទបរិយន្តំ បថវិំ មហគ្គតន្តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ អយម្បិ វុច្ចតិ, គហបតិ, មហគ្គតា ចេតោវិមុត្តិ។ ឥមិនា ខោ ឯតំ, គហបតិ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ឥមេ ធម្មា នានត្ថា ចេវ នានាព្យញ្ជនា ច។
And what is the expansive release of the heart? It’s when a bhikkhu meditates determined on pervading the extent of a single tree root as expansive. This is called the expansive release of the heart. Also, a bhikkhu meditates determined on pervading the extent of two or three tree roots … a single village district … two or three village districts … a single kingdom … two or three kingdoms … this land surrounded by ocean. This too is called the expansive release of the heart. This is a way to understand how these things differ in both meaning and phrasing.
ចតស្សោ ខោ ឥមា គហបតិ, ភវូបបត្តិយោ។ កតមា ចតស្សោ? ឥធ, គហបតិ, ឯកច្ចោ ‘បរិត្តាភាៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បរិត្តាភានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ ‘អប្បមាណាភាៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អប្បមាណាភានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ ‘សង្កិលិដ្ឋាភាៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សង្កិលិដ្ឋាភានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ។ ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ ‘បរិសុទ្ធាភាៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បរិសុទ្ធាភានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ។ ឥមា ខោ, គហបតិ, ចតស្សោ ភវូបបត្តិយោ។
Householder, there are these four kinds of rebirth in a future life. What four? Take someone who meditates determined on pervading ‘limited radiance’. When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of limited radiance. Next, take someone who meditates determined on pervading ‘limitless radiance’. When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of limitless radiance. Next, take someone who meditates determined on pervading ‘corrupted radiance’. When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of corrupted radiance. Next, take someone who meditates determined on pervading ‘pure radiance’. When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of pure radiance. These are the four kinds of rebirth in a future life.
ហោតិ ខោ សោ, គហបតិ, សមយោ, យា តា ទេវតា ឯកជ្ឈំ សន្និបតន្តិ, តាសំ ឯកជ្ឈំ សន្និបតិតានំ វណ្ណនានត្តញ្ហិ ខោ បញ្ញាយតិ នោ ច អាភានានត្តំ។ សេយ្យថាបិ, គហបតិ, បុរិសោ សម្ពហុលានិ តេលប្បទីបានិ ឯកំ ឃរំ បវេសេយ្យ។ តេសំ ឯកំ ឃរំ បវេសិតានំ អច្ចិនានត្តញ្ហិ ខោ បញ្ញាយេថ, នោ ច អាភានានត្តំ; ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, ហោតិ ខោ សោ សមយោ, យា តា ទេវតា ឯកជ្ឈំ សន្និបតន្តិ តាសំ ឯកជ្ឈំ សន្និបតិតានំ វណ្ណនានត្តញ្ហិ ខោ បញ្ញាយតិ, នោ ច អាភានានត្តំ។
There comes a time, householder, when the deities gather together as one. When they do so, a difference in their color is evident, but not in their radiance. It’s like when a person brings several oil lamps into one house. You can detect a difference in their flames, but not in their radiance. In the same way, when the deities gather together as one, a difference in their color is evident, but not in their radiance.
ហោតិ ខោ សោ, គហបតិ, សមយោ, យា តា ទេវតា តតោ វិបក្កមន្តិ, តាសំ តតោ វិបក្កមន្តីនំ វណ្ណនានត្តញ្ចេវ បញ្ញាយតិ អាភានានត្តញ្ច។ សេយ្យថាបិ, គហបតិ, បុរិសោ តានិ សម្ពហុលានិ តេលប្បទីបានិ តម្ហា ឃរា នីហរេយ្យ។ តេសំ តតោ នីហតានំ អច្ចិនានត្តញ្ចេវ បញ្ញាយេថ អាភានានត្តញ្ច; ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, ហោតិ ខោ សោ សមយោ, យា តា ទេវតា តតោ វិបក្កមន្តិ, តាសំ តតោ វិបក្កមន្តីនំ វណ្ណនានត្តញ្ចេវ បញ្ញាយតិ អាភានានត្តញ្ច។
There comes a time when those deities go their separate ways. When they do so, a difference both in their color and also in their radiance is evident. It’s like when a person takes those several oil lamps out of that house. You can detect a difference both in their flames and also in their radiance. In the same way, when the deities go their separate ways, a difference both in their color and also in their radiance is evident.
ន ខោ, គហបតិ, តាសំ ទេវតានំ ឯវំ ហោតិ: ‘ឥទំ អម្ហាកំ និច្ចន្តិ វា ធុវន្តិ វា សស្សតន្តិ វាៜ, អបិ ច យត្ថ យត្ថេវ តា ទេវតា អភិនិវិសន្តិ តត្ថ តត្ថេវ តា ទេវតា អភិរមន្តិ។ សេយ្យថាបិ, គហបតិ, មក្ខិកានំ កាជេន វា បិដកេន វា ហរីយមានានំ ន ឯវំ ហោតិ: ‘ឥទំ អម្ហាកំ និច្ចន្តិ វា ធុវន្តិ វា សស្សតន្តិ វាៜ, អបិ ច យត្ថ យត្ថេវ តា មក្ខិកា អភិនិវិសន្តិ តត្ថ តត្ថេវ តា មក្ខិកា អភិរមន្តិ; ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, តាសំ ទេវតានំ ន ឯវំ ហោតិ: ‘ឥទំ អម្ហាកំ និច្ចន្តិ វា ធុវន្តិ វា សស្សតន្តិ វាៜ, អបិ ច យត្ថ យត្ថេវ តា ទេវតា អភិនិវិសន្តិ តត្ថ តត្ថេវ តា ទេវតា អភិរមន្តី”តិ។
It’s not that those deities think, ‘What we have is permanent, lasting, and eternal.’ Rather, wherever those deities cling, that’s where they take pleasure. It’s like when flies are being carried along on a carrying-pole or basket. It’s not that they think, ‘What we have is permanent, lasting, and eternal.’ Rather, wherever those flies cling, that’s where they take pleasure. In the same way, it’s not that those deities think, ‘What we have is permanent, lasting, and eternal.’ Rather, wherever those deities cling, that’s where they take pleasure.”
ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា សភិយោ កច្ចានោ អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ ឯតទវោច:
When he had spoken, Venerable Sabhiya Kaccāna said to Venerable Anuruddha:
“សាធុ, ភន្តេ អនុរុទ្ធ។ អត្ថិ ច មេ ឯត្ថ ឧត្តរិំ បដិបុច្ឆិតព្ពំ។ យា តា, ភន្តេ, ទេវតា អាភា សព្ពា តា បរិត្តាភា ឧទាហុ សន្តេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា អប្បមាណាភា”តិ?
“Good, Honorable Anuruddha! I have a further question about this. Do all the radiant deities have limited radiance, or do some there have limitless radiance?”
“តទង្គេន ខោ, អាវុសោ កច្ចាន, សន្តេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា បរិត្តាភា, សន្តិ បនេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា អប្បមាណាភា”តិ។
“In that respect, Friend Kaccāna, some deities there have limited radiance, while some have limitless radiance.”
“កោ នុ ខោ, ភន្តេ អនុរុទ្ធ, ហេតុ កោ បច្ចយោ យេន តាសំ ទេវតានំ ឯកំ ទេវនិកាយំ ឧបបន្នានំ សន្តេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា បរិត្តាភា, សន្តិ បនេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា អប្បមាណាភា”តិ?
“What is the cause, Honorable Anuruddha, what is the reason why, when those deities have been reborn in a single order of gods, some deities there have limited radiance, while some have limitless radiance?”
“តេន ហាវុសោ កច្ចាន, តំយេវេត្ថ បដិបុច្ឆិស្សាមិ។ យថា តេ ខមេយ្យ តថា នំ ព្យាករេយ្យាសិ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, អាវុសោ កច្ចាន, យ្វាយំ ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ រុក្ខមូលំ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ, យោ ចាយំ ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា រុក្ខមូលានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ កតមា ចិត្តភាវនា មហគ្គតតរា”តិ?
“Well then, Friend Kaccāna, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like. What do you think, Friend Kaccāna? Which of these two kinds of mental development is more expansive: when a bhikkhu meditates determined on pervading as expansive the extent of a single tree root, or two or three tree roots?”
“យ្វាយំ, ភន្តេ, ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា រុក្ខមូលានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—អយំ ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ មហគ្គតតរា”តិ។
“When a bhikkhu meditates on two or three tree roots.”
“តំ កិំ មញ្ញសិ, អាវុសោ កច្ចាន, យ្វាយំ ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា រុក្ខមូលានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ, យោ ចាយំ ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ គាមក្ខេត្តំ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ កតមា ចិត្តភាវនា មហគ្គតតរា”តិ? “យ្វាយំ, ភន្តេ, ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ គាមក្ខេត្តំ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—អយំ ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ មហគ្គតតរា”តិ។ “តំ កិំ មញ្ញសិ, អាវុសោ កច្ចាន, យ្វាយំ ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ គាមក្ខេត្តំ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ, យោ ចាយំ ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា គាមក្ខេត្តានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ កតមា ចិត្តភាវនា មហគ្គតតរា”តិ? “យ្វាយំ, ភន្តេ, ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា គាមក្ខេត្តានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—អយំ ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ មហគ្គតតរា”តិ។ “តំ កិំ មញ្ញសិ, អាវុសោ កច្ចាន, យ្វាយំ ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា គាមក្ខេត្តានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ, យោ ចាយំ ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ មហារជ្ឹ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ កតមា ចិត្តភាវនា មហគ្គតតរា”តិ? “យ្វាយំ, ភន្តេ, ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ មហារជ្ឹ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—អយំ ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ មហគ្គតតរា”តិ។ “តំ កិំ មញ្ញសិ, អាវុសោ កច្ចាន, យ្វាយំ ភិក្ខុ យាវតា ឯកំ មហារជ្ឹ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ, យោ ចាយំ ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា មហារជ្ជានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ កតមា ចិត្តភាវនា មហគ្គតតរា”តិ? “យ្វាយំ, ភន្តេ, ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា មហារជ្ជានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—អយំ ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ មហគ្គតតរា”តិ។ “តំ កិំ មញ្ញសិ, អាវុសោ កច្ចាន, យ្វាយំ ភិក្ខុ យាវតា ទ្វេ វា តីណិ វា មហារជ្ជានិ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ, យោ ចាយំ ភិក្ខុ យាវតា សមុទ្ទបរិយន្តំ បថវិំ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ កតមា ចិត្តភាវនា មហគ្គតតរា”តិ?
“What do you think, Friend Kaccāna? Which of these two kinds of mental development is more expansive: when a bhikkhu meditates determined on pervading as expansive the extent of two or three tree roots, or a single village district … two or three village districts … a single kingdom … two or three kingdoms … this land surrounded by ocean?”
“យ្វាយំ, ភន្តេ, ភិក្ខុ យាវតា សមុទ្ទបរិយន្តំ បថវិំ ‘មហគ្គតន៑ៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ—អយំ ឥមាសំ ឧភិន្នំ ចិត្តភាវនានំ មហគ្គតតរា”តិ?
“When a bhikkhu meditates on this land surrounded by ocean.”
“អយំ ខោ, អាវុសោ កច្ចាន, ហេតុ អយំ បច្ចយោ, យេន តាសំ ទេវតានំ ឯកំ ទេវនិកាយំ ឧបបន្នានំ សន្តេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា បរិត្តាភា, សន្តិ បនេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា អប្បមាណាភា”តិ។
“This is the cause, Friend Kaccāna, this is the reason why, when those deities have been reborn in a single order of gods, some deities there have limited radiance, while some have limitless radiance.”
“សាធុ, ភន្តេ អនុរុទ្ធ។ អត្ថិ ច មេ ឯត្ថ ឧត្តរិំ បដិបុច្ឆិតព្ពំ។ យាវតា, ភន្តេ, ទេវតា អាភា សព្ពា តា សង្កិលិដ្ឋាភា ឧទាហុ សន្តេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា បរិសុទ្ធាភា”តិ?
“Good, Honorable Anuruddha! I have a further question about this. Do all the radiant deities have corrupted radiance, or do some there have pure radiance?”
“តទង្គេន ខោ, អាវុសោ កច្ចាន, សន្តេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា សង្កិលិដ្ឋាភា, សន្តិ បនេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា បរិសុទ្ធាភា”តិ។
“In that respect, Friend Kaccāna, some deities there have corrupted radiance, while some have pure radiance.”
“កោ នុ ខោ, ភន្តេ, អនុរុទ្ធ, ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន តាសំ ទេវតានំ ឯកំ ទេវនិកាយំ ឧបបន្នានំ សន្តេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា សង្កិលិដ្ឋាភា, សន្តិ បនេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា បរិសុទ្ធាភា”តិ?
“What is the cause, Venerable Anuruddha, what is the reason why, when those deities have been reborn in a single order of gods, some deities there have corrupted radiance, while some have pure radiance?”
“តេន ហាវុសោ កច្ចាន, ឧបមំ តេ ករិស្សាមិ។ ឧបមាយបិធេកច្ចេ វិញ្ញូ បុរិសា ភាសិតស្ស អត្ថំ អាជានន្តិ។ សេយ្យថាបិ, អាវុសោ កច្ចាន, តេលប្បទីបស្ស ឈាយតោ តេលម្បិ អបរិសុទ្ធំ វដ្ដិបិ អបរិសុទ្ធា។ សោ តេលស្សបិ អបរិសុទ្ធត្តា វដ្ដិយាបិ អបរិសុទ្ធត្តា អន្ធន្ធំ វិយ ឈាយតិ;
“Well then, Friend Kaccāna, I shall give you a simile. For by means of a simile some sensible people understand the meaning of what is said. Suppose an oil lamp was burning with impure oil and impure wick. Because of the impurity of the oil and the wick it burns dimly, as it were.
ឯវមេវ ខោ, អាវុសោ កច្ចាន, ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ ‘សង្កិលិដ្ឋាភាៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ, តស្ស កាយទុដ្ឋុល្លម្បិ ន សុប្បដិប្បស្សទ្ធំ ហោតិ, ថិនមិទ្ធម្បិ ន សុសមូហតំ ហោតិ, ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចម្បិ ន សុប្បដិវិនីតំ ហោតិ។ សោ កាយទុដ្ឋុល្លស្សបិ ន សុប្បដិប្បស្សទ្ធត្តា ថិនមិទ្ធស្សបិ ន សុសមូហតត្តា ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចស្សបិ ន សុប្បដិវិនីតត្តា អន្ធន្ធំ វិយ ឈាយតិ។ សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សង្កិលិដ្ឋាភានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ។
In the same way, take some bhikkhu who meditates determined on pervading ‘corrupted radiance’. Their physical discomfort is not completely settled, their dullness and drowsiness is not completely eradicated, and their restlessness and remorse is not completely eliminated. Because of this they practice jhāna dimly, as it were. When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of corrupted radiance.
សេយ្យថាបិ, អាវុសោ កច្ចាន, តេលប្បទីបស្ស ឈាយតោ តេលម្បិ បរិសុទ្ធំ វដ្ដិបិ បរិសុទ្ធា។ សោ តេលស្សបិ បរិសុទ្ធត្តា វដ្ដិយាបិ បរិសុទ្ធត្តា ន អន្ធន្ធំ វិយ ឈាយតិ;
Suppose an oil lamp was burning with pure oil and pure wick. Because of the purity of the oil and the wick it doesn’t burn dimly, as it were.
ឯវមេវ ខោ, អាវុសោ កច្ចាន, ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ ‘បរិសុទ្ធាភាៜតិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា វិហរតិ។ តស្ស កាយទុដ្ឋុល្លម្បិ សុប្បដិប្បស្សទ្ធំ ហោតិ, ថិនមិទ្ធម្បិ សុសមូហតំ ហោតិ, ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចម្បិ សុប្បដិវិនីតំ ហោតិ។ សោ កាយទុដ្ឋុល្លស្សបិ សុប្បដិប្បស្សទ្ធត្តា ថិនមិទ្ធស្សបិ សុសមូហតត្តា ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចស្សបិ សុប្បដិវិនីតត្តា ន អន្ធន្ធំ វិយ ឈាយតិ។ សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បរិសុទ្ធាភានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ។
In the same way, take some bhikkhu who meditates determined on pervading ‘pure radiance’. Their physical discomfort is completely settled, their dullness and drowsiness is completely eradicated, and their restlessness and remorse is completely eliminated. Because of this they don’t practice jhāna dimly, as it were. When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of pure radiance.
អយំ ខោ, អាវុសោ កច្ចាន, ហេតុ អយំ បច្ចយោ យេន តាសំ ទេវតានំ ឯកំ ទេវនិកាយំ ឧបបន្នានំ សន្តេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា សង្កិលិដ្ឋាភា, សន្តិ បនេត្ថ ឯកច្ចា ទេវតា បរិសុទ្ធាភា”តិ។
“This is the cause, Friend Kaccāna, this is the reason why, when those deities have been reborn in a single order of gods, some deities there have corrupted radiance, while some have pure radiance.”
ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា សភិយោ កច្ចានោ អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ ឯតទវោច: “សាធុ, ភន្តេ អនុរុទ្ធ។
When he had spoken, Venerable Sabhiya Kaccāna said to Venerable Anuruddha, “Good, Honorable Anuruddha!
ន, ភន្តេ, អាយស្មា អនុរុទ្ធោ ឯវមាហ: ‘ឯវំ មេ សុតន៑ៜតិ វា ‘ឯវំ អរហតិ ភវិតុន៑ៜតិ វា; អថ ច បន, ភន្តេ, អាយស្មា អនុរុទ្ធោ ‘ឯវម្បិ តា ទេវតា, ឥតិបិ តា ទេវតាៜត្វេវ ភាសតិ។ តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, ឯវំ ហោតិ: ‘អទ្ធា អាយស្មតា អនុរុទ្ធេន តាហិ ទេវតាហិ សទ្ធិំ សន្និវុត្ថបុព្ពញ្ចេវ សល្លបិតបុព្ពញ្ច សាកច្ឆា ច សមាបជ្ជិតបុព្ពាៜ”តិ។
Venerable Anuruddha, you don’t say, ‘So I have heard’ or ‘It ought to be like this.’ Rather, you say: ‘These deities are like this, those deities are like that.’ Sir, it occurs to me, ‘Clearly, Venerable Anuruddha has previously lived together with those deities, conversed, and engaged in discussion.’”
“អទ្ធា ខោ អយំ, អាវុសោ កច្ចាន, អាសជ្ជ ឧបនីយ វាចា ភាសិតា, អបិ ច តេ អហំ ព្យាករិស្សាមិ: ‘ទីឃរត្តំ ខោ មេ, អាវុសោ កច្ចាន, តាហិ ទេវតាហិ សទ្ធិំ សន្និវុត្ថបុព្ពញ្ចេវ សល្លបិតបុព្ពញ្ច សាកច្ឆា ច សមាបជ្ជិតបុព្ពាៜ”តិ។
“Your words are clearly invasive and intrusive, Friend Kaccāna. Nevertheless, I will answer you. For a long time I have previously lived together with those deities, conversed, and engaged in discussion.”
ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា សភិយោ កច្ចានោ បញ្ចកង្គំ ថបតិំ ឯតទវោច: “លាភា តេ, គហបតិ, សុលទ្ធំ តេ, គហបតិ, យំ ត្វញ្ចេវ តំ កង្ខាធម្មំ បហាសិ, មយញ្ចិមំ ធម្មបរិយាយំ អលត្ថម្ហា សវនាយា”តិ។
When he had spoken, Venerable Sabhiya Kaccāna said to Pañcakaṅga the master builder, “You’re fortunate, householder, so very fortunate, to have given up your state of uncertainty, and to have got the chance to listen to this exposition of the teaching.”
អនុរុទ្ធសុត្តំ និដ្ឋិតំ សត្តមំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
