| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / จูฬนิเทฺทสปาฬิ • Cūḷaniddesapāḷi |
๑๗. ปารายนตฺถุติคาถา
17. Pārāyanatthutigāthā
อิทมโวจ ภควา มคเธสุ วิหรโนฺต ปาสาณเก เจติเย, ปริจารกโสฬสานํ 1 พฺราหฺมณานํ อชฺฌิโฎฺฐ ปุโฎฺฐ ปุโฎฺฐ ปญฺหํ 2 พฺยากาสิฯ เอกเมกสฺส เจปิ ปญฺหสฺส อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมํ ปฎิปเชฺชยฺย, คเจฺฉเยฺยว ชรามรณสฺส ปารํฯ ‘‘ปารงฺคมนียา อิเม ธมฺมา’’ติ – ตสฺมา อิมสฺส ธมฺมปริยายสฺส ปารายนเนฺตว 3 อธิวจนํฯ
Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṃ 4 brāhmaṇānaṃ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṃ 5 byākāsi. Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṃ. ‘‘Pāraṅgamanīyā ime dhammā’’ti – tasmā imassa dhammapariyāyassa pārāyananteva 6 adhivacanaṃ.
๑๔๙.
149.
อชิโต ติสฺสเมเตฺตโยฺย, ปุณฺณโก อถ เมตฺตคู;
Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū;
โธตโก อุปสีโว จ, นโนฺท จ อถ เหมโกฯ
Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako.
๑๕๐.
150.
โตเทยฺยกปฺปา ทุภโย, ชตุกณฺณี จ ปณฺฑิโต;
Todeyyakappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito;
ภทฺราวุโธ อุทโย จ, โปสาโล จาปิ พฺราหฺมโณ;
Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;
โมฆราชา จ เมธาวี, ปิงฺคิโย จ มหาอิสิฯ
Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.
๑๕๑.
151.
เอเต พุทฺธํ อุปาคจฺฉุํ, สมฺปนฺนจรณํ อิสิํ;
Ete buddhaṃ upāgacchuṃ, sampannacaraṇaṃ isiṃ;
ปุจฺฉนฺตา นิปุเณ ปเญฺห, พุทฺธเสฎฺฐํ อุปาคมุํฯ
Pucchantā nipuṇe pañhe, buddhaseṭṭhaṃ upāgamuṃ.
๑๕๒.
152.
เตสํ พุโทฺธ ปพฺยากาสิ, ปเญฺห ปุโฎฺฐ ยถาตถํ;
Tesaṃ buddho pabyākāsi, pañhe puṭṭho yathātathaṃ;
ปญฺหานํ เวยฺยากรเณน, โตเสสิ พฺราหฺมเณ มุนิฯ
Pañhānaṃ veyyākaraṇena, tosesi brāhmaṇe muni.
๑๕๓.
153.
เต โตสิตา จกฺขุมตา, พุเทฺธนาทิจฺจพนฺธุนา;
Te tositā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;
พฺรหฺมจริยมจริํสุ, วรปญฺญสฺส สนฺติเกฯ
Brahmacariyamacariṃsu, varapaññassa santike.
๑๕๔.
154.
เอกเมกสฺส ปญฺหสฺส, ยถา พุเทฺธน เทสิตํ;
Ekamekassa pañhassa, yathā buddhena desitaṃ;
ตถา โย ปฎิปเชฺชยฺย, คเจฺฉ ปารํ อปารโตฯ
Tathā yo paṭipajjeyya, gacche pāraṃ apārato.
๑๕๕.
155.
อปารา ปารํ คเจฺฉยฺย, ภาเวโนฺต มคฺคมุตฺตมํ;
Apārā pāraṃ gaccheyya, bhāvento maggamuttamaṃ;
มโคฺค โส ปารํ คมนาย, ตสฺมา ปารายนํ อิติฯ
Maggo so pāraṃ gamanāya, tasmā pārāyanaṃ iti.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / จูฬนิเทฺทส-อฎฺฐกถา • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā / ๑๗. ปารายนตฺถุติคาถานิเทฺทสวณฺณนา • 17. Pārāyanatthutigāthāniddesavaṇṇanā
