| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
៦. សុរាបានវគ្គោ
6. Surāpānavaggo
១. សុរាបានសិក្ខាបទ-អត្ថយោជនា
1. Surāpānasikkhāpada-atthayojanā
៣២៦. សុរាបានវគ្គស្ស បឋមេ ភទ្ទា វតិ ឯត្ថាតិ ភទ្ទវតិកាតិ ច, ភទ្ទា វតិ ភទ្ទវតិ, សា ឯត្ថ អត្ថីតិ ភទ្ទវតិកាតិ ច អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សោ’’តិអាទិ។ សោតិ គាមោ លភីតិ សម្ពន្ធោ។ បថំ គច្ឆន្តីតិ បថាវិនោតិ កតេ អទ្ធិកាយេវាតិ អាហ ‘‘អទ្ធិកា’’តិ។ អទ្ធំ គច្ឆន្តីតិ អទ្ធិកា។ ‘‘បថិកា’’តិបិ បាឋោ, អយមេវត្ថោ។ ‘‘តេជសា តេជ’’ន្តិបទានិ សម្ពន្ធាបេក្ខានិ ច ហោន្តិ , បទានំ សមានត្តា សម្ពន្ធោ ច សមានោតិ មញ្ញិតុំ សក្កុណេយ្យា ច ហោន្តិ, តស្មា តេសំ សម្ពន្ធញ្ច តស្ស អសមានតញ្ច ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘អត្តនោ តេជសា នាគស្ស តេជ’’ន្តិ។ ‘‘អានុភាវេនា’’តិឥមិនា បន តេជសទ្ទស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ។ កបោតស្ស បាទោ កបោតោ ឧបចារេន, តស្ស ឯសោ កាបោតោ, វណ្ណោ។ កាបោតោ វិយ វណ្ណោ អស្សាតិ កាបោតិកាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កបោតបាទសមវណ្ណរត្តោភាសា’’តិ។ បសន្នសទ្ទស្ស បសាទសទ្ធាទយោ និវត្តេតុំ ‘‘សុរាមណ្ឌស្សេតំ អធិវចន’’ន្តិ វុត្តំ។ បញ្ចាភិញ្ញស្ស សតោតិ បញ្ចាភិញ្ញស្ស សមានស្ស សាគតស្សាតិ យោជនា។
326. Surāpānavaggassa paṭhame bhaddā vati etthāti bhaddavatikāti ca, bhaddā vati bhaddavati, sā ettha atthīti bhaddavatikāti ca atthaṃ dassento āha ‘‘so’’tiādi. Soti gāmo labhīti sambandho. Pathaṃ gacchantīti pathāvinoti kate addhikāyevāti āha ‘‘addhikā’’ti. Addhaṃ gacchantīti addhikā. ‘‘Pathikā’’tipi pāṭho, ayamevattho. ‘‘Tejasā teja’’ntipadāni sambandhāpekkhāni ca honti , padānaṃ samānattā sambandho ca samānoti maññituṃ sakkuṇeyyā ca honti, tasmā tesaṃ sambandhañca tassa asamānatañca dassetuṃ vuttaṃ ‘‘attano tejasā nāgassa teja’’nti. ‘‘Ānubhāvenā’’tiiminā pana tejasaddassa atthaṃ dasseti. Kapotassa pādo kapoto upacārena, tassa eso kāpoto, vaṇṇo. Kāpoto viya vaṇṇo assāti kāpotikāti dassento āha ‘‘kapotapādasamavaṇṇarattobhāsā’’ti. Pasannasaddassa pasādasaddhādayo nivattetuṃ ‘‘surāmaṇḍassetaṃ adhivacana’’nti vuttaṃ. Pañcābhiññassa satoti pañcābhiññassa samānassa sāgatassāti yojanā.
៣២៨. ‘‘មធុកបុប្ផាទីនំ រសេន កតោ’’តិឥមិនា បុប្ផានំ រសេន កតោ អាសវោ បុប្ផាសវោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ។ ឯស នយោ ‘‘ផលាសវោ’’តិអាទីសុបិ។ សុរាមេរយានំ វិសេសំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘សុរា នាមា’’តិអាទិ។ បិដ្ឋកិណ្ណបក្ខិត្តាតិ បិដ្ឋេន ច កិណ្ណេន ច បក្ខិត្តា កតា វារុណីតិ សម្ពន្ធោ។ កិណ្ណាតិ ច សុរាយ ពីជំ។ តញ្ហិ កិរន្តិ នានាសម្ភារានិ មិស្សីភវន្តិ ឯត្ថាតិ កិណ្ណាតិ វុច្ចតិ។ តស្សាយេវ មណ្ឌេតិ យោជនា។ សុរនាមកេន ឯកេន វនចរកេន កតាតិ សុរា។ មទំ ជនេតីតិ មេរយំ។
328. ‘‘Madhukapupphādīnaṃ rasena kato’’tiiminā pupphānaṃ rasena kato āsavo pupphāsavoti vacanatthaṃ dasseti. Esa nayo ‘‘phalāsavo’’tiādīsupi. Surāmerayānaṃ visesaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘surā nāmā’’tiādi. Piṭṭhakiṇṇapakkhittāti piṭṭhena ca kiṇṇena ca pakkhittā katā vāruṇīti sambandho. Kiṇṇāti ca surāya bījaṃ. Tañhi kiranti nānāsambhārāni missībhavanti etthāti kiṇṇāti vuccati. Tassāyeva maṇḍeti yojanā. Suranāmakena ekena vanacarakena katāti surā. Madaṃ janetīti merayaṃ.
៣២៩. លោណសោវីរកន្តិ ឯវំនាមកំ បានំ។ សុត្តន្តិបិ ឯវមេវ។ តស្មិន្តិ សូបសំបាកេ។ តេលំ បន បចន្តីតិ សម្ពន្ធោ។ នត្ថិ តិខិណំ មជ្ជំ ឯត្ថាតិ អតិខិណមជ្ជំ, អតិខិណមជ្ជេ តស្មិំយេវ តេលេតិ អត្ថោ។ យំ បនាតិ តេលំ បន។ តិខិណំ មជ្ជំ ឥមស្ស តេលស្សាតិ តិខិណមជ្ជំ។ យត្ថាតិ តេលេ។ អរិដ្ឋោតិ ឯវំនាមកំ ភេសជ្ជំ។ តន្តិ អរិដ្ឋំ, ‘‘សន្ធាយា’’តិបទេ អវុត្តកម្មំ។ ឯតន្តិ ‘‘អមជ្ជំ អរិដ្ឋ’’ន្តិវចនំ, ‘‘វុត្ត’’ន្តិបទេ វុត្តកម្មន្តិ។ បឋមំ។
329.Loṇasovīrakanti evaṃnāmakaṃ pānaṃ. Suttantipi evameva. Tasminti sūpasaṃpāke. Telaṃ pana pacantīti sambandho. Natthi tikhiṇaṃ majjaṃ etthāti atikhiṇamajjaṃ, atikhiṇamajje tasmiṃyeva teleti attho. Yaṃ panāti telaṃ pana. Tikhiṇaṃ majjaṃ imassa telassāti tikhiṇamajjaṃ. Yatthāti tele. Ariṭṭhoti evaṃnāmakaṃ bhesajjaṃ. Tanti ariṭṭhaṃ, ‘‘sandhāyā’’tipade avuttakammaṃ. Etanti ‘‘amajjaṃ ariṭṭha’’ntivacanaṃ, ‘‘vutta’’ntipade vuttakammanti. Paṭhamaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៦. សុរាបានវគ្គោ • 6. Surāpānavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. សុរាបានសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ១. សុរាបានសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ១. សុរាបានសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១. សុរាបានសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā
