| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
៣. ខម្ភកតវគ្គ-អត្ថយោជនា
3. Khambhakatavagga-atthayojanā
៥៩៦. ខម្ភោ កតោ យេនាតិ ខម្ភកតោ។ ខម្ភោតិ ច បដិពទ្ធោ។ កត្ថ បដិពទ្ធោតិ អាហ ‘‘កដិយំ ហត្ថំ ឋបេត្វា’’តិ។ សសីសំ អវគុណ្ឋយតិ បរិវេឋតីតិ ឱគុណ្ឋិតោតិ អាហ ‘‘សសីសំ បារុតោ’’តិ។
596. Khambho kato yenāti khambhakato. Khambhoti ca paṭibaddho. Kattha paṭibaddhoti āha ‘‘kaṭiyaṃ hatthaṃ ṭhapetvā’’ti. Sasīsaṃ avaguṇṭhayati pariveṭhatīti oguṇṭhitoti āha ‘‘sasīsaṃ pāruto’’ti.
៦០០. ឧទ្ធំ ឯកា កោដិ ឥមិស្សា គមនាយាតិ ឧក្កុដិកាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឧក្កុដិកា វុច្ចតី’’តិអាទិ។ ឯត្ថាតិ ‘‘ឧក្កុដិកាយា’’តិបទេ។
600. Uddhaṃ ekā koṭi imissā gamanāyāti ukkuṭikāti dassento āha ‘‘ukkuṭikā vuccatī’’tiādi. Etthāti ‘‘ukkuṭikāyā’’tipade.
៦០១. ហត្ថបល្លត្ថីកទុស្សបល្លត្ថីកេសុ ទ្វីសុ ទុស្សបល្លត្ថិកេ អាយោគបល្លត្ថីកាបិ សង្គហំ គច្ឆតីតិ អាហ ‘‘អាយោគបល្លត្ថិកាបិ ទុស្សបល្លត្ថិកា ឯវា’’តិ។
601. Hatthapallatthīkadussapallatthīkesu dvīsu dussapallatthike āyogapallatthīkāpi saṅgahaṃ gacchatīti āha ‘‘āyogapallatthikāpi dussapallatthikā evā’’ti.
៦០២. សតិយា ឧបដ្ឋានំ សក្កច្ចន្តិ អាហ ‘‘សតិំឧបដ្ឋបេត្វា’’តិ។
602. Satiyā upaṭṭhānaṃ sakkaccanti āha ‘‘satiṃupaṭṭhapetvā’’ti.
៦០៣. បិណ្ឌបាតំ ទេន្តេបីតិ បិណ្ឌបាតំ បត្តេ បក្ខិបន្តេបិ។ បត្តេ សញ្ញា បត្តសញ្ញា, សា អស្សត្ថីតិ បត្តសញ្ញី។ ‘‘កត្វា’’ តិឥមិនា កិរិយាវិសេសនភាវំ ទស្សេតិ។
603.Piṇḍapātaṃ dentepīti piṇḍapātaṃ patte pakkhipantepi. Patte saññā pattasaññā, sā assatthīti pattasaññī. ‘‘Katvā’’ tiiminā kiriyāvisesanabhāvaṃ dasseti.
៦០៤. សមសូបកំ បិណ្ឌបាតន្តិ ឯត្ថ សូបបិណ្ឌបាតានំ សមឧបឌ្ឍភាវំ អាសង្កា ភវេយ្យាតិ អាហ ‘‘សមសូបកោ នាមា’’តិអាទិ។ យត្ថាតិ បិណ្ឌបាតេ។ ភត្តស្ស ចតុត្ថភាគបមាណោ សូបោ ហោតិ, សោ បិណ្ឌបាតោ សមសូបកោ នាមាតិ យោជនា។ ឱលោណី ច សាកសូបេយ្យញ្ច មច្ឆរសោ ច មំសរសោ ចាតិ ទ្វន្ទោ។ តត្ថ ឱលោណីតិ ឯកា ព្យញ្ជនវិកតិ។ សាកសូបេយ្យន្តិ សូបស្ស ហិតំ សូបេយ្យំ, សាកមេវ សូបេយ្យំ សាកសូបេយ្យំ។ ឥមិនា សព្ពាបិ សាកសូបេយ្យព្យញ្ជនវិកតិ គហិតា។ មច្ឆរសមំសរសាទីនីតិ ឯត្ថ អាទិសទ្ទេន អវសេសា សព្ពាបិ ព្យញ្ជនវិកតិ សង្គហិតា។ តំ សព្ពំ រសានំ រសោ រសរសោតិ កត្វា ‘‘រសរសោ’’តិ វុច្ចតិ។
604.Samasūpakaṃ piṇḍapātanti ettha sūpapiṇḍapātānaṃ samaupaḍḍhabhāvaṃ āsaṅkā bhaveyyāti āha ‘‘samasūpako nāmā’’tiādi. Yatthāti piṇḍapāte. Bhattassa catutthabhāgapamāṇo sūpo hoti, so piṇḍapāto samasūpako nāmāti yojanā. Oloṇī ca sākasūpeyyañca maccharaso ca maṃsaraso cāti dvando. Tattha oloṇīti ekā byañjanavikati. Sākasūpeyyanti sūpassa hitaṃ sūpeyyaṃ, sākameva sūpeyyaṃ sākasūpeyyaṃ. Iminā sabbāpi sākasūpeyyabyañjanavikati gahitā. Maccharasamaṃsarasādīnīti ettha ādisaddena avasesā sabbāpi byañjanavikati saṅgahitā. Taṃ sabbaṃ rasānaṃ raso rasarasoti katvā ‘‘rasaraso’’ti vuccati.
៦០៥. សមបុណ្ណំ សមភរិតន្តិ វេវចនមេវ។ ថូបំ កតោ ថូបីកតោតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ថូបីកតោ នាមា’’តិអាទិ។
605. Samapuṇṇaṃ samabharitanti vevacanameva. Thūpaṃ kato thūpīkatoti atthaṃ dassento āha ‘‘thūpīkato nāmā’’tiādi.
តត្ថាតិ ‘‘ថូបីកត’’ន្តិអាទិវចនេ។ តេសន្តិ អភយត្ថេរតិបិដកចូឡនាគត្ថេរានំ។ ឥតិ បុច្ឆិំសុ, តេសញ្ច ថេរានំ វាទំ អារោចេសុន្តិ យោជនា។ ថេរោតិ ចូឡសុមនត្ថេរោ។ ឯតស្សាតិ តិបិដកចូឡនាគត្ថេរស្ស ។ សត្តក្ខត្តុន្តិ សត្ត វារេ។ កុតោតិ កស្សាចរិយស្ស សន្តិកា។ តស្មាតិ យស្មា យាវកាលិកេន បរិច្ឆិន្នោ, តស្មា។ អាមិសជាតិកំ យាគុភត្តំ វា ផលាផលំ វាតិ យោជនា។ តញ្ច ខោតិ តញ្ច សមតិត្ថិកំ។ ឥតរេន បនាតិ នាធិដ្ឋានុបគេន បត្តេន បន។ យំ បូវឧច្ឆុខណ្ឌផលាផលាទិ ហេដ្ឋា ឱរោហតិ, តំ បូវឧច្ឆុខណ្ឌផលាផលាទីតិ យោជនា។ បូវវដំសកោតិ ឯត្ថ វដំសកោតិ ឧត្តំសោ។ សោ ហិ ឧទ្ធំ តសីយតេ អលង្ករីយតេតិ វដំសោតិ វុច្ចតិ ឧការស្ស វការំ, តការស្ស ច ដការំ កត្វា, សោយេវ វដំសកោ, មុទ្ធនិ បិលន្ធិតោ ឯកោ អលង្ការវិសេសោ។ បូវមេវ តំសទិសត្តា បូវវដំសកោ, តំ។ បុប្ផវដំសកោ ច តក្កោលកដុកផលាទិវដំសកោ ចាតិ ទ្វន្ទោ, តេ។
Tatthāti ‘‘thūpīkata’’ntiādivacane. Tesanti abhayattheratipiṭakacūḷanāgattherānaṃ. Iti pucchiṃsu, tesañca therānaṃ vādaṃ ārocesunti yojanā. Theroti cūḷasumanatthero. Etassāti tipiṭakacūḷanāgattherassa . Sattakkhattunti satta vāre. Kutoti kassācariyassa santikā. Tasmāti yasmā yāvakālikena paricchinno, tasmā. Āmisajātikaṃ yāgubhattaṃ vā phalāphalaṃ vāti yojanā. Tañca khoti tañca samatitthikaṃ. Itarena panāti nādhiṭṭhānupagena pattena pana. Yaṃ pūvaucchukhaṇḍaphalāphalādi heṭṭhā orohati, taṃ pūvaucchukhaṇḍaphalāphalādīti yojanā. Pūvavaṭaṃsakoti ettha vaṭaṃsakoti uttaṃso. So hi uddhaṃ tasīyate alaṅkarīyateti vaṭaṃsoti vuccati ukārassa vakāraṃ, takārassa ca ṭakāraṃ katvā, soyeva vaṭaṃsako, muddhani pilandhito eko alaṅkāraviseso. Pūvameva taṃsadisattā pūvavaṭaṃsako, taṃ. Pupphavaṭaṃsako ca takkolakaṭukaphalādivaṭaṃsako cāti dvando, te.
ឥធាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ។ ននុ សព្ពថូបីកតេសុ បដិគ្គហណស្ស អកប្បិយត្តា បរិភុញ្ជនម្បិ ន វដ្ដតីតិ អាហ ‘‘សព្ពត្ថ បនា’’តិអាទិ។ តត្ថ សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ ថូបីកតេសូតិ។ តតិយោ វគ្គោ។
Idhāti imasmiṃ sikkhāpade. Nanu sabbathūpīkatesu paṭiggahaṇassa akappiyattā paribhuñjanampi na vaṭṭatīti āha ‘‘sabbattha panā’’tiādi. Tattha sabbatthāti sabbesu thūpīkatesūti. Tatiyo vaggo.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៣. ខម្ភកតវគ្គោ • 3. Khambhakatavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៣. ខម្ភកតវគ្គវណ្ណនា • 3. Khambhakatavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៣. ខម្ភកតវគ្គវណ្ណនា • 3. Khambhakatavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៣. ខម្ភកតវគ្គវណ្ណនា • 3. Khambhakatavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៣. ខម្ភកតវគ្គវណ្ណនា • 3. Khambhakatavaggavaṇṇanā
