| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ១១៤
The Middle-Length Suttas Collection 114
សេវិតព្ពាសេវិតព្ពសុត្ត
What Should and Should Not Be Cultivated
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ: “ភិក្ខវោ”តិ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. There the Buddha addressed the bhikkhus, “Bhikkhus!”
“ភទន្តេ”តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Venerable sir,” they replied. The Buddha said this:
“សេវិតព្ពាសេវិតព្ពំ វោ, ភិក្ខវេ, ធម្មបរិយាយំ ទេសេស្សាមិ។ តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ, ភាសិស្សាមី”តិ។
“Bhikkhus, I will teach you an exposition of the teaching on what should and should not be cultivated. Listen and apply your mind well, I will speak.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Yes, sir,” they replied. The Buddha said this:
“កាយសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ កាយសមាចារំ។
“I say that there are two kinds of bodily behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of behavior.
វចីសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ វចីសមាចារំ។
I say that there are two kinds of verbal behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of behavior.
មនោសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ មនោសមាចារំ។
I say that there are two kinds of mental behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of behavior.
ចិត្តុប្បាទម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ ចិត្តុប្បាទំ។
I say that there are two ways of giving rise to a thought: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of giving rise to a thought.
សញ្ញាបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ សញ្ញាបដិលាភំ។
I say that there are two ways of acquiring perception: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of acquiring perception.
ទិដ្ឋិបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ ទិដ្ឋិបដិលាភំ។
I say that there are two ways of acquiring views: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of acquiring views.
អត្តភាវបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ អត្តភាវបដិលាភន៑”តិ។
I say that there are two ways of reincarnating: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of reincarnating.”
ឯវំ វុត្តេ អាយស្មា សារិបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច: “ឥមស្ស ខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស, ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមិ។
When he said this, Venerable Sāriputta said to the Buddha, “Sir, this is how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement.
‘កាយសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ កាយសមាចារន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, ឯវរូបោ កាយសមាចារោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, ឯវរូបោ កាយសមាចារោ សេវិតព្ពោ។
‘I say that there are two kinds of bodily behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of bodily behavior.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? You should not cultivate the kind of bodily behavior which causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the kind of bodily behavior which causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow.
កថំរូបំ, ភន្តេ, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ លុទ្ទោ លោហិតបាណិ ហតប្បហតេ និវិដ្ឋោ អទយាបន្នោ បាណភូតេសុ; អទិន្នាទាយី ខោ បន ហោតិ, យំ តំ បរស្ស បរវិត្តូបករណំ គាមគតំ វា អរញ្ញគតំ វា តំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទាតា ហោតិ; កាមេសុមិច្ឆាចារី ខោ បន ហោតិ, យា តា មាតុរក្ខិតា បិតុរក្ខិតា មាតាបិតុរក្ខិតា ភាតុរក្ខិតា ភគិនិរក្ខិតា ញាតិរក្ខិតា គោត្តរក្ខិតា ធម្មរក្ខិតា សស្សាមិកា សបរិទណ្ឌា អន្តមសោ មាលាគុឡបរិក្ខិត្តាបិ តថារូបាសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជិតា ហោតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ។
And what kind of bodily behavior causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline? It’s when someone kills living creatures. They’re violent, bloody-handed, a hardened killer, merciless to living beings. They steal. With the intention to commit theft, they take the wealth or belongings of others from village or wilderness. They commit sexual misconduct. They have sexual relations with women who have their mother, father, both mother and father, brother, sister, relatives, or clan as guardian. They have sexual relations with a woman who is protected on principle, or who has a husband, or whose violation is punishable by law, or even one who has been garlanded as a token of betrothal. That kind of bodily behavior causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline.
កថំរូបំ, ភន្តេ, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ និហិតទណ្ឌោ និហិតសត្ថោ, លជ្ជី ទយាបន្នោ សព្ពបាណភូតហិតានុកម្បី វិហរតិ; អទិន្នាទានំ បហាយ អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, យំ តំ បរស្ស បរវិត្តូបករណំ គាមគតំ វា អរញ្ញគតំ វា តំ នាទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទាតា ហោតិ; កាមេសុមិច្ឆាចារំ បហាយ កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, យា តា មាតុរក្ខិតា បិតុរក្ខិតា មាតាបិតុរក្ខិតា ភាតុរក្ខិតា ភគិនិរក្ខិតា ញាតិរក្ខិតា គោត្តរក្ខិតា ធម្មរក្ខិតា សស្សាមិកា សបរិទណ្ឌា អន្តមសោ មាលាគុឡបរិក្ខិត្តាបិ តថារូបាសុ ន ចារិត្តំ អាបជ្ជិតា ហោតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘កាយសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ កាយសមាចារន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And what kind of bodily behavior causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow? It’s when someone gives up killing living creatures. They renounce the rod and the sword. They’re scrupulous and kind, living full of compassion for all living beings. They give up stealing. They don’t, with the intention to commit theft, take the wealth or belongings of others from village or wilderness. They give up sexual misconduct. They don’t have sexual relations with women who have their mother, father, both mother and father, brother, sister, relatives, or clan as guardian. They don’t have sexual relations with a woman who is protected on principle, or who has a husband, or whose violation is punishable by law, or even one who has been garlanded as a token of betrothal. That kind of bodily behavior causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two kinds of bodily behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of bodily behavior.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
‘វចីសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ វចីសមាចារន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, វចីសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, ឯវរូបោ វចីសមាចារោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, វចីសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបោ វចីសមាចារោ សេវិតព្ពោ។
‘I say that there are two kinds of verbal behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of verbal behavior.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? You should not cultivate the kind of verbal behavior which causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the kind of verbal behavior which causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow.
កថំរូបំ, ភន្តេ, វចីសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ មុសាវាទី ហោតិ។ សភាគតោ វា បរិសាគតោ វា ញាតិមជ្ឈគតោ វា បូគមជ្ឈគតោ វា រាជកុលមជ្ឈគតោ វា អភិនីតោ សក្ខិបុដ្ឋោ: ‘ឯហម្ភោ បុរិស, យំ ជានាសិ តំ វទេហីៜតិ សោ អជានំ វា អាហ: ‘ជានាមីៜតិ, ជានំ វា អាហ: ‘ន ជានាមីៜតិ; អបស្សំ វា អាហ: ‘បស្សាមីៜតិ, បស្សំ វា អាហ: ‘ន បស្សាមីៜតិ—ឥតិ អត្តហេតុ វា បរហេតុ វា អាមិសកិញ្ចិក្ខហេតុ វា សម្បជានមុសា ភាសិតា ហោតិ; បិសុណវាចោ ខោ បន ហោតិ, ឥតោ សុត្វា អមុត្រ អក្ខាតា ឥមេសំ ភេទាយ, អមុត្រ វា សុត្វា ឥមេសំ អក្ខាតា អមូសំ ភេទាយ—ឥតិ សមគ្គានំ វា ភេត្តា, ភិន្នានំ វា អនុប្បទាតា, វគ្គារាមោ, វគ្គរតោ, វគ្គនន្ទី, វគ្គករណិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ; ផរុសវាចោ ខោ បន ហោតិ, យា សា វាចា កណ្ឌកា កក្កសា ផរុសា បរកដុកា បរាភិសជ្ជនី កោធសាមន្តា អសមាធិសំវត្តនិកា, តថារូបិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ; សម្ផប្បលាបី ខោ បន ហោតិ អកាលវាទី អភូតវាទី អនត្ថវាទី អធម្មវាទី អវិនយវាទី, អនិធានវតិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ អកាលេន អនបទេសំ អបរិយន្តវតិំ អនត្ថសំហិតំ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, វចីសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ។
And what kind of verbal behavior causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline? It’s when someone lies. They’re summoned to a council, an assembly, a family meeting, a guild, or to the royal court, and asked to bear witness: ‘Please, mister, say what you know.’ Not knowing, they say ‘I know.’ Knowing, they say ‘I don’t know.’ Not seeing, they say ‘I see.’ And seeing, they say ‘I don’t see.’ So they deliberately lie for the sake of themselves or another, or for some trivial worldly reason. They speak divisively. They repeat in one place what they heard in another so as to divide people against each other. And so they divide those who are harmonious, supporting division, delighting in division, loving division, speaking words that promote division. They speak harshly. They use the kinds of words that are cruel, nasty, hurtful, offensive, bordering on anger, not leading to samādhi. They talk nonsense. Their speech is untimely, and is neither factual nor beneficial. It has nothing to do with the teaching or the training. Their words have no value, and are untimely, unreasonable, rambling, and pointless. That kind of verbal behavior causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline.
កថំរូបំ, ភន្តេ, វចីសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ មុសាវាទំ បហាយ មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ សភាគតោ វា បរិសាគតោ វា ញាតិមជ្ឈគតោ វា បូគមជ្ឈគតោ វា រាជកុលមជ្ឈគតោ វា អភិនីតោ សក្ខិបុដ្ឋោ: ‘ឯហម្ភោ បុរិស, យំ ជានាសិ តំ វទេហីៜតិ សោ អជានំ វា អាហ: ‘ន ជានាមីៜតិ, ជានំ វា អាហ: ‘ជានាមីៜតិ, អបស្សំ វា អាហ: ‘ន បស្សាមីៜតិ, បស្សំ វា អាហ: ‘បស្សាមីៜតិ—ឥតិ អត្តហេតុ វា បរហេតុ វា អាមិសកិញ្ចិក្ខហេតុ វា ន សម្បជានមុសា ភាសិតា ហោតិ; បិសុណំ វាចំ បហាយ បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ឥតោ សុត្វា ន អមុត្រ អក្ខាតា ឥមេសំ ភេទាយ, អមុត្រ វា សុត្វា ន ឥមេសំ អក្ខាតា អមូសំ ភេទាយ—ឥតិ ភិន្នានំ វា សន្ធាតា សហិតានំ វា អនុប្បទាតា សមគ្គារាមោ សមគ្គរតោ សមគ្គនន្ទី សមគ្គករណិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ; ផរុសំ វាចំ បហាយ ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, យា សា វាចា នេលា កណ្ណសុខា បេមនីយា ហទយង្គមា បោរី ពហុជនកន្តា ពហុជនមនាបា តថារូបិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ; សម្ផប្បលាបំ បហាយ សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ កាលវាទី ភូតវាទី អត្ថវាទី ធម្មវាទី វិនយវាទី, និធានវតិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ កាលេន សាបទេសំ បរិយន្តវតិំ អត្ថសំហិតំ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, វចីសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘វចីសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ វចីសមាចារន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And what kind of verbal behavior causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow? It’s when a certain person gives up lying. They’re summoned to a council, an assembly, a family meeting, a guild, or to the royal court, and asked to bear witness: ‘Please, mister, say what you know.’ Not knowing, they say ‘I don’t know.’ Knowing, they say ‘I know.’ Not seeing, they say ‘I don’t see.’ And seeing, they say ‘I see.’ So they don’t deliberately lie for the sake of themselves or another, or for some trivial worldly reason. They give up divisive speech. They don’t repeat in one place what they heard in another so as to divide people against each other. Instead, they reconcile those who are divided, supporting unity, delighting in harmony, loving harmony, speaking words that promote harmony. They give up harsh speech. They speak in a way that’s mellow, pleasing to the ear, lovely, going to the heart, polite, likable and agreeable to the people. They give up talking nonsense. Their words are timely, true, and meaningful, in line with the teaching and training. They say things at the right time which are valuable, reasonable, succinct, and beneficial. That kind of verbal behavior causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two kinds of verbal behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of verbal behavior.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
‘មនោសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ មនោសមាចារន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, មនោសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ មនោសមាចារោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, មនោសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបោ មនោសមាចារោ សេវិតព្ពោ។
‘I say that there are two kinds of mental behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of mental behavior.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? You should not cultivate the kind of mental behavior which causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the kind of mental behavior which causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow.
កថំរូបំ, ភន្តេ, មនោសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ អភិជ្ឈាលុ ហោតិ, យំ តំ បរស្ស បរវិត្តូបករណំ តំ អភិជ្ឈាតា ហោតិ: ‘អហោ វត យំ បរស្ស តំ មមស្សាៜតិ; ព្យាបន្នចិត្តោ ខោ បន ហោតិ បទុដ្ឋមនសង្កប្បោ: ‘ឥមេ សត្តា ហញ្ញន្តុ វា វជ្ឈន្តុ វា ឧច្ឆិជ្ជន្តុ វា វិនស្សន្តុ វា មា វា អហេសុន៑ៜតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, មនោសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ។
And what kind of mental behavior causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline? It’s when someone is covetous. They covet the wealth and belongings of others: ‘Oh, if only their belongings were mine!’ They have ill will and malicious intentions: ‘May these sentient beings be killed, slaughtered, slain, destroyed, or annihilated!’ That kind of mental behavior causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline.
កថំរូបំ, ភន្តេ, មនោសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ, យំ តំ បរស្ស បរវិត្តូបករណំ តំ នាភិជ្ឈាតា ហោតិ: ‘អហោ វត យំ បរស្ស តំ មមស្សាៜតិ; អព្យាបន្នចិត្តោ ខោ បន ហោតិ អប្បទុដ្ឋមនសង្កប្បោ: ‘ឥមេ សត្តា អវេរា អព្យាពជ្ឈា អនីឃា សុខី អត្តានំ បរិហរន្តូៜតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, មនោសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘មនោសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ មនោសមាចារន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And what kind of mental behavior causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow? It’s when someone is content. They don’t covet the wealth and belongings of others: ‘Oh, if only their belongings were mine!’ They have a kind heart and loving intentions: ‘May these sentient beings live free of enmity and ill will, untroubled and happy!’ That kind of mental behavior causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two kinds of mental behavior: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a kind of mental behavior.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
‘ចិត្តុប្បាទម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ ចិត្តុប្បាទន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, ចិត្តុប្បាទំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ ចិត្តុប្បាទោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, ចិត្តុប្បាទំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបោ ចិត្តុប្បាទោ សេវិតព្ពោ។
‘I say that there are two ways of giving rise to a thought: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of giving rise to a thought.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? You should not cultivate the way of giving rise to a thought which causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the way of giving rise to a thought which causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow.
កថំរូបំ, ភន្តេ, ចិត្តុប្បាទំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ អភិជ្ឈាលុ ហោតិ, អភិជ្ឈាសហគតេន ចេតសា វិហរតិ; ព្យាបាទវា ហោតិ, ព្យាបាទសហគតេន ចេតសា វិហរតិ; វិហេសវា ហោតិ, វិហេសាសហគតេន ចេតសា វិហរតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, ចិត្តុប្បាទំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ។
And what way of giving rise to a thought causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline? It’s when someone is covetous, and lives with their heart full of covetousness. They are malicious, and live with their heart full of ill will. They’re hurtful, and live with their heart intent on harm. That way of giving rise to a thought causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline.
កថំរូបំ, ភន្តេ, ចិត្តុប្បាទំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ, អនភិជ្ឈាសហគតេន ចេតសា វិហរតិ; អព្យាបាទវា ហោតិ, អព្យាបាទសហគតេន ចេតសា វិហរតិ; អវិហេសវា ហោតិ, អវិហេសាសហគតេន ចេតសា វិហរតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, ចិត្តុប្បាទំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘ចិត្តុប្បាទម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ ចិត្តុប្បាទន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And what way of giving rise to a thought causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow? It’s when someone is content, and lives with their heart full of contentment. They have good will, and live with their heart full of good will. They’re kind, and live with their heart full of kindness. That way of giving rise to a thought causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two ways of giving rise to a thought: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of giving rise to a thought.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
‘សញ្ញាបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ សញ្ញាបដិលាភន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, សញ្ញាបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ សញ្ញាបដិលាភោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, សញ្ញាបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបោ សញ្ញាបដិលាភោ សេវិតព្ពោ។
‘I say that there are two ways of acquiring perception: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of acquiring perception.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? You should not cultivate the way of acquiring perception which causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the way of acquiring perception which causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow.
កថំរូបំ, ភន្តេ, សញ្ញាបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ អភិជ្ឈាលុ ហោតិ, អភិជ្ឈាសហគតាយ សញ្ញាយ វិហរតិ; ព្យាបាទវា ហោតិ, ព្យាបាទសហគតាយ សញ្ញាយ វិហរតិ; វិហេសវា ហោតិ, វិហេសាសហគតាយ សញ្ញាយ វិហរតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, សញ្ញាបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ។
And what way of acquiring perception causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline? It’s when someone is covetous, and lives with their perception full of covetousness. They are malicious, and live with their perception full of ill will. They’re hurtful, and live with their perception intent on harm. That way of acquiring perception causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline.
កថំរូបំ, ភន្តេ, សញ្ញាបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ, អនភិជ្ឈាសហគតាយ សញ្ញាយ វិហរតិ; អព្យាបាទវា ហោតិ, អព្យាបាទសហគតាយ សញ្ញាយ វិហរតិ; អវិហេសវា ហោតិ, អវិហេសាសហគតាយ សញ្ញាយ វិហរតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, សញ្ញាបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘សញ្ញាបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ សញ្ញាបដិលាភន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And what way of acquiring perception causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow? It’s when someone is content, and lives with their perception full of contentment. They have good will, and live with their perception full of good will. They’re kind, and live with their perception full of kindness. That way of acquiring perception causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two ways of acquiring perception: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of acquiring perception.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
‘ទិដ្ឋិបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ ទិដ្ឋិបដិលាភន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, ទិដ្ឋិបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ ទិដ្ឋិបដិលាភោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, ទិដ្ឋិបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ—ឯវរូបោ ទិដ្ឋិបដិលាភោ សេវិតព្ពោ។
‘I say that there are two ways of acquiring views: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of acquiring views.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? You should not cultivate the way of acquiring views which causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the way of acquiring views which causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow.
កថំរូបំ, ភន្តេ, ទិដ្ឋិបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ ឯវំទិដ្ឋិកោ ហោតិ: ‘នត្ថិ ទិន្នំ, នត្ថិ យិដ្ឋំ, នត្ថិ ហុតំ, នត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, នត្ថិ អយំ លោកោ, នត្ថិ បរោ លោកោ, នត្ថិ មាតា, នត្ថិ បិតា, នត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តីៜតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, ទិដ្ឋិបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ។
And what way of acquiring views causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline? It’s when someone has such a view: ‘There’s no meaning in giving, sacrifice, or offerings. There’s no fruit or result of good and bad deeds. There’s no afterlife. There’s no such thing as mother and father, or beings that are reborn spontaneously. And there’s no ascetic or brahmin who is well attained and practiced, and who describes the afterlife after realizing it with their own insight.’ That way of acquiring views causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline.
កថំរូបំ, ភន្តេ, ទិដ្ឋិបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ? ឥធ, ភន្តេ, ឯកច្ចោ ឯវំទិដ្ឋិកោ ហោតិ: ‘អត្ថិ ទិន្នំ, អត្ថិ យិដ្ឋំ, អត្ថិ ហុតំ, អត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, អត្ថិ អយំ លោកោ, អត្ថិ បរោ លោកោ, អត្ថិ មាតា, អត្ថិ បិតា, អត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, អត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តីៜតិ—ឯវរូបំ, ភន្តេ, ទិដ្ឋិបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘ទិដ្ឋិបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ ទិដ្ឋិបដិលាភន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And what way of acquiring views causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow? It’s when someone has such a view: ‘There is meaning in giving, sacrifice, and offerings. There are fruits and results of good and bad deeds. There is an afterlife. There are such things as mother and father, and beings that are reborn spontaneously. And there are ascetics and brahmins who are well attained and practiced, and who describe the afterlife after realizing it with their own insight.’ That way of acquiring views causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two ways of acquiring views: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of acquiring views.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
‘អត្តភាវបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ អត្តភាវបដិលាភន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, អត្តភាវបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ—ឯវរូបោ អត្តភាវបដិលាភោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, អត្តភាវបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ—ឯវរូបោ អត្តភាវបដិលាភោ សេវិតព្ពោ។
‘I say that there are two ways of reincarnating: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of reincarnating.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? The way of reincarnating that causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline: you should not cultivate that way of reincarnating. The way of reincarnating that causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow: you should cultivate that way of reincarnating.
កថំរូបំ, ភន្តេ, អត្តភាវបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? សព្យាពជ្ឈំ, ភន្តេ, អត្តភាវបដិលាភំ អភិនិព្ពត្តយតោ អបរិនិដ្ឋិតភាវាយ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ; អព្យាពជ្ឈំ, ភន្តេ, អត្តភាវបដិលាភំ អភិនិព្ពត្តយតោ បរិនិដ្ឋិតភាវាយ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘អត្តភាវបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ អត្តភាវបដិលាភន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And what way of reincarnating causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline? Generating rebirth in a hurtful reincarnation, which because of its unpreparedness causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And what way of reincarnating causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow? Generating rebirth in a pleasing reincarnation, which because of its preparedness causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two ways of reincarnating: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. And each of these is a way of reincarnating.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
ឥមស្ស ខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស, ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមី”តិ។
Sir, that’s how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement.”
“សាធុ សាធុ, សារិបុត្ត។ សាធុ ខោ ត្វំ, សារិបុត្ត, ឥមស្ស មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស, ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាសិ។
“Good, good, Sāriputta! It’s good that you understand the detailed meaning of my brief statement in this way.”
‘កាយសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ កាយសមាចារន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ មយា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, សារិបុត្ត, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ កាយសមាចារោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, សារិបុត្ត, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ—ឯវរូបោ កាយសមាចារោ សេវិតព្ពោ។
And the Buddha went on to repeat and endorse Venerable Sāriputta’s explanation in full. Then he went on to explain further:
កថំរូបំ, សារិបុត្ត, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? ឥធ, សារិបុត្ត, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ លុទ្ទោ លោហិតបាណិ ហតប្បហតេ និវិដ្ឋោ អទយាបន្នោ បាណភូតេសុ; អទិន្នាទាយី ខោ បន ហោតិ, យំ តំ បរស្ស បរវិត្តូបករណំ គាមគតំ វា អរញ្ញគតំ វា តំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទាតា ហោតិ; កាមេសុមិច្ឆាចារី ខោ បន ហោតិ, យា តា មាតុរក្ខិតា បិតុរក្ខិតា មាតាបិតុរក្ខិតា ភាតុរក្ខិតា ភគិនិរក្ខិតា ញាតិរក្ខិតា គោត្តរក្ខិតា ធម្មរក្ខិតា សស្សាមិកា សបរិទណ្ឌា អន្តមសោ មាលាគុឡបរិក្ខិត្តាបិ តថារូបាសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជិតា ហោតិ—ឯវរូបំ, សារិបុត្ត, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ។
កថំរូបំ, សារិបុត្ត, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ? ឥធ, សារិបុត្ត, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ និហិតទណ្ឌោ និហិតសត្ថោ, លជ្ជី ទយាបន្នោ សព្ពបាណភូតហិតានុកម្បី វិហរតិ; អទិន្នាទានំ បហាយ អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, យំ តំ បរស្ស បរវិត្តូបករណំ គាមគតំ វា អរញ្ញគតំ វា តំ នាទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទាតា ហោតិ; កាមេសុមិច្ឆាចារំ បហាយ កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, យា តា មាតុរក្ខិតា បិតុរក្ខិតា មាតាបិតុរក្ខិតា ភាតុរក្ខិតា ភគិនិរក្ខិតា ញាតិរក្ខិតា គោត្តរក្ខិតា ធម្មរក្ខិតា សស្សាមិកា សបរិទណ្ឌា អន្តមសោ មាលាគុឡបរិក្ខិត្តាបិ តថារូបាសុ ន ចារិត្តំ អាបជ្ជិតា ហោតិ—ឯវរូបំ, សារិបុត្ត, កាយសមាចារំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘កាយសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ កាយសមាចារន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ មយា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
វចីសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ …បេ… មនោសមាចារម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ …បេ… ចិត្តុប្បាទម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ …បេ… សញ្ញាបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ …បេ… ទិដ្ឋិបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ …បេ…។
‘អត្តភាវបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ អត្តភាវបដិលាភន៑ៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ មយា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, សារិបុត្ត, អត្តភាវបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ អត្តភាវបដិលាភោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, សារិបុត្ត, អត្តភាវបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ—ឯវរូបោ អត្តភាវបដិលាភោ សេវិតព្ពោ។
កថំរូបំ, សារិបុត្ត, អត្តភាវបដិលាភំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ? សព្យាពជ្ឈំ, សារិបុត្ត, អត្តភាវបដិលាភំ អភិនិព្ពត្តយតោ អបរិនិដ្ឋិតភាវាយ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ; អព្យាពជ្ឈំ, សារិបុត្ត, អត្តភាវបដិលាភំ អភិនិព្ពត្តយតោ បរិនិដ្ឋិតភាវាយ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ ‘អត្តភាវបដិលាភម្បាហំ, ភិក្ខវេ, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; តញ្ច អញ្ញមញ្ញំ អត្តភាវបដិលាភន៑ៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ មយា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ឥមស្ស ខោ, សារិបុត្ត, មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ។
ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; សោតវិញ្ញេយ្យំ សទ្ទម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ អសេវិតព្ពម្បិ; ឃានវិញ្ញេយ្យំ គន្ធម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យំ រសម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; កាយវិញ្ញេយ្យំ ផោដ្ឋព្ពម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ; មនោវិញ្ញេយ្យំ ធម្មម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បី”តិ។
“I say that there are two kinds of sight known by the eye: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. I say that there are two kinds of sound known by the ear … two kinds of smell known by the nose … two kinds of taste known by the tongue … two kinds of touch known by the body … two kinds of thought known by the mind: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate.”
ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច:
When he said this, Venerable Sāriputta said to the Buddha:
“ឥមស្ស ខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស, ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមិ។
“Sir, this is how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement.
‘ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបំ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ ន សេវិតព្ពំ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបំ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ សេវិតព្ពំ។ ‘ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
‘I say that there are two kinds of sight known by the eye: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? You should not cultivate the kind of sight known by the eye which causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the kind of sight known by the eye which causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two kinds of sight known by the eye: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
សោតវិញ្ញេយ្យំ សទ្ទម្បាហំ, សារិបុត្ត …បេ… ឯវរូបោ សោតវិញ្ញេយ្យោ សទ្ទោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ សោតវិញ្ញេយ្យោ សទ្ទោ សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ឃានវិញ្ញេយ្យោ គន្ធោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ឃានវិញ្ញេយ្យោ គន្ធោ សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យោ រសោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យោ រសោ សេវិតព្ពោ … កាយវិញ្ញេយ្យំ ផោដ្ឋព្ពម្បាហំ, សារិបុត្ត … ឯវរូបោ កាយវិញ្ញេយ្យោ ផោដ្ឋព្ពោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ កាយវិញ្ញេយ្យោ ផោដ្ឋព្ពោ សេវិតព្ពោ។ ‘មនោវិញ្ញេយ្យំ ធម្មម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ?
‘I say that there are two kinds of sound known by the ear … two kinds of smell known by the nose … two kinds of taste known by the tongue … two kinds of touch known by the body … two kinds of thought known by the mind: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it?
យថារូបំ, ភន្តេ, មនោវិញ្ញេយ្យំ ធម្មំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ មនោវិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, មនោវិញ្ញេយ្យំ ធម្មំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបោ មនោវិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ សេវិតព្ពោ។ ‘មនោវិញ្ញេយ្យំ ធម្មម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ឥមស្ស ខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស, ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមី”តិ។
You should not cultivate the kind of thought known by the mind which causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the kind of thought known by the mind which causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two kinds of thought known by the mind: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it. Sir, that’s how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement.”
“សាធុ សាធុ, សារិបុត្ត។ សាធុ ខោ ត្វំ, សារិបុត្ត, ឥមស្ស មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស, ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាសិ។
“Good, good, Sāriputta! It’s good that you understand the detailed meaning of my brief statement in this way.”
‘ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ មយា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, សារិបុត្ត, ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបំ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ ន សេវិតព្ពំ; យថារូបញ្ច ខោ, សារិបុត្ត, ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបំ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ សេវិតព្ពំ។ ‘ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ មយា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And the Buddha went on to repeat and endorse Venerable Sāriputta’s explanation in full. Then he went on to explain further:
សោតវិញ្ញេយ្យំ សទ្ទម្បាហំ, សារិបុត្ត …បេ… ឯវរូបោ សោតវិញ្ញេយ្យោ សទ្ទោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ សោតវិញ្ញេយ្យោ សទ្ទោ សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ឃានវិញ្ញេយ្យោ គន្ធោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ឃានវិញ្ញេយ្យោ គន្ធោ សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យោ រសោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យោ រសោ សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ កាយវិញ្ញេយ្យោ ផោដ្ឋព្ពោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ កាយវិញ្ញេយ្យោ ផោដ្ឋព្ពោ សេវិតព្ពោ។
មនោវិញ្ញេយ្យំ ធម្មម្បាហំ, សារិបុត្ត …បេ… ឯវរូបោ មនោវិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ មនោវិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ សេវិតព្ពោ។ ‘មនោវិញ្ញេយ្យំ ធម្មម្បាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ មយា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ឥមស្ស ខោ, សារិបុត្ត, មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ។
ចីវរំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បិ …បេ… បិណ្ឌបាតំបាហំ, សារិបុត្ត … សេនាសនំបាហំ, សារិបុត្ត … គាមម្បាហំ, សារិបុត្ត … និគមម្បាហំ, សារិបុត្ត … នគរម្បាហំ, សារិបុត្ត … ជនបទម្បាហំ, សារិបុត្ត … បុគ្គលំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បី”តិ។
“I say that there are two kinds of robes: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate. I say that there are two kinds of almsfood … lodging … village … town … city … country … person: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate.”
ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា សារិបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច:
When he said this, Venerable Sāriputta said to the Buddha:
“ឥមស្ស ខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស, ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមិ។ ‘ចីវរំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, ចីវរំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបំ ចីវរំ ន សេវិតព្ពំ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, ចីវរំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបំ ចីវរំ សេវិតព្ពំ។ ‘ចីវរំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ បិណ្ឌបាតំបាហំ, សារិបុត្ត …បេ… ឯវរូបោ បិណ្ឌបាតោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ បិណ្ឌបាតោ សេវិតព្ពោ … សេនាសនំបាហំ, សារិបុត្ត …បេ… ឯវរូបំ សេនាសនំ ន សេវិតព្ពំ … ឯវរូបំ សេនាសនំ សេវិតព្ពំ … គាមម្បាហំ, សារិបុត្ត …បេ… ឯវរូបោ គាមោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ គាមោ សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ និគមោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ និគមោ សេវិតព្ពោ … ឯវរូបំ នគរំ ន សេវិតព្ពំ … ឯវរូបំ នគរំ សេវិតព្ពំ … ឯវរូបោ ជនបទោ ន សេវិតព្ពោ … ឯវរូបោ ជនបទោ សេវិតព្ពោ។ ‘បុគ្គលំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ ភគវតា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, ភន្តេ, បុគ្គលំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ បុគ្គលោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, ភន្តេ, បុគ្គលំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបោ បុគ្គលោ សេវិតព្ពោ។ ‘បុគ្គលំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ភគវតា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តន្តិ។
“Sir, this is how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement. ‘I say that there are two kinds of robes … almsfood … lodging … village … town … city … country … person: that which you should cultivate, and that which you should not cultivate.’ That’s what the Buddha said, but why did he say it? You should not cultivate the kind of person who causes unskillful qualities to grow while skillful qualities decline. And you should cultivate the kind of person who causes unskillful qualities to decline while skillful qualities grow. ‘I say that there are two kinds of person: those who you should cultivate, and those who you should not cultivate.’ That’s what the Buddha said, and this is why he said it.
ឥមស្ស ខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមី”តិ។
Sir, that’s how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement.”
“សាធុ សាធុ, សារិបុត្ត។ សាធុ ខោ ត្វំ, សារិបុត្ត, ឥមស្ស មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស, វិត្ថារេន អត្ថំ អវិភត្តស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាសិ។
“Good, good, Sāriputta! It’s good that you understand the detailed meaning of my brief statement in this way.”
‘ចីវរំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ មយា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, សារិបុត្ត, ចីវរំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបំ ចីវរំ ន សេវិតព្ពំ; យថារូបញ្ច ខោ, សារិបុត្ត, ចីវរំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបំ ចីវរំ សេវិតព្ពំ។ ‘ចីវរំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ មយា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
And the Buddha went on to repeat and endorse Venerable Sāriputta’s explanation in full. Then he added:
(យថា បឋមំ តថា វិត្ថារេតព្ពំ) ឯវរូបោ បិណ្ឌបាតោ … ឯវរូបំ សេនាសនំ … ឯវរូបោ គាមោ … ឯវរូបោ និគមោ … ឯវរូបំ នគរំ … ឯវរូបោ ជនបទោ។
‘បុគ្គលំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ មយា។ កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យថារូបំ, សារិបុត្ត, បុគ្គលំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ ឯវរូបោ បុគ្គលោ ន សេវិតព្ពោ; យថារូបញ្ច ខោ, សារិបុត្ត, បុគ្គលំ សេវតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ ឯវរូបោ បុគ្គលោ សេវិតព្ពោ។ ‘បុគ្គលំបាហំ, សារិបុត្ត, ទុវិធេន វទាមិ—សេវិតព្ពម្បិ, អសេវិតព្ពម្បីៜតិ—ឥតិ យំ តំ វុត្តំ មយា ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ឥមស្ស ខោ, សារិបុត្ត, មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ។
សព្ពេបិ ចេ, សារិបុត្ត, ខត្តិយា ឥមស្ស មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានេយ្យុំ, សព្ពេសានម្បិស្ស ខត្តិយានំ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយ។ សព្ពេបិ ចេ, សារិបុត្ត, ព្រាហ្មណា …បេ… សព្ពេបិ ចេ, សារិបុត្ត, វេស្សា … សព្ពេបិ ចេ, សារិបុត្ត, សុទ្ទា ឥមស្ស មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានេយ្យុំ, សព្ពេសានម្បិស្ស សុទ្ទានំ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយ។ សទេវកោបិ ចេ, សារិបុត្ត, លោកោ សមារកោ សព្រហ្មកោ សស្សមណព្រាហ្មណី បជា សទេវមនុស្សា ឥមស្ស មយា សង្ខិត្តេន ភាសិតស្ស ឯវំ វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានេយ្យ, សទេវកស្សបិស្ស លោកស្ស សមារកស្ស សព្រហ្មកស្ស សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា”តិ។
“If all the khattiya persons, brahmins, peasants, and menials were to understand the detailed meaning of my brief statement in this way, it would be for their lasting welfare and happiness. If the whole world—with its gods, Māras and Brahmās, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—was to understand the detailed meaning of my brief statement in this way, it would be for the whole world’s lasting welfare and happiness.”
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនោ អាយស្មា សារិបុត្តោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ។
That is what the Buddha said. Satisfied, Venerable Sāriputta was happy with what the Buddha said.
សេវិតព្ពាសេវិតព្ពសុត្តំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
