| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
អធម្មិកកតិកាទិកថាវណ្ណនា
Adhammikakatikādikathāvaṇṇanā
២០៥. មហាវិភង្គេ វុត្តន្តិ ឯត្ថ អយំ អន្ធកដ្ឋកថាវចនំ ឩនបន្នរសវស្សេន សាមណេរេន ឥធ វិហារេ ន វត្ថព្ពា, ន បំសុកូលំ អាហិណ្ឌិតព្ពំ, ន ចោឡភិក្ខា គហេតព្ពា, ន អញ្ញវិហារេ ភុញ្ជិតព្ពំ, ន អញ្ញស្ស ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា សន្តកំ ភុញ្ជិតព្ពំ, អញ្ញមញ្ញំ នេវ អាលបេយ្យាម ន សល្លបេយ្យាម, ន សជ្ឈាយិតព្ពំ, មត្តិកាបត្តេន វដ្ដតិ, ន អបរិបុណ្ណបរិក្ខារស្ស វាសោតិ។
205.Mahāvibhaṅge vuttanti ettha ayaṃ andhakaṭṭhakathāvacanaṃ ūnapannarasavassena sāmaṇerena idha vihāre na vatthabbā, na paṃsukūlaṃ āhiṇḍitabbaṃ, na coḷabhikkhā gahetabbā, na aññavihāre bhuñjitabbaṃ, na aññassa bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā santakaṃ bhuñjitabbaṃ, aññamaññaṃ neva ālapeyyāma na sallapeyyāma, na sajjhāyitabbaṃ, mattikāpattena vaṭṭati, na aparipuṇṇaparikkhārassa vāsoti.
២០៦. មុសាវាទោតិ វិសំវាទោ អធិប្បេតោ។ កេចិ ‘‘វិសំវាទនវសេន បដិស្សុណិត្វាតិ វុត្ត’’ន្តិ ច, ‘‘រញ្ញោ វុត្តវចនានុរូបតោ មុសាវាទោតិ គហដ្ឋា គណ្ហន្តីតិ វុត្ត’’ន្តិ ច វទន្តិ។
206.Musāvādoti visaṃvādo adhippeto. Keci ‘‘visaṃvādanavasena paṭissuṇitvāti vutta’’nti ca, ‘‘rañño vuttavacanānurūpato musāvādoti gahaṭṭhā gaṇhantīti vutta’’nti ca vadanti.
២០៧. ‘‘បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ។ កស្មា? ‘ទុតិយេ វសាមី’តិ ចិត្តេ ឧប្បន្នេ បឋមសេនាសនគ្គាហោ បដិប្បស្សម្ភតិ។ បុន ‘បឋមេ ឯវ វសាមី’តិ ចិត្តេ ឧប្បន្នេ ទុតិយោ បដិប្បស្សម្ភតិ។ ឧភយាវាសេ វិធានំ នត្ថី’’តិ លិខិតំ។ បោរាណគណ្ឋិបទេ បន ‘‘បឋមំ គហិតដ្ឋានេ អវសិត្វា អញ្ញស្មិំ វិហារេ សេនាសនំ គហេត្វា ទ្វីហតីហំ វសតិ, តតោ បឋមគ្គាហោ បដិប្បស្សម្ភតីតិ បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ។ បច្ឆិមគ្គាហោ ន បដិប្បស្សម្ភតិ។ ឥទញ្ហិ ទិវសវសេន បដិប្បស្សម្ភនំ នាម ហោតិ។ អថ បច្ឆិមំ តេមាសំ អញ្ញស្មិំ វសតិ, បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ, ឥទំ សេនាសនគ្គាហានំ វសេន បដិប្បស្សម្ភនំ នាមា’’តិ វុត្តំ។ ឧភោបេតេ អត្ថវិកប្បា ឥធ នាធិប្បេតា។ យត្ថាយំ បដិស្សុតោ, តត្ថ បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ, បដិស្សវេ ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ កត្ថ បន បុរិមិកា បញ្ញាយតីតិ? អន្តរាមគ្គេ ទ្វីសុ អាវាសេសុ យត្ថ តទហេវ បច្ឆិមគ្គាហោ, តត្ថ បឋមំ គហិតដ្ឋានេ សត្តាហករណីយេន គច្ឆតោ ន វស្សច្ឆេទោ, សោ តទហេវ អករណីយោ បក្កមតីតិអាទិម្ហិ ‘‘ករណីយំ នាម សត្តាហករណីយ’’ន្តិ លិខិតំ។
207.‘‘Purimikāca na paññāyati. Kasmā? ‘Dutiye vasāmī’ti citte uppanne paṭhamasenāsanaggāho paṭippassambhati. Puna ‘paṭhame eva vasāmī’ti citte uppanne dutiyo paṭippassambhati. Ubhayāvāse vidhānaṃ natthī’’ti likhitaṃ. Porāṇagaṇṭhipade pana ‘‘paṭhamaṃ gahitaṭṭhāne avasitvā aññasmiṃ vihāre senāsanaṃ gahetvā dvīhatīhaṃ vasati, tato paṭhamaggāho paṭippassambhatīti purimikā ca na paññāyati. Pacchimaggāho na paṭippassambhati. Idañhi divasavasena paṭippassambhanaṃ nāma hoti. Atha pacchimaṃ temāsaṃ aññasmiṃ vasati, purimikā ca na paññāyati, idaṃ senāsanaggāhānaṃ vasena paṭippassambhanaṃ nāmā’’ti vuttaṃ. Ubhopete atthavikappā idha nādhippetā. Yatthāyaṃ paṭissuto, tattha purimikā ca na paññāyati, paṭissave ca āpatti dukkaṭassa. Kattha pana purimikā paññāyatīti? Antarāmagge dvīsu āvāsesu yattha tadaheva pacchimaggāho, tattha paṭhamaṃ gahitaṭṭhāne sattāhakaraṇīyena gacchato na vassacchedo, so tadaheva akaraṇīyo pakkamatītiādimhi ‘‘karaṇīyaṃ nāma sattāhakaraṇīya’’nti likhitaṃ.
បាឡិមុត្តករត្តិច្ឆេទវិនិច្ឆយេ ‘‘ធម្មស្សវនាទី’’តិ វុត្តំ។ អាទិម្ហិ ចតូសុ វារេសុ និរបេក្ខបក្កមនស្សាធិប្បេតត្តា ‘‘សត្តាហករណីយេនា’’តិ ន វុត្តំ តស្មិំ សតិ និរបេក្ខគមនាភាវតោ។ តត្ថ បុរិមា ទ្វេ វារា វស្សំ អនុបគតស្ស វសេន វុត្តា, តស្មា ឧបគតស្ស តទហេវ សត្តាហករណីយេន គន្ត្វា អន្តោសត្តាហំ អាគច្ឆតោ ន វស្សច្ឆេទោតិ សិទ្ធំ។ បច្ឆិមា ទ្វេ វារា ឧបគតស្ស និរបេក្ខគមនវសេន វុត្តា, ‘‘សត្តាហំ អនាគតាយ បវារណាយ សករណីយោ បក្កមតី’’តិ តតោ ពហិទ្ធា សត្តាហំ វីតិនាមេន្តស្ស វស្សច្ឆេទោតិ ទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ តត្ថ ‘‘អករណីយោ បក្កមតី’’តិ វចនាភាវា វិនា រត្តិច្ឆេទការណេន គន្តុំ ន វដ្ដតីតិ សិទ្ធំ។ បវារេត្វា បន គន្តុំ វដ្ដតិ បវារណាយ តំទិវសសន្និស្សិតត្តា។ តត្ថ ន វា អាគច្ឆេយ្យាតិ អន្តរាយេន។ អាចរិយោ បន ‘‘ន បុន ឥធាគច្ឆាមី’តិ និរបេក្ខោបិ សករណីយោវ គន្តុំ លភតីតិ ទស្សនត្ថំ អករណីយោ’តិ ន វុត្ត’’ន្តិ វទតិ។ ‘‘សីហឡទីបេ កិរ ចូឡបវារណា នាម អត្ថិ, តំ បវារណំ កត្វា យថាសុខំ សករណីយា គច្ឆន្តិ, បយោគញ្ច ទស្សេន្តី’’តិ វុត្តំ។ ‘‘តត្ថ ឆ អរុណា អន្តោវស្សេ ហោន្តិ , ឯកោ ពហិ, តស្មា សោ តេមាសំ វុត្ថោ ហោតីតិ អបរេ’’តិ ច, ‘‘អាចរិយោ ឯវំ ន វទតី’’តិ ច វុត្តំ។ សព្ពត្ថ វិហារំ ឧបេតីតិ អត្តនោ វស្សគ្គេន បត្តគព្ភំ ឧបេតីតិ បោរាណា។ អសតិយា បន វស្សំ ន ឧបេតីតិ ឯត្ថ ‘‘ឥមស្មិំ វិហារេ ឥមំ តេមាស’’ន្តិ អវចនេន។ ‘‘អដ្ឋកថាយំ វុត្តរត្តិច្ឆេទការណំ វិនា តិរោវិហារេ វសិត្វា អាគច្ឆិស្សាមីតិ គច្ឆតោបិ វស្សច្ឆេទ’’ន្តិ លិខិតំ។
Pāḷimuttakaratticchedavinicchaye ‘‘dhammassavanādī’’ti vuttaṃ. Ādimhi catūsu vāresu nirapekkhapakkamanassādhippetattā ‘‘sattāhakaraṇīyenā’’ti na vuttaṃ tasmiṃ sati nirapekkhagamanābhāvato. Tattha purimā dve vārā vassaṃ anupagatassa vasena vuttā, tasmā upagatassa tadaheva sattāhakaraṇīyena gantvā antosattāhaṃ āgacchato na vassacchedoti siddhaṃ. Pacchimā dve vārā upagatassa nirapekkhagamanavasena vuttā, ‘‘sattāhaṃ anāgatāya pavāraṇāya sakaraṇīyo pakkamatī’’ti tato bahiddhā sattāhaṃ vītināmentassa vassacchedoti dassanatthaṃ vuttaṃ. Tattha ‘‘akaraṇīyo pakkamatī’’ti vacanābhāvā vinā ratticchedakāraṇena gantuṃ na vaṭṭatīti siddhaṃ. Pavāretvā pana gantuṃ vaṭṭati pavāraṇāya taṃdivasasannissitattā. Tattha na vā āgaccheyyāti antarāyena. Ācariyo pana ‘‘na puna idhāgacchāmī’ti nirapekkhopi sakaraṇīyova gantuṃ labhatīti dassanatthaṃ akaraṇīyo’ti na vutta’’nti vadati. ‘‘Sīhaḷadīpe kira cūḷapavāraṇā nāma atthi, taṃ pavāraṇaṃ katvā yathāsukhaṃ sakaraṇīyā gacchanti, payogañca dassentī’’ti vuttaṃ. ‘‘Tattha cha aruṇā antovasse honti , eko bahi, tasmā so temāsaṃ vuttho hotīti apare’’ti ca, ‘‘ācariyo evaṃ na vadatī’’ti ca vuttaṃ. Sabbattha vihāraṃ upetīti attano vassaggena pattagabbhaṃ upetīti porāṇā. Asatiyā pana vassaṃ na upetīti ettha ‘‘imasmiṃ vihāre imaṃ temāsa’’nti avacanena. ‘‘Aṭṭhakathāyaṃ vuttaratticchedakāraṇaṃ vinā tirovihāre vasitvā āgacchissāmīti gacchatopi vassaccheda’’nti likhitaṃ.
២០៨. បដិស្សុតោ ហោតិ បច្ឆិមិកាយាតិ អន្តរា បព្ពជិតភិក្ខុនា, ឆិន្នវស្សេន វា បដិស្សុតោ, អញ្ញេន បន បុរិមំ អនុបគន្ត្វា បច្ឆិមិកាយំ បដិស្សវោ ន កាតព្ពោ។ រត្តិច្ឆេទេ សព្ពត្ថ វស្សច្ឆេទោតិ សន្និដ្ឋានំ កត្វា វទន្តិ។ កេចិ បន ន ឥច្ឆន្តិ។ តំ សាធេតុំ អនេកធា បបញ្ចេន្តិ។ កិំ តេន។
208.Paṭissuto hoti pacchimikāyāti antarā pabbajitabhikkhunā, chinnavassena vā paṭissuto, aññena pana purimaṃ anupagantvā pacchimikāyaṃ paṭissavo na kātabbo. Ratticchede sabbattha vassacchedoti sanniṭṭhānaṃ katvā vadanti. Keci pana na icchanti. Taṃ sādhetuṃ anekadhā papañcenti. Kiṃ tena.
វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vassūpanāyikakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
១១៧. អធម្មិកកតិកា • 117. Adhammikakatikā
១១៨. បដិស្សវទុក្កដាបត្តិ • 118. Paṭissavadukkaṭāpatti
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / អធម្មិកកតិកាទិកថា • Adhammikakatikādikathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā
អធម្មិកកតិកកថាវណ្ណនា • Adhammikakatikakathāvaṇṇanā
បដិស្សវទុក្កដាបត្តិកថាវណ្ណនា • Paṭissavadukkaṭāpattikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / អធម្មិកកតិកាទិកថាវណ្ណនា • Adhammikakatikādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi
១១៧. អធម្មិកកតិកាកថា • 117. Adhammikakatikākathā
១១៨. បដិស្សវទុក្កដាបត្តិកថា • 118. Paṭissavadukkaṭāpattikathā
