| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / នេត្តិប្បករណបាឡិ • Nettippakaraṇapāḷi |
១២. ឱតរណហារវិភង្គោ
12. Otaraṇahāravibhaṅgo
៤២. តត្ថ កតមោ ឱតរណោ ហារោ? ‘‘យោ ច បដិច្ចុប្បាទោ’’តិ។
42. Tattha katamo otaraṇo hāro? ‘‘Yo ca paṭiccuppādo’’ti.
‘‘ឧទ្ធំ អធោ សព្ពធិ វិប្បមុត្តោ, អយំ អហស្មីតិ 1 អនានុបស្សី;
‘‘Uddhaṃ adho sabbadhi vippamutto, ayaṃ ahasmīti 2 anānupassī;
ឯវំ វិមុត្តោ ឧទតារិ ឱឃំ, អតិណ្ណបុព្ពំ អបុនព្ភវាយា’’តិ។
Evaṃ vimutto udatāri oghaṃ, atiṇṇapubbaṃ apunabbhavāyā’’ti.
‘‘ឧទ្ធ’’ន្តិ រូបធាតុ ច អរូបធាតុ ច។ ‘‘អធោ’’តិ កាមធាតុ។ ‘‘សព្ពធិ វិប្បមុត្តោ’’តិ តេធាតុកេ អយំ អសេក្ខាវិមុត្តិ។ តានិយេវ អសេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ, អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា។
‘‘Uddha’’nti rūpadhātu ca arūpadhātu ca. ‘‘Adho’’ti kāmadhātu. ‘‘Sabbadhi vippamutto’’ti tedhātuke ayaṃ asekkhāvimutti. Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni, ayaṃ indriyehi otaraṇā.
តានិយេវ អសេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ វិជ្ជា, វិជ្ជុប្បាទា អវិជ្ជានិរោធោ, អវិជ្ជានិរោធា សង្ខារនិរោធោ, សង្ខារនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោ, វិញ្ញាណនិរោធា នាមរូបនិរោធោ, នាមរូបនិរោធា សឡាយតននិរោធោ, សឡាយតននិរោធា ផស្សនិរោធោ, ផស្សនិរោធា វេទនានិរោធោ, វេទនានិរោធា តណ្ហានិរោធោ, តណ្ហានិរោធា ឧបាទាននិរោធោ, ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ, ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ, ជាតិនិរោធា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា និរុជ្ឈន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ។ អយំ បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា។
Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṃ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
តានិយេវ អសេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ តីហិ ខន្ធេហិ សង្គហិតានិ – សីលក្ខន្ធេន សមាធិក្ខន្ធេន បញ្ញាក្ខន្ធេន, អយំ ខន្ធេហិ ឱតរណា។
Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni tīhi khandhehi saṅgahitāni – sīlakkhandhena samādhikkhandhena paññākkhandhena, ayaṃ khandhehi otaraṇā.
តានិយេវ អសេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ សង្ខារបរិយាបន្នានិ យេ សង្ខារា អនាសវា, នោ ច ភវង្គា, តេ សង្ខារា ធម្មធាតុសង្គហិតា។ អយំ ធាតូហិ ឱតរណា។
Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni saṅkhārapariyāpannāni ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā. Ayaṃ dhātūhi otaraṇā.
សា ធម្មធាតុ ធម្មាយតនបរិយាបន្នា, យំ អាយតនំ អនាសវំ, នោ ច ភវង្គំ។ អយំ អាយតនេហិ ឱតរណា។
Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṃ āyatanaṃ anāsavaṃ, no ca bhavaṅgaṃ. Ayaṃ āyatanehi otaraṇā.
‘‘អយំ អហស្មីតិ អនានុបស្សី’’តិ អយំ សក្កាយទិដ្ឋិយា សមុគ្ឃាតោ, សា សេក្ខាវិមុត្តិ, តានិយេវ សេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ។ អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា។
‘‘Ayaṃ ahasmīti anānupassī’’ti ayaṃ sakkāyadiṭṭhiyā samugghāto, sā sekkhāvimutti, tāniyeva sekkhāni pañcindriyāni. Ayaṃ indriyehi otaraṇā.
តានិយេវ សេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ វិជ្ជា, វិជ្ជុប្បាទា អវិជ្ជានិរោធោ, អវិជ្ជានិរោធា សង្ខារនិរោធោ, ឯវំ សព្ពោ បដិច្ចសមុប្បាទោ។ អយំ បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា។
Tāniyeva sekkhāni pañcindriyāni vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, evaṃ sabbo paṭiccasamuppādo. Ayaṃ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
សាយេវ វិជ្ជា បញ្ញាក្ខន្ធោ។ អយំ ខន្ធេហិ ឱតរណា។
Sāyeva vijjā paññākkhandho. Ayaṃ khandhehi otaraṇā.
សាយេវ វិជ្ជា សង្ខារបរិយាបន្នា, យេ សង្ខារា អនាសវា, នោ ច ភវង្គា, តេ សង្ខារា ធម្មធាតុសង្គហិតា, អយំ ធាតូហិ ឱតរណា។
Sāyeva vijjā saṅkhārapariyāpannā, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā, ayaṃ dhātūhi otaraṇā.
សា ធម្មធាតុ ធម្មាយតនបរិយាបន្នា, យំ អាយតនំ អនាសវំ, នោ ច ភវង្គំ, អយំ អាយតនេហិ ឱតរណា។
Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṃ āyatanaṃ anāsavaṃ, no ca bhavaṅgaṃ, ayaṃ āyatanehi otaraṇā.
សេក្ខាយ ច វិមុត្តិយា អសេក្ខាយ ច វិមុត្តិយា វិមុត្តោ ឧទតារិ ឱឃំ អតិណ្ណបុព្ពំ អបុនព្ភវាយ។ តេនាហ ភគវា ‘‘ឧទ្ធំ អធោ’’តិ។
Sekkhāya ca vimuttiyā asekkhāya ca vimuttiyā vimutto udatāri oghaṃ atiṇṇapubbaṃ apunabbhavāya. Tenāha bhagavā ‘‘uddhaṃ adho’’ti.
៤៣. ‘‘និស្សិតស្ស 3 ចលិតំ, អនិស្សិតស្ស ចលិតំ នត្ថិ, ចលិតេ អសតិ បស្សទ្ធិ, បស្សទ្ធិយា សតិ នតិ ន ហោតិ, នតិយា អសតិ អាគតិគតិ ន ហោតិ, អាគតិគតិយា អសតិ ចុតូបបាតោ ន ហោតិ, ចុតូបបាតេ អសតិ នេវិធ ន ហុរំ ន ឧភយមន្តរេន ឯសេវន្តោ ទុក្ខស្សា’’តិ។
43. ‘‘Nissitassa 4 calitaṃ, anissitassa calitaṃ natthi, calite asati passaddhi, passaddhiyā sati nati na hoti, natiyā asati āgatigati na hoti, āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti, cutūpapāte asati nevidha na huraṃ na ubhayamantarena esevanto dukkhassā’’ti.
‘‘និស្សិតស្ស ចលិត’’ន្តិ និស្សយោ នាម ទុវិធោ តណ្ហានិស្សយោ ច ទិដ្ឋិនិស្សយោ ច។ តត្ថ យា រត្តស្ស ចេតនា, អយំ តណ្ហានិស្សយោ; យា មូឡ្ហស្ស ចេតនា, អយំ ទិដ្ឋិនិស្សយោ។ ចេតនា បន សង្ខារា, សង្ខារបច្ចយា វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូបំ, ឯវំ សព្ពោ បដិច្ចសមុប្បាទោ។ អយំ បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា។
‘‘Nissitassa calita’’nti nissayo nāma duvidho taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca. Tattha yā rattassa cetanā, ayaṃ taṇhānissayo; yā mūḷhassa cetanā, ayaṃ diṭṭhinissayo. Cetanā pana saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, evaṃ sabbo paṭiccasamuppādo. Ayaṃ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
តត្ថ យា រត្តស្ស វេទនា, អយំ សុខា វេទនា។ យា សម្មូឡ្ហស្ស វេទនា, អយំ អទុក្ខមសុខា វេទនា, ឥមា ទ្វេ វេទនា វេទនាក្ខន្ធោ។ អយំ ខន្ធេហិ ឱតរណា។
Tattha yā rattassa vedanā, ayaṃ sukhā vedanā. Yā sammūḷhassa vedanā, ayaṃ adukkhamasukhā vedanā, imā dve vedanā vedanākkhandho. Ayaṃ khandhehi otaraṇā.
តត្ថ សុខា វេទនា ទ្វេ ឥន្ទ្រិយានិ សុខិន្ទ្រិយំ សោមនស្សិន្ទ្រិយញ្ច, អទុក្ខមសុខា វេទនា ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ។ អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា។
Tattha sukhā vedanā dve indriyāni sukhindriyaṃ somanassindriyañca, adukkhamasukhā vedanā upekkhindriyaṃ. Ayaṃ indriyehi otaraṇā.
តានិយេវ ឥន្ទ្រិយានិ សង្ខារបរិយាបន្នានិ, យេ សង្ខារា សាសវា ភវង្គា, តេ សង្ខារា ធម្មធាតុសង្គហិតា។ អយំ ធាតូហិ ឱតរណា។
Tāniyeva indriyāni saṅkhārapariyāpannāni, ye saṅkhārā sāsavā bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā. Ayaṃ dhātūhi otaraṇā.
សា ធម្មធាតុ ធម្មាយតនបរិយាបន្នា, យំ អាយតនំ សាសវំ ភវង្គំ, អយំ អាយតនេហិ ឱតរណា។
Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṃ āyatanaṃ sāsavaṃ bhavaṅgaṃ, ayaṃ āyatanehi otaraṇā.
‘‘អនិស្សិតស្ស ចលិតំ នត្ថី’’តិ សមថវសេន វា តណ្ហាយ អនិស្សិតោ វិបស្សនាវសេ វា ទិដ្ឋិយា អនិស្សិតោ។ យា វិបស្សនា អយំ វិជ្ជា, វិជ្ជុប្បាទា អវិជ្ជានិរោធោ, អវិជ្ជានិរោធា សង្ខារនិរោធោ, សង្ខារនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោ, ឯវំ សព្ពោ បដិច្ចសមុប្បាទោ។ អយំ បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា។
‘‘Anissitassa calitaṃ natthī’’ti samathavasena vā taṇhāya anissito vipassanāvase vā diṭṭhiyā anissito. Yā vipassanā ayaṃ vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, evaṃ sabbo paṭiccasamuppādo. Ayaṃ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
សាយេវ វិបស្សនា បញ្ញាក្ខន្ធោ។ អយំ ខន្ធេហិ ឱតរណា។
Sāyeva vipassanā paññākkhandho. Ayaṃ khandhehi otaraṇā.
សាយេវ វិបស្សនា ទ្វេ ឥន្ទ្រិយានិ – វីរិយិន្ទ្រិយញ្ច បញ្ញិន្ទ្រិយញ្ច។ អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា។
Sāyeva vipassanā dve indriyāni – vīriyindriyañca paññindriyañca. Ayaṃ indriyehi otaraṇā.
សាយេវ វិបស្សនា សង្ខារបរិយាបន្នា, យេ សង្ខារា អនាសវា, នោ ច ភវង្គា, តេ សង្ខារា ធម្មធាតុសង្គហិតា។ អយំ ធាតូហិ ឱតរណា។
Sāyeva vipassanā saṅkhārapariyāpannā, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā. Ayaṃ dhātūhi otaraṇā.
សា ធម្មធាតុ ធម្មាយតនបរិយាបន្នា, យំ អាយតនំ អនាសវំ, នោ ច ភវង្គំ។ អយំ អាយតនេហិ ឱតរណា។
Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṃ āyatanaṃ anāsavaṃ, no ca bhavaṅgaṃ. Ayaṃ āyatanehi otaraṇā.
‘‘បស្សទ្ធិយា សតី’’តិ ទុវិធា បស្សទ្ធិ កាយិកា ច ចេតសិកា ច។ យំ កាយិកំ សុខំ, អយំ កាយបស្សទ្ធិ។ យំ ចេតសិកំ សុខំ, អយំ ចេតសិកា បស្សទ្ធិ។ បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទិយតិ 5, សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ, សមាហិតោ យថាភូតំ បជានាតិ, យថាភូតំ បជានន្តោ និព្ពិន្ទតិ, និព្ពិន្ទន្តោ វិរជ្ជតិ, វិរាគា វិមុច្ចតិ, វិមុត្តស្មិំ ‘‘វិមុត្ត’’មិតិ 6 ញាណំ ហោតិ, ‘‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’’តិ បជានាតិ។ សោ ន នមតិ រូបេសុ, ន សទ្ទេសុ, ន គន្ធេសុ, ន រសេសុ, ន ផោដ្ឋព្ពេសុ, ន ធម្មេសុ ខយា រាគស្ស ខយា ទោសស្ស ខយា មោហស្ស យេន រូបេន តថាគតំ តិដ្ឋន្តំ ចរន្តំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ, តស្ស រូបស្ស ខយា វិរាគា និរោធា ចាគា បដិនិស្សគ្គា រូបសង្ខយេ វិមុត្តោ, តថាគតោ អត្ថីតិបិ ន ឧបេតិ, នត្ថីតិបិ ន ឧបេតិ, អត្ថិ នត្ថីតិបិ ន ឧបេតិ, នេវត្ថិ នោ នត្ថីតិបិ ន ឧបេតិ។ អថ ខោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ អសង្ខេយ្យោ និព្ពុតោតិយេវ សង្ខំ គច្ឆតិ ខយា រាគស្ស, ខយា ទោសស្ស, ខយា មោហស្ស។
‘‘Passaddhiyā satī’’ti duvidhā passaddhi kāyikā ca cetasikā ca. Yaṃ kāyikaṃ sukhaṃ, ayaṃ kāyapassaddhi. Yaṃ cetasikaṃ sukhaṃ, ayaṃ cetasikā passaddhi. Passaddhakāyo sukhaṃ vediyati 7, sukhino cittaṃ samādhiyati, samāhito yathābhūtaṃ pajānāti, yathābhūtaṃ pajānanto nibbindati, nibbindanto virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ ‘‘vimutta’’miti 8 ñāṇaṃ hoti, ‘‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti pajānāti. So na namati rūpesu, na saddesu, na gandhesu, na rasesu, na phoṭṭhabbesu, na dhammesu khayā rāgassa khayā dosassa khayā mohassa yena rūpena tathāgataṃ tiṭṭhantaṃ carantaṃ paññāpayamāno paññāpeyya, tassa rūpassa khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā rūpasaṅkhaye vimutto, tathāgato atthītipi na upeti, natthītipi na upeti, atthi natthītipi na upeti, nevatthi no natthītipi na upeti. Atha kho gambhīro appameyyo asaṅkheyyo nibbutotiyeva saṅkhaṃ gacchati khayā rāgassa, khayā dosassa, khayā mohassa.
យាយ វេទនាយ…បេ.… យាយ សញ្ញាយ។ យេហិ សង្ខារេហិ។ យេន វិញ្ញាណេន តថាគតំ តិដ្ឋន្តំ ចរន្តំ បញ្ញាបយមានោ បញ្ញាបេយ្យ, តស្ស វិញ្ញាណស្ស ខយា វិរាគា និរោធា ចាគា បដិនិស្សគ្គា វិញ្ញាណសង្ខយេ វិមុត្តោ, តថាគតោ អត្ថីតិបិ ន ឧបេតិ, នត្ថីតិបិ ន ឧបេតិ, អត្ថិ នត្ថីតិបិ ន ឧបេតិ, នេវត្ថិ នោ នត្ថីតិបិ ន ឧបេតិ។ អថ ខោ គម្ភីរោ អប្បមេយ្យោ អសង្ខេយ្យោ និព្ពុតោតិយេវ សង្ខំ គច្ឆតិ ខយា រាគស្ស, ខយា ទោសស្ស, ខយា មោហស្ស។ ‘‘អាគតី’’តិ ឥធាគតិ។ ‘‘គតី’’តិ បេច្ចភវោ។ អាគតិគតីបិ ន ភវន្តិ, ‘‘នេវិធា’’តិ ឆសុ អជ្ឈត្តិកេសុ អាយតនេសុ។ ‘‘ន ហុរ’’ន្តិ ឆសុ ពាហិរេសុ អាយតនេសុ។ ‘‘ន ឧភយមន្តរេនា’’តិ ផស្សសមុទិតេសុ ធម្មេសុ អត្តានំ ន បស្សតិ។ ‘‘ឯសេវន្តោ ទុក្ខស្សា’’តិ បដិច្ចសមុប្បាទោ។ សោ ទុវិធោ លោកិយោ ច លោកុត្តរោ ច។ តត្ថ លោកិយោ អវិជ្ជាបច្ចយា សង្ខារា, យាវ ជរាមរណា។ លោកុត្តរោ សីលវតោ អវិប្បដិសារោ ជាយតិ, យាវ នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាតិ។ តេនាហ ភគវា ‘‘និស្សិតស្ស ចលិតំ អនិស្សិតស្ស ចលិតំ នត្ថិ…បេ.… ឯសេវន្តោ ទុក្ខស្សា’’តិ។
Yāya vedanāya…pe… yāya saññāya. Yehi saṅkhārehi. Yena viññāṇena tathāgataṃ tiṭṭhantaṃ carantaṃ paññāpayamāno paññāpeyya, tassa viññāṇassa khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā viññāṇasaṅkhaye vimutto, tathāgato atthītipi na upeti, natthītipi na upeti, atthi natthītipi na upeti, nevatthi no natthītipi na upeti. Atha kho gambhīro appameyyo asaṅkheyyo nibbutotiyeva saṅkhaṃ gacchati khayā rāgassa, khayā dosassa, khayā mohassa. ‘‘Āgatī’’ti idhāgati. ‘‘Gatī’’ti peccabhavo. Āgatigatīpi na bhavanti, ‘‘nevidhā’’ti chasu ajjhattikesu āyatanesu. ‘‘Na hura’’nti chasu bāhiresu āyatanesu. ‘‘Na ubhayamantarenā’’ti phassasamuditesu dhammesu attānaṃ na passati. ‘‘Esevanto dukkhassā’’ti paṭiccasamuppādo. So duvidho lokiyo ca lokuttaro ca. Tattha lokiyo avijjāpaccayā saṅkhārā, yāva jarāmaraṇā. Lokuttaro sīlavato avippaṭisāro jāyati, yāva nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Tenāha bhagavā ‘‘nissitassa calitaṃ anissitassa calitaṃ natthi…pe… esevanto dukkhassā’’ti.
៤៤.
44.
‘‘យេ កេចិ សោកា បរិទេវិតា វា, ទុក្ខា 9 ច លោកស្មិមនេករូបា។
‘‘Ye keci sokā paridevitā vā, dukkhā 10 ca lokasmimanekarūpā.
បិយំ បដិច្ចប្បភវន្តិ ឯតេ, បិយេ អសន្តេ ន ភវន្តិ ឯតេ។
Piyaṃ paṭiccappabhavanti ete, piye asante na bhavanti ete.
តស្មា ហិ តេ សុខិនោ វីតសោកា, យេសំ បិយំ នត្ថិ កុហិញ្ចិ លោកេ;
Tasmā hi te sukhino vītasokā, yesaṃ piyaṃ natthi kuhiñci loke;
តស្មា អសោកំ វិរជំ បត្ថយានោ, បិយំ ន កយិរាថ កុហិញ្ចិ លោកេ’’តិ។
Tasmā asokaṃ virajaṃ patthayāno, piyaṃ na kayirātha kuhiñci loke’’ti.
‘‘យេ កេចិ សោកា បរិទេវិតា វា, ទុក្ខា ច លោកស្មិមនេករូបា បិយំ បដិច្ចប្បភវន្តិ ឯតេ’’តិ – អយំ ទុក្ខា វេទនា។ ‘‘បិយេ អសន្តេ ន ភវន្តិ ឯតេ’’តិ – អយំ សុខា វេទនា។ វេទនា វេទនាក្ខន្ធោ។ អយំ ខន្ធេហិ ឱតរណា។
‘‘Ye keci sokā paridevitā vā, dukkhā ca lokasmimanekarūpā piyaṃ paṭiccappabhavanti ete’’ti – ayaṃ dukkhā vedanā. ‘‘Piye asante na bhavanti ete’’ti – ayaṃ sukhā vedanā. Vedanā vedanākkhandho. Ayaṃ khandhehi otaraṇā.
វេទនាបច្ចយា តណ្ហា, តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទានំ, ឧបាទានបច្ចយា ភវោ, ភវបច្ចយា ជាតិ, ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ, ឯវំ សព្ពំ។ អយំ បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា។
Vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ, evaṃ sabbaṃ. Ayaṃ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
តត្ថ សុខា វេទនា ទ្វេ ឥន្ទ្រិយានិ – សុខិន្ទ្រិយំ សោមនស្សិន្ទ្រិយញ្ច។ ទុក្ខា វេទនា ទ្វេ ឥន្ទ្រិយានិ – ទុក្ខិន្ទ្រិយំ ទោមនស្សិន្ទ្រិយញ្ច។ អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា។
Tattha sukhā vedanā dve indriyāni – sukhindriyaṃ somanassindriyañca. Dukkhā vedanā dve indriyāni – dukkhindriyaṃ domanassindriyañca. Ayaṃ indriyehi otaraṇā.
តានិយេវ ឥន្ទ្រិយានិ សង្ខារបរិយាបន្នានិ, យេ សង្ខារា សាសវា ភវង្គា, តេ សង្ខារា ធម្មធាតុសង្គហិតា។ អយំ ធាតូហិ ឱតរណា។
Tāniyeva indriyāni saṅkhārapariyāpannāni, ye saṅkhārā sāsavā bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā. Ayaṃ dhātūhi otaraṇā.
សា ធម្មធាតុ ធម្មាយតនបរិយាបន្នា, យំ អាយតនំ សាសវំ ភវង្គំ។ អយំ អាយតនេហិ ឱតរណា។
Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṃ āyatanaṃ sāsavaṃ bhavaṅgaṃ. Ayaṃ āyatanehi otaraṇā.
តស្មា ហិ តេ សុខិនោ វីតសោកា, យេសំ បិយំ នត្ថិ កុហិញ្ចិ លោកេ;
Tasmā hi te sukhino vītasokā, yesaṃ piyaṃ natthi kuhiñci loke;
តស្មា អសោកំ វិរជំ បត្ថយានោ, បិយំ ន កយិរាថ កុហិញ្ចិ លោកេតិ។
Tasmā asokaṃ virajaṃ patthayāno, piyaṃ na kayirātha kuhiñci loketi.
ឥទំ តណ្ហាបហានំ។ តណ្ហានិរោធា ឧបាទាននិរោធោ, ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ, ឯវំ សព្ពំ។ អយំ បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា។
Idaṃ taṇhāpahānaṃ. Taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, evaṃ sabbaṃ. Ayaṃ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
តំយេវ តណ្ហាបហានំ សមថោ។ សោ សមថោ ទ្វេ ឥន្ទ្រិយានិ សតិន្ទ្រិយំ សមាធិន្ទ្រិយញ្ច។ អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា។
Taṃyeva taṇhāpahānaṃ samatho. So samatho dve indriyāni satindriyaṃ samādhindriyañca. Ayaṃ indriyehi otaraṇā.
សោយេវ សមថោ សមាធិក្ខន្ធោ។ អយំ ខន្ធេហិ ឱតរណា។
Soyeva samatho samādhikkhandho. Ayaṃ khandhehi otaraṇā.
សោយេវ សមថោ សង្ខារបរិយាបន្នោ, យេ សង្ខារា អនាសវា, នោ ច ភវង្គា, តេ សង្ខារា ធម្មធាតុសង្គហិតា។ អយំ ធាតូហិ ឱតរណា។
Soyeva samatho saṅkhārapariyāpanno, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā. Ayaṃ dhātūhi otaraṇā.
សា ធម្មធាតុ ធម្មាយតនបរិយាបន្នា, យំ អាយតនំ អនាសវំ, នោ ច ភវង្គំ។ អយំ អាយតនេហិ ឱតរណា។ តេនាហ ភគវា ‘‘យេ កេចិ សោកា’’តិ។
Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṃ āyatanaṃ anāsavaṃ, no ca bhavaṅgaṃ. Ayaṃ āyatanehi otaraṇā. Tenāha bhagavā ‘‘ye keci sokā’’ti.
កាមំ កាមយមានស្ស, តស្ស ចេ តំ សមិជ្ឈតិ;
Kāmaṃ kāmayamānassa, tassa ce taṃ samijjhati;
អទ្ធា បីតិមនោ ហោតិ, លទ្ធា មច្ចោ យទិច្ឆតិ។
Addhā pītimano hoti, laddhā macco yadicchati.
តស្ស ចេ កាមយានស្ស, ឆន្ទជាតស្ស ជន្តុនោ;
Tassa ce kāmayānassa, chandajātassa jantuno;
តេ កាមា បរិហាយន្តិ, សល្លវិទ្ធោវ រុប្បតិ។
Te kāmā parihāyanti, sallaviddhova ruppati.
សោមំ វិសត្តិកំ លោកេ, សតោ សមតិវត្តតីតិ។
Somaṃ visattikaṃ loke, sato samativattatīti.
តត្ថ យា បីតិមនតា, អយំ អនុនយោ។ យទាហ សល្លវិទ្ធោវ រុប្បតីតិ, ឥទំ បដិឃំ។ អនុនយំ បដិឃញ្ច បន តណ្ហាបក្ខោ, តណ្ហាយ ច បន ទសរូបីនិ អាយតនានិ បទដ្ឋានំ។ អយំ អាយតនេហិ ឱតរណា។
Tattha yā pītimanatā, ayaṃ anunayo. Yadāha sallaviddhova ruppatīti, idaṃ paṭighaṃ. Anunayaṃ paṭighañca pana taṇhāpakkho, taṇhāya ca pana dasarūpīni āyatanāni padaṭṭhānaṃ. Ayaṃ āyatanehi otaraṇā.
តានិយេវ ទស រូបីនិ រូបកាយោ នាមសម្បយុត្តោ, តទុភយំ នាមរូបំ, នាមរូបបច្ចយា សឡាយតនំ, សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោ, ផស្សបច្ចយា វេទនា, វេទនាបច្ចយា តណ្ហា, ឯវំ សព្ពំ។ អយំ បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា។
Tāniyeva dasa rūpīni rūpakāyo nāmasampayutto, tadubhayaṃ nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, evaṃ sabbaṃ. Ayaṃ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
តទេវ នាមរូបំ បញ្ចក្ខន្ធោ; អយំ ខន្ធេហិ ឱតរណា;
Tadeva nāmarūpaṃ pañcakkhandho; Ayaṃ khandhehi otaraṇā;
តទេវ នាមរូបំ អដ្ឋារស ធាតុយោ; អយំ ធាតូហិ ឱតរណា;
Tadeva nāmarūpaṃ aṭṭhārasa dhātuyo; Ayaṃ dhātūhi otaraṇā;
តត្ថ យោ រូបកាយោ ឥមានិ បញ្ច រូបីនិ ឥន្ទ្រិយានិ, យោ នាមកាយោ ឥមានិ បញ្ច អរូបីនិ ឥន្ទ្រិយានិ, ឥមានិ ទស ឥន្ទ្រិយានិ។ អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា។
Tattha yo rūpakāyo imāni pañca rūpīni indriyāni, yo nāmakāyo imāni pañca arūpīni indriyāni, imāni dasa indriyāni. Ayaṃ indriyehi otaraṇā.
តត្ថ យទាហ –
Tattha yadāha –
‘‘យោ កាមេ បរិវជ្ជេតិ, សប្បស្សេវ បទា សិរោ;
‘‘Yo kāme parivajjeti, sappasseva padā siro;
សោមំ វិសត្តិកំ លោកេ, សតោ សមតិវត្តតី’’តិ។
Somaṃ visattikaṃ loke, sato samativattatī’’ti.
អយំ សឧបាទិសេសា និព្ពានធាតុ, អយំ ធាតូហិ ឱតរណា។
Ayaṃ saupādisesā nibbānadhātu, ayaṃ dhātūhi otaraṇā.
សាយេវ សឧបាទិសេសា និព្ពានធាតុ វិជ្ជា, វិជ្ជុប្បាទា អវិជ្ជានិរោធោ, អវិជ្ជានិរោធា សង្ខារនិរោធោ, ឯវំ សព្ពំ។ អយំ បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា។
Sāyeva saupādisesā nibbānadhātu vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, evaṃ sabbaṃ. Ayaṃ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
សាយេវ វិជ្ជា បញ្ញាក្ខន្ធោ។ អយំ ខន្ធេហិ ឱតរណា។
Sāyeva vijjā paññākkhandho. Ayaṃ khandhehi otaraṇā.
សាយេវ វិជ្ជា ទ្វេ ឥន្ទ្រិយានិ – វីរិយិន្ទ្រិយំ បញ្ញិន្ទ្រិយញ្ច។ អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា។
Sāyeva vijjā dve indriyāni – vīriyindriyaṃ paññindriyañca. Ayaṃ indriyehi otaraṇā.
សាយេវ វិជ្ជា សង្ខារបរិយាបន្នា, យេ សង្ខារា អនាសវា, នោ ច ភវង្គា, តេ សង្ខារា ធម្មធាតុសង្គហិតា។ អយំ ធាតូហិ ឱតរណា។
Sāyeva vijjā saṅkhārapariyāpannā, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā. Ayaṃ dhātūhi otaraṇā.
សា ធម្មធាតុ ធម្មាយតនបរិយាបន្នា, យំ អាយតនំ អនាសវំ, នោ ច ភវង្គំ។ អយំ អាយតនេហិ ឱតរណា។ តេនាហ ភគវា ‘‘កាមំ កាមយមានស្សា’’តិ។
Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṃ āyatanaṃ anāsavaṃ, no ca bhavaṅgaṃ. Ayaṃ āyatanehi otaraṇā. Tenāha bhagavā ‘‘kāmaṃ kāmayamānassā’’ti.
ឯត្តាវតា បដិច្ច ឥន្ទ្រិយខន្ធធាតុអាយតនានិ សមោសរណោតរណានិ ភវន្តិ។ ឯវំ បដិច្ច ឥន្ទ្រិយខន្ធធាតុអាយតនានិ ឱតារេតព្ពានិ។ តេនាហ អាយស្មា មហាកច្ចាយនោ ‘‘យោ ច បដិច្ចុប្បាទោ’’តិ។
Ettāvatā paṭicca indriyakhandhadhātuāyatanāni samosaraṇotaraṇāni bhavanti. Evaṃ paṭicca indriyakhandhadhātuāyatanāni otāretabbāni. Tenāha āyasmā mahākaccāyano ‘‘yo ca paṭiccuppādo’’ti.
និយុត្តោ ឱតរណោ ហារោ។
Niyutto otaraṇo hāro.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / នេត្តិប្បករណ-អដ្ឋកថា • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā / ១២. ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា • 12. Otaraṇahāravibhaṅgavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិប្បករណ-ដីកា • Nettippakaraṇa-ṭīkā / ១២. ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា • 12. Otaraṇahāravibhaṅgavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិវិភាវិនី • Nettivibhāvinī / ១២. ឱតរណហារវិភង្គវិភាវនា • 12. Otaraṇahāravibhaṅgavibhāvanā
