| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថាវណ្ណនា
Saṅghikacīvaruppādakathāvaṇṇanā
៣៦៣. នោ ចេ អត្ថតំ ហោតិ ‘‘ឯកំ ចីវរមាស’’ន្តិ ន វត្តព្ពំ។ កស្មា? ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ តានិ ចីវរានិ យាវ ចីវរមាសា’’តិ វចនស្ស អភាវតោ, តស្មា អនត្ថតកថិនស្ស អននុញ្ញាតន្តិ ចេ? ន, ហេដ្ឋា អនុញ្ញាតត្តា, តតោ លីនត្ថទីបនត្ថមិធ តថា វុត្តត្តា ច។ ហេដ្ឋា ហិ ‘‘អកាលចីវរំ នាម អនត្ថតេ កថិនេ ឯកាទសមាសេ ឧប្បន្នំ, អត្ថតេ កថិនេ សត្តមាសេ ឧប្បន្នំ, កាលេបិ អាទិស្ស ទិន្នំ, ឯតំ អកាលចីវរំ នាមា’’តិ (បារា. ៥០០) វចនតោ អនត្ថតកថិនានំ ឯកចីវរមាសេ ឧប្បន្នំ, តេសំយេវ ហោតីតិ សិទ្ធំ, តស្មា ឥធ តំ អវត្វា ឯកោបិ តយោ គណបូរកេ លភិត្វា កថិនំ អត្ថរិតុំ លភតីតិ ឥមំ លីនត្ថំ បកាសេតុំ ‘‘យាវ កថិនស្ស ឧព្ភារាយា’’តិ វុត្តំ។ ឥតរថា អយមត្ថោ ន ញាយតិ។ ‘‘ជានិតព្ពោ ច វិនយធរេហីតិ តថា វុត្តោតិ អបរេ’’តិ វុត្តំ។ អត្ថតំ ហោតិ, បញ្ច មាសេ សព្ពំ តស្សេវ ភិក្ខុនោ ហោតីតិ សម្ពន្ធោ។ អច្ចន្តសំយោគវសេន ឧបយោគវចនំ។ ‘‘ឥធ វស្សំវុត្ថសង្ឃស្សា’’តិ និយមិតត្តា ‘‘វស្សាវាសិកំ ទេមា’’តិ ឯត្ថ ច ‘‘ឥធា’’តិ អធិការត្តា តស្មិំ វុត្តេ លភតិ។ ‘‘បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នត្តាតិ ចីវរកាលស្សាសន្នត្តា ច អនត្ថតកថិនានម្បិ វុត្ថវស្សានញ្ច អនុញ្ញាតដ្ឋានត្តា ឯវ វុត្ត’’ន្តិ អញ្ញតរស្មិំ គណ្ឋិបទេ លិខិតំ។ កេចិ បន ‘‘យំ បន ឥទំ ‘ឥធ វស្សំវុត្ថសង្ឃស្សា’តិអាទិំ កត្វា យាវ ‘អនាគតវស្សេ’តិ បទំ, តាវ បុច្ឆិត្វា ‘កស្មា? បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នត្តា’តិ ឥទំ បរតោ ‘តត្រ សម្មុខីភូតានំ សព្ពេសំ បាបុណាតី’តិ ឥមស្ស បរិយោសានេ ‘កស្មា? បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នត្តា’តិ លិខិតព្ពំ។ កស្មាតិ ចេ? បរតោ ‘ចីវរមាសតោ បដ្ឋាយ យាវ ហេមន្តស្សា’តិ វុត្តេន និព្ពិសេសត្តា, តស្មា ឯវ ឯកច្ចេសុ បណ្ឌិតន្តិ វទន្តី’’តិ វទន្តិ។ ឥធ បន ឥធ-សទ្ទេន វិសេសិតំ, តត្ថ នត្ថិ, តស្មា អញ្ញមញ្ញវិរោធោ នត្ថីតិ គហេតព្ពំ។ ‘‘មយ្ហិមានិ ចីវរានិ បាបុណន្តី’’តិ វចនមេវាធិដ្ឋានំ, ឥទមេត្ថ ឧក្កដ្ឋវសេន វុត្តំ។ ‘‘មយ្ហិមានិ ចីវរានី’តិ វុត្តេបិ អធិដ្ឋិតមេវ ហោតី’’តិ វុត្តំ។ ‘‘មយ្ហិមានី’តិ វុត្តេ តស្ស ចីវរានិ នាម នត្ថិ, តស្មា ‘ចីវរានិ បាបុណន្តី’តិ វត្តព្ពមេវា’’តិ វទន្តិ។ ទុគ្គហិតានីតិ សង្ឃិកានេវ ហោន្តិ។ ‘‘គហិតមេវ នាមា’តិ ឥមស្ស ឥទំ បត្តន្តិ កិញ្ចាបិ ន វិទិតំ, តេ បន ភាគា តេសំ អត្ថតោ បត្តាយេវាតិ អធិប្បាយោ’’តិ លិខិតំ។ ‘‘ឯកស្មិំ អបតិតេ បុន អាគតា លភន្តី’’តិ វុត្តំ។
363. No ce atthataṃ hoti ‘‘ekaṃ cīvaramāsa’’nti na vattabbaṃ. Kasmā? ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, tasseva tāni cīvarāni yāva cīvaramāsā’’ti vacanassa abhāvato, tasmā anatthatakathinassa ananuññātanti ce? Na, heṭṭhā anuññātattā, tato līnatthadīpanatthamidha tathā vuttattā ca. Heṭṭhā hi ‘‘akālacīvaraṃ nāma anatthate kathine ekādasamāse uppannaṃ, atthate kathine sattamāse uppannaṃ, kālepi ādissa dinnaṃ, etaṃ akālacīvaraṃ nāmā’’ti (pārā. 500) vacanato anatthatakathinānaṃ ekacīvaramāse uppannaṃ, tesaṃyeva hotīti siddhaṃ, tasmā idha taṃ avatvā ekopi tayo gaṇapūrake labhitvā kathinaṃ attharituṃ labhatīti imaṃ līnatthaṃ pakāsetuṃ ‘‘yāva kathinassa ubbhārāyā’’ti vuttaṃ. Itarathā ayamattho na ñāyati. ‘‘Jānitabboca vinayadharehīti tathā vuttoti apare’’ti vuttaṃ. Atthataṃ hoti, pañca māse sabbaṃ tasseva bhikkhuno hotīti sambandho. Accantasaṃyogavasena upayogavacanaṃ. ‘‘Idha vassaṃvutthasaṅghassā’’ti niyamitattā ‘‘vassāvāsikaṃ demā’’ti ettha ca ‘‘idhā’’ti adhikārattā tasmiṃ vutte labhati. ‘‘Piṭṭhisamaye uppannattāti cīvarakālassāsannattā ca anatthatakathinānampi vutthavassānañca anuññātaṭṭhānattā eva vutta’’nti aññatarasmiṃ gaṇṭhipade likhitaṃ. Keci pana ‘‘yaṃ pana idaṃ ‘idha vassaṃvutthasaṅghassā’tiādiṃ katvā yāva ‘anāgatavasse’ti padaṃ, tāva pucchitvā ‘kasmā? Piṭṭhisamaye uppannattā’ti idaṃ parato ‘tatra sammukhībhūtānaṃ sabbesaṃ pāpuṇātī’ti imassa pariyosāne ‘kasmā? Piṭṭhisamaye uppannattā’ti likhitabbaṃ. Kasmāti ce? Parato ‘cīvaramāsato paṭṭhāya yāva hemantassā’ti vuttena nibbisesattā, tasmā eva ekaccesu paṇḍitanti vadantī’’ti vadanti. Idha pana idha-saddena visesitaṃ, tattha natthi, tasmā aññamaññavirodho natthīti gahetabbaṃ. ‘‘Mayhimāni cīvarāni pāpuṇantī’’ti vacanamevādhiṭṭhānaṃ, idamettha ukkaṭṭhavasena vuttaṃ. ‘‘Mayhimāni cīvarānī’ti vuttepi adhiṭṭhitameva hotī’’ti vuttaṃ. ‘‘Mayhimānī’ti vutte tassa cīvarāni nāma natthi, tasmā ‘cīvarāni pāpuṇantī’ti vattabbamevā’’ti vadanti. Duggahitānīti saṅghikāneva honti. ‘‘Gahitameva nāmā’ti imassa idaṃ pattanti kiñcāpi na viditaṃ, te pana bhāgā tesaṃ atthato pattāyevāti adhippāyo’’ti likhitaṃ. ‘‘Ekasmiṃ apatite puna āgatā labhantī’’ti vuttaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ២២២. សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថា • 222. Saṅghikacīvaruppādakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថា • Saṅghikacīvaruppādakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថាវណ្ណនា • Saṅghikacīvaruppādakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថាវណ្ណនា • Saṅghikacīvaruppādakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២២២. សង្ឃិកចីវរុប្បាទកថា • 222. Saṅghikacīvaruppādakathā
