| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / នេត្តិវិភាវិនី • Nettivibhāvinī |
១២. ឱតរណហារវិភង្គវិភាវនា
12. Otaraṇahāravibhaṅgavibhāvanā
៤២. យេន យេន សំវណ្ណនាវិសេសភូតេន បញ្ញត្តិហារវិភង្គេន បញ្ញត្តិយោ វិភត្តា, សោ សំវណ្ណនាវិសេសភូតោ វិភង្គោ បរិបុណ្ណោ, ‘‘កតមោ ឱតរណោ ហារវិភង្គោ’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ‘‘តត្ថ កតមោ ឱតរណោ ហារោ’’តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ តត្ថាតិ តេសុ និទ្ទិដ្ឋេសុ សោឡសសុ ទេសនាហារាទីសុ កតមោ សំវណ្ណនាវិសេសោ ឱតរណោ ហារោ ឱតរណហារវិភង្គោ នាមាតិ បុច្ឆតិ។ ‘‘យោ ច បដិច្ចុប្បាទោ’’តិអាទិនិទ្ទេសស្ស ឥទានិ មយា វុច្ចមានោ ‘‘ឧទ្ធំ អធោ សព្ពធិ វិប្បមុត្តោ’’តិអាទិកោ វិត្ថារសំវណ្ណនាវិសេសោ ឱតរណោ ហារោ ឱតរណហារវិភង្គោ នាមាតិ គហេតព្ពោ។
42. Yena yena saṃvaṇṇanāvisesabhūtena paññattihāravibhaṅgena paññattiyo vibhattā, so saṃvaṇṇanāvisesabhūto vibhaṅgo paripuṇṇo, ‘‘katamo otaraṇo hāravibhaṅgo’’ti pucchitabbattā ‘‘tattha katamo otaraṇo hāro’’tiādi vuttaṃ. Tattha tatthāti tesu niddiṭṭhesu soḷasasu desanāhārādīsu katamo saṃvaṇṇanāviseso otaraṇo hāro otaraṇahāravibhaṅgo nāmāti pucchati. ‘‘Yo ca paṭiccuppādo’’tiādiniddesassa idāni mayā vuccamāno ‘‘uddhaṃ adho sabbadhi vippamutto’’tiādiko vitthārasaṃvaṇṇanāviseso otaraṇo hāro otaraṇahāravibhaṅgo nāmāti gahetabbo.
តត្ថ បាឋេ ‘‘កតមេ បដិច្ចសមុប្បាទាទយោ និទ្ធារេត្វា កតមេហិ និទ្ធារិតេហិ ធម្មេហិ ឱតរតី’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ឥមស្មិំ បាឋេ ឥមេ បដិច្ចសមុប្បាទាទយោ និទ្ធារេត្វា ឥមេហិ និទ្ធារិតេហិ ធម្មេហិ ឱតរតីតិ ទស្សេតុំ ‘‘ឧទ្ធំ អធោ សព្ពធិ វិប្បមុត្តោ’’តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ ឧទ្ធន្តិ កាមធាតុតោ ឧទ្ធំ ឧបរិភាគេ បវត្តាយ រូបធាតុអរូបធាតុយា។ អធោតិ រូបធាតុតោ ហេដ្ឋាភាគេ បវត្តាយ កាមធាតុយា។ សព្ពធីតិ សព្ពស្មិំ កាមរូបអរូបធាតុម្ហិ។ វិប្បមុត្តោតិ បដិសន្ធិវសេន អប្បវត្តនតោ វិប្បមុត្តោ អសេក្ខោ។ អយំ សេក្ខោ ទស្សនមគ្គេន សក្កាយទិដ្ឋិយា សមុគ្ឃាតត្តា ‘‘អហំ អស្មី’’តិ អនានុបស្សី វិហរតិ។ ឯវំ សេក្ខាយ វិមុត្តិយា ចេវ អសេក្ខាយ វិមុត្តិយា ច សេក្ខោ ចេវ អសេក្ខោ ច អតិណ្ណបុព្ពំ ឱឃំ អបុនព្ភវាយ វិមុត្តោ ឧទតារីតិ គាថាត្ថោ គហេតព្ពោ។
Tattha pāṭhe ‘‘katame paṭiccasamuppādādayo niddhāretvā katamehi niddhāritehi dhammehi otaratī’’ti pucchitabbattā imasmiṃ pāṭhe ime paṭiccasamuppādādayo niddhāretvā imehi niddhāritehi dhammehi otaratīti dassetuṃ ‘‘uddhaṃ adho sabbadhi vippamutto’’tiādi vuttaṃ. Tattha uddhanti kāmadhātuto uddhaṃ uparibhāge pavattāya rūpadhātuarūpadhātuyā. Adhoti rūpadhātuto heṭṭhābhāge pavattāya kāmadhātuyā. Sabbadhīti sabbasmiṃ kāmarūpaarūpadhātumhi. Vippamuttoti paṭisandhivasena appavattanato vippamutto asekkho. Ayaṃ sekkho dassanamaggena sakkāyadiṭṭhiyā samugghātattā ‘‘ahaṃ asmī’’ti anānupassī viharati. Evaṃ sekkhāya vimuttiyā ceva asekkhāya vimuttiyā ca sekkho ceva asekkho ca atiṇṇapubbaṃ oghaṃ apunabbhavāya vimutto udatārīti gāthāttho gahetabbo.
តស្មិំ គាថាបាឋេ ‘‘កតមេ និទ្ធារេត្វា កតមេហិ ឱតរតី’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ‘‘ឧទ្ធន្តិ រូបធាតូ’’តិអាទិ វុត្តំ។ ឧទ្ធន្តិ មនុស្សលោកតោ ឧទ្ធំ ចាតុមហារាជិកាទយោបិ គហិតាតិ អត្ថសម្ភវតោ តំ និវត្តេតុំ ‘‘រូបធាតុ អរូបធាតូ’’តិ វុត្តំ។ អធោតិ មនុស្សភវតោ អធោ ចត្តារោ អបាយភូមិយោ ច គហិតាតិ អត្ថសម្ភវតោ តំ និវត្តេតុំ ‘‘កាមធាតូ’’តិ វុត្តំ។ សព្ពធីតិ ចតុភូមិកេតិ អត្ថសម្ភវតោ ‘‘តេធាតុកេ’’តិ វុត្តំ។ អយំ អសេក្ខា វិមុត្តីតិ វិមុត្តស្ស អសេក្ខស្ស យា វិរាគតា អត្ថិ, អយម្បិ វិរាគតា អសេក្ខផលវិមុត្តិ។ ‘‘ឧទ្ធំ អធោ សព្ពធិ វិប្បមុត្តោ’’តិ បាឋេ វុត្តប្បការា អយំ អសេក្ខា វិមុត្តិ និទ្ធារិតាតិ អត្ថោ។ និទ្ធារិតាយ អសេក្ខាយ វិមុត្តិយា យានិ សទ្ធាទិបញ្ចិន្ទ្រិយានិ និទ្ធារិតានិ, តានិយេវ អសេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភវន្តិ។ អយំ វុត្តប្បការា ឱតរណា ឥន្ទ្រិយេហិ វិមុត្តិយា ឱតរណា នាម បវេសនា នាម។
Tasmiṃ gāthāpāṭhe ‘‘katame niddhāretvā katamehi otaratī’’ti pucchitabbattā ‘‘uddhanti rūpadhātū’’tiādi vuttaṃ. Uddhanti manussalokato uddhaṃ cātumahārājikādayopi gahitāti atthasambhavato taṃ nivattetuṃ ‘‘rūpadhātu arūpadhātū’’ti vuttaṃ. Adhoti manussabhavato adho cattāro apāyabhūmiyo ca gahitāti atthasambhavato taṃ nivattetuṃ ‘‘kāmadhātū’’ti vuttaṃ. Sabbadhīti catubhūmiketi atthasambhavato ‘‘tedhātuke’’ti vuttaṃ. Ayaṃ asekkhā vimuttīti vimuttassa asekkhassa yā virāgatā atthi, ayampi virāgatā asekkhaphalavimutti. ‘‘Uddhaṃ adho sabbadhi vippamutto’’ti pāṭhe vuttappakārā ayaṃ asekkhā vimutti niddhāritāti attho. Niddhāritāya asekkhāya vimuttiyā yāni saddhādipañcindriyāni niddhāritāni, tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni bhavanti. Ayaṃ vuttappakārā otaraṇā indriyehi vimuttiyā otaraṇā nāma pavesanā nāma.
តានិយេវ អសេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ វិជ្ជាយ ឧបការកត្តា, បញ្ញាបទដ្ឋានត្តា វា វិជ្ជា ភវន្តិ។ វិជ្ជុប្បាទា តាទិសាយ វិជ្ជាយ ឧប្បាទា ឧប្បាទហេតុតោ អវិជ្ជានិរោធោ អវិជ្ជាយ និរោធោ ហោតិ…បេ.… ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ, អយំ វុត្តប្បការា ឱតរណា បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា នាម។
Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni vijjāya upakārakattā, paññāpadaṭṭhānattā vā vijjā bhavanti. Vijjuppādā tādisāya vijjāya uppādā uppādahetuto avijjānirodho avijjāya nirodho hoti…pe… dukkhakkhandhassa nirodho hoti, ayaṃ vuttappakārā otaraṇā paṭiccasamuppādehi otaraṇā nāma.
តានិយេវ អសេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ តីហិ ខន្ធេហិ សង្គហិតានិ សទ្ធាវីរិយេហិ សីលសម្ភវតោ, សតិយា ច បញ្ញានុវត្តកត្តា។ សេសា វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពា។
Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni tīhi khandhehi saṅgahitāni saddhāvīriyehi sīlasambhavato, satiyā ca paññānuvattakattā. Sesā vuttanayānusārena veditabbā.
‘‘ឧទ្ធំ អធោ សព្ពធិ វិប្បមុត្តោ’’តិ បាឋេ និទ្ធារេត្វា ឱតរណា អាចរិយេន វិភត្តា, អម្ហេហិ ច ញាតា, ‘‘អយំ អហស្មីតិ អនានុបស្សី’’តិ បាឋេ ‘‘កតមេ និទ្ធារេត្វា កតមេហិ ឱតរណេហិ ឱតរតី’’តិ វត្តព្ពត្តា ‘‘អយំ អហស្មីតិ អនានុបស្សីតិ អយំ សក្កាយទិដ្ឋិយា’’តិអាទិ វុត្តំ។ យោ អយំ សេក្ខោ ‘‘អហមស្មី’’តិ នានុបស្សី, តស្ស សេក្ខស្ស សក្កាយទិដ្ឋិយា យោ សមុគ្ឃាតោ អត្ថិ, យា សមុគ្ឃាតសង្ខាតា សមុគ្ឃាតវិមុត្តិ សេក្ខា វិមុត្តិ ហោតិ, តស្សា សេក្ខាយ វិមុត្តិយា យានិ សទ្ធាទិបញ្ចិន្ទ្រិយានិ និទ្ធារិតានិ, តានិយេវ សេក្ខានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភវន្តិ។ អយំ វុត្តប្បការា ឱតរណា ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណា នាម។ សេសា វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពា។
‘‘Uddhaṃ adho sabbadhi vippamutto’’ti pāṭhe niddhāretvā otaraṇā ācariyena vibhattā, amhehi ca ñātā, ‘‘ayaṃ ahasmīti anānupassī’’ti pāṭhe ‘‘katame niddhāretvā katamehi otaraṇehi otaratī’’ti vattabbattā ‘‘ayaṃ ahasmīti anānupassīti ayaṃ sakkāyadiṭṭhiyā’’tiādi vuttaṃ. Yo ayaṃ sekkho ‘‘ahamasmī’’ti nānupassī, tassa sekkhassa sakkāyadiṭṭhiyā yo samugghāto atthi, yā samugghātasaṅkhātā samugghātavimutti sekkhā vimutti hoti, tassā sekkhāya vimuttiyā yāni saddhādipañcindriyāni niddhāritāni, tāniyeva sekkhāni pañcindriyāni bhavanti. Ayaṃ vuttappakārā otaraṇā indriyehi otaraṇā nāma. Sesā vuttanayānusārena veditabbā.
៤៣. ‘‘ឧទ្ធំ អធោ’’តិអាទិគាថាយំ ឱតរណា អាចរិយេន វិភត្តា, អម្ហេហិ ច ញាតា, ‘‘និស្សិតស្ស ចលិត’’ន្តិអាទិបាឋេ ‘‘កតមេ និទ្ធារេត្វា កតមេហិ ឱតរតី’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ‘‘និស្សិតស្ស ចលិតំ, អនិស្សិតស្ស ចលិតំ នត្ថី’’តិអាទិ វុត្តំ។ និស្សិតស្ស បុគ្គលស្ស ចលិតំ ចលនំ អត្ថិ, អនិស្សិតស្ស បុគ្គលស្ស ចលិតំ ចលនំ នត្ថិ។ ចលិតេ ចលនេ អសតិ បស្សទ្ធិ ភវតិ, បស្សទ្ធិយា សតិ វិជ្ជមានាយ នតិ ន ហោតិ, នតិយា អសតិ អវិជ្ជមានាយ អាគតិគតិ ន ហោតិ, អាគតិគតិយា អសតិ អវិជ្ជមានាយ ចុតូបបាតោ ន ហោតិ, ចុតូបបាតេ អសតិ អវិជ្ជមានេ ឥធ ឆសុ អជ្ឈត្តិកាយតនេសុ អត្តានំ នេវ បស្សតិ, ហុរំ វា ឆសុ ពាហិរាយតនេសុ អត្តានំ ន បស្សតិ, ឧភយំ អន្តរេន វជ្ជេត្វា ផស្សាទិសមុទាយេសុ ធម្មេសុ អត្តានំ ន បស្សតិ, ឯសោវ បដិច្ចសមុប្បាទោ ‘‘អវិជ្ជានិរោធា’’តិអាទិកោ ទុក្ខស្ស អន្តោ អវសានំ ករោតីតិ អត្ថោ។
43. ‘‘Uddhaṃ adho’’tiādigāthāyaṃ otaraṇā ācariyena vibhattā, amhehi ca ñātā, ‘‘nissitassa calita’’ntiādipāṭhe ‘‘katame niddhāretvā katamehi otaratī’’ti pucchitabbattā ‘‘nissitassa calitaṃ, anissitassa calitaṃ natthī’’tiādi vuttaṃ. Nissitassa puggalassa calitaṃ calanaṃ atthi, anissitassa puggalassa calitaṃ calanaṃ natthi. Calite calane asati passaddhi bhavati, passaddhiyā sati vijjamānāya nati na hoti, natiyā asati avijjamānāya āgatigati na hoti, āgatigatiyā asati avijjamānāya cutūpapāto na hoti, cutūpapāte asati avijjamāne idha chasu ajjhattikāyatanesu attānaṃ neva passati, huraṃ vā chasu bāhirāyatanesu attānaṃ na passati, ubhayaṃ antarena vajjetvā phassādisamudāyesu dhammesu attānaṃ na passati, esova paṭiccasamuppādo ‘‘avijjānirodhā’’tiādiko dukkhassa anto avasānaṃ karotīti attho.
និស្សិតស្ស ចលិតន្តិ ឯត្ថ ‘‘និស្សយោ កតិវិធោ’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ‘‘និស្សិតស្ស ចលិតន្តិ និស្សយោ នាមា’’តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថាតិ តេសុ ទុវិធេសុ តណ្ហានិស្សយទិដ្ឋិនិស្សយេសុ យា ចេតនា រត្តស្ស បុគ្គលស្ស និទ្ធារិតា, អយំ ចេតនាធម្មោ តណ្ហានិស្សយោ នាម។ យា ចេតនា មូឡ្ហស្ស បុគ្គលស្ស និទ្ធារិតា។ អយំ ចេតនាធម្មោ ទិដ្ឋិនិស្សយោ នាម។ សា ទុវិធា ចេតនា បន សង្ខារា នាម។ សង្ខារបច្ចយា វិញ្ញាណំ…បេ.… សព្ពោ បដិច្ចសមុប្បាទោ និទ្ធារិតោ។ អយំ វុត្តប្បការា ឱតរណា បដិច្ចសមុប្បាទេហិ ឱតរណា នាម។
Nissitassacalitanti ettha ‘‘nissayo katividho’’ti pucchitabbattā ‘‘nissitassa calitanti nissayo nāmā’’tiādi vuttaṃ. Tatthāti tesu duvidhesu taṇhānissayadiṭṭhinissayesu yā cetanā rattassa puggalassa niddhāritā, ayaṃ cetanādhammo taṇhānissayo nāma. Yā cetanā mūḷhassa puggalassa niddhāritā. Ayaṃ cetanādhammo diṭṭhinissayo nāma. Sā duvidhā cetanā pana saṅkhārā nāma. Saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… sabbo paṭiccasamuppādo niddhārito. Ayaṃ vuttappakārā otaraṇā paṭiccasamuppādehi otaraṇā nāma.
តត្ថាតិ តស្មិំ តណ្ហានិស្សយទិដ្ឋិនិស្សយេ យា វេទនា រត្តស្ស បុគ្គលស្ស និទ្ធារិតា, អយំ សុខា វេទនា។ យា ចេតនា សម្មូឡ្ហស្ស បុគ្គលស្ស និទ្ធារិតា, អយំ អទុក្ខមសុខា វេទនា។ យេភុយ្យេន សេសា វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពា។
Tatthāti tasmiṃ taṇhānissayadiṭṭhinissaye yā vedanā rattassa puggalassa niddhāritā, ayaṃ sukhā vedanā. Yā cetanā sammūḷhassa puggalassa niddhāritā, ayaṃ adukkhamasukhā vedanā. Yebhuyyena sesā vuttanayānusārena veditabbā.
៤៤. ‘‘និស្សិតស្ស ចលិត’’ន្តិអាទិបាឋេ ឱតរណា អាចរិយេន វិភត្តា, អម្ហេហិ ច ញាតា។
44. ‘‘Nissitassa calita’’ntiādipāṭhe otaraṇā ācariyena vibhattā, amhehi ca ñātā.
‘‘យេ កេចិ សោកា បរិទេវិតា វា…បេ.…
‘‘Ye keci sokā paridevitā vā…pe…
បិយំ ន កយិរាថ កុហិញ្ចិ លោកេ’’តិ។ –
Piyaṃ na kayirātha kuhiñci loke’’ti. –
គាថាបាឋេ ‘‘កតមេ និទ្ធារេត្វា កតមេហិ ឱតរតី’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ‘‘យេ កេចិ សោកា’’តិអាទិ វុត្តំ។ យេ កេចិ សោកា វា យា កាចិ បរិទេវិតា វា អនេករូបា យា កាចិ ទុក្ខា វា លោកស្មិំ សម្ភវន្តិ។ ឯតេ សោកាទយោ បិយំ បដិច្ច បភវន្តិ, បិយេ អសន្តេ ឯតេ សោកាទយោ ន ភវន្តិ។ តស្មា បិយេ អសន្តេ សោកាទីនំ អភាវតោ យេសំ វីតសោកានំ កុហិញ្ចិ លោកេបិ នត្ថិ, តេ វីតសោកា សុខិនោ ភវន្តិ។ តស្មា វីតសោកានំ សុខសម្បន្នត្តា អសោកំ វិរជំ បត្ថយានោ សប្បុរិសោ កុហិញ្ចិ លោកេ បិយំ ន កយិរាថាតិ គាថាត្ថោ។
Gāthāpāṭhe ‘‘katame niddhāretvā katamehi otaratī’’ti pucchitabbattā ‘‘ye keci sokā’’tiādi vuttaṃ. Ye keci sokā vā yā kāci paridevitā vā anekarūpā yā kāci dukkhā vā lokasmiṃ sambhavanti. Ete sokādayo piyaṃ paṭicca pabhavanti, piye asante ete sokādayo na bhavanti. Tasmā piye asante sokādīnaṃ abhāvato yesaṃ vītasokānaṃ kuhiñci lokepi natthi, te vītasokā sukhino bhavanti. Tasmā vītasokānaṃ sukhasampannattā asokaṃ virajaṃ patthayāno sappuriso kuhiñci loke piyaṃ na kayirāthāti gāthāttho.
‘‘យេ កេចិ សោកា បរិទេវិតា វា, ទុក្ខា ច លោកស្មិមនេករូបា បិយំ បដិច្ច បភវន្តិ ឯតេ’’តិ ឯត្ថ បាឋេ យា វេទនា និទ្ធារិតា, អយំ ទុក្ខា វេទនា។ សេសា វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពា។
‘‘Ye keci sokā paridevitā vā, dukkhā ca lokasmimanekarūpā piyaṃ paṭicca pabhavanti ete’’ti ettha pāṭhe yā vedanā niddhāritā, ayaṃ dukkhā vedanā. Sesā vuttanayānusārena veditabbā.
‘‘យេ កេចិ សោកា’’តិអាទិគាថាបាឋេ ឱតរណា អាចរិយេន វិភត្តា, អម្ហេហិ ច ញាតា , ‘‘កាមំ កាមយមានស្សា’’តិអាទិគាថាបាឋេ ‘‘កតមេ និទ្ធារេត្វា កតមេហិ ឱតរតី’’តិ វត្តព្ពត្តា ‘‘កាមំ កាមយមានស្សា’’តិអាទិ វុត្តំ។ តស្សំ គាថាយំ អត្ថោ ហេដ្ឋា វុត្តោវ។
‘‘Ye keci sokā’’tiādigāthāpāṭhe otaraṇā ācariyena vibhattā, amhehi ca ñātā , ‘‘kāmaṃ kāmayamānassā’’tiādigāthāpāṭhe ‘‘katame niddhāretvā katamehi otaratī’’ti vattabbattā ‘‘kāmaṃ kāmayamānassā’’tiādi vuttaṃ. Tassaṃ gāthāyaṃ attho heṭṭhā vuttova.
តត្ថាតិ តស្មិំ ‘‘បីតិមនោ ហោតី’’តិ បាឋេ យា បីតិមនតា វុត្តា និទ្ធារិតា, អយំ បីតិមនតា អនុនយោ ហោតិ។ ‘‘សល្លវិទ្ធោវ រុប្បតី’’តិ បាឋេ យំ រុប្បនំ អាហ, ឥទំ រុប្បនំ បដិឃំ ហោតិ, អនុនយោ ច បដិឃញ្ច និទ្ធារិតាតិ អត្ថោ។
Tatthāti tasmiṃ ‘‘pītimano hotī’’ti pāṭhe yā pītimanatā vuttā niddhāritā, ayaṃ pītimanatā anunayo hoti. ‘‘Sallaviddhova ruppatī’’ti pāṭhe yaṃ ruppanaṃ āha, idaṃ ruppanaṃ paṭighaṃ hoti, anunayo ca paṭighañca niddhāritāti attho.
‘‘អនុនយេ ច បដិឃេ ច និទ្ធារិតេ កតមោ ធម្មោ និទ្ធារិតោ’’តិ វត្តព្ពត្តា ‘‘អនុនយោ បដិឃញ្ច បន តណ្ហាបក្ខោ’’តិ វុត្តំ។ តណ្ហាបក្ខោតិ តណ្ហាបក្ខត្តា តណ្ហា និទ្ធារិតា។ ‘‘អនុនយោ តណ្ហាបក្ខោ ហោតុ, បដិឃំ បន តណ្ហាបក្ខំ ន សិយា’’តិ ចេ វទេយ្យ? បដិឃស្ស អត្តសិនេហវសេន បវត្តនតោ បដិឃម្បិ តណ្ហាបក្ខំ ហោតិ។ ‘‘តណ្ហាយ និទ្ធារិតាយ កតមោ និទ្ធារិតោ’’តិ វត្តព្ពត្តា ‘‘តណ្ហាយ ច បនា’’តិអាទិ វុត្តំ។ ទសន្នំ រូបាយតនានំ តណ្ហាយ បទដ្ឋានត្តា ទស រូបានិ អាយតនានិ និទ្ធារិតានិ។ អយំ វុត្តប្បការា ឱតរណា អាយតនេហិ ឱតរណា នាម។ សុត្តេ អាគតា បដិច្ចសមុប្បាទាទយោ តេន សំវណ្ណនាវិសេសេន នយេន និទ្ធារិតា, សុត្តត្ថមុខេន វា និទ្ធារិតា, តេន…បេ.… នយេន និទ្ធារិតេសុ បដិច្ចសមុប្បាទាទីសុ យោ សំវណ្ណនានយវិសេសោ តទត្ថវាចកវសេន វា តទត្ថញាបកវសេន វា ឱតរតិ បវិសតិ សមោសរតិ, សោ សំវណ្ណនានយវិសេសោ ឱតរណោ ហារោ នាមាតិ អធិប្បាយោ ទដ្ឋព្ពោ។ សេសេសុបិ វុត្តនយានុសារេន ឱតរណា គហេតព្ពា។ ‘‘តេនាហ អាយស្មា’’តិអាទ្យានុសន្ធ្យាទិអត្ថោ ចេវ ‘‘និយុត្តោ ឱតរណោ ហារោ’’តិ អនុសន្ធ្យាទិអត្ថោ ច វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពោ។
‘‘Anunaye ca paṭighe ca niddhārite katamo dhammo niddhārito’’ti vattabbattā ‘‘anunayo paṭighañca pana taṇhāpakkho’’ti vuttaṃ. Taṇhāpakkhoti taṇhāpakkhattā taṇhā niddhāritā. ‘‘Anunayo taṇhāpakkho hotu, paṭighaṃ pana taṇhāpakkhaṃ na siyā’’ti ce vadeyya? Paṭighassa attasinehavasena pavattanato paṭighampi taṇhāpakkhaṃ hoti. ‘‘Taṇhāya niddhāritāya katamo niddhārito’’ti vattabbattā ‘‘taṇhāya ca panā’’tiādi vuttaṃ. Dasannaṃ rūpāyatanānaṃ taṇhāya padaṭṭhānattā dasa rūpāni āyatanāni niddhāritāni. Ayaṃ vuttappakārā otaraṇā āyatanehi otaraṇā nāma. Sutte āgatā paṭiccasamuppādādayo tena saṃvaṇṇanāvisesena nayena niddhāritā, suttatthamukhena vā niddhāritā, tena…pe… nayena niddhāritesu paṭiccasamuppādādīsu yo saṃvaṇṇanānayaviseso tadatthavācakavasena vā tadatthañāpakavasena vā otarati pavisati samosarati, so saṃvaṇṇanānayaviseso otaraṇo hāro nāmāti adhippāyo daṭṭhabbo. Sesesupi vuttanayānusārena otaraṇā gahetabbā. ‘‘Tenāha āyasmā’’tiādyānusandhyādiattho ceva ‘‘niyutto otaraṇo hāro’’ti anusandhyādiattho ca vuttanayānusārena veditabbo.
ឥតិ ឱតរណហារវិភង្គេ សត្តិពលានុរូបា រចិតា
Iti otaraṇahāravibhaṅge sattibalānurūpā racitā
វិភាវនា និដ្ឋិតា។
Vibhāvanā niṭṭhitā.
បណ្ឌិតេហិ បន អដ្ឋកថាដីកានុសារេន គម្ភីរត្ថោ វិត្ថារតោ វិភជិត្វា គហេតព្ពោតិ។
Paṇḍitehi pana aṭṭhakathāṭīkānusārena gambhīrattho vitthārato vibhajitvā gahetabboti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / នេត្តិប្បករណបាឡិ • Nettippakaraṇapāḷi / ១២. ឱតរណហារវិភង្គោ • 12. Otaraṇahāravibhaṅgo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / នេត្តិប្បករណ-អដ្ឋកថា • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā / ១២. ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា • 12. Otaraṇahāravibhaṅgavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិប្បករណ-ដីកា • Nettippakaraṇa-ṭīkā / ១២. ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា • 12. Otaraṇahāravibhaṅgavaṇṇanā
