| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / នេត្តិប្បករណ-អដ្ឋកថា • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā |
១២. ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា
12. Otaraṇahāravibhaṅgavaṇṇanā
៤២. តត្ថ កតមោ ឱតរណោ ហារោតិ ឱតរណហារវិភង្គោ។ តត្ថ អសេក្ខា វិមុត្តីតិ អយំ តេធាតុកេ វីតរាគតា អសេក្ខា ផលវិមុត្តិ។ តានិយេវាតិ តានិ អសេក្ខាយំ វិមុត្តិយំ សទ្ធាទីនិ ។ អយំ ឥន្ទ្រិយេហិ ឱតរណាតិ អសេក្ខាយ វិមុត្តិយា និទ្ធារិតេហិ សទ្ធាទីហិ ឥន្ទ្រិយេហិ សំវណ្ណនាយ ឱតរណា។
42.Tattha katamo otaraṇo hāroti otaraṇahāravibhaṅgo. Tattha asekkhā vimuttīti ayaṃ tedhātuke vītarāgatā asekkhā phalavimutti. Tāniyevāti tāni asekkhāyaṃ vimuttiyaṃ saddhādīni . Ayaṃ indriyehi otaraṇāti asekkhāya vimuttiyā niddhāritehi saddhādīhi indriyehi saṃvaṇṇanāya otaraṇā.
បញ្ចិន្ទ្រិយានិ វិជ្ជាតិ សម្មាសង្កប្បោ វិយ សម្មាទិដ្ឋិយា ឧបការកត្តា បញ្ញាក្ខន្ធេ សទ្ធាទីនិ ចត្តារិ ឥន្ទ្រិយានិ វិជ្ជាយ ឧបការកត្តា សង្គណ្ហនវសេន វុត្តានិ។ សង្ខារបរិយាបន្នានីតិ បញ្ចសុ ខន្ធេសុ សង្ខារក្ខន្ធេ អន្តោគធានិ។ យេ សង្ខារា អនាសវាតិ តំ សង្ខារក្ខន្ធំ វិសេសេតិ, អគ្គផលស្ស អធិប្បេតត្តា។ តតោ ឯវ ច នោ ភវង្គា។ ធម្មធាតុសង្គហិតាតិ អដ្ឋារសធាតូសុ ធម្មធាតុសង្គហិតា។ យទិបិ បុព្ពេ វីតរាគតា អសេក្ខា វិមុត្តិ ទស្សិតា, តស្សា បន បដិបត្តិទស្សនត្ថំ ‘‘អយំ អហមស្មីតិ អនានុបស្សី’’តិ ទស្សនមគ្គោ ឥធ វុត្តោតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេតុំ ‘‘អយំ អហមស្មីតិ អនានុបស្សី’’តិអាទិ វុត្តំ។ សព្ពំ វុត្តនយមេវ។
Pañcindriyāni vijjāti sammāsaṅkappo viya sammādiṭṭhiyā upakārakattā paññākkhandhe saddhādīni cattāri indriyāni vijjāya upakārakattā saṅgaṇhanavasena vuttāni. Saṅkhārapariyāpannānīti pañcasu khandhesu saṅkhārakkhandhe antogadhāni. Ye saṅkhārā anāsavāti taṃ saṅkhārakkhandhaṃ viseseti, aggaphalassa adhippetattā. Tato eva ca no bhavaṅgā. Dhammadhātusaṅgahitāti aṭṭhārasadhātūsu dhammadhātusaṅgahitā. Yadipi pubbe vītarāgatā asekkhā vimutti dassitā, tassā pana paṭipattidassanatthaṃ ‘‘ayaṃ ahamasmīti anānupassī’’ti dassanamaggo idha vuttoti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ayaṃ ahamasmīti anānupassī’’tiādi vuttaṃ. Sabbaṃ vuttanayameva.
៤៣. និស្សិតស្ស ចលិតន្តិ តណ្ហាទិដ្ឋិវសេន កម្មំ អនវដ្ឋានំ។ ចុតូបបាតោតិ អបរាបរំ ចវនំ ឧបបតនញ្ច។ និស្សិតបទេ លព្ភមានំ និស្សយនំ ឧទ្ធរន្តោ អាហ – ‘‘និស្សយោ នាមា’’តិ។ តណ្ហានិស្សយោតិ តណ្ហាភិនិវេសោ។ សោ ហិ តណ្ហាចរិតស្ស បតិដ្ឋាភាវេន តថា វុត្តោ។ ឯវំ ទិដ្ឋិនិស្សយោបិ ទដ្ឋព្ពោ។ រត្តស្ស ចេតនាតិ ចេតនាបធានត្តា សង្ខារក្ខន្ធធម្មានំ ចេតនាសីសេន តណ្ហំ ឯវ វទតិ។ តេនេវាហ – ‘‘អយំ តណ្ហានិស្សយោ’’តិ។ យស្មា បន វិបរីតាភិនិវេសោ មោហស្ស ពលវភាវេ ឯវ ហោតិ, តស្មា ‘‘យា មូឡ្ហស្ស ចេតនា, អយំ ទិដ្ឋិនិស្សយោ’’តិ វុត្តំ។
43.Nissitassa calitanti taṇhādiṭṭhivasena kammaṃ anavaṭṭhānaṃ. Cutūpapātoti aparāparaṃ cavanaṃ upapatanañca. Nissitapade labbhamānaṃ nissayanaṃ uddharanto āha – ‘‘nissayo nāmā’’ti. Taṇhānissayoti taṇhābhiniveso. So hi taṇhācaritassa patiṭṭhābhāvena tathā vutto. Evaṃ diṭṭhinissayopi daṭṭhabbo. Rattassa cetanāti cetanāpadhānattā saṅkhārakkhandhadhammānaṃ cetanāsīsena taṇhaṃ eva vadati. Tenevāha – ‘‘ayaṃ taṇhānissayo’’ti. Yasmā pana viparītābhiniveso mohassa balavabhāve eva hoti, tasmā ‘‘yā mūḷhassa cetanā, ayaṃ diṭṭhinissayo’’ti vuttaṃ.
ឯវំ ចេតនាសីសេន តណ្ហាទិដ្ឋិយោ វត្វា ឥទានិ តត្ថ និប្បរិយាយេន ចេតនំយេវ គណ្ហន្តោ ‘‘ចេតនា បន សង្ខារា’’តិ អាហ។ យា រត្តស្ស វេទនា, អយំ សុខា វេទនាតិ សុខាយ វេទនាយ រាគោ អនុសេតីតិ កត្វា វុត្តំ។ តថា អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ អវិជ្ជា អនុសេតីតិ អាហ – ‘‘យា សម្មូឡ្ហស្ស វេទនា, អយំ អទុក្ខមសុខា វេទនា’’តិ។ ឥធ វេទនាសីសេន ចេតនា វុត្តា។ តណ្ហាយាតិ តណ្ហំ។ ទិដ្ឋិយាតិ ទិដ្ឋិំ។ យថា វា សេសធម្មានំ តណ្ហាយ និស្សយភាវេ បុគ្គលោ តណ្ហាយ និស្សិតោតិ វុច្ចតិ។ ឯវំ តណ្ហាយ សេសធម្មានំ បច្ចយភាវេ បុគ្គលោ តណ្ហាយ និស្សិតោតិ វុច្ចតីតិ អាហ – ‘‘តណ្ហាយ អនិស្សិតោ’’តិ។
Evaṃ cetanāsīsena taṇhādiṭṭhiyo vatvā idāni tattha nippariyāyena cetanaṃyeva gaṇhanto ‘‘cetanā pana saṅkhārā’’ti āha. Yā rattassa vedanā, ayaṃ sukhā vedanāti sukhāya vedanāya rāgo anusetīti katvā vuttaṃ. Tathā adukkhamasukhāya vedanāya avijjā anusetīti āha – ‘‘yā sammūḷhassa vedanā, ayaṃ adukkhamasukhā vedanā’’ti. Idha vedanāsīsena cetanā vuttā. Taṇhāyāti taṇhaṃ. Diṭṭhiyāti diṭṭhiṃ. Yathā vā sesadhammānaṃ taṇhāya nissayabhāve puggalo taṇhāya nissitoti vuccati. Evaṃ taṇhāya sesadhammānaṃ paccayabhāve puggalo taṇhāya nissitoti vuccatīti āha – ‘‘taṇhāya anissito’’ti.
បស្សទ្ធីតិ ទរថបដិប្បស្សម្ភនា។ កាយិកាតិ ករជកាយសន្និស្សិតា។ ចេតសិកាតិ ចិត្តសន្និស្សិតា។ យស្មា បន សា ទរថបដិប្បស្សទ្ធិ កាយចិត្តានំ សុខេ សតិ បាកដា ហោតិ, តស្មា ‘‘យំ កាយិកំ សុខ’’ន្តិអាទិនា ផលូបចារេន វុត្តាយ បស្សទ្ធិយា នតិអភាវស្ស ការណភាវំ ទស្សេតុំ ‘‘បស្សទ្ធកាយោ’’តិអាទិ វុត្តំ។ សោតិ ឯវំ វិមុត្តចិត្តោ ខីណាសវោ។ រូបសង្ខយេ វិមុត្តោតិ រូបានំ សង្ខយសង្ខាតេ និព្ពានេ វិមុត្តោ។ អត្ថីតិបិ ន ឧបេតីតិ សស្សតោ អត្តា ច លោកោ ចាតិបិ តណ្ហាទិដ្ឋិឧបយេន ន ឧបេតិ ន គណ្ហាតិ។ នត្ថីតិ អសស្សតោតិ។ អត្ថិ នត្ថីតិ ឯកច្ចំ សស្សតំ ឯកច្ចំ អសស្សតន្តិ។ នេវត្ថិ នោ នត្ថីតិ អមរាវិក្ខេបវសេន។ គម្ភីរោតិ ឧត្តានភាវហេតូនំ កិលេសានំ អភាវេន គម្ភីរោ។ និព្ពុតោតិ អត្ថីតិអាទិនា ឧបគមនកិលេសានំ វូបសមេន បរិនិព្ពុតោ សីតិភូតោ។
Passaddhīti darathapaṭippassambhanā. Kāyikāti karajakāyasannissitā. Cetasikāti cittasannissitā. Yasmā pana sā darathapaṭippassaddhi kāyacittānaṃ sukhe sati pākaṭā hoti, tasmā ‘‘yaṃ kāyikaṃ sukha’’ntiādinā phalūpacārena vuttāya passaddhiyā natiabhāvassa kāraṇabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘passaddhakāyo’’tiādi vuttaṃ. Soti evaṃ vimuttacitto khīṇāsavo. Rūpasaṅkhaye vimuttoti rūpānaṃ saṅkhayasaṅkhāte nibbāne vimutto. Atthītipi na upetīti sassato attā ca loko cātipi taṇhādiṭṭhiupayena na upeti na gaṇhāti. Natthīti asassatoti. Atthi natthīti ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassatanti. Nevatthi no natthīti amarāvikkhepavasena. Gambhīroti uttānabhāvahetūnaṃ kilesānaṃ abhāvena gambhīro. Nibbutoti atthītiādinā upagamanakilesānaṃ vūpasamena parinibbuto sītibhūto.
ឥធាគតីតិ បរលោកតោ ឥធ អាគតិ។ គតីតិ ឥធលោកតោ បរលោកគមនំ។ តំ បន បុនព្ភវោតិ អាហ ‘‘បេច្ចភវោ’’តិ។ ឥធ ហុរន្តិ ទ្វារារម្មណធម្មា ទស្សិតាតិ ‘‘ឧភយមន្តរេនា’’តិ បទេន ទ្វារប្បវត្តធម្មេ ទស្សេន្តោ ‘‘ផស្សសមុទិតេសុ ធម្មេសូ’’តិ អាហ។ តស្សត្ថោ – ផស្សេន សទ្ធិំ ផស្សេន ការណភូតេន ច សមុទិតេសុ សម្ភូតេសុ វិញ្ញាណវេទនាសញ្ញាចេតនាវិតក្កវិចារាទិធម្មេសុ។ អត្តានំ ន បស្សតីតិ តេសំ ធម្មានំ អនត្តភាវេនេវ តត្ថ អត្តានំ ន បស្សតិ។ វិរជ្ជតិ វិរាគា វិមុច្ចតីតិ បទេហិ លោកុត្តរធម្មានំ បដិច្ចសមុប្បាទភាវំ ទស្សេន្តោ តទត្ថតាយ សីលាទីនម្បិ បរិយាយេន តព្ភាវមាហ ‘‘លោកុត្តរោ’’តិអាទិនា។
Idhāgatīti paralokato idha āgati. Gatīti idhalokato paralokagamanaṃ. Taṃ pana punabbhavoti āha ‘‘peccabhavo’’ti. Idha huranti dvārārammaṇadhammā dassitāti ‘‘ubhayamantarenā’’ti padena dvārappavattadhamme dassento ‘‘phassasamuditesu dhammesū’’ti āha. Tassattho – phassena saddhiṃ phassena kāraṇabhūtena ca samuditesu sambhūtesu viññāṇavedanāsaññācetanāvitakkavicārādidhammesu. Attānaṃ na passatīti tesaṃ dhammānaṃ anattabhāveneva tattha attānaṃ na passati. Virajjati virāgā vimuccatīti padehi lokuttaradhammānaṃ paṭiccasamuppādabhāvaṃ dassento tadatthatāya sīlādīnampi pariyāyena tabbhāvamāha ‘‘lokuttaro’’tiādinā.
៤៤. នាមសម្បយុត្តោតិ នាមេន មិស្សិតោ។ សឧបាទិសេសា និព្ពានធាតូតិ អរហត្តផលំ អធិប្បេតំ។ តញ្ច បញ្ញាបធានន្តិ អាហ – ‘‘សឧបាទិសេសា និព្ពានធាតុ វិជ្ជាតិ។ សេសំ សព្ពំ ឧត្តានមេវ។
44.Nāmasampayuttoti nāmena missito. Saupādisesā nibbānadhātūti arahattaphalaṃ adhippetaṃ. Tañca paññāpadhānanti āha – ‘‘saupādisesā nibbānadhātu vijjāti. Sesaṃ sabbaṃ uttānameva.
ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Otaraṇahāravibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / នេត្តិប្បករណបាឡិ • Nettippakaraṇapāḷi / ១២. ឱតរណហារវិភង្គោ • 12. Otaraṇahāravibhaṅgo
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិប្បករណ-ដីកា • Nettippakaraṇa-ṭīkā / ១២. ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា • 12. Otaraṇahāravibhaṅgavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិវិភាវិនី • Nettivibhāvinī / ១២. ឱតរណហារវិភង្គវិភាវនា • 12. Otaraṇahāravibhaṅgavibhāvanā
