| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
បញ្ចវគ្គិយកថាវណ្ណនា
Pañcavaggiyakathāvaṇṇanā
១០. អាឡារោតិ នាមំ។ កាលាមោតិ គោត្តំ។ ភគវតោបិ ខោ ញាណំ ឧទបាទីតិ កិំ ឥទានេវ ឧទបាទិ, ននុ ពោធិមូលេ តេកាលិកា, កាលវិនិមុត្តា ច សព្ពេ ធម្មា សព្ពាការតោ ទិដ្ឋាតិ? សច្ចំ ទិដ្ឋា, តថាបិ នាមាទិវសេន អវិកប្បិតា ឯកចិត្តក្ខណិកត្តា សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្ស។ ន ហិ ឯកេន ចិត្តេន សព្ពធម្មានំ នាមជាតិអាទិកំ បច្ចេកំ អនន្តំ វិភាគំ វិកប្បេតុំ សក្កា វិកប្បានំ វិរុទ្ធានំ សហានុប្បត្តិតោ, សព្ពវិកប្បារហធម្មទស្សនមេវ បនានេន សក្កា កាតុំ។ យថា ទិដ្ឋេសុ បន យថិច្ឆិតាការំ អារព្ភ វិកប្បោ ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណេន ទិដ្ឋេ ចិត្តបដេ វិយ។ ឥធាបិ អាឡារំ និស្សាយ អាវជ្ជនានន្តរមេវ សព្ពាការញាណំ ឧទបាទិ។ ន កេវលញ្ច តំ, អថ ខោ បញ្ចវគ្គិយា ឯវ បឋមំ ធម្មំ ជានិស្សន្តិ, តប្បមុខា ច ទេវតា, អាឡារោ កាលំ កត្វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ, ឧទកោ ច នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ និព្ពត្តោតិ ឯវមាទិកំ សព្ពម្បិ និស្សាយ ញាណំ ឧប្បជ្ជតិ ឯវ។ តំ បន ខណសម្បត្តិយា ទុល្លភភាវំ ទស្សេតុំ កមេន ឱលោកេត្វា ទេវតាយ វុត្តេ ញាណំ វិយ កត្វា វុត្តំ។ សទ្ទគតិយា ហិ ពន្ធត្តា ឯកេន ញាណេន ញាតម្បិ វុច្ចមានំ កមេន ញាតំ វិយ បដិភាតិ, ទេវតាបិ ច ភគវតា ញាតមេវត្ថំ អារោចេសិ។ តេនេវ ‘‘ភគវតោបិ ខោ ញាណំ ឧទបាទី’’តិ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ ឯវមញ្ញត្ថាបិ ឦទិសេសុ ‘‘លោកំ វោលោកេន្តោ អសុកំ អទ្ទស, តត្ថ មយិ គតេ កិំ ភវិស្សតី’’តិ ឯវមាទិនា សត្ថុ ហិតេសិតាសន្ទស្សនវសប្បវត្តេសុ។ សព្ពត្ថ វចនគតិយំ កមវុត្តិតេ បញ្ញាយមានេបិ ឯកេនេវ ញាណេន សកលាវពោធោ វេទិតព្ពោ។ ពហុការា ខោ មេ បញ្ចវគ្គិយាតិ ឧបការស្សាបិ វិជ្ជមានតំ សន្ធាយ វុត្តំ, ន បន ធម្មទេសនាយ ការណត្តេន អនុបការានម្បិ ទេសនតោ។
10.Āḷāroti nāmaṃ. Kālāmoti gottaṃ. Bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādīti kiṃ idāneva udapādi, nanu bodhimūle tekālikā, kālavinimuttā ca sabbe dhammā sabbākārato diṭṭhāti? Saccaṃ diṭṭhā, tathāpi nāmādivasena avikappitā ekacittakkhaṇikattā sabbaññutaññāṇassa. Na hi ekena cittena sabbadhammānaṃ nāmajātiādikaṃ paccekaṃ anantaṃ vibhāgaṃ vikappetuṃ sakkā vikappānaṃ viruddhānaṃ sahānuppattito, sabbavikappārahadhammadassanameva panānena sakkā kātuṃ. Yathā diṭṭhesu pana yathicchitākāraṃ ārabbha vikappo uppajjati cakkhuviññāṇena diṭṭhe cittapaṭe viya. Idhāpi āḷāraṃ nissāya āvajjanānantarameva sabbākārañāṇaṃ udapādi. Na kevalañca taṃ, atha kho pañcavaggiyā eva paṭhamaṃ dhammaṃ jānissanti, tappamukhā ca devatā, āḷāro kālaṃ katvā ākiñcaññāyatane, udako ca nevasaññānāsaññāyatane nibbattoti evamādikaṃ sabbampi nissāya ñāṇaṃ uppajjati eva. Taṃ pana khaṇasampattiyā dullabhabhāvaṃ dassetuṃ kamena oloketvā devatāya vutte ñāṇaṃ viya katvā vuttaṃ. Saddagatiyā hi bandhattā ekena ñāṇena ñātampi vuccamānaṃ kamena ñātaṃ viya paṭibhāti, devatāpi ca bhagavatā ñātamevatthaṃ ārocesi. Teneva ‘‘bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādī’’ti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Evamaññatthāpi īdisesu ‘‘lokaṃ volokento asukaṃ addasa, tattha mayi gate kiṃ bhavissatī’’ti evamādinā satthu hitesitāsandassanavasappavattesu. Sabbattha vacanagatiyaṃ kamavuttite paññāyamānepi ekeneva ñāṇena sakalāvabodho veditabbo. Bahukārā kho me pañcavaggiyāti upakārassāpi vijjamānataṃ sandhāya vuttaṃ, na pana dhammadesanāya kāraṇattena anupakārānampi desanato.
១១. អន្តរា ច គយំ អន្តរា ច ពោធិន្តិ គយាយ, ពោធិស្ស ច អន្តរេ តិគាវុតេ ឋានេ។
11.Antarā ca gayaṃ antarā ca bodhinti gayāya, bodhissa ca antare tigāvute ṭhāne.
សព្ពាភិភូតិ សព្ពំ តេភូមកធម្មំ អភិភវិត្វា ឋិតោ។ អនូបលិត្តោតិ កិលេសលេបេន អលិត្តោ។ តតោ ឯវ សព្ពញ្ជហោ។ តណ្ហក្ខយេ វិមុត្តោតិ តណ្ហក្ខយេ និព្ពានេ អារម្មណករណវសឯន វិមុត្តោ។ ឯវំ សយំ សព្ពធម្មេ អត្តនាវ ជានិត្វា។ កមុទ្ទិសេយ្យន្តិ កំ អញ្ញំ ‘‘អយំ មេ អាចរិយោ’’តិ ឧទ្ទិសេយ្យំ។
Sabbābhibhūti sabbaṃ tebhūmakadhammaṃ abhibhavitvā ṭhito. Anūpalittoti kilesalepena alitto. Tato eva sabbañjaho. Taṇhakkhaye vimuttoti taṇhakkhaye nibbāne ārammaṇakaraṇavasaena vimutto. Evaṃ sayaṃ sabbadhamme attanāva jānitvā. Kamuddiseyyanti kaṃ aññaṃ ‘‘ayaṃ me ācariyo’’ti uddiseyyaṃ.
កាសិនំ បុរន្តិ ពារាណសិំ។ អាហញ្ឆន្តិ អាហនិស្សាមិ។ អមតាធិគមាយ ឧគ្ឃោសនតោ អមតទុន្ទុភិន្តិ សត្ថុ ធម្មទេសនា វុត្តា, ‘‘អមតភេរិំ បហរិស្សាមី’’តិ គច្ឆាមីតិ អត្ថោ។
Kāsinaṃ puranti bārāṇasiṃ. Āhañchanti āhanissāmi. Amatādhigamāya ugghosanato amatadundubhinti satthu dhammadesanā vuttā, ‘‘amatabheriṃ paharissāmī’’ti gacchāmīti attho.
អរហសិ អនន្តជិនោតិ អនន្តជិនោបិ ភវិតុំ យុត្តោតិ អត្ថោ។ អនន្តញាណតាយ អនន្តោ ជិនោ ច, អនន្តេន វា ញាណេន, អនន្តំ វា ទោសំ ជិតវា, ឧប្បាទវយន្តរហិតតាយ វា អនន្តំ និព្ពានំ អជិនិ កិលេសារយោ មទ្ទិត្វា គណ្ហីតិបិ អនន្តជិនោ។
Arahasi anantajinoti anantajinopi bhavituṃ yuttoti attho. Anantañāṇatāya ananto jino ca, anantena vā ñāṇena, anantaṃ vā dosaṃ jitavā, uppādavayantarahitatāya vā anantaṃ nibbānaṃ ajini kilesārayo madditvā gaṇhītipi anantajino.
ហុបេយ្យាបីតិ ឯវម្បិ ភវេយ្យ, ឯវំវិធេ រូបកាយរតនេ ឦទិសេន ញាណេន ភវិតព្ពន្តិ អធិប្បាយោ។ ឯវំ នាម កថនញ្ហិស្ស ឧបនិស្សយសម្បន្នស្ស អបរកាលេ ទុក្ខប្បត្តស្ស ភគវន្តំ ឧបគម្ម បព្ពជិត្វា មគ្គផលបដិវេធាយ បច្ចយោ ជាតោ។ តថាហេស ភគវា តេន សមាគមត្ថំ បទសាវ មគ្គំ បដិបជ្ជិ។
Hupeyyāpīti evampi bhaveyya, evaṃvidhe rūpakāyaratane īdisena ñāṇena bhavitabbanti adhippāyo. Evaṃ nāma kathanañhissa upanissayasampannassa aparakāle dukkhappattassa bhagavantaṃ upagamma pabbajitvā maggaphalapaṭivedhāya paccayo jāto. Tathāhesa bhagavā tena samāgamatthaṃ padasāva maggaṃ paṭipajji.
១២. ពាហុល្លិកោតិ បច្ចយពាហុល្លិកោ។ បធានវិព្ភន្តោតិ បធានតោ ទុក្ករចរណតោ បរិហីនោ។ នត្ថិ ឯត្ថ អគារិយំ, អគារស្ស ហិតំ កសិគោរក្ខាទិកម្មន្តិ អនគារិយា, បព្ពជ្ជា, តំ អនគារិយំ។ បព្ពជន្តីតិ ឧបគច្ឆន្តិ។ តទនុត្តរន្តិ តំ អនុត្តរំ។ ព្រហ្មចរិយបរិយោសានន្តិ មគ្គព្រហ្មចរិយស្ស បរិយោសានំ, អរហត្តផលន្តិ អត្ថោ។ តស្ស ហិ អត្ថាយ កុលបុត្តា បព្ពជន្តិ។ ទិដ្ឋេវ ធម្មេតិ ឥមស្មិំ បច្ចក្ខេ អត្តភាវេ។ សយន្តិ អបរប្បច្ចយា ។ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វាតិ អត្តនោវ ញាណេន បច្ចក្ខំ កត្វា។ ឧបសម្បជ្ជាតិ បាបុណិត្វា។
12.Bāhullikoti paccayabāhulliko. Padhānavibbhantoti padhānato dukkaracaraṇato parihīno. Natthi ettha agāriyaṃ, agārassa hitaṃ kasigorakkhādikammanti anagāriyā, pabbajjā, taṃ anagāriyaṃ. Pabbajantīti upagacchanti. Tadanuttaranti taṃ anuttaraṃ. Brahmacariyapariyosānanti maggabrahmacariyassa pariyosānaṃ, arahattaphalanti attho. Tassa hi atthāya kulaputtā pabbajanti. Diṭṭheva dhammeti imasmiṃ paccakkhe attabhāve. Sayanti aparappaccayā . Abhiññā sacchikatvāti attanova ñāṇena paccakkhaṃ katvā. Upasampajjāti pāpuṇitvā.
ឥរិយាយាតិ ទុក្ករឥរិយាយ។ ឧត្តរិមនុស្សធម្មាតិអាទីសុ មនុស្សធម្មតោ លោកិយញាណតោ ឧបរិ អរិយំ កាតុំ អលំ សមត្ថោ អលមរិយោ។ ញាណទស្សនវិសេសោតិ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្ស បុព្ពភាគំ អធិប្បេតំ។ នោតិ នុ។ ភាសិតមេតន្តិ ឯវរូបមេតំ វាក្យភេទន្តិ អត្ថោ។ តេ ច ‘‘យទិ ឯស បធានកាលេ ‘អហំ អរហា’តិ វទេយ្យ, មយញ្ច សទ្ទហាម, ន ចានេន តទា វុត្តំ។ ឥទានិ បន វិជ្ជមានមេវ គុណំ វទតី’’តិ ឯកបទេន សតិំ លភិត្វា ‘‘ពុទ្ធោ ជាតោ’’តិ ឧប្បន្នគារវា អាវុសោវាទំ បហាយ ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’តិ អាហំសុ។ អញ្ញា ចិត្តន្តិ អញ្ញាយ អរហត្តប្បត្តិយា ចិត្តំ។
Iriyāyāti dukkarairiyāya. Uttarimanussadhammātiādīsu manussadhammato lokiyañāṇato upari ariyaṃ kātuṃ alaṃ samattho alamariyo. Ñāṇadassanavisesoti sabbaññutaññāṇassa pubbabhāgaṃ adhippetaṃ. Noti nu. Bhāsitametanti evarūpametaṃ vākyabhedanti attho. Te ca ‘‘yadi esa padhānakāle ‘ahaṃ arahā’ti vadeyya, mayañca saddahāma, na cānena tadā vuttaṃ. Idāni pana vijjamānameva guṇaṃ vadatī’’ti ekapadena satiṃ labhitvā ‘‘buddho jāto’’ti uppannagāravā āvusovādaṃ pahāya ‘‘no hetaṃ, bhante’’ti āhaṃsu. Aññā cittanti aññāya arahattappattiyā cittaṃ.
១៣. អន្តាតិ កោដ្ឋាសា ទ្វេ ភាគា។ កាមេសុ កាមសុខល្លិកានុយោគោតិ វត្ថុកាមេសុ កិលេសកាមសុខស្ស អនុភវោ។ កិលេសកាមា ឯវ វា អាមិសសុខេន អល្លីយនតោ កាមសុខល្លិកាតិ វុត្តាតិ ទដ្ឋព្ពា។ គម្មោតិ គាមវាសីនំ សន្តកោ។ អត្តកិលមថានុយោគោតិ អត្តនោ កិលមថស្ស កណ្ដកសេយ្យាទិទុក្ខស្ស អនុយោគោ។ ឧភោ អន្តេតិ យថាវុត្តេ លោភោ វា សស្សតោ វា ឯកោ អន្តោ, ទោសោ វា ឧច្ឆេទោ វា ឯកោតិ វេទិតព្ពោ។
13.Antāti koṭṭhāsā dve bhāgā. Kāmesu kāmasukhallikānuyogoti vatthukāmesu kilesakāmasukhassa anubhavo. Kilesakāmā eva vā āmisasukhena allīyanato kāmasukhallikāti vuttāti daṭṭhabbā. Gammoti gāmavāsīnaṃ santako. Attakilamathānuyogoti attano kilamathassa kaṇṭakaseyyādidukkhassa anuyogo. Ubho anteti yathāvutte lobho vā sassato vā eko anto, doso vā ucchedo vā ekoti veditabbo.
ចក្ខុករណីតិអាទីសុ អត្តនា សម្បយុត្តញាណចក្ខុំ ករោតីតិ ចក្ខុករណី។ ទុតិយំ តស្សេវ វេវចនំ។ ឧបសមោតិ កិលេសុបសមោ។ អភិញ្ញា, សម្ពោធោ ច ចតុសច្ចបដិវេធោវ។ និព្ពានំ អសង្ខតធាតុ។ ឯតេសម្បិ អត្ថាយ សំវត្តតីតិ បដិបទំ ថោមេតិ។ សម្មាទិដ្ឋីតិ ញាណំ។ សម្មាសង្កប្បោតិ វិតក្កោ។ សេសំ ធម្មតោ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។
Cakkhukaraṇītiādīsu attanā sampayuttañāṇacakkhuṃ karotīti cakkhukaraṇī. Dutiyaṃ tasseva vevacanaṃ. Upasamoti kilesupasamo. Abhiññā, sambodho ca catusaccapaṭivedhova. Nibbānaṃ asaṅkhatadhātu. Etesampi atthāya saṃvattatīti paṭipadaṃ thometi. Sammādiṭṭhīti ñāṇaṃ. Sammāsaṅkappoti vitakko. Sesaṃ dhammato suviññeyyameva.
១៤. ឯវំ ចត្តារោបិ មគ្គេ ឯកតោ ទស្សេត្វា ឥទានិ តេហិ មគ្គេហិ បដិវិជ្ឈិតព្ពានិ ចត្តារិ អរិយសច្ចានិ ទស្សេតុំ ‘‘ឥទំ ខោ បន, ភិក្ខវេ’’តិអាទិមាហ។ ជាតិបិ ទុក្ខាតិអាទីសុ តត្ថ តត្ថ ភវេ និព្ពត្តមានានំ សត្តានំ សព្ពបឋមំ រូបារូបធម្មប្បវត្តិ ឥធ ជាតិ នាម, សា ច តត្ថ តត្ថ ភវេសុ ឧបលព្ភមានានំ ទុក្ខាទីនំ វត្ថុភាវតោ ទុក្ខា, ឯវំ ជរាទីសុ ទុក្ខវត្ថុកតាយ ទុក្ខតា វេទិតព្ពា។ បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា បន ទុក្ខទុក្ខវិបរិណាមទុក្ខសង្ខារទុក្ខវសេន ទុក្ខា ឯវ។ បោនោភវិកាតិ បុនព្ភវករណំ បុនព្ភវោ ឧត្តរបទលោបេន, បុនព្ភវោ សីលមេតិស្សាតិ បោនោភវិកា។ នន្ទិរាគសហគតាតិ ឯត្ថ រូបាទីសុ នន្ទតិ បិយាយតីតិ នន្ទី, សា ឯវ រាគោតិ នន្ទិរាគោតិ ភាវប្បធានោយំ និទ្ទេសោ, នន្ទិរាគត្តន្តិ អត្ថោ។ តេន សហគតានិ នន្ទិរាគសហគតា។ តត្រ តត្រាតិ តស្មិំ តស្មិំ ភវេ។ រូបាទីសុ ឆសុ អារម្មណេសុ កាមស្សាទនវសេន បវត្តា កាមតណ្ហា នាម។ សស្សតទិដ្ឋិយា សហ បវត្តា ភវតណ្ហា។ ឧច្ឆេទទិដ្ឋិយា សហ បវត្តា វិភវតណ្ហា។ អសេសវិរាគនិរោធោតិអាទិនា និព្ពានមេវ វុច្ចតិ។ តត្ថ វិរជ្ជនំ វិគមនំ វិរាគោ។ និរុជ្ឈនំ និរោធោ។ ឧភយេនាបិ សុដ្ឋុ វិគមោវ វុច្ចតិ។ អសេសាយបិ តណ្ហាយ វិរាគោ, និរោធោ ច យេន ហោតិ, សោ អសេសវិរាគនិរោធោ, និព្ពានមេវ។ យស្មា ច តំ អាគម្ម តណ្ហំ, វដ្ដញ្ច ចជន្តិ បដិនិស្សជ្ជន្តិ វិមុច្ចន្តិ ន អល្លីយន្តិ, តស្មា ចាគោ បដិនិស្សគ្គោ មុត្តិ អនាលយោតិ វុច្ចតិ។
14. Evaṃ cattāropi magge ekato dassetvā idāni tehi maggehi paṭivijjhitabbāni cattāri ariyasaccāni dassetuṃ ‘‘idaṃ kho pana, bhikkhave’’tiādimāha. Jātipi dukkhātiādīsu tattha tattha bhave nibbattamānānaṃ sattānaṃ sabbapaṭhamaṃ rūpārūpadhammappavatti idha jāti nāma, sā ca tattha tattha bhavesu upalabbhamānānaṃ dukkhādīnaṃ vatthubhāvato dukkhā, evaṃ jarādīsu dukkhavatthukatāya dukkhatā veditabbā. Pañcupādānakkhandhā pana dukkhadukkhavipariṇāmadukkhasaṅkhāradukkhavasena dukkhā eva. Ponobhavikāti punabbhavakaraṇaṃ punabbhavo uttarapadalopena, punabbhavo sīlametissāti ponobhavikā. Nandirāgasahagatāti ettha rūpādīsu nandati piyāyatīti nandī, sā eva rāgoti nandirāgoti bhāvappadhānoyaṃ niddeso, nandirāgattanti attho. Tena sahagatāni nandirāgasahagatā. Tatra tatrāti tasmiṃ tasmiṃ bhave. Rūpādīsu chasu ārammaṇesu kāmassādanavasena pavattā kāmataṇhā nāma. Sassatadiṭṭhiyā saha pavattā bhavataṇhā. Ucchedadiṭṭhiyā saha pavattā vibhavataṇhā. Asesavirāganirodhotiādinā nibbānameva vuccati. Tattha virajjanaṃ vigamanaṃ virāgo. Nirujjhanaṃ nirodho. Ubhayenāpi suṭṭhu vigamova vuccati. Asesāyapi taṇhāya virāgo, nirodho ca yena hoti, so asesavirāganirodho, nibbānameva. Yasmā ca taṃ āgamma taṇhaṃ, vaṭṭañca cajanti paṭinissajjanti vimuccanti na allīyanti, tasmā cāgo paṭinissaggo mutti anālayoti vuccati.
១៥. ចក្ខុន្តិអាទីនិ ញាណវេវចនានេវ។
15.Cakkhuntiādīni ñāṇavevacanāneva.
១៦. យាវកីវញ្ចាតិ យត្តកំ កាលំ។ តិបរិវដ្ដន្តិ សច្ចញាណ, កិច្ចញាណ, កតញាណសង្ខាតានំ តិណ្ណំ បរិវដ្ដានំ វសេន តិបរិវដ្ដំ ញាណទស្សនំ។ ឯត្ថ ច ‘‘ឥទំ ទុក្ខំ អរិយសច្ចំ, ឥទំ ទុក្ខសមុទយ’’ន្តិ ឯវំ ចតូសុ សច្ចេសុ យថាភូតញាណំ សច្ចញាណំ នាម។ តេសុ ឯវ ‘‘បរិញ្ញេយ្យំ បហាតព្ពំ សច្ឆិកាតព្ពំ ភាវេតព្ព’’ន្តិ ឯវំ កត្តព្ពកិច្ចជាននញាណំ កិច្ចញាណំ នាម។ ‘‘បរិញ្ញាតំ បហីនំ សច្ឆិកតំ ភាវិត’’ន្តិ តស្ស កិច្ចស្ស កតភាវជាននញាណំ កតញាណំ នាម។ ទ្វាទសាការន្តិ តេសមេវ ឯកេកស្មិំ សច្ចេ តិណ្ណំ តិណ្ណំ អាការានំ វសេន ទ្វាទសាការំ។
16.Yāvakīvañcāti yattakaṃ kālaṃ. Tiparivaṭṭanti saccañāṇa, kiccañāṇa, katañāṇasaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ parivaṭṭānaṃ vasena tiparivaṭṭaṃ ñāṇadassanaṃ. Ettha ca ‘‘idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ, idaṃ dukkhasamudaya’’nti evaṃ catūsu saccesu yathābhūtañāṇaṃ saccañāṇaṃ nāma. Tesu eva ‘‘pariññeyyaṃ pahātabbaṃ sacchikātabbaṃ bhāvetabba’’nti evaṃ kattabbakiccajānanañāṇaṃ kiccañāṇaṃ nāma. ‘‘Pariññātaṃ pahīnaṃ sacchikataṃ bhāvita’’nti tassa kiccassa katabhāvajānanañāṇaṃ katañāṇaṃ nāma. Dvādasākāranti tesameva ekekasmiṃ sacce tiṇṇaṃ tiṇṇaṃ ākārānaṃ vasena dvādasākāraṃ.
អភិសម្ពុទ្ធោតិ បច្ចញ្ញាសិន្តិ អភិសម្ពុទ្ធោ អរហត្តំ បត្តោតិ ឯវំ ន បដិជានិំ។ យតោ ច ខោតិ យតោ ពោធិមូលេ និសិន្នកាលតោ បដ្ឋាយ ។ អថាហន្តិ តតោ បរំ អហំ។ ញាណញ្ច បន មេតិ បច្ចវេក្ខណញាណំ សន្ធាយ វទតិ។ អកុប្បា មេតិអាទិ តស្ស បវត្តិអាការទស្សនំ។ តត្ថ អកុប្បា មេ វិមុត្តីតិ អរហត្តផលំ តស្ស មគ្គសង្ខាតការណតោ ច អារម្មណតោ ច អកុប្បតា វេទិតព្ពា។
Abhisambuddhoti paccaññāsinti abhisambuddho arahattaṃ pattoti evaṃ na paṭijāniṃ. Yato ca khoti yato bodhimūle nisinnakālato paṭṭhāya . Athāhanti tato paraṃ ahaṃ. Ñāṇañca pana meti paccavekkhaṇañāṇaṃ sandhāya vadati. Akuppā metiādi tassa pavattiākāradassanaṃ. Tattha akuppā me vimuttīti arahattaphalaṃ tassa maggasaṅkhātakāraṇato ca ārammaṇato ca akuppatā veditabbā.
ឥមស្មិំ បន វេយ្យាករណស្មិន្តិ និគ្គាថសុត្តេ។ ភញ្ញមានេតិ ភណិយមានេ។ ធម្មចក្ខុន្តិ ឥធ ចតុសច្ចធម្មេសុ ចក្ខុកិច្ចករណតោ សោតាបត្តិមគ្គោ អធិប្បេតោ។ យំ កិញ្ចីតិអាទិ និព្ពានារម្មណត្តេបិ កិច្ចវសេន អសម្មោហតោ បវត្តិទស្សនត្ថំ វុត្តំ។
Imasmiṃ pana veyyākaraṇasminti niggāthasutte. Bhaññamāneti bhaṇiyamāne. Dhammacakkhunti idha catusaccadhammesu cakkhukiccakaraṇato sotāpattimaggo adhippeto. Yaṃ kiñcītiādi nibbānārammaṇattepi kiccavasena asammohato pavattidassanatthaṃ vuttaṃ.
១៧. ធម្មចក្កន្តិ បដិវេធញាណធម្មញ្ចេវ ទេសនាញាណធម្មញ្ច បវត្តនដ្ឋេន ចក្កន្តិ ធម្មចក្កំ ។ ឱភាសោតិ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណានុភាវេន បវត្តោ ចិត្តបច្ចយឧតុសមុដ្ឋានោ ទសសហស្សិលោកធាតុំ ផរិត្វា ឋិតោ ឱភាសោ។
17.Dhammacakkanti paṭivedhañāṇadhammañceva desanāñāṇadhammañca pavattanaṭṭhena cakkanti dhammacakkaṃ . Obhāsoti sabbaññutaññāṇānubhāvena pavatto cittapaccayautusamuṭṭhāno dasasahassilokadhātuṃ pharitvā ṭhito obhāso.
១៨. ទិដ្ឋោ អរិយសច្ចធម្មោ ឯតេនាតិ ទិដ្ឋធម្មោ។ ឯស នយោ សេសេសុបិ។ អត្តនោ បច្ចក្ខតោ អធិគតត្តា ន បរំ បច្ចេតិ, បរស្ស សទ្ធាយ ឯត្ថ ន បវត្តតីតិ អបរប្បច្ចយោ។ ឯហិ ភិក្ខូតិ ឯត្តកេ វុត្តមត្តេ បព្ពជ្ជា, ឧបសម្បទា ច សិជ្ឈតិ, តេនេវ តត្ថ ឥតិ-សទ្ទេន បរិច្ឆេទោ ទស្សិតោតិ វទន្តិ។ កេចិ បន ‘‘សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយាតិ វចនបរិយោសានេ ឯវ ឧបសម្បទា សិជ្ឈតិ, អដ្ឋកថាយំ បន ‘ឯហិ ភិក្ខូតិ ភគវតោ វចនេនា’តិ ឥទំ ឯហិភិក្ខុសទ្ទោបលក្ខិតវចនំ ឯហិភិក្ខុវចនន្តិអាទិបទវសេន វុត្តំ មុសាវាទវគ្គោតិអាទីសុ វិយា’’តិ វទន្តិ, តទេតំ បឋមបារាជិកដ្ឋកថាយំ ‘‘ភគវា ហិ…បេ.… ឯហិ ភិក្ខុ, ចរ ព្រហ្មចរិយំ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយា’’តិ (បារា. អដ្ឋ. ១.៤៥ ភិក្ខូបទភាជនីយវណ្ណនា) ឥមិនា វចនេន សមេតិ។ យត្តកញ្ហិ ភគវតា និយមេន វុច្ចតិ, តត្តកំ សព្ពម្បិ អង្គមេវ។ សេក្ខបុថុជ្ជនានញ្ហិ ឯតំ បរិបុណ្ណំ វុច្ចតិ, អសេក្ខានំ បន ‘‘ចរ ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ បរិយោសានន្តិ ទដ្ឋព្ពំ សិក្ខត្តយសមិទ្ធិតោ។ លោកិយសម្បទាហិ ឧបរិភូតា សេដ្ឋភូតា សម្បទាតិ ឧបសម្បទា។
18. Diṭṭho ariyasaccadhammo etenāti diṭṭhadhammo. Esa nayo sesesupi. Attano paccakkhato adhigatattā na paraṃ pacceti, parassa saddhāya ettha na pavattatīti aparappaccayo. Ehi bhikkhūti ettake vuttamatte pabbajjā, upasampadā ca sijjhati, teneva tattha iti-saddena paricchedo dassitoti vadanti. Keci pana ‘‘sammā dukkhassa antakiriyāyāti vacanapariyosāne eva upasampadā sijjhati, aṭṭhakathāyaṃ pana ‘ehi bhikkhūti bhagavato vacanenā’ti idaṃ ehibhikkhusaddopalakkhitavacanaṃ ehibhikkhuvacanantiādipadavasena vuttaṃ musāvādavaggotiādīsu viyā’’ti vadanti, tadetaṃ paṭhamapārājikaṭṭhakathāyaṃ ‘‘bhagavā hi…pe… ehi bhikkhu, cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.45 bhikkhūpadabhājanīyavaṇṇanā) iminā vacanena sameti. Yattakañhi bhagavatā niyamena vuccati, tattakaṃ sabbampi aṅgameva. Sekkhaputhujjanānañhi etaṃ paripuṇṇaṃ vuccati, asekkhānaṃ pana ‘‘cara brahmacariya’’nti pariyosānanti daṭṭhabbaṃ sikkhattayasamiddhito. Lokiyasampadāhi uparibhūtā seṭṭhabhūtā sampadāti upasampadā.
១៩-២១. នីហារភត្តោតិ ភិក្ខូហិ គាមតោ នីហរិត្វា ទិន្នភត្តោ។ កល្លំ នូតិ យុត្តំ នុ។ ឯតំ មមាតិអាទិ យថាក្កមំ តណ្ហាមានទិដ្ឋិគាហានំ ទស្សនំ។
19-21.Nīhārabhattoti bhikkhūhi gāmato nīharitvā dinnabhatto. Kallaṃ nūti yuttaṃ nu. Etaṃ mamātiādi yathākkamaṃ taṇhāmānadiṭṭhigāhānaṃ dassanaṃ.
២២-២៣. តស្មា តិហាតិ ឯត្ថ តិហាតិ និបាតមត្តំ, តស្មាតិ អត្ថោ។ និព្ពិន្ទតីតិ វុដ្ឋានគាមិនិវិបស្សនាវសេន ឧក្កណ្ឋតិ។ វិរជ្ជតីតិ ចតុន្នំ មគ្គានំ វសេន ន រជ្ជតិ។ វិមុច្ចតីតិ ផលវសេន វិមុច្ចតិ។ វិមុត្តស្មិន្តិអាទិ បច្ចវេក្ខណញាណទស្សនំ។ ព្រហ្មចរិយន្តិ មគ្គព្រហ្មចរិយំ។ ករណីយំ ចតូសុ សច្ចេសុ ចតូហិ មគ្គេហិ បច្ចេកំ កត្តព្ពំ បរិញ្ញាទិវសេន សោឡសវិធំ កិច្ចំ។ នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ ឥត្ថភាវាយ សោឡសកិច្ចភាវាយ, កិលេសក្ខយាយ វា អបរំ បុន មគ្គភាវនាកិច្ចំ មេ នត្ថីតិ បជានាតិ។ អថ វា ឥត្ថត្តាយាតិ ឥត្ថភាវតោ វត្តមានក្ខន្ធសន្តានតោ អបរំ ខន្ធសន្តានំ មយ្ហំ ន ភវិស្សតីតិ អត្ថោ។
22-23.Tasmātihāti ettha tihāti nipātamattaṃ, tasmāti attho. Nibbindatīti vuṭṭhānagāminivipassanāvasena ukkaṇṭhati. Virajjatīti catunnaṃ maggānaṃ vasena na rajjati. Vimuccatīti phalavasena vimuccati. Vimuttasmintiādi paccavekkhaṇañāṇadassanaṃ. Brahmacariyanti maggabrahmacariyaṃ. Karaṇīyaṃ catūsu saccesu catūhi maggehi paccekaṃ kattabbaṃ pariññādivasena soḷasavidhaṃ kiccaṃ. Nāparaṃ itthattāyāti itthabhāvāya soḷasakiccabhāvāya, kilesakkhayāya vā aparaṃ puna maggabhāvanākiccaṃ me natthīti pajānāti. Atha vā itthattāyāti itthabhāvato vattamānakkhandhasantānato aparaṃ khandhasantānaṃ mayhaṃ na bhavissatīti attho.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៦. បញ្ចវគ្គិយកថា • 6. Pañcavaggiyakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / បញ្ចវគ្គិយកថា • Pañcavaggiyakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā
បញ្ចវគ្គិយកថាវណ្ណនា • Pañcavaggiyakathāvaṇṇanā
ធម្មចក្កប្បវត្តនសុត្តវណ្ណនា • Dhammacakkappavattanasuttavaṇṇanā
អនត្តលក្ខណសុត្តវណ្ណនា • Anattalakkhaṇasuttavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / បញ្ចវគ្គិយកថាវណ្ណនា • Pañcavaggiyakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៦. បញ្ចវគ្គិយកថា • 6. Pañcavaggiyakathā
