| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / จูฬนิเทฺทส-อฎฺฐกถา • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā |
๑๗. ปารายนตฺถุติคาถานิเทฺทสวณฺณนา
17. Pārāyanatthutigāthāniddesavaṇṇanā
๙๓. อิโต ปรํ สงฺคีติการา เทสนํ โถเมนฺตา ‘‘อิทมโวจ ภควา’’ติอาทิมาหํสุฯ ตตฺถ อิทมโวจาติ อิทํ ปารายนํ อโวจฯ ปริจารกโสฬสานนฺติ พาวริสฺส ปริจารเกน ปิงฺคิเยน สห โสฬสานํ, พุทฺธสฺส วา ภควโต ปริจารกานํ โสฬสานนฺติ ปริจารกโสฬสานํฯ เต เอว จ พฺราหฺมณา ตตฺถ โสฬสสุ ทิสาสุ ปุรโต จ ปจฺฉโต จ วามปสฺสโต จ ทกฺขิณปสฺสโต จ ฉ ฉ โยชนา นิสินฺนา อุชุเกน ทฺวาทสโยชนิกา อโหสิฯ อชฺฌิโฎฺฐติ ยาจิโตฯ
93. Ito paraṃ saṅgītikārā desanaṃ thomentā ‘‘idamavoca bhagavā’’tiādimāhaṃsu. Tattha idamavocāti idaṃ pārāyanaṃ avoca. Paricārakasoḷasānanti bāvarissa paricārakena piṅgiyena saha soḷasānaṃ, buddhassa vā bhagavato paricārakānaṃ soḷasānanti paricārakasoḷasānaṃ. Te eva ca brāhmaṇā tattha soḷasasu disāsu purato ca pacchato ca vāmapassato ca dakkhiṇapassato ca cha cha yojanā nisinnā ujukena dvādasayojanikā ahosi. Ajjhiṭṭhoti yācito.
๙๔-๙๗. อตฺถมญฺญายาติ ปาฬิอตฺถมญฺญายฯ ธมฺมมญฺญายาติ ปาฬิมญฺญายฯ ปารายนนฺติ เอวํ อิมสฺส ธมฺมปริยายสฺส อธิวจนํ อาโรเปตฺวา เตสํ พฺราหฺมณานํ นามานิ กิตฺตยโนฺต ‘‘อชิโต…เป.… พุทฺธเสฎฺฐมุปาคมุ’’นฺติ อาหํสุฯ ตตฺถ สมฺปนฺนจรณนฺติ นิพฺพานปทฎฺฐานภูเตน ปาติโมกฺขสีลาทินา สมฺปนฺนํฯ อิสินฺติ มเหสิํฯ
94-97.Atthamaññāyāti pāḷiatthamaññāya. Dhammamaññāyāti pāḷimaññāya. Pārāyananti evaṃ imassa dhammapariyāyassa adhivacanaṃ āropetvā tesaṃ brāhmaṇānaṃ nāmāni kittayanto ‘‘ajito…pe… buddhaseṭṭhamupāgamu’’nti āhaṃsu. Tattha sampannacaraṇanti nibbānapadaṭṭhānabhūtena pātimokkhasīlādinā sampannaṃ. Isinti mahesiṃ.
นิเทฺทเส อุปาคมิํสูติ สมีปํ คมิํสุฯ อุปสงฺกมิํสูติ อวิทูรฎฺฐานํ คมิํสุฯ ปยิรุปาสิํสูติ สมีเป นิสีทิํสุฯ ปริปุจฺฉิํสูติ ปริปุจฺฉํ อาหริํสุฯ ปริคณฺหิํสูติ ตุลยิํสุฯ ‘‘โจทยิํสู’’ติ เกจิฯ
Niddese upāgamiṃsūti samīpaṃ gamiṃsu. Upasaṅkamiṃsūti avidūraṭṭhānaṃ gamiṃsu. Payirupāsiṃsūti samīpe nisīdiṃsu. Paripucchiṃsūti paripucchaṃ āhariṃsu. Parigaṇhiṃsūti tulayiṃsu. ‘‘Codayiṃsū’’ti keci.
สีลาจารนิพฺพตฺตีติ อุตฺตมสีลาจารนิพฺพตฺติ, มเคฺคน นิปฺผนฺนสีลนฺติ อโตฺถฯ
Sīlācāranibbattīti uttamasīlācāranibbatti, maggena nipphannasīlanti attho.
คมฺภีเรติ อุตฺตานภาวปฎิเกฺขปวจนํฯ ทุทฺทเสติ คมฺภีรตฺตา ทุทฺทเส, ทุเกฺขน ทฎฺฐเพฺพ, น สกฺกา สุเขน ทฎฺฐุํฯ ทุทฺทสตฺตาว ทุรนุโพเธ, ทุเกฺขน อวพุชฺฌิตเพฺพ, น สกฺกา สุเขน อวพุชฺฌิตุํฯ สเนฺตติ นิพฺพุเตฯ ปณีเตติ อตปฺปเกฯ อิทํ ทฺวยํ โลกุตฺตรเมว สนฺธาย วุตฺตํฯ อตกฺกาวจเรติ ตเกฺกน น อวจริตเพฺพ น โอคาหิตเพฺพ ญาเณเนว อวจริตเพฺพฯ นิปุเณติ สเณฺหฯ ปณฺฑิตเวทนีเยติ สมฺมา ปฎิปเนฺนหิ ปณฺฑิเตหิ เวทิตเพฺพฯ
Gambhīreti uttānabhāvapaṭikkhepavacanaṃ. Duddaseti gambhīrattā duddase, dukkhena daṭṭhabbe, na sakkā sukhena daṭṭhuṃ. Duddasattāva duranubodhe, dukkhena avabujjhitabbe, na sakkā sukhena avabujjhituṃ. Santeti nibbute. Paṇīteti atappake. Idaṃ dvayaṃ lokuttarameva sandhāya vuttaṃ. Atakkāvacareti takkena na avacaritabbe na ogāhitabbe ñāṇeneva avacaritabbe. Nipuṇeti saṇhe. Paṇḍitavedanīyeti sammā paṭipannehi paṇḍitehi veditabbe.
๙๘. โตเสสีติ ตุฎฺฐิํ อาปาเทสิฯ วิโตเสสีติ วิวิธา เตสํ โสมนสฺสํ อุปฺปาเทสิฯ ปสาเทสีติ เตสํ จิตฺตปฺปสาทํ อกาสิ ฯ อาราเธสีติ อาราธยิ สิทฺธิํ ปาเปสิฯ อตฺตมเน อกาสีติ โสมนสฺสวเสน สกมเน อกาสิฯ
98.Tosesīti tuṭṭhiṃ āpādesi. Vitosesīti vividhā tesaṃ somanassaṃ uppādesi. Pasādesīti tesaṃ cittappasādaṃ akāsi . Ārādhesīti ārādhayi siddhiṃ pāpesi. Attamane akāsīti somanassavasena sakamane akāsi.
๙๙. ตโต ปรํ พฺรหฺมจริยมจริํสูติ มคฺคพฺรหฺมจริยํ อจริํสุฯ
99. Tato paraṃ brahmacariyamacariṃsūti maggabrahmacariyaṃ acariṃsu.
๑๐๑. ตสฺมา ปารายนนฺติ ตสฺส ปารภูตสฺส นิพฺพานสฺส อายตนนฺติ วุตฺตํ โหติฯ
101.Tasmā pārāyananti tassa pārabhūtassa nibbānassa āyatananti vuttaṃ hoti.
สทฺธมฺมปฺปโชฺชติกาย จูฬนิเทฺทส-อฎฺฐกถาย
Saddhammappajjotikāya cūḷaniddesa-aṭṭhakathāya
ปารายนตฺถุติคาถานิเทฺทสวณฺณนา นิฎฺฐิตาฯ
Pārāyanatthutigāthāniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ติปิฎก (มูล) • Tipiṭaka (Mūla) / สุตฺตปิฎก • Suttapiṭaka / ขุทฺทกนิกาย • Khuddakanikāya / จูฬนิเทฺทสปาฬิ • Cūḷaniddesapāḷi
๑๗. ปารายนตฺถุติคาถา • 17. Pārāyanatthutigāthā
๑๗. ปารายนตฺถุติคาถานิเทฺทโส • 17. Pārāyanatthutigāthāniddeso
