| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៤. ចតុត្ថបារាជិកំ
4. Catutthapārājikaṃ
ចតុសច្ចវិទូតិ ចត្តារិ សច្ចានិ សមាហដានិ ចតុសច្ចំ, តំ អវេទិ បដិវិជ្ឈីតិ ចតុសច្ចវិទូ។ សតិបិ សាវកានំ បច្ចេកពុទ្ធានញ្ច ចតុសច្ចវិទុភាវេ អនញ្ញបុព្ពកត្តា ភគវតោ ចតុសច្ចទស្សនស្ស តត្ថ ច សព្ពញ្ញុតាយ ពលេសុ ច វសីភាវស្ស បត្តិតោ បរសន្តានេសុ បសារិតភាវេន បាកដត្តា ច ភគវាវ វិសេសេន ‘‘ចតុសច្ចវិទូ’’តិ ថោមនំ អរហតិ។
Catusaccavidūti cattāri saccāni samāhaṭāni catusaccaṃ, taṃ avedi paṭivijjhīti catusaccavidū. Satipi sāvakānaṃ paccekabuddhānañca catusaccavidubhāve anaññapubbakattā bhagavato catusaccadassanassa tattha ca sabbaññutāya balesu ca vasībhāvassa pattito parasantānesu pasāritabhāvena pākaṭattā ca bhagavāva visesena ‘‘catusaccavidū’’ti thomanaṃ arahati.
វគ្គុមុទាតីរិយភិក្ខុវត្ថុវណ្ណនា
Vaggumudātīriyabhikkhuvatthuvaṇṇanā
១៩៣. អធិដ្ឋេមាតិ សំវិទហាម។ ទូតកម្មន្តិ គិហីនំ បណ្ណំ វា សាសនំ វា គហេត្វា តត្ថ តត្ថ គមនំ។ ឥរិយាបថំ សណ្ឋបេត្វាតិ បធានានុរូបំ កត្វា។ បុច្ឆន្តានំ វាតិ ‘‘អយ្យា សន្តឥរិយាបថា អតិវិយ ឧបសន្តា, កតរំ វិសេសមធិគច្ឆិំសូ’’តិ បុច្ឆន្តានំ។ អនាគតសម្ពន្ធេ បន អសតីតិ ‘‘ភាសិតោ ភវិស្សតី’’តិ បាឋសេសំ កត្វា អនាគតសម្ពន្ធេ អសតិ។ ‘‘ភាសិតោ’’តិ អតីតវចនំ កថំ អនាគតវចនេន សម្ពន្ធមុបគច្ឆតីតិ អាហ ‘‘លក្ខណំ បន សទ្ទសត្ថតោ បរិយេសិតព្ព’’ន្តិ។ ឦទិសេ ហិ ឋានេ ‘‘ធាតុសម្ពន្ធេ បច្ចយា’’តិ ឥមិនា លក្ខណេន ធាត្វត្ថសម្ពន្ធេ សតិ អយថាកាលវិហិតាបិ បច្ចយា សាធវោ ភវន្តីតិ សទ្ទសត្ថវិទូ វទន្តិ។
193.Adhiṭṭhemāti saṃvidahāma. Dūtakammanti gihīnaṃ paṇṇaṃ vā sāsanaṃ vā gahetvā tattha tattha gamanaṃ. Iriyāpathaṃ saṇṭhapetvāti padhānānurūpaṃ katvā. Pucchantānaṃ vāti ‘‘ayyā santairiyāpathā ativiya upasantā, kataraṃ visesamadhigacchiṃsū’’ti pucchantānaṃ. Anāgatasambandhe pana asatīti ‘‘bhāsito bhavissatī’’ti pāṭhasesaṃ katvā anāgatasambandhe asati. ‘‘Bhāsito’’ti atītavacanaṃ kathaṃ anāgatavacanena sambandhamupagacchatīti āha ‘‘lakkhaṇaṃ pana saddasatthato pariyesitabba’’nti. Īdise hi ṭhāne ‘‘dhātusambandhe paccayā’’ti iminā lakkhaṇena dhātvatthasambandhe sati ayathākālavihitāpi paccayā sādhavo bhavantīti saddasatthavidū vadanti.
១៩៤. វណ្ណវាតិ ឥមិនា សកលសរីរានុគតវណ្ណស្ស មនាបតា វុត្តា។ បសន្នមុខវណ្ណាតិ ឥមិនា សកលសរីរវណ្ណតោបិ អធិកតរំ មុខវណ្ណស្ស មនាបតា វុត្តា។ វិប្បសន្នឆវិវណ្ណាតិ ឥមិនា បន វិជ្ជមានស្សេវ សរីរវណ្ណស្ស អតិវិយ បសន្នតា វុត្តា។ យស្មា ឥន្ទ្រិយានំ ឩនត្តំ វា បូរណត្តំ វា នត្ថិ, តស្មា ‘‘អភិនិវិដ្ឋោកាសស្ស បរិបុណ្ណត្តា’’តិ វុត្តំ។ ឆដ្ឋស្ស អភិនិវិដ្ឋោកាសោ ហទយវត្ថុ, បញ្ចបសាទានំ អភិនិវិដ្ឋោកាសស្ស បរិបុណ្ណតាវចនេនេវ ហទយវត្ថុអាទិសកលសរីរស្ស បរិបុណ្ណតា ទស្សិតាយេវ ហោតីតិ អាហ – ‘‘មនច្ឆដ្ឋានំ ឥន្ទ្រិយាន’’ន្តិ។ យថា តន្តិ ឯត្ថ តន្តិ និបាតមត្តំ។ ភន្តមិគប្បដិភាគាតិ កត្តព្ពាកត្តព្ពស្ស អជាននតោ ភន្តមិគសទិសា។ ចតុចក្កន្តិ ចតុឥរិយាបថំ។ ឥរិយាបថោ ហិ ឥធ បវត្តនដ្ឋេន ‘‘ចក្ក’’ន្តិ អធិប្បេតោ។ នវទ្វារន្តិ នវហិ វណមុខេហិ នវទ្វារំ។ ទុក្ខន្តិ សីសរោគាទិទុក្ខំ។ សព្ពកិច្ចេសូតិ បត្តបចនចីវររជនយោគដ្ឋានាទិកិច្ចេសុ។ យាបេតុន្តិ វហិតុំ បវត្តេតុំ។ តេនាហ ‘‘គមេតុ’’ន្តិ។
194.Vaṇṇavāti iminā sakalasarīrānugatavaṇṇassa manāpatā vuttā. Pasannamukhavaṇṇāti iminā sakalasarīravaṇṇatopi adhikataraṃ mukhavaṇṇassa manāpatā vuttā. Vippasannachavivaṇṇāti iminā pana vijjamānasseva sarīravaṇṇassa ativiya pasannatā vuttā. Yasmā indriyānaṃ ūnattaṃ vā pūraṇattaṃ vā natthi, tasmā ‘‘abhiniviṭṭhokāsassa paripuṇṇattā’’ti vuttaṃ. Chaṭṭhassa abhiniviṭṭhokāso hadayavatthu, pañcapasādānaṃ abhiniviṭṭhokāsassa paripuṇṇatāvacaneneva hadayavatthuādisakalasarīrassa paripuṇṇatā dassitāyeva hotīti āha – ‘‘manacchaṭṭhānaṃindriyāna’’nti. Yathā tanti ettha tanti nipātamattaṃ. Bhantamigappaṭibhāgāti kattabbākattabbassa ajānanato bhantamigasadisā. Catucakkanti catuiriyāpathaṃ. Iriyāpatho hi idha pavattanaṭṭhena ‘‘cakka’’nti adhippeto. Navadvāranti navahi vaṇamukhehi navadvāraṃ. Dukkhanti sīsarogādidukkhaṃ. Sabbakiccesūti pattapacanacīvararajanayogaṭṭhānādikiccesu. Yāpetunti vahituṃ pavattetuṃ. Tenāha ‘‘gametu’’nti.
១៩៥. សន្តោតិ ឥមិនា តេសំ វិជ្ជមានតំ ទស្សេតិ, សំវិជ្ជមានាតិ ឥមិនា បន តេសំ ឧបលព្ភមានតំ ទស្សេតិ។ តេនាហ – ‘‘អត្ថិ ចេវ ឧបលព្ភន្តិ ចា’’តិ។ ឧបលព្ភន្តីតិ ទិស្សន្តិ, ញាយន្តីតិ អត្ថោ។ បន្ថទូហនកម្មន្តិ បន្ថឃាតនកម្មំ។ ហនន្តោតិ មារេន្តោ។ ឃាតេន្តោតិ មារាបេន្តោ។ អថ វា ហនន្តោតិ ពន្ធនតាឡនាទីហិ ហិំសន្តោ។ ឃាតេន្តោតិ មារេន្តោ។ ឆិន្ទន្តោតិ បរេសំ ហត្ថាទីនិ ឆិន្ទន្តោ។ បចន្តោតិ ទណ្ឌេន ឧប្បីឡេន្តោ។ បចនញ្ហេត្ថ ទហនំ វិពាធនំ អធិប្បេតំ។ បចន្តោតិ វា តជ្ជេន្តោ តាសេន្តោ។ អថ វា បចន្តោតិ គាមេសុ អគ្គិបាតនវសេន គេហាទីនិ ឈាបេត្វា តត្ថ អជេឡកាទីនិ បចន្តោ។
195.Santoti iminā tesaṃ vijjamānataṃ dasseti, saṃvijjamānāti iminā pana tesaṃ upalabbhamānataṃ dasseti. Tenāha – ‘‘atthi ceva upalabbhanti cā’’ti. Upalabbhantīti dissanti, ñāyantīti attho. Panthadūhanakammanti panthaghātanakammaṃ. Hanantoti mārento. Ghātentoti mārāpento. Atha vā hanantoti bandhanatāḷanādīhi hiṃsanto. Ghātentoti mārento. Chindantoti paresaṃ hatthādīni chindanto. Pacantoti daṇḍena uppīḷento. Pacanañhettha dahanaṃ vibādhanaṃ adhippetaṃ. Pacantoti vā tajjento tāsento. Atha vā pacantoti gāmesu aggipātanavasena gehādīni jhāpetvā tattha ajeḷakādīni pacanto.
យេ សិក្ខាបទេសុ ពហុលគារវា ន ហោន្តិ អាបត្តិវីតិក្កមពហុលា, តេ សិក្ខាបទេសុ អតិព្ពគារវា។ ឧទ្ធតេតិ អកប្បិយេ កប្បិយសញ្ញិតាយ កប្បិយេ អកប្បិយសញ្ញិតាយ អវជ្ជេ វជ្ជសញ្ញិតាយ វជ្ជេ អវជ្ជសញ្ញិតាយ ច ឧទ្ធច្ចបកតិកេ។ ឧន្នឡេតិ ឧគ្គតនឡេ, ឧដ្ឋិតតុច្ឆមានេតិ វុត្តំ ហោតិ។ ចបលេតិ បត្តចីវរមណ្ឌនាទិនា ចាបល្លេន យុត្តេ។ មុខរេតិ មុខខរេ , ខរវចនេតិ វុត្តំ ហោតិ។ វិកិណ្ណវាចេតិ អសំយតវចនេ ទិវសម្បិ និរត្ថកវចនប្បលាបិនេ។ មុដ្ឋា នដ្ឋា សតិ ឯតេសន្តិ មុដ្ឋស្សតី, សតិវិរហិតេតិ វុត្តំ ហោតិ។ អសម្បជានេតិ និប្បញ្ញេ។ បាកតិន្ទ្រិយេតិ សំវរាភាវេន គិហិកាលេ វិយ វិវដឥន្ទ្រិយេ។ អាចរិយុបជ្ឈាយេហិ បរិច្ចត្តកេតិ ធម្មេន អាមិសេន ច អសង្គហេត្វា អាចរិយុបជ្ឈាយេហិ បរិច្ចត្តេ អនាថេ អប្បតិដ្ឋេ។ លាភគរុកេតិ បច្ចយគរុកេ។
Ye sikkhāpadesu bahulagāravā na honti āpattivītikkamabahulā, te sikkhāpadesu atibbagāravā. Uddhateti akappiye kappiyasaññitāya kappiye akappiyasaññitāya avajje vajjasaññitāya vajje avajjasaññitāya ca uddhaccapakatike. Unnaḷeti uggatanaḷe, uṭṭhitatucchamāneti vuttaṃ hoti. Capaleti pattacīvaramaṇḍanādinā cāpallena yutte. Mukhareti mukhakhare , kharavacaneti vuttaṃ hoti. Vikiṇṇavāceti asaṃyatavacane divasampi niratthakavacanappalāpine. Muṭṭhā naṭṭhā sati etesanti muṭṭhassatī, sativirahiteti vuttaṃ hoti. Asampajāneti nippaññe. Pākatindriyeti saṃvarābhāvena gihikāle viya vivaṭaindriye. Ācariyupajjhāyehi pariccattaketi dhammena āmisena ca asaṅgahetvā ācariyupajjhāyehi pariccatte anāthe appatiṭṭhe. Lābhagaruketi paccayagaruke.
ឥរិយាបថសណ្ឋបនាទីនីតិ អាទិ-សទ្ទេន បច្ចយបដិសេវនសាមន្តជប្បានំ គហណំ វេទិតព្ពំ។ មហានិទ្ទេសេ (មហានិ. ៨៧) ហិ ឥរិយាបថសណ្ឋបនបច្ចយបដិសេវនសាមន្តជប្បនវសេន តិវិធំ កុហកវត្ថុ អាគតំ។ តត្ថ បាបិច្ឆស្សេវ សតោ សម្ភាវនាធិប្បាយកតេន ឥរិយាបថេន វិម្ហាបនំ ឥរិយាបថសណ្ឋបនសង្ខាតំ កុហកវត្ថុ។ តថា ចីវរាទីហិ និមន្តិតស្ស តទត្ថិកស្សេវ សតោ បាបិច្ឆតំ និស្សាយ បដិក្ខេបនេន តេ ច គហបតិកេ អត្តនិ សុប្បតិដ្ឋិតសទ្ធេ ញត្វា បុន តេសំ ‘‘អហោ អយ្យោ អប្បិច្ឆោ, ន កិញ្ចិ បដិគ្គណ្ហិតុំ ឥច្ឆតិ, សុលទ្ធំ វត នោ អស្ស, សចេ អប្បមត្តកម្បិ កិញ្ចិ បដិគ្គណ្ហេយ្យា’’តិ នានាវិធេហិ ឧបាយេហិ បណីតានិ ចីវរាទីនិ ឧបនេន្តានំ តទនុគ្គហកាមតំយេវ អាវិកត្វា បដិគ្គហណេន ច តតោ បភុតិ អសីតិសកដភារេហិ ឧបនាមនហេតុភូតំ វិម្ហាបនំ បច្ចយបដិសេវនសង្ខាតំ កុហកវត្ថូតិ វេទិតព្ពំ។ បាបិច្ឆស្សេវ បន សតោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មាធិគមបរិទីបនវាចាយ តថា តថា វិម្ហាបនំ សាមន្តជប្បនសង្ខាតំ កុហកវត្ថូតិ វេទិតព្ពំ។ ចិត្តលបព្ពតាទិវិហារោ លោកសម្មតសេនាសនំ នាម។ លោកសម្មត …បេ.… ឧបាយេហិ សំវណ្ណិយមានគុណោតិ សម្ពន្ធោ។ បរិបាចេតុន្តិ បរិណាមេតុំ។ សុទ្ធចិត្តេន អត្តនោ គន្ថធុរាទិកម្មំ កត្វា វិចរន្តានំ តម្មូលកបច្ចយបរិភោគេ ទោសាភាវំ ទស្សេតុំ ‘‘យេ បនា’’តិអាទិ វុត្តំ។ ភិក្ខាចារេ អសម្បជ្ជមានេតិ គោចរគាមេ ភិក្ខាយ ចរិត្វា លភិតព្ពបិណ្ឌបាតេ អសម្បជ្ជន្តេ។ តេ ច វត្តសីសេន សព្ពម្បេតំ ករោន្តិ, ន លាភនិមិត្តំ។ តេន វុត្តំ ‘‘តន្តិបវេណិឃដនកា សាសនជោតកា’’តិ។
Iriyāpathasaṇṭhapanādīnīti ādi-saddena paccayapaṭisevanasāmantajappānaṃ gahaṇaṃ veditabbaṃ. Mahāniddese (mahāni. 87) hi iriyāpathasaṇṭhapanapaccayapaṭisevanasāmantajappanavasena tividhaṃ kuhakavatthu āgataṃ. Tattha pāpicchasseva sato sambhāvanādhippāyakatena iriyāpathena vimhāpanaṃ iriyāpathasaṇṭhapanasaṅkhātaṃ kuhakavatthu. Tathā cīvarādīhi nimantitassa tadatthikasseva sato pāpicchataṃ nissāya paṭikkhepanena te ca gahapatike attani suppatiṭṭhitasaddhe ñatvā puna tesaṃ ‘‘aho ayyo appiccho, na kiñci paṭiggaṇhituṃ icchati, suladdhaṃ vata no assa, sace appamattakampi kiñci paṭiggaṇheyyā’’ti nānāvidhehi upāyehi paṇītāni cīvarādīni upanentānaṃ tadanuggahakāmataṃyeva āvikatvā paṭiggahaṇena ca tato pabhuti asītisakaṭabhārehi upanāmanahetubhūtaṃ vimhāpanaṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhakavatthūti veditabbaṃ. Pāpicchasseva pana sato uttarimanussadhammādhigamaparidīpanavācāya tathā tathā vimhāpanaṃ sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhakavatthūti veditabbaṃ. Cittalapabbatādivihāro lokasammatasenāsanaṃ nāma. Lokasammata …pe… upāyehi saṃvaṇṇiyamānaguṇoti sambandho. Paripācetunti pariṇāmetuṃ. Suddhacittena attano ganthadhurādikammaṃ katvā vicarantānaṃ tammūlakapaccayaparibhoge dosābhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ye panā’’tiādi vuttaṃ. Bhikkhācāre asampajjamāneti gocaragāme bhikkhāya caritvā labhitabbapiṇḍapāte asampajjante. Te ca vattasīsena sabbampetaṃ karonti, na lābhanimittaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘tantipaveṇighaṭanakā sāsanajotakā’’ti.
កិច្ឆេនាតិ ន ទុក្ខាយ បដិបទាយ។ ពុទ្ធានញ្ហិ ចត្តារោបិ មគ្គា សុខាបដិបទាវ ហោន្តិ, បារមីបូរណកាលេ បន សរាគទោសមោហស្សេវ សតោ អាគតានំ យាចកានំ អលង្កតប្បដិយត្តំ សីសំ កន្តិត្វា គលលោហិតំ នីហរិត្វា សុអញ្ជិតានិ អក្ខីនិ ឧប្បាដេត្វា កុលវំសប្បតិដ្ឋាបកំ បុត្តំ មនាបចារិនិំ ភរិយន្តិ ឯវមាទីនិ ទេន្តស្ស អញ្ញានិបិ ខន្តិវាទីសទិសេសុ អត្តភាវេសុ ឆេជ្ជភេជ្ជាទីនិ បាបុណន្តស្ស អាគមនីយបដិបទំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ។ កសិរេនាតិ តស្សេវ វេវចនំ។
Kicchenāti na dukkhāya paṭipadāya. Buddhānañhi cattāropi maggā sukhāpaṭipadāva honti, pāramīpūraṇakāle pana sarāgadosamohasseva sato āgatānaṃ yācakānaṃ alaṅkatappaṭiyattaṃ sīsaṃ kantitvā galalohitaṃ nīharitvā suañjitāni akkhīni uppāṭetvā kulavaṃsappatiṭṭhāpakaṃ puttaṃ manāpacāriniṃ bhariyanti evamādīni dentassa aññānipi khantivādīsadisesu attabhāvesu chejjabhejjādīni pāpuṇantassa āgamanīyapaṭipadaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Kasirenāti tasseva vevacanaṃ.
ឯកស្សេវ ទាតុំ អសក្កុណេយ្យតាយ គរុភាវតោ ‘‘គរុភណ្ឌានី’’តិ វុត្តំ, សព្ពេសំ ភាជេត្វាបិ គហេតុំ អសក្កុណេយ្យតាយ ‘‘គរុបរិក្ខារានី’’តិ វុត្តំ។ សាធារណបរិក្ខារភាវេនាតិ សង្ឃិកត្តា សព្ពភិក្ខុសាធារណបរិក្ខារភាវេន។ សង្គណ្ហាតិ ឧបលាបេតីតិ ឥទំ អថេយ្យចិត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ។ តេនេវាហ – ‘‘តថាភាវតោ ថេនេត្វា’’តិ, អវិស្សជ្ជិយអវេភង្គិយភាវតោ ថេនេត្វាតិ អត្ថោ។ គរុភណ្ឌញ្ហិ កុលសង្គហត្ថាយ វិស្សជ្ជេន្តោ វិភជន្តោ ច តស្ស អវិស្សជ្ជិយអវឯភង្គិយភាវំ ថេនេតិ។ កុលទូសកទុក្កដំ អាបជ្ជតីតិ ឯត្ថ ‘‘យោ វិស្សជ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ វុត្តត្តា វិស្សជ្ជនបច្ចយា ថុល្លច្ចយេនបិ ន មុច្ចតិ។
Ekasseva dātuṃ asakkuṇeyyatāya garubhāvato ‘‘garubhaṇḍānī’’ti vuttaṃ, sabbesaṃ bhājetvāpi gahetuṃ asakkuṇeyyatāya ‘‘garuparikkhārānī’’ti vuttaṃ. Sādhāraṇaparikkhārabhāvenāti saṅghikattā sabbabhikkhusādhāraṇaparikkhārabhāvena. Saṅgaṇhāti upalāpetīti idaṃ atheyyacittaṃ sandhāya vuttaṃ. Tenevāha – ‘‘tathābhāvato thenetvā’’ti, avissajjiyaavebhaṅgiyabhāvato thenetvāti attho. Garubhaṇḍañhi kulasaṅgahatthāya vissajjento vibhajanto ca tassa avissajjiyaavaebhaṅgiyabhāvaṃ theneti. Kuladūsakadukkaṭaṃ āpajjatīti ettha ‘‘yo vissajjeyya, āpatti thullaccayassā’’ti vuttattā vissajjanapaccayā thullaccayenapi na muccati.
អសន្តន្តិ អវិជ្ជមានំ។ អភូតន្តិ អនុប្បន្នំ។ អនុប្បន្នត្តា ហិ តស្ស តំ អសន្តន្តិ។ បុរិមស្ស បច្ឆិមំ ការណវចនំ។ ឧល្លបតីតិ ឧគ្គតាយុកោ លបតិ។ សីលញ្ហិ ភិក្ខុនោ អាយុ, តំ តស្ស តថាលបនសមកាលមេវ វិគច្ឆតិ។ អសន្តសម្ភាវនាយាតិ អត្តនោ អវិជ្ជមានគុណេហិ សម្ភាវនាយ។ ឯវញ្ហិ គណ្ហតា…បេ.… ថេនេត្វា គហិតា ហោន្តីតិ ឯត្ថ អសន្តសម្ភាវនាយ រដ្ឋបិណ្ឌស្ស ថេនេត្វា គហិតត្តា លោកុត្តរធម្មោបិ ថេនិតោយេវ ហោតិ។ កិតវស្សេវាតិ កិតវស្ស សកុណគ្គហណមិវ។ កេរាដិកស្សាតិ សឋស្ស។ គោត្តំ វុច្ចតិ សាធារណនាមំ, មត្ត-សទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ, តស្មា សមណាតិ គោត្តមត្តំ អនុភវន្តិ ធារេន្តីតិ គោត្រភុនោ, នាមមត្តសមណាតិ វុត្តំ ហោតិ។
Asantanti avijjamānaṃ. Abhūtanti anuppannaṃ. Anuppannattā hi tassa taṃ asantanti. Purimassa pacchimaṃ kāraṇavacanaṃ. Ullapatīti uggatāyuko lapati. Sīlañhi bhikkhuno āyu, taṃ tassa tathālapanasamakālameva vigacchati. Asantasambhāvanāyāti attano avijjamānaguṇehi sambhāvanāya. Evañhi gaṇhatā…pe… thenetvā gahitā hontīti ettha asantasambhāvanāya raṭṭhapiṇḍassa thenetvā gahitattā lokuttaradhammopi thenitoyeva hoti. Kitavassevāti kitavassa sakuṇaggahaṇamiva. Kerāṭikassāti saṭhassa. Gottaṃ vuccati sādhāraṇanāmaṃ, matta-saddo luttaniddiṭṭho, tasmā samaṇāti gottamattaṃ anubhavanti dhārentīti gotrabhuno, nāmamattasamaṇāti vuttaṃ hoti.
វគ្គុមុទាតីរិយភិក្ខុវត្ថុវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vaggumudātīriyabhikkhuvatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ចតុត្ថបារាជិកំ • 4. Catutthapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៤. ចតុត្ថបារាជិកំ • 4. Catutthapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / វគ្គុមុទាតីរិយភិក្ខុវត្ថុវណ្ណនា • Vaggumudātīriyabhikkhuvatthuvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / វគ្គុមុទាតីរិយភិក្ខុវត្ថុវណ្ណនា • Vaggumudātīriyabhikkhuvatthuvaṇṇanā
