| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថាវណ្ណនា
Saṅghikacīvaruppādakathāvaṇṇanā
៣៦៣. បញ្ច មាសេតិ អច្ចន្តសំយោគេ ឧបយោគវចនំ។ វឌ្ឍិំ បយោជេត្វា ឋបិតឧបនិក្ខេបតោតិ វស្សាវាសិកស្សត្ថាយ ទាយកេហិ វឌ្ឍិំ បយោជេត្វា ឋបិតឧបនិក្ខេបតោ។ ‘‘ឥធ វស្សំវុត្ថសង្ឃស្សា’’តិ ឥទំ អភិលាបមត្តំ។ ឥធ-សទ្ទំ បន វិនា ‘‘វស្សំវុត្ថសង្ឃស្ស ទេមា’’តិ វុត្តេបិ សោ ឯវ នយោ។ អនត្ថតកថិនស្សាបិ បញ្ច មាសេ បាបុណាតីតិ វស្សាវាសិកលាភវសេន ឧប្បន្នត្តា អនត្ថតកថិនស្សាបិ វុត្ថវស្សស្ស បញ្ច មាសេ បាបុណាតិ។ វក្ខតិ ហិ ‘‘ចីវរមាសតោ បដ្ឋាយ យាវ ហេមន្តស្ស បច្ឆិមោ ទិវសោ, តាវ វស្សាវាសិកំ ទេមាតិ វុត្តេ កថិនំ អត្ថតំ វា ហោតុ អនត្ថតំ វា, អតីតវស្សំវុត្ថានមេវ បាបុណាតី’’តិ (មហាវ. អដ្ឋ. ៣៧៩)។ តតោ បរន្តិ បញ្ចមាសតោ បរំ, គិម្ហានស្ស បឋមទិវសតោ បដ្ឋាយាតិ អត្ថោ។ ‘‘កស្មា? បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នត្តា’’តិ ឥទំ ‘‘ឧទាហុ អនាគតវស្សេ’’តិ ឥមស្សានន្តរំ ទដ្ឋព្ពំ។ បោត្ថកេសុ បន ‘‘អនត្ថតកថិនស្សាបិ បញ្ច មាសេ បាបុណាតី’’តិ ឥមស្សានន្តរំ ‘‘កស្មា បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នត្តា’’តិ ឥទំ លិខន្តិ, តំ បមាទលិខិតំ បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នំ សន្ធាយ ‘‘អនត្ថតកថិនស្សាបី’’តិ វត្តព្ពតោ។ វុត្ថវស្សេ ហិ សន្ធាយ ‘‘អនត្ថតកថិនស្សាបី’’តិ វុត្តំ, ន ច បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នំ វុត្ថវស្សស្សេវ បាបុណាតីតិ សម្មុខីភូតានំ សព្ពេសម្បិ បាបុណនតោ។ តេនេវ វក្ខតិ ‘‘សចេ បន គិម្ហានំ បឋមទិវសតោ បដ្ឋាយ ឯវំ វទតិ, តត្រ សម្មុខីភូតានំ សព្ពេសំ បាបុណាតិ។ កស្មា? បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នត្តា’’តិ (មហាវ. អដ្ឋ. ១៧៩)។
363.Pañca māseti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Vaḍḍhiṃ payojetvā ṭhapitaupanikkhepatoti vassāvāsikassatthāya dāyakehi vaḍḍhiṃ payojetvā ṭhapitaupanikkhepato. ‘‘Idha vassaṃvutthasaṅghassā’’ti idaṃ abhilāpamattaṃ. Idha-saddaṃ pana vinā ‘‘vassaṃvutthasaṅghassa demā’’ti vuttepi so eva nayo. Anatthatakathinassāpi pañca māse pāpuṇātīti vassāvāsikalābhavasena uppannattā anatthatakathinassāpi vutthavassassa pañca māse pāpuṇāti. Vakkhati hi ‘‘cīvaramāsato paṭṭhāya yāva hemantassa pacchimo divaso, tāva vassāvāsikaṃ demāti vutte kathinaṃ atthataṃ vā hotu anatthataṃ vā, atītavassaṃvutthānameva pāpuṇātī’’ti (mahāva. aṭṭha. 379). Tato paranti pañcamāsato paraṃ, gimhānassa paṭhamadivasato paṭṭhāyāti attho. ‘‘Kasmā? Piṭṭhisamaye uppannattā’’ti idaṃ ‘‘udāhu anāgatavasse’’ti imassānantaraṃ daṭṭhabbaṃ. Potthakesu pana ‘‘anatthatakathinassāpi pañca māse pāpuṇātī’’ti imassānantaraṃ ‘‘kasmā piṭṭhisamaye uppannattā’’ti idaṃ likhanti, taṃ pamādalikhitaṃ piṭṭhisamaye uppannaṃ sandhāya ‘‘anatthatakathinassāpī’’ti vattabbato. Vutthavasse hi sandhāya ‘‘anatthatakathinassāpī’’ti vuttaṃ, na ca piṭṭhisamaye uppannaṃ vutthavassasseva pāpuṇātīti sammukhībhūtānaṃ sabbesampi pāpuṇanato. Teneva vakkhati ‘‘sace pana gimhānaṃ paṭhamadivasato paṭṭhāya evaṃ vadati, tatra sammukhībhūtānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti. Kasmā? Piṭṭhisamaye uppannattā’’ti (mahāva. aṭṭha. 179).
ទុគ្គហិតានីតិ អគ្គហិតានិ។ សង្ឃិកានេវាតិ អត្ថោ។ ឥតោវាតិ ថេរានំ ទាតព្ពតោវ, ឥទានេវាតិ វា អត្ថោ។
Duggahitānīti aggahitāni. Saṅghikānevāti attho. Itovāti therānaṃ dātabbatova, idānevāti vā attho.
សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Saṅghikacīvaruppādakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ២២២. សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថា • 222. Saṅghikacīvaruppādakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថា • Saṅghikacīvaruppādakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថាវណ្ណនា • Saṅghikacīvaruppādakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថាវណ្ណនា • Saṅghikacīvaruppādakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២២២. សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថា • 222. Saṅghikacīvaruppādakathā
