| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
ព្រហ្មយាចនកថាវណ្ណនា
Brahmayācanakathāvaṇṇanā
៧. អាលីយន្តិ សេវីយន្តីតិ អាលយា។ បញ្ច កាមគុណាតិ អាហ ‘‘សត្តា…បេ.… វុច្ចន្តី’’តិ។ សុដ្ឋុ មុទិតាតិ អតិវិយ បមុទិតា។ ឋានំ សន្ធាយាតិ ឋាន-សទ្ទំ អបេក្ខិត្វា។ ឥមេសន្តិ សង្ខារាទីនំ ផលានំ។ បាឡិយំ សព្ពសង្ខារសមថោតិអាទីនិ និព្ពានវេវចនានិ។ អបិស្សូតិ សម្បិណ្ឌនត្ថេ និបាតោ។ ន កេវលំ ឯតទហោសិ, ឥមាបិ គាថា បដិភំសូតិ អត្ថោ។
7. Ālīyanti sevīyantīti ālayā. Pañca kāmaguṇāti āha ‘‘sattā…pe… vuccantī’’ti. Suṭṭhu muditāti ativiya pamuditā. Ṭhānaṃ sandhāyāti ṭhāna-saddaṃ apekkhitvā. Imesanti saṅkhārādīnaṃ phalānaṃ. Pāḷiyaṃ sabbasaṅkhārasamathotiādīni nibbānavevacanāni. Apissūti sampiṇḍanatthe nipāto. Na kevalaṃ etadahosi, imāpi gāthā paṭibhaṃsūti attho.
កិច្ឆេន មេ អធិគតន្តិ បារមិបូរណំ សន្ធាយ វុត្តំ, ន ទុក្ខាបដិបទំ។ ពុទ្ធានញ្ហិ ចត្តារោ មគ្គា សុខាបដិបទាវ ហោន្តិ។ ហ-ឥតិ ព្យត្តំ, ឯកំសន្តិ ទ្វីសុ អត្ថេសុ និបាតោ, ព្យត្តំ, ឯកំសេន វា អលន្តិ វិយោជេន្តិ។ ហលន្តិ វា ឯកោ និបាតោ។
Kicchena me adhigatanti pāramipūraṇaṃ sandhāya vuttaṃ, na dukkhāpaṭipadaṃ. Buddhānañhi cattāro maggā sukhāpaṭipadāva honti. Ha-iti byattaṃ, ekaṃsanti dvīsu atthesu nipāto, byattaṃ, ekaṃsena vā alanti viyojenti. Halanti vā eko nipāto.
៨. បាឡិយំ សហម្បតិស្សាតិ សោ កិរ កស្សបស្ស ភគវតោ សាសនេ សហកោ នាម ថេរោ បឋមជ្ឈានភូមិយំ ព្រហ្មបតិ ហុត្វា និព្ពត្តោ, តេន នំ ‘‘សហម្បតី’’តិ សញ្ជានិំសុ។ អស្សវនតាតិ អស្សវនតាយ, អស្សវនេនាតិ អត្ថោ។ សវនមេវ ហិ សវនតា យថា ទេវតាតិ។
8. Pāḷiyaṃ sahampatissāti so kira kassapassa bhagavato sāsane sahako nāma thero paṭhamajjhānabhūmiyaṃ brahmapati hutvā nibbatto, tena naṃ ‘‘sahampatī’’ti sañjāniṃsu. Assavanatāti assavanatāya, assavanenāti attho. Savanameva hi savanatā yathā devatāti.
ធម្មោ អសុទ្ធោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋិធម្មោ។ សមលេហីតិ បូរណកស្សបាទីហិ ឆហិ សត្ថារេហិ។ អបាបុរាតិ ទេសនាហត្ថេន វិវរ។ ទ្វារន្តិ អរិយមគ្គំ សន្ធាយ វទតិ។
Dhammo asuddhoti micchādiṭṭhidhammo. Samalehīti pūraṇakassapādīhi chahi satthārehi. Apāpurāti desanāhatthena vivara. Dvāranti ariyamaggaṃ sandhāya vadati.
សេលេតិ ឃនសិលាមយេ។ តថូបមន្តិ ឯត្ថ តថា-សទ្ទោ តំ-សទ្ទត្ថេ ទដ្ឋព្ពោ។ តេន សោ សេលបព្ពតោ ឧបមា យស្ស។ តំ តថូបមន្តិ អត្ថោ។ តេន វា បព្ពតាទិនា បការេន ឧបមា អស្សាតិបិ អត្ថោ។ ធម្មមយន្តិ លោកុត្តរធម្មភូតំ។ ឧដ្ឋាហីតិ ធម្មទេសនត្ថាយ ចារិកចរណត្ថំ ឥមម្ហា អាសនា កាយេន, អប្បោស្សុក្កភាវតោ វា ចិត្តេន ឧដ្ឋេហិ, អយមេវ វា បាឋោ។ តេនេវ ‘‘វិចរ, ទេសស្សូ’’តិ ទុវិធេបិ កាយចិត្តបយោគេ និយោជេសិ។ វីរាតិអាទិ ចត្តារិ ថុតិវសេន សម្ពោធនានិ។
Seleti ghanasilāmaye. Tathūpamanti ettha tathā-saddo taṃ-saddatthe daṭṭhabbo. Tena so selapabbato upamā yassa. Taṃ tathūpamanti attho. Tena vā pabbatādinā pakārena upamā assātipi attho. Dhammamayanti lokuttaradhammabhūtaṃ. Uṭṭhāhīti dhammadesanatthāya cārikacaraṇatthaṃ imamhā āsanā kāyena, appossukkabhāvato vā cittena uṭṭhehi, ayameva vā pāṭho. Teneva ‘‘vicara, desassū’’ti duvidhepi kāyacittapayoge niyojesi. Vīrātiādi cattāri thutivasena sambodhanāni.
៩. ពុទ្ធចក្ខុនាតិ ឥន្ទ្រិយបរោបរិយត្តញាណេន, អាសយានុសយញាណេន ច។ ឥមេសញ្ហិ ទ្វិន្នំ ‘‘ពុទ្ធចក្ខូ’’តិ នាមំ។ ស្វាការាតិ សទ្ធិន្ទ្រិយាទយោវ អាការា សុន្ទរា យេសំ, តេ ស្វាការា, សុវិញ្ញាបយា, បរលោកញ្ច វជ្ជញ្ច ភយតោ ទស្សនសីលា ចាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ឧប្បលានិ ឯត្ថ សន្តីតិ ឧប្បលិនីតិ គច្ឆលតាបិ បោក្ខរណីបិ វុច្ចតិ។ ឥធ បន បោក្ខរណី។ ឯវមិតរេសុបិ។ ឧទកានុគ្គតានីតិ ឧទកតោ អនុគ្គតានិ។ អន្តោ និមុគ្គានេវ ហុត្វា បុសន្តិ វឌ្ឍន្តិ, តានិ អន្តោនិមុគ្គបោសីនិ។ អច្ចុគ្គម្មាតិ ឧទកំ អតិក្កមនវសេន ឧគ្គន្ត្វា។
9.Buddhacakkhunāti indriyaparopariyattañāṇena, āsayānusayañāṇena ca. Imesañhi dvinnaṃ ‘‘buddhacakkhū’’ti nāmaṃ. Svākārāti saddhindriyādayova ākārā sundarā yesaṃ, te svākārā, suviññāpayā, paralokañca vajjañca bhayato dassanasīlā cāti daṭṭhabbaṃ. Uppalāni ettha santīti uppalinīti gacchalatāpi pokkharaṇīpi vuccati. Idha pana pokkharaṇī. Evamitaresupi. Udakānuggatānīti udakato anuggatāni. Anto nimuggāneva hutvā pusanti vaḍḍhanti, tāni antonimuggaposīni. Accuggammāti udakaṃ atikkamanavasena uggantvā.
អបារុតាតិ វិវដា។ តេសន្តិ សឧបនិស្សយានំ សត្តានំ។ ទ្វារាតិ អរិយមគ្គទ្វារានិ។ ឥទញ្ច អត្តនោ សយម្ភុញាណេន សឧបនិស្សយានំ តេសំ មគ្គុប្បត្តិទិដ្ឋតំ សន្ធាយ វទតិ។ វិហិំសសញ្ញីតិអាទីសុ ឯវមត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ – ‘‘អហញ្ហិ អត្តនោ បគុណំ សុប្បវត្តិតម្បិ ឥមំ បណីតំ ធម្មំ អជានន្តេសុ មនុជេសុ ទេសនាយ វិហិំសា កាយវាចាកិលមថោ ហោតី’’តិ ឯវំ វិហិំសសញ្ញី ហុត្វា ន ភាសិំ ភាសិតុំ ន ឥច្ឆិំ។ ឥទានិ បន ហេតុសម្បន្នា អត្តនោ សទ្ធាភាជនំ វិវរន្តុ, បូរេស្សាមិ នេសំ សង្កប្បន្តិ។
Apārutāti vivaṭā. Tesanti saupanissayānaṃ sattānaṃ. Dvārāti ariyamaggadvārāni. Idañca attano sayambhuñāṇena saupanissayānaṃ tesaṃ magguppattidiṭṭhataṃ sandhāya vadati. Vihiṃsasaññītiādīsu evamattho daṭṭhabbo – ‘‘ahañhi attano paguṇaṃ suppavattitampi imaṃ paṇītaṃ dhammaṃ ajānantesu manujesu desanāya vihiṃsā kāyavācākilamatho hotī’’ti evaṃ vihiṃsasaññī hutvā na bhāsiṃ bhāsituṃ na icchiṃ. Idāni pana hetusampannā attano saddhābhājanaṃ vivarantu, pūressāmi nesaṃ saṅkappanti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៥. ព្រហ្មយាចនកថា • 5. Brahmayācanakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / ព្រហ្មយាចនកថា • Brahmayācanakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ព្រហ្មយាចនកថាវណ្ណនា • Brahmayācanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ព្រហ្មយាចនកថាវណ្ណនា • Brahmayācanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៥. ព្រហ្មយាចនកថា • 5. Brahmayācanakathā
