| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ១១៨
The Middle-Length Suttas Collection 118
អានាបានស្សតិសុត្ត
Mindfulness of Breathing
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្ពារាមេ មិគារមាតុបាសាទេ សម្ពហុលេហិ អភិញ្ញាតេហិ អភិញ្ញាតេហិ ថេរេហិ សាវកេហិ សទ្ធិំ—អាយស្មតា ច សារិបុត្តេន អាយស្មតា ច មហាមោគ្គល្លានេន អាយស្មតា ច មហាកស្សបេន អាយស្មតា ច មហាកច្ចាយនេន អាយស្មតា ច មហាកោដ្ឋិកេន អាយស្មតា ច មហាកប្បិនេន អាយស្មតា ច មហាចុន្ទេន អាយស្មតា ច អនុរុទ្ធេន អាយស្មតា ច រេវតេន អាយស្មតា ច អានន្ទេន, អញ្ញេហិ ច អភិញ្ញាតេហិ អភិញ្ញាតេហិ ថេរេហិ សាវកេហិ សទ្ធិំ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in the Eastern Monastery, the stilt longhouse of Migāra’s mother, together with several well-known senior disciples, such as the venerables Sāriputta, Mahāmoggallāna, Mahākassapa, Mahākaccāna, Mahākoṭṭhita, Mahākappina, Mahācunda, Anuruddha, Revata, Ānanda, and others.
តេន ខោ បន សមយេន ថេរា ភិក្ខូ នវេ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ។ អប្បេកច្ចេ ថេរា ភិក្ខូ ទសបិ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ, អប្បេកច្ចេ ថេរា ភិក្ខូ វីសម្បិ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ, អប្បេកច្ចេ ថេរា ភិក្ខូ តិំសម្បិ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ, អប្បេកច្ចេ ថេរា ភិក្ខូ ចត្តារីសម្បិ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ។ តេ ច នវា ភិក្ខូ ថេរេហិ ភិក្ខូហិ ឱវទិយមានា អនុសាសិយមានា ឧឡារំ បុព្ពេនាបរំ វិសេសំ ជានន្តិ។
Now at that time the senior bhikkhus were advising and instructing the junior bhikkhus. Some senior bhikkhus instructed ten bhikkhus, while some instructed twenty, thirty, or forty. Being instructed by the senior bhikkhus, the junior bhikkhus realized a higher distinction than they had before.
តេន ខោ បន សមយេន ភគវា តទហុបោសថេ បន្នរសេ បវារណាយ បុណ្ណាយ បុណ្ណមាយ រត្តិយា ភិក្ខុសង្ឃបរិវុតោ អព្ភោកាសេ និសិន្នោ ហោតិ។ អថ ខោ ភគវា តុណ្ហីភូតំ តុណ្ហីភូតំ ភិក្ខុសង្ឃំ អនុវិលោកេត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ:
Now, at that time it was the Uposatha day—the full moon on the fifteenth day—and the Buddha was sitting surrounded by a Saṅgha of monks for the invitation to admonish. Then the Buddha looked around the Saṅgha of bhikkhus, who were so very silent. He addressed them:
“អារទ្ធោស្មិ, ភិក្ខវេ, ឥមាយ បដិបទាយ; អារទ្ធចិត្តោស្មិ, ភិក្ខវេ, ឥមាយ បដិបទាយ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ភិយ្យោសោ មត្តាយ វីរិយំ អារភថ អប្បត្តស្ស បត្តិយា, អនធិគតស្ស អធិគមាយ, អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយ។ ឥធេវាហំ សាវត្ថិយំ កោមុទិំ ចាតុមាសិនិំ អាគមេស្សាមី”តិ។
“I am satisfied, bhikkhus, with this practice. My heart is satisfied with this practice. So you should rouse up even more energy for attaining the unattained, achieving the unachieved, and realizing the unrealized. I will wait here in Sāvatthī for the Komudī full moon of the fourth month.”
អស្សោសុំ ខោ ជានបទា ភិក្ខូ: “ភគវា កិរ តត្ថេវ សាវត្ថិយំ កោមុទិំ ចាតុមាសិនិំ អាគមេស្សតី”តិ។ តេ ជានបទា ភិក្ខូ សាវត្ថិំ ឱសរន្តិ ភគវន្តំ ទស្សនាយ។
Bhikkhus from around the country heard about this, and came down to Sāvatthī to see the Buddha.
តេ ច ខោ ថេរា ភិក្ខូ ភិយ្យោសោ មត្តាយ នវេ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ។ អប្បេកច្ចេ ថេរា ភិក្ខូ ទសបិ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ, អប្បេកច្ចេ ថេរា ភិក្ខូ វីសម្បិ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ, អប្បេកច្ចេ ថេរា ភិក្ខូ តិំសម្បិ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ, អប្បេកច្ចេ ថេរា ភិក្ខូ ចត្តារីសម្បិ ភិក្ខូ ឱវទន្តិ អនុសាសន្តិ។ តេ ច នវា ភិក្ខូ ថេរេហិ ភិក្ខូហិ ឱវទិយមានា អនុសាសិយមានា ឧឡារំ បុព្ពេនាបរំ វិសេសំ ជានន្តិ។
And those senior bhikkhus instructed the junior bhikkhus even more. Some senior bhikkhus instructed ten bhikkhus, while some instructed twenty, thirty, or forty. Being instructed by the senior bhikkhus, the junior bhikkhus realized a higher distinction than they had before.
តេន ខោ បន សមយេន ភគវា តទហុបោសថេ បន្នរសេ កោមុទិយា ចាតុមាសិនិយា បុណ្ណាយ បុណ្ណមាយ រត្តិយា ភិក្ខុសង្ឃបរិវុតោ អព្ភោកាសេ និសិន្នោ ហោតិ។ អថ ខោ ភគវា តុណ្ហីភូតំ តុណ្ហីភូតំ ភិក្ខុសង្ឃំ អនុវិលោកេត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ:
Now, at that time it was the Uposatha day—the Komudī full moon on the fifteenth day of the fourth month—and the Buddha was sitting in the open surrounded by a Saṅgha of monks. Then the Buddha looked around the Saṅgha of bhikkhus, who were so very silent. He addressed them:
“អបលាបាយំ, ភិក្ខវេ, បរិសា; និប្បលាបាយំ, ភិក្ខវេ, បរិសា; សុទ្ធា សារេ បតិដ្ឋិតា។ តថារូបោ អយំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុសង្ឃោ; តថារូបា អយំ, ភិក្ខវេ, បរិសា យថារូបា បរិសា អាហុនេយ្យា បាហុនេយ្យា ទក្ខិណេយ្យា អញ្ជលិករណីយា អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស។ តថារូបោ អយំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុសង្ឃោ; តថារូបា អយំ, ភិក្ខវេ, បរិសា យថារូបាយ បរិសាយ អប្បំ ទិន្នំ ពហុ ហោតិ, ពហុ ទិន្នំ ពហុតរំ។ តថារូបោ អយំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុសង្ឃោ; តថារូបា អយំ, ភិក្ខវេ, បរិសា យថារូបា បរិសា ទុល្លភា ទស្សនាយ លោកស្ស។ តថារូបោ អយំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុសង្ឃោ; តថារូបា អយំ, ភិក្ខវេ, បរិសា យថារូបំ បរិសំ អលំ យោជនគណនានិ ទស្សនាយ គន្តុំ បុដោសេនាបិ។
“This assembly has no nonsense, bhikkhus, it’s free of nonsense. It consists purely of the essential core. Such is this Saṅgha of bhikkhus, such is this assembly! An assembly such as this is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of greeting with joined palms, and is the supreme field of merit for the world. Such is this Saṅgha of bhikkhus, such is this assembly! For an assembly such as this, giving little becomes much, while giving much becomes even more. Such is this Saṅgha of bhikkhus, such is this assembly! An assembly such as this is rarely seen in the world. Such is this Saṅgha of bhikkhus, such is this assembly! An assembly such as this is worth traveling many leagues to see, even if you have to carry your own provisions in a shoulder bag.
សន្តិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ អរហន្តោ ខីណាសវា វុសិតវន្តោ កតករណីយា ឱហិតភារា អនុប្បត្តសទត្ថា បរិក្ខីណភវសំយោជនា សម្មទញ្ញាវិមុត្តា—ឯវរូបាបិ, ភិក្ខវេ, សន្តិ ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ។
For in this Saṅgha there are perfected bhikkhus, who have ended the defilements, completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their own goal, utterly ended the fetters of rebirth, and are rightly freed through enlightenment. There are such bhikkhus in this Saṅgha.
សន្តិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកា តត្ថ បរិនិព្ពាយិនោ អនាវត្តិធម្មា តស្មា លោកា—ឯវរូបាបិ, ភិក្ខវេ, សន្តិ ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ។
In this Saṅgha there are bhikkhus who, with the ending of the five lower fetters are reborn spontaneously. They are extinguished there, and are not liable to return from that world. There are such bhikkhus in this Saṅgha.
សន្តិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ តិណ្ណំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា រាគទោសមោហានំ តនុត្តា សកទាគាមិនោ សកិទេវ ឥមំ លោកំ អាគន្ត្វា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សន្តិ—ឯវរូបាបិ, ភិក្ខវេ, សន្តិ ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ។
In this Saṅgha there are bhikkhus who, with the ending of three fetters, and the weakening of greed, hate, and delusion, are once-returners. They come back to this world once only, then make an end of suffering. There are such bhikkhus in this Saṅgha.
សន្តិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ តិណ្ណំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា សោតាបន្នា អវិនិបាតធម្មា និយតា សម្ពោធិបរាយនា—ឯវរូបាបិ, ភិក្ខវេ, សន្តិ ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ។
In this Saṅgha there are bhikkhus who, with the ending of three fetters are stream-enterers, not liable to be reborn in the underworld, bound for awakening. There are such bhikkhus in this Saṅgha.
សន្តិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ ចតុន្នំ សតិបដ្ឋានានំ ភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ—ឯវរូបាបិ, ភិក្ខវេ, សន្តិ ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ។ សន្តិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ ចតុន្នំ សម្មប្បធានានំ ភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ …បេ… ចតុន្នំ ឥទ្ធិបាទានំ … បញ្ចន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ … បញ្ចន្នំ ពលានំ … សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ … អរិយស្ស អដ្ឋង្គិកស្ស មគ្គស្ស ភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ—ឯវរូបាបិ, ភិក្ខវេ, សន្តិ ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ។ សន្តិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ មេត្តាភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ … ករុណាភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ … មុទិតាភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ … ឧបេក្ខាភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ … អសុភភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ … អនិច្ចសញ្ញាភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ—ឯវរូបាបិ, ភិក្ខវេ, សន្តិ ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ។ សន្តិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មិំ ភិក្ខុសង្ឃេ អានាបានស្សតិភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ។
In this Saṅgha there are bhikkhus who are committed to developing the four kinds of mindfulness meditation … the four right efforts … the four bases of psychic power … the five faculties … the five powers … the seven awakening factors … the noble eightfold path. There are such bhikkhus in this Saṅgha. In this Saṅgha there are bhikkhus who are committed to developing the meditation on love … compassion … rejoicing … equanimity … ugliness … impermanence. There are such bhikkhus in this Saṅgha. In this Saṅgha there are bhikkhus who are committed to developing the meditation on mindfulness of breathing.
អានាបានស្សតិ, ភិក្ខវេ, ភាវិតា ពហុលីកតា មហប្ផលា ហោតិ មហានិសំសា។ អានាបានស្សតិ, ភិក្ខវេ, ភាវិតា ពហុលីកតា ចត្តារោ សតិបដ្ឋានេ បរិបូរេតិ។ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវិតា ពហុលីកតា សត្ត ពោជ្ឈង្គេ បរិបូរេន្តិ។ សត្ត ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិំ បរិបូរេន្តិ។
Bhikkhus, when mindfulness of breathing is developed and cultivated it is very fruitful and beneficial. Mindfulness of breathing, when developed and cultivated, fulfills the four kinds of mindfulness meditation. The four kinds of mindfulness meditation, when developed and cultivated, fulfill the seven awakening factors. And the seven awakening factors, when developed and cultivated, fulfill knowledge and freedom.
កថំ ភាវិតា ច, ភិក្ខវេ, អានាបានស្សតិ កថំ ពហុលីកតា មហប្ផលា ហោតិ មហានិសំសា?
And how is mindfulness of breathing developed and cultivated to be very fruitful and beneficial?
ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា និសីទតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា ឧជុំ កាយំ បណិធាយ បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា។ សោ សតោវ អស្សសតិ សតោវ បស្សសតិ។
It’s when a bhikkhu—gone to a wilderness, or to the root of a tree, or to an empty hut—sits down cross-legged, sets their body straight, and establishes mindfulness around the opening (of the nostrils). Just mindful, they breathe in. Mindful, they breathe out.
ទីឃំ វា អស្សសន្តោ ‘ទីឃំ អស្សសាមីៜតិ បជានាតិ, ទីឃំ វា បស្សសន្តោ ‘ទីឃំ បស្សសាមីៜតិ បជានាតិ; រស្សំ វា អស្សសន្តោ ‘រស្សំ អស្សសាមីៜតិ បជានាតិ, រស្សំ វា បស្សសន្តោ ‘រស្សំ បស្សសាមីៜតិ បជានាតិ; ‘សព្ពកាយបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘សព្ពកាយបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘បស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘បស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ។
Breathing in heavily they know: ‘I’m breathing in heavily.’ Breathing out heavily they know: ‘I’m breathing out heavily.’ When breathing in lightly they know: ‘I’m breathing in lightly.’ Breathing out lightly they know: ‘I’m breathing out lightly.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in feeling deeply the whole body.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out feeling deeply the whole body.’They practice like this: ‘I’ll breathe in stilling the habitual functioning patterns of the body.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out stilling the habitual functioning patterns of the body.’
‘បីតិបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘បីតិបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘សុខបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘សុខបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘ចិត្តសង្ខារបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘ចិត្តសង្ខារបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘បស្សម្ភយំ ចិត្តសង្ខារំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘បស្សម្ភយំ ចិត្តសង្ខារំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ។
They practice like this: ‘I’ll breathe in feeling deeply the (mental) joy.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out feeling deeply the (mental) joy.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in feeling deeply the (bodily) pleasure.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out feeling deeply the (bodily) pleasure.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in feeling deeply the habitual functioning patterns of the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out feeling deeply the habitual functioning patterns of the mind.’They practice like this: ‘I’ll breathe in stilling the habitual functioning patterns of the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out stilling the habitual functioning patterns of the mind.’
‘ចិត្តបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘ចិត្តបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘អភិប្បមោទយំ ចិត្តំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘អភិប្បមោទយំ ចិត្តំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘សមាទហំ ចិត្តំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘សមាទហំ ចិត្តំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘វិមោចយំ ចិត្តំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘វិមោចយំ ចិត្តំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ។
They practice like this: ‘I’ll breathe in feeling deeply the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out feeling deeply the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in gladdening the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out gladdening the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in immersing the mind in samādhi.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out immersing the mind in samādhi.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in freeing the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out freeing the mind.’
‘អនិច្ចានុបស្សី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘អនិច្ចានុបស្សី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘វិរាគានុបស្សី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘វិរាគានុបស្សី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘និរោធានុបស្សី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘និរោធានុបស្សី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘បដិនិស្សគ្គានុបស្សី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘បដិនិស្សគ្គានុបស្សី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ។
They practice like this: ‘I’ll breathe in watching, again and again, impermanence.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out watching, again and again, impermanence.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in watching, again and again, fading away.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out watching, again and again, fading away.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in watching, again and again, cessation.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out watching, again and again, cessation.’ They practice like this: ‘I’ll breathe in watching, again and again, letting go.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out watching, again and again, letting go.’
ឯវំ ភាវិតា ខោ, ភិក្ខវេ, អានាបានស្សតិ ឯវំ ពហុលីកតា មហប្ផលា ហោតិ មហានិសំសា។
Mindfulness of breathing, when developed and cultivated in this way, is very fruitful and beneficial.
កថំ ភាវិតា ច, ភិក្ខវេ, អានាបានស្សតិ កថំ ពហុលីកតា ចត្តារោ សតិបដ្ឋានេ បរិបូរេតិ?
And how is mindfulness of breathing developed and cultivated so as to fulfill the four kinds of mindfulness meditation?
យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ទីឃំ វា អស្សសន្តោ ‘ទីឃំ អស្សសាមីៜតិ បជានាតិ, ទីឃំ វា បស្សសន្តោ ‘ទីឃំ បស្សសាមីៜតិ បជានាតិ; រស្សំ វា អស្សសន្តោ ‘រស្សំ អស្សសាមីៜតិ បជានាតិ, រស្សំ វា បស្សសន្តោ ‘រស្សំ បស្សសាមីៜតិ បជានាតិ; ‘សព្ពកាយបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘សព្ពកាយបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘បស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘បស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; កាយេ កាយានុបស្សី, ភិក្ខវេ, តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ កាយេសុ កាយញ្ញតរាហំ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទាមិ យទិទំ—អស្សាសបស្សាសា។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, កាយេ កាយានុបស្សី តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។
Whenever a bhikkhu knows that they breathe heavily, or lightly, or feeling deeply the whole body, or stilling the habitual functioning patterns of the body—at that time they’re meditating by watching, again and again, an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. For I say that the in-breaths and out-breaths are an aspect of the body. That’s why at that time a bhikkhu is meditating by watching, again and again, an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ‘បីតិបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘បីតិបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘សុខបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘សុខបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘ចិត្តសង្ខារបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘ចិត្តសង្ខារបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘បស្សម្ភយំ ចិត្តសង្ខារំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘បស្សម្ភយំ ចិត្តសង្ខារំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; វេទនាសុ វេទនានុបស្សី, ភិក្ខវេ, តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ វេទនាសុ វេទនាញ្ញតរាហំ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទាមិ យទិទំ—អស្សាសបស្សាសានំ សាធុកំ មនសិការំ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, វេទនាសុ វេទនានុបស្សី តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។
Whenever a bhikkhu practices breathing while feeling deeply the (mental) joy, or feeling deeply the (bodily) pleasure, or feeling deeply the habitual functioning patterns of the mind, or stilling the habitual functioning patterns of the mind—at that time they meditate watching, again and again, an aspect of feelings—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. For I say that careful application of mind to the in-breaths and out-breaths is an aspect of feelings. That’s why at that time a bhikkhu is meditating by watching, again and again, an aspect of feelings—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ‘ចិត្តបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘ចិត្តបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘អភិប្បមោទយំ ចិត្តំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘អភិប្បមោទយំ ចិត្តំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘សមាទហំ ចិត្តំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘សមាទហំ ចិត្តំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘វិមោចយំ ចិត្តំ អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘វិមោចយំ ចិត្តំ បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី, ភិក្ខវេ, តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ នាហំ, ភិក្ខវេ, មុដ្ឋស្សតិស្ស អសម្បជានស្ស អានាបានស្សតិំ វទាមិ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។
Whenever a bhikkhu practices breathing while feeling deeply the mind, or gladdening the mind, or immersing the mind in samādhi, or freeing the mind—at that time they meditate watching, again and again, an aspect of the mind—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. There is no development of mindfulness of breathing for someone who is unmindful and lacks awareness, I say. That’s why at that time a bhikkhu is meditating by watching, again and again, an aspect of the mind—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ‘អនិច្ចានុបស្សី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘អនិច្ចានុបស្សី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘វិរាគានុបស្សី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘វិរាគានុបស្សី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘និរោធានុបស្សី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘និរោធានុបស្សី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ‘បដិនិស្សគ្គានុបស្សី អស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ, ‘បដិនិស្សគ្គានុបស្សី បស្សសិស្សាមីៜតិ សិក្ខតិ; ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី, ភិក្ខវេ, តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ សោ យំ តំ អភិជ្ឈាទោមនស្សានំ បហានំ តំ បញ្ញាយ ទិស្វា សាធុកំ អជ្ឈុបេក្ខិតា ហោតិ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។
Whenever a bhikkhu practices breathing while watching, again and again, impermanence, or watching, again and again, fading away, or watching, again and again, cessation, or watching, again and again, letting go—at that time they meditate watching, again and again, an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. Having seen with wisdom the giving up of covetousness and displeasure, they watch over closely with equanimity. That’s why at that time a bhikkhu is meditating by watching, again and again, an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
ឯវំ ភាវិតា ខោ, ភិក្ខវេ, អានាបានស្សតិ ឯវំ ពហុលីកតា ចត្តារោ សតិបដ្ឋានេ បរិបូរេតិ។
That’s how mindfulness of breathing, when developed and cultivated, fulfills the four kinds of mindfulness meditation.
កថំ ភាវិតា ច, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា កថំ ពហុលីកតា សត្ត ពោជ្ឈង្គេ បរិបូរេន្តិ?
And how are the four kinds of mindfulness meditation developed and cultivated so as to fulfill the seven awakening factors?
យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ, ឧបដ្ឋិតាស្ស តស្មិំ សមយេ សតិ ហោតិ អសម្មុដ្ឋា។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ឧបដ្ឋិតា សតិ ហោតិ អសម្មុដ្ឋា, សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ។ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
Whenever a bhikkhu meditates by watching, again and again, an aspect of the body, at that time their mindfulness is established and lucid. At such a time, a bhikkhu has activated the awakening factor of mindfulness; they develop it and perfect it.
សោ តថាសតោ វិហរន្តោ តំ ធម្មំ បញ្ញាយ បវិចិនតិ បវិចយតិ បរិវីមំសំ អាបជ្ជតិ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ តថាសតោ វិហរន្តោ តំ ធម្មំ បញ្ញាយ បវិចិនតិ បវិចយតិ បរិវីមំសំ អាបជ្ជតិ, ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
As they live mindfully in this way they investigate, explore, and inquire into that principle with wisdom. At such a time, a bhikkhu has activated the awakening factor of investigation of principles; they develop it and perfect it.
តស្ស តំ ធម្មំ បញ្ញាយ បវិចិនតោ បវិចយតោ បរិវីមំសំ អាបជ្ជតោ អារទ្ធំ ហោតិ វីរិយំ អសល្លីនំ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ តំ ធម្មំ បញ្ញាយ បវិចិនតោ បវិចយតោ បរិវីមំសំ អាបជ្ជតោ អារទ្ធំ ហោតិ វីរិយំ អសល្លីនំ, វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
As they investigate principles with wisdom in this way their energy is roused up and unflagging. At such a time, a bhikkhu has activated the awakening factor of energy; they develop it and perfect it.
អារទ្ធវីរិយស្ស ឧប្បជ្ជតិ បីតិ និរាមិសា។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អារទ្ធវីរិយស្ស ឧប្បជ្ជតិ បីតិ និរាមិសា, បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, បីតិសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
When they’re energetic, (mental) joy not of the flesh arises. At such a time, a bhikkhu has activated the awakening factor of (mental) joy; they develop it and perfect it.
បីតិមនស្ស កាយោបិ បស្សម្ភតិ, ចិត្តម្បិ បស្សម្ភតិ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បីតិមនស្ស កាយោបិ បស្សម្ភតិ, ចិត្តម្បិ បស្សម្ភតិ, បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
When the mind is full of joy, the body and mind become tranquil. At such a time, a bhikkhu has activated the awakening factor of tranquility; they develop it and perfect it.
បស្សទ្ធកាយស្ស សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បស្សទ្ធកាយស្ស សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ, សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
When the body is tranquil and they feel (bodily) pleasure, the mind becomes immersed in samādhi. At such a time, a bhikkhu has activated the awakening factor of samādhi; they develop it and perfect it.
សោ តថាសមាហិតំ ចិត្តំ សាធុកំ អជ្ឈុបេក្ខិតា ហោតិ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ តថាសមាហិតំ ចិត្តំ សាធុកំ អជ្ឈុបេក្ខិតា ហោតិ, ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
They closely watch over that mind immersed in samādhi. At such a time, a bhikkhu has activated the awakening factor of equanimity; they develop it and perfect it.
យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វេទនាសុ …បេ… ចិត្តេ … ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ, ឧបដ្ឋិតាស្ស តស្មិំ សមយេ សតិ ហោតិ អសម្មុដ្ឋា។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ឧបដ្ឋិតា សតិ ហោតិ អសម្មុដ្ឋា, សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។ សោ តថាសតោ វិហរន្តោ តំ ធម្មំ បញ្ញាយ បវិចិនតិ បវិចយតិ បរិវីមំសំ អាបជ្ជតិ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ តថាសតោ វិហរន្តោ តំ ធម្មំ បញ្ញាយ បវិចិនតិ បវិចយតិ បរិវីមំសំ អាបជ្ជតិ, ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។ តស្ស តំ ធម្មំ បញ្ញាយ បវិចិនតោ បវិចយតោ បរិវីមំសំ អាបជ្ជតោ អារទ្ធំ ហោតិ វីរិយំ អសល្លីនំ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ តំ ធម្មំ បញ្ញាយ បវិចិនតោ បវិចយតោ បរិវីមំសំ អាបជ្ជតោ អារទ្ធំ ហោតិ វីរិយំ អសល្លីនំ, វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។ អារទ្ធវីរិយស្ស ឧប្បជ្ជតិ បីតិ និរាមិសា។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អារទ្ធវីរិយស្ស ឧប្បជ្ជតិ បីតិ និរាមិសា, បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, បីតិសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។ បីតិមនស្ស កាយោបិ បស្សម្ភតិ, ចិត្តម្បិ បស្សម្ភតិ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បីតិមនស្ស កាយោបិ បស្សម្ភតិ, ចិត្តម្បិ បស្សម្ភតិ, បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។ បស្សទ្ធកាយស្ស សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បស្សទ្ធកាយស្ស សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ, សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។ សោ តថាសមាហិតំ ចិត្តំ សាធុកំ អជ្ឈុបេក្ខិតា ហោតិ។ យស្មិំ សមយេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ តថាសមាហិតំ ចិត្តំ សាធុកំ អជ្ឈុបេក្ខិតា ហោតិ, ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ អារទ្ធោ ហោតិ, ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុ ភាវេតិ, ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភិក្ខុនោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
Whenever a bhikkhu meditates by watching, again and again, an aspect of feelings … mind … principles, at that time their mindfulness is established and lucid. At such a time, a bhikkhu has activated the awakening factor of mindfulness … investigation of principles … energy … (mental) joy … tranquility … samādhi … equanimity.
ឯវំ ភាវិតា ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ឯវំ ពហុលីកតា សត្ត សម្ពោជ្ឈង្គេ បរិបូរេន្តិ។
That’s how the four kinds of mindfulness meditation, when developed and cultivated, fulfill the seven awakening factors.
កថំ ភាវិតា ច, ភិក្ខវេ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា កថំ ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិំ បរិបូរេន្តិ?
And how are the seven awakening factors developed and cultivated so as to fulfill knowledge and freedom?
ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ វិរាគនិស្សិតំ និរោធនិស្សិតំ វោស្សគ្គបរិណាមិំ។ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ …បេ… វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ … បីតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ … បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ … សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ …
It’s when a bhikkhu develops the awakening factors of mindfulness, investigation of principles, energy, (mental) joy, tranquility, samādhi,
ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ វិរាគនិស្សិតំ និរោធនិស្សិតំ វោស្សគ្គបរិណាមិំ។
and equanimity, which rely on seclusion, fading away, and cessation, and ripen as letting go.
ឯវំ ភាវិតា ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា ឯវំ ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិំ បរិបូរេន្តី”តិ។
That’s how the seven awakening factors, when developed and cultivated, fulfill knowledge and freedom.”
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។
That is what the Buddha said. Satisfied, the bhikkhus approved what the Buddha said.
អានាបានស្សតិសុត្តំ និដ្ឋិតំ អដ្ឋមំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
