| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā |
អដ្ឋារសវត្ថុកថា
Aṭṭhārasavatthukathā
៤៦៨. អធម្មំ ធម្មោតិអាទីនិ អដ្ឋារស ភេទករវត្ថូនិ សង្ឃភេទកក្ខន្ធកេ វណ្ណយិស្សាម។
468.Adhammaṃ dhammotiādīni aṭṭhārasa bhedakaravatthūni saṅghabhedakakkhandhake vaṇṇayissāma.
៤៧៥. តំ ឧក្ខិត្តកំ ភិក្ខុំ ឱសារេត្វាតិ តំ គហេត្វា សីមំ គន្ត្វា អាបត្តិំ ទេសាបេត្វា កម្មវាចាយ ឱសារេត្វា។ តាវទេវ ឧបោសថោតិ តំទិវសមេវ ឧបោសថក្ខន្ធកេ វុត្តនយេនេវ សាមគ្គីឧបោសថោ កាតព្ពោ។
475.Taṃukkhittakaṃ bhikkhuṃ osāretvāti taṃ gahetvā sīmaṃ gantvā āpattiṃ desāpetvā kammavācāya osāretvā. Tāvadeva uposathoti taṃdivasameva uposathakkhandhake vuttanayeneva sāmaggīuposatho kātabbo.
៤៧៦. អមូលា មូលំ គន្ត្វាតិ ន មូលា មូលំ គន្ត្វា; តំ វត្ថុំ អវិនិច្ឆិនិត្វាតិ អត្ថោ។ អយំ វុច្ចតិ ឧបាលិ សង្ឃសាមគ្គី អត្ថាបេតា ព្យញ្ជនូបេតាតិ អត្ថតោ អបគតា, ‘‘សង្ឃសាមគ្គី’’តិ ឥមំ បន ព្យញ្ជនមត្តំ ឧបេតា។
476.Amūlā mūlaṃ gantvāti na mūlā mūlaṃ gantvā; taṃ vatthuṃ avinicchinitvāti attho. Ayaṃ vuccati upāli saṅghasāmaggī atthāpetā byañjanūpetāti atthato apagatā, ‘‘saṅghasāmaggī’’ti imaṃ pana byañjanamattaṃ upetā.
៤៧៧. សង្ឃស្ស កិច្ចេសូតិ សង្ឃស្ស ករណីយេសុ ឧប្បន្នេសុ។ មន្តនាសូតិ វិនយមន្តនាសុ។ អត្ថេសុ ជាតេសូតិ វិនយអត្ថេសុ ឧប្បន្នេសុ។ វិនិច្ឆយេសូតិ តេសំយេវ អត្ថានំ វិនិច្ឆយេសុ។ មហត្ថិកោតិ មហាឧបការោ។ បគ្គហារហោតិ បគ្គណ្ហិតុំ វុត្តោ។
477.Saṅghassa kiccesūti saṅghassa karaṇīyesu uppannesu. Mantanāsūti vinayamantanāsu. Atthesu jātesūti vinayaatthesu uppannesu. Vinicchayesūti tesaṃyeva atthānaṃ vinicchayesu. Mahatthikoti mahāupakāro. Paggahārahoti paggaṇhituṃ vutto.
អនានុវជ្ជោ បឋមេន សីលតោតិអាទិម្ហិយេវ តាវ សីលតោ ន ឧបវជ្ជោ។ អវេក្ខិតាចារោតិ អបេក្ខិតាចារោ; អាលោកិតេ វិលោកិតេ សម្បជានការីតិអាទិនា នយេន ឧបបរិក្ខិតាចារោ។ អដ្ឋកថាសុ បន ‘‘អប្បដិច្ឆន្នាចារោ’’តិ វុត្តំ។
Anānuvajjo paṭhamena sīlatotiādimhiyeva tāva sīlato na upavajjo. Avekkhitācāroti apekkhitācāro; ālokite vilokite sampajānakārītiādinā nayena upaparikkhitācāro. Aṭṭhakathāsu pana ‘‘appaṭicchannācāro’’ti vuttaṃ.
វិសយ្ហាតិ អភិភវិត្វា។ អនុយ្យុតំ ភណន្តិ អនុញ្ញាតំ អនបគតំ ភណន្តោ។ យស្មា ហិ សោ អនុយ្យុតំ ភណតិ, ឧសូយាយ វា អគតិគមនវសេន វា ការណាបគតំ ន ភណតិ, តស្មា អត្ថំ ន ហាបេតិ។ ឧសូយាយ បន អគតិគមនវសេន វា ភណន្តោ អត្ថំ ហាបេតិ, ការណំ ន ទេតិ, តស្មា សោ បរិសគតោ ឆម្ភតិ ចេវ វេធតិ ច។ យោ ឦទិសោ ន ហោតិ, អយំ ‘‘បគ្គហារហោ’’តិ ទស្សេតិ។
Visayhāti abhibhavitvā. Anuyyutaṃ bhaṇanti anuññātaṃ anapagataṃ bhaṇanto. Yasmā hi so anuyyutaṃ bhaṇati, usūyāya vā agatigamanavasena vā kāraṇāpagataṃ na bhaṇati, tasmā atthaṃ na hāpeti. Usūyāya pana agatigamanavasena vā bhaṇanto atthaṃ hāpeti, kāraṇaṃ na deti, tasmā so parisagato chambhati ceva vedhati ca. Yo īdiso na hoti, ayaṃ ‘‘paggahāraho’’ti dasseti.
កិញ្ច ភិយ្យោ ‘‘តថេវ បញ្ហ’’ន្តិ គាថា, តស្សត្ថោ – យថា ច អនុយ្យុតំ ភណន្តោ អត្ថំ ន ហាបេតិ, តថេវ បរិសាយ មជ្ឈេ បញ្ហំ បុច្ឆិតោ សមានោ ន ចេវ បជ្ឈាយតិ, ន ច មង្កុ ហោតិ។ យោ ហិ អត្ថំ ន ជានាតិ, សោ បជ្ឈាយតិ។ យោ វត្តុំ ន សក្កោតិ, សោ មង្កុ ហោតិ។ យោ បន អត្ថញ្ច ជានាតិ, វត្តុញ្ច សក្កោតិ; សោ ន បជ្ឈាយតិ, ន មង្កុ ហោតិ។ កាលាគតន្តិ កថេតព្ពយុត្តកាលេ អាគតំ។ ព្យាករណារហន្តិ បញ្ហស្ស អត្ថានុលោមតាយ ព្យាករណានុច្ឆវិកំ។ វចោតិ វទន្តោ; ឯវរូបំ វចនំ ភណន្តោតិ អត្ថោ។ រញ្ជេតីតិ តោសេតិ។ វិញ្ញូបរិសន្តិ វិញ្ញូនំ បរិសំ។
Kiñca bhiyyo ‘‘tatheva pañha’’nti gāthā, tassattho – yathā ca anuyyutaṃ bhaṇanto atthaṃ na hāpeti, tatheva parisāya majjhe pañhaṃ pucchito samāno na ceva pajjhāyati, na ca maṅku hoti. Yo hi atthaṃ na jānāti, so pajjhāyati. Yo vattuṃ na sakkoti, so maṅku hoti. Yo pana atthañca jānāti, vattuñca sakkoti; so na pajjhāyati, na maṅku hoti. Kālāgatanti kathetabbayuttakāle āgataṃ. Byākaraṇārahanti pañhassa atthānulomatāya byākaraṇānucchavikaṃ. Vacoti vadanto; evarūpaṃ vacanaṃ bhaṇantoti attho. Rañjetīti toseti. Viññūparisanti viññūnaṃ parisaṃ.
អាចេរកម្ហិ ច សកេតិ អត្តនោ អាចរិយវាទេ។ អលំ បមេតុន្តិ វីមំសិតុំ តំ តំ ការណំ បញ្ញាយ តុលយិតុំ សមត្ថោ។ បគុណោតិ កតបរិចយោ លទ្ធាសេវនោ។ កថេតវេតិ កថេតព្ពេ។ វិរទ្ធិកោវិទោតិ វិរទ្ធដ្ឋានកុសលោ។
Ācerakamhica saketi attano ācariyavāde. Alaṃ pametunti vīmaṃsituṃ taṃ taṃ kāraṇaṃ paññāya tulayituṃ samattho. Paguṇoti kataparicayo laddhāsevano. Kathetaveti kathetabbe. Viraddhikovidoti viraddhaṭṭhānakusalo.
បច្ចត្ថិកា យេន វជន្តីតិ អយំ គាថា យាទិសេ កថេតព្ពេ បគុណោ, តំ ទស្សេតុំ វុត្តា។ អយញ្ហេត្ថ អត្ថោ – យាទិសេន កថិតេន បច្ចត្ថិកា ច និគ្គហំ គច្ឆន្តិ, មហាជនោ ច សញ្ញបនំ គច្ឆតិ; សញ្ញត្តិំ អវពោធនំ គច្ឆតីតិ អត្ថោ។ យញ្ច កថេន្តោ សកំ អាទាយំ អត្តនោ អាចរិយវាទំ ន ហាបេតិ, យស្មិំ វត្ថុស្មិំ អធិករណំ ឧប្បន្នំ, តទនុរូបំ អនុបឃាតករំ បញ្ហំ ព្យាករមានោ តាទិសេ កថេតព្ពេ បគុណោ ហោតីតិ។
Paccatthikā yena vajantīti ayaṃ gāthā yādise kathetabbe paguṇo, taṃ dassetuṃ vuttā. Ayañhettha attho – yādisena kathitena paccatthikā ca niggahaṃ gacchanti, mahājano ca saññapanaṃ gacchati; saññattiṃ avabodhanaṃ gacchatīti attho. Yañca kathento sakaṃ ādāyaṃ attano ācariyavādaṃ na hāpeti, yasmiṃ vatthusmiṃ adhikaraṇaṃ uppannaṃ, tadanurūpaṃ anupaghātakaraṃ pañhaṃ byākaramāno tādise kathetabbe paguṇo hotīti.
ទូតេយ្យកម្មេសុ អលន្តិ អដ្ឋហិ ទូតង្គេហិ សមន្នាគតត្តា សង្ឃស្ស ទូតេយ្យកម្មេសុ សមត្ថោ។ សុដ្ឋុ ឧគ្គណ្ហាតីតិ សមុគ្គហោ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យថា នាម អាហុនំ អាហុតិបិណ្ឌំ សមុគ្គណ្ហន្តិ, ឯវំ បីតិសោមនស្សជាតេនេវ ចេតសា សង្ឃស្ស កិច្ចេសុ សមុគ្គហោ, សង្ឃស្សកិច្ចេសុ តស្ស តស្ស កិច្ចស្ស បដិគ្គាហកោតិ អត្ថោ។ ករំ វចោតិ វចនំ ករោន្តោ។ ន តេន មញ្ញតីតិ តេន វចនករណេន ‘‘អហំ ករោមិ, សង្ឃភារំ និត្ថរាមី’’តិ ន មានាតិមានំ ជប្បេតិ។
Dūteyyakammesu alanti aṭṭhahi dūtaṅgehi samannāgatattā saṅghassa dūteyyakammesu samattho. Suṭṭhu uggaṇhātīti samuggaho. Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā nāma āhunaṃ āhutipiṇḍaṃ samuggaṇhanti, evaṃ pītisomanassajāteneva cetasā saṅghassa kiccesu samuggaho, saṅghassakiccesu tassa tassa kiccassa paṭiggāhakoti attho. Karaṃ vacoti vacanaṃ karonto. Na tena maññatīti tena vacanakaraṇena ‘‘ahaṃ karomi, saṅghabhāraṃ nittharāmī’’ti na mānātimānaṃ jappeti.
អាបជ្ជតិ យាវតកេសុ វត្ថូសូតិ យត្តកេសុ វត្ថូសុ អាបត្តិំ អាបជ្ជមានោ អាបជ្ជតិ។ ហោតិ យថា ច វុដ្ឋិតីតិ តស្សា ច អាបត្តិយា យថា វុដ្ឋានំ ហោតិ។ ឯតេ វិភង្គាតិ យេសុ វត្ថូសុ អាបជ្ជតិ, យថា ច វុដ្ឋានំ ហោតិ, ឥមេសំ អត្ថានំ ជោតកា ឯតេ វិភង្គា។ ឧភយស្សាតិ ឧភយេ អស្ស។ ស្វាគតាតិ សុដ្ឋុ អាគតា។ អាបត្តិវុដ្ឋានបទស្ស កោវិទោតិ អាបត្តិវុដ្ឋានការណកុសលោ។
Āpajjati yāvatakesu vatthūsūti yattakesu vatthūsu āpattiṃ āpajjamāno āpajjati. Hoti yathā ca vuṭṭhitīti tassā ca āpattiyā yathā vuṭṭhānaṃ hoti. Ete vibhaṅgāti yesu vatthūsu āpajjati, yathā ca vuṭṭhānaṃ hoti, imesaṃ atthānaṃ jotakā ete vibhaṅgā. Ubhayassāti ubhaye assa. Svāgatāti suṭṭhu āgatā. Āpattivuṭṭhānapadassa kovidoti āpattivuṭṭhānakāraṇakusalo.
យានិ ចាចរន្តិ យានិ ច ភណ្ឌនការណាទីនិ អាចរន្តោ តជ្ជនីយកម្មាទិវសេន និស្សារណំ គច្ឆតិ។ ឱសារណំ តំវុសិតស្ស ជន្តុនោតិ តំ វត្តំ វុសិតស្ស ជន្តុនោ, យា ឱសារណា កាតព្ពា, ឯតម្បិ ជានាតិ។ សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ។
Yāni cācaranti yāni ca bhaṇḍanakāraṇādīni ācaranto tajjanīyakammādivasena nissāraṇaṃ gacchati. Osāraṇaṃ taṃvusitassa jantunoti taṃ vattaṃ vusitassa jantuno, yā osāraṇā kātabbā, etampi jānāti. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
កោសម្ពកក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Kosambakakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.
សមន្តបាសាទិកាយ វិនយសំវណ្ណនាយ
Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya
មហាវគ្គវណ្ណនា សមត្តា។
Mahāvaggavaṇṇanā samattā.
មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា និដ្ឋិតា។
Mahāvagga-aṭṭhakathā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
២៧៦. អដ្ឋារសវត្ថុកថា • 276. Aṭṭhārasavatthukathā
២៧៨. សង្ឃសាមគ្គីកថា • 278. Saṅghasāmaggīkathā
២៧៩. ឧបាលិសង្ឃសាមគ្គីបុច្ឆា • 279. Upālisaṅghasāmaggīpucchā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ឧបាលិសង្ឃសាមគ្គីបុច្ឆាវណ្ណនា • Upālisaṅghasāmaggīpucchāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សង្ឃសាមគ្គីកថាវណ្ណនា • Saṅghasāmaggīkathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / អដ្ឋារសវត្ថុកថាវណ្ណនា • Aṭṭhārasavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២៧៦. អដ្ឋារសវត្ថុកថា • 276. Aṭṭhārasavatthukathā
