| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ៨៤
The Middle-Length Suttas Collection 84
មធុរសុត្ត
At Madhurā
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ អាយស្មា មហាកច្ចានោ មធុរាយំ វិហរតិ គុន្ទាវនេ។
So I have heard. At one time Venerable Mahākaccāna was staying near Madhurā, in Gunda’s Grove.
អស្សោសិ ខោ រាជា មាធុរោ អវន្តិបុត្តោ: “សមណោ ខលុ, ភោ, កច្ចានោ មធុរាយំ វិហរតិ គុន្ទាវនេ។ តំ ខោ បន ភវន្តំ កច្ចានំ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ: ‘បណ្ឌិតោ វិយត្តោ មេធាវី ពហុស្សុតោ ចិត្តកថី កល្យាណបដិភានោ វុទ្ធោ ចេវ អរហា ចៜ។ សាធុ ខោ បន តថារូបានំ អរហតំ ទស្សនំ ហោតី”តិ។
King Avantiputta of Madhurā heard, “It seems the ascetic Kaccāna is staying near Madhurā, in Gunda’s Grove. He has this good reputation: ‘He is astute, competent, clever, learned, a brilliant speaker, eloquent, mature, a perfected one.’ It’s good to see such perfected ones.”
អថ ខោ រាជា មាធុរោ អវន្តិបុត្តោ ភទ្រានិ ភទ្រានិ យានានិ យោជាបេត្វា ភទ្រំ យានំ អភិរុហិត្វា ភទ្រេហិ ភទ្រេហិ យានេហិ មធុរាយ និយ្យាសិ មហច្ចរាជានុភាវេន អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ទស្សនាយ។ យាវតិកា យានស្ស ភូមិ យានេន គន្ត្វា យានា បច្ចោរោហិត្វា បត្តិកោវ យេនាយស្មា មហាកច្ចានោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតា មហាកច្ចានេន សទ្ធិំ សម្មោទិ។ សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា មាធុរោ អវន្តិបុត្តោ អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ឯតទវោច:
And then King Avantiputta had the finest carriages harnessed. He mounted a fine carriage and, along with other fine carriages, set out in full royal pomp from Madhurā to see Mahākaccāna. He went by carriage as far as the terrain allowed, then descended and approached Mahākaccāna on foot. They exchanged greetings, and when the greetings and polite conversation were over, the king sat down to one side and said to Mahākaccāna:
“ព្រាហ្មណា, ភោ កច្ចាន, ឯវមាហំសុ: ‘ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ, ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ; ព្រាហ្មណោវ សុក្កោ វណ្ណោ, កណ្ហោ អញ្ញោ វណ្ណោ; ព្រាហ្មណាវ សុជ្ឈន្តិ, នោ អព្រាហ្មណា; ព្រាហ្មណាវ ព្រហ្មុនោ បុត្តា ឱរសា មុខតោ ជាតា ព្រហ្មជា ព្រហ្មនិម្មិតា ព្រហ្មទាយាទាៜតិ។ ឥធ ភវំ កច្ចានោ កិមក្ខាយី”តិ?
“Master Kaccāna, the brahmins say: ‘Only brahmins are the best caste; other castes are inferior. Only brahmins are the light caste; other castes are dark. Only brahmins are purified, not others. Only brahmins are Brahmā’s rightful sons, born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.’ What does Master Kaccāna have to say about this?”
“ឃោសោយេវ ខោ ឯសោ, មហារាជ, លោកស្មិំ: ‘ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ, ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ; ព្រាហ្មណោវ សុក្កោ វណ្ណោ, កណ្ហោ អញ្ញោ វណ្ណោ; ព្រាហ្មណាវ សុជ្ឈន្តិ, នោ អព្រាហ្មណា; ព្រាហ្មណាវ ព្រហ្មុនោ បុត្តា ឱរសា មុខតោ ជាតា ព្រហ្មជា ព្រហ្មនិម្មិតា ព្រហ្មទាយាទាៜតិ។ តទមិនាបេតំ, មហារាជ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ឃោសោយេវេសោ លោកស្មិំ: ‘ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ, ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ …បេ… ព្រហ្មទាយាទាៜតិ។
“Great king, that’s just propaganda. And here’s a way to understand that it’s just propaganda.
តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ខត្តិយស្ស ចេបិ ឥជ្ឈេយ្យ ធនេន វា ធញ្ញេន វា រជតេន វា ជាតរូបេន វា ខត្តិយោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី … ព្រាហ្មណោបិស្សាស្ស … វេស្សោបិស្សាស្ស … សុទ្ទោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី”តិ?
What do you think, great king? Suppose a khattiya man prospers in money, grain, silver, or gold. Wouldn’t there be khattiya people, brahmins, peasants, and menials who would get up before him and go to bed after him, and be obliging, behaving nicely and speaking politely?”
“ខត្តិយស្ស ចេបិ, ភោ កច្ចាន, ឥជ្ឈេយ្យ ធនេន វា ធញ្ញេន វា រជតេន វា ជាតរូបេន វា ខត្តិយោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី … ព្រាហ្មណោបិស្សាស្ស … វេស្សោបិស្សាស្ស … សុទ្ទោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី”តិ។
“There would, Master Kaccāna.”
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ព្រាហ្មណស្ស ចេបិ ឥជ្ឈេយ្យ ធនេន វា ធញ្ញេន វា រជតេន វា ជាតរូបេន វា ព្រាហ្មណោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី … វេស្សោបិស្សាស្ស … សុទ្ទោបិស្សាស្ស … ខត្តិយោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី”តិ? “ព្រាហ្មណស្ស ចេបិ, ភោ កច្ចាន, ឥជ្ឈេយ្យ ធនេន វា ធញ្ញេន វា រជតេន វា ជាតរូបេន វា ព្រាហ្មណោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី … វេស្សោបិស្សាស្ស … សុទ្ទោបិស្សាស្ស … ខត្តិយោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី”តិ។ “តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, វេស្សស្ស ចេបិ ឥជ្ឈេយ្យ ធនេន វា ធញ្ញេន វា រជតេន វា ជាតរូបេន វា វេស្សោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី … សុទ្ទោបិស្សាស្ស … ខត្តិយោបិស្សាស្ស … ព្រាហ្មណោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី”តិ? “វេស្សស្ស ចេបិ, ភោ កច្ចាន, ឥជ្ឈេយ្យ ធនេន វា ធញ្ញេន វា រជតេន វា ជាតរូបេន វា វេស្សោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី … សុទ្ទោបិស្សាស្ស … ខត្តិយោបិស្សាស្ស … ព្រាហ្មណោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី”តិ។ “តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, សុទ្ទស្ស ចេបិ ឥជ្ឈេយ្យ ធនេន វា ធញ្ញេន វា រជតេន វា ជាតរូបេន វា សុទ្ទោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី … ខត្តិយោបិស្សាស្ស … ព្រាហ្មណោបិស្សាស្ស … វេស្សោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី”តិ?
“What do you think, great king? Suppose a brahmin … a peasant … a menial prospers in money, grain, silver, or gold. Wouldn’t there be menials, khattiya people, brahmins, and peasants who would get up before him and go to bed after him, and be obliging, behaving nicely and speaking politely?”
“សុទ្ទស្ស ចេបិ, ភោ កច្ចាន, ឥជ្ឈេយ្យ ធនេន វា ធញ្ញេន វា រជតេន វា ជាតរូបេន វា សុទ្ទោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទីតិ … ខត្តិយោបិស្សាស្ស … ព្រាហ្មណោបិស្សាស្ស … វេស្សោបិស្សាស្ស បុព្ពុដ្ឋាយី បច្ឆានិបាតី កិង្ការបដិស្សាវី មនាបចារី បិយវាទី”តិ។
“There would, Master Kaccāna.”
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, យទិ ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
“What do you think, great king? If this is so, are the four castes equal or not? Or how do you see this?”
“អទ្ធា ខោ, ភោ កច្ចាន, ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ។ នេសំ ឯត្ថ កិញ្ចិ នានាករណំ សមនុបស្សាមី”តិ។
“Certainly, Master Kaccāna, in this case these four castes are equal. I can’t see any difference between them.”
“ឥមិនាបិ ខោ ឯតំ, មហារាជ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ឃោសោយេវេសោ លោកស្មិំ: ‘ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ, ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ …បេ… ព្រហ្មទាយាទាៜតិ។
“And here’s another way to understand that the claims of the brahmins are just propaganda.
តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធស្ស ខត្តិយោ បាណាតិបាតី អទិន្នាទាយី កាមេសុមិច្ឆាចារី មុសាវាទី បិសុណវាចោ ផរុសវាចោ សម្ផប្បលាបី អភិជ្ឈាលុ ព្យាបន្នចិត្តោ មិច្ឆាទិដ្ឋិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
What do you think, great king? Take a khattiya person who kills living creatures, steals, and commits sexual misconduct; uses speech that’s false, divisive, harsh, or nonsensical; and is covetous, malicious, and has wrong view. When their body breaks up, after death, would they be reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell, or not? Or how do you see this?”
“ខត្តិយោបិ ហិ, ភោ កច្ចាន, បាណាតិបាតី អទិន្នាទាយី កាមេសុមិច្ឆាចារី មុសាវាទី បិសុណវាចោ ផរុសវាចោ សម្ផប្បលាបី អភិជ្ឈាលុ ព្យាបន្នចិត្តោ មិច្ឆាទិដ្ឋិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ។ ឯវំ មេ ឯត្ថ ហោតិ, ឯវញ្ច បន មេ ឯតំ អរហតំ សុតន៑”តិ។
“Such a khattiya person would be reborn in a bad place. That’s what I think, but I’ve also heard it from the perfected ones.”
“សាធុ សាធុ, មហារាជ។ សាធុ ខោ តេ ឯតំ, មហារាជ, ឯវំ ហោតិ, សាធុ ច បន តេ ឯតំ អរហតំ សុតំ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធស្ស ព្រាហ្មណោ …បេ… ឥធស្ស វេស្សោ …បេ… ឥធស្ស សុទ្ទោ បាណាតិបាតី អទិន្នាទាយី …បេ… មិច្ឆាទិដ្ឋិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
“Good, good, great king! It’s good that you think so, and it’s good that you’ve heard it from the perfected ones. What do you think, great king? Take a brahmin … a peasant … a menial who kills living creatures, steals, and commits sexual misconduct; uses speech that’s false, divisive, harsh, or nonsensical; and is covetous, malicious, and has wrong view. When their body breaks up, after death, would they be reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell, or not? Or how do you see this?”
“សុទ្ទោបិ ហិ, ភោ កច្ចាន, បាណាតិបាតី អទិន្នាទាយី …បេ… មិច្ឆាទិដ្ឋិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ។ ឯវំ មេ ឯត្ថ ហោតិ, ឯវញ្ច បន មេ ឯតំ អរហតំ សុតន៑”តិ។
“Such a brahmin, peasant, or menial would be reborn in a bad place. That’s what I think, but I’ve also heard it from the perfected ones.”
“សាធុ សាធុ, មហារាជ។ សាធុ ខោ តេ ឯតំ, មហារាជ, ឯវំ ហោតិ, សាធុ ច បន តេ ឯតំ អរហតំ សុតំ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, យទិ ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
“Good, good, great king! It’s good that you think so, and it’s good that you’ve heard it from the perfected ones. What do you think, great king? If this is so, are the four castes equal or not? Or how do you see this?”
“អទ្ធា ខោ, ភោ កច្ចាន, ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ។ នេសំ ឯត្ថ កិញ្ចិ នានាករណំ សមនុបស្សាមី”តិ។
“Certainly, Master Kaccāna, in this case these four castes are equal. I can’t see any difference between them.”
“ឥមិនាបិ ខោ ឯតំ, មហារាជ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ឃោសោយេវេសោ លោកស្មិំ: ‘ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ, ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ …បេ… ព្រហ្មទាយាទាៜ”តិ។
“And here’s another way to understand that the claims of the brahmins are just propaganda.
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធស្ស ខត្តិយោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ, មុសាវាទា បដិវិរតោ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ, អនភិជ្ឈាលុ អព្យាបន្នចិត្តោ សម្មាទិដ្ឋិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
What do you think, great king? Take a khattiya person who doesn’t kill living creatures, steal, or commit sexual misconduct. They don’t use speech that’s false, divisive, harsh, or nonsensical. And they’re contented, kind-hearted, with right view. When their body breaks up, after death, would they be reborn in a good place, a heavenly realm, or not? Or how do you see this?”
“ខត្តិយោបិ ហិ, ភោ កច្ចាន, បាណាតិបាតា បដិវិរតោ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ, មុសាវាទា បដិវិរតោ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ, អនភិជ្ឈាលុ អព្យាបន្នចិត្តោ សម្មាទិដ្ឋិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ។ ឯវំ មេ ឯត្ថ ហោតិ, ឯវញ្ច បន មេ ឯតំ អរហតំ សុតន៑”តិ។
“Such a khattiya person would be reborn in a good place. That’s what I think, but I’ve also heard it from the perfected ones.”
“សាធុ សាធុ, មហារាជ។ សាធុ ខោ តេ ឯតំ, មហារាជ, ឯវំ ហោតិ, សាធុ ច បន តេ ឯតំ អរហតំ សុតំ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធស្ស ព្រាហ្មណោ, ឥធស្ស វេស្សោ, ឥធស្ស សុទ្ទោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ អទិន្នាទានា បដិវិរតោ …បេ… សម្មាទិដ្ឋិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
“Good, good, great king! It’s good that you think so, and it’s good that you’ve heard it from the perfected ones. What do you think, great king? Take a brahmin, peasant, or menial who doesn’t kill living creatures, steal, or commit sexual misconduct. They don’t use speech that’s false, divisive, harsh, or nonsensical. And they’re contented, kind-hearted, with right view. When their body breaks up, after death, would they be reborn in a good place, a heavenly realm, or not? Or how do you see this?”
“សុទ្ទោបិ ហិ, ភោ កច្ចាន, បាណាតិបាតា បដិវិរតោ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ …បេ… សម្មាទិដ្ឋិ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ។ ឯវំ មេ ឯត្ថ ហោតិ, ឯវញ្ច បន មេ ឯតំ អរហតំ សុតន៑”តិ។
“Such a brahmin, peasant, or menial would be reborn in a good place. That’s what I think, but I’ve also heard it from the perfected ones.”
“សាធុ សាធុ, មហារាជ។ សាធុ ខោ តេ ឯតំ, មហារាជ, ឯវំ ហោតិ, សាធុ ច បន តេ ឯតំ អរហតំ សុតំ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, យទិ ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
“Good, good, great king! It’s good that you think so, and it’s good that you’ve heard it from the perfected ones. What do you think, great king? If this is so, are the four castes equal or not? Or how do you see this?”
“អទ្ធា ខោ, ភោ កច្ចាន, ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ។ នេសំ ឯត្ថ កិញ្ចិ នានាករណំ សមនុបស្សាមី”តិ។
“Certainly, Master Kaccāna, in this case these four castes are equal. I can’t see any difference between them.”
“ឥមិនាបិ ខោ ឯតំ, មហារាជ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ឃោសោយេវេសោ លោកស្មិំ: ‘ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ, ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ …បេ… ព្រហ្មទាយាទាៜ”តិ។
“And here’s another way to understand that the claims of the brahmins are just propaganda.
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធ ខត្តិយោ សន្ធិំ វា ឆិន្ទេយ្យ, និល្លោបំ វា ហរេយ្យ, ឯកាគារិកំ វា ករេយ្យ, បរិបន្ថេ វា តិដ្ឋេយ្យ, បរទារំ វា គច្ឆេយ្យ, តញ្ចេ តេ បុរិសា គហេត្វា ទស្សេយ្យុំ: ‘អយំ តេ, ទេវ, ចោរោ អាគុចារី។ ឥមស្ស យំ ឥច្ឆសិ តំ ទណ្ឌំ បណេហីៜតិ។ កិន្តិ នំ ករេយ្យាសី”តិ?
What do you think, great king? Take a khattiya person who breaks into houses, plunders wealth, steals from isolated buildings, commits highway robbery, and commits adultery. Suppose your men arrest him and present him to you, saying: ‘Your Majesty, this man is a bandit, a criminal. Punish him as you will.’ What would you do to him?”
“ឃាតេយ្យាម វា, ភោ កច្ចាន, ជាបេយ្យាម វា បព្ពាជេយ្យាម វា យថាបច្ចយំ វា ករេយ្យាម។ តំ កិស្ស ហេតុ? យា ហិស្ស, ភោ កច្ចាន, បុព្ពេ ‘ខត្តិយោៜតិ សមញ្ញា សាស្ស អន្តរហិតា; ចោរោត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតី”តិ។
“I would have him executed, fined, or banished, or dealt with as befits the crime. Why is that? Because he’s lost his former status as a khattiya person, and is just reckoned as a bandit.”
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធ ព្រាហ្មណោ, ឥធ វេស្សោ, ឥធ សុទ្ទោ សន្ធិំ វា ឆិន្ទេយ្យ, និល្លោបំ វា ហរេយ្យ, ឯកាគារិកំ វា ករេយ្យ, បរិបន្ថេ វា តិដ្ឋេយ្យ, បរទារំ វា គច្ឆេយ្យ, តញ្ចេ តេ បុរិសា គហេត្វា ទស្សេយ្យុំ: ‘អយំ តេ, ទេវ, ចោរោ អាគុចារី។ ឥមស្ស យំ ឥច្ឆសិ តំ ទណ្ឌំ បណេហីៜតិ។ កិន្តិ នំ ករេយ្យាសី”តិ?
“What do you think, great king? Take a brahmin, peasant, or menial who breaks into houses, plunders wealth, steals from isolated buildings, commits highway robbery, and commits adultery. Suppose your men arrest him and present him to you, saying: ‘Your Majesty, this man is a bandit, a criminal. Punish him as you will.’ What would you do to him?”
“ឃាតេយ្យាម វា, ភោ កច្ចាន, ជាបេយ្យាម វា បព្ពាជេយ្យាម វា យថាបច្ចយំ វា ករេយ្យាម។ តំ កិស្ស ហេតុ? យា ហិស្ស, ភោ កច្ចាន, បុព្ពេ ‘សុទ្ទោៜតិ សមញ្ញា សាស្ស អន្តរហិតា; ចោរោត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតី”តិ។
“I would have him executed, fined, or banished, or dealt with as befits the crime. Why is that? Because he’s lost his former status as a brahmin, peasant, or menial, and is just reckoned as a bandit.”
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, យទិ ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
“What do you think, great king? If this is so, are the four castes equal or not? Or how do you see this?”
“អទ្ធា ខោ, ភោ កច្ចាន, ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ។ នេសំ ឯត្ថ កិញ្ចិ នានាករណំ សមនុបស្សាមី”តិ។
“Certainly, Master Kaccāna, in this case these four castes are equal. I can’t see any difference between them.”
“ឥមិនាបិ ខោ ឯតំ, មហារាជ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ឃោសោយេវេសោ លោកស្មិំ: ‘ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ, ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ …បេ… ព្រហ្មទាយាទាៜ”តិ។
“And here’s another way to understand that the claims of the brahmins are just propaganda.
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធ ខត្តិយោ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ អស្ស វិរតោ បាណាតិបាតា, វិរតោ អទិន្នាទានា, វិរតោ មុសាវាទា, រត្តូបរតោ, ឯកភត្តិកោ, ព្រហ្មចារី, សីលវា, កល្យាណធម្មោ។ កិន្តិ នំ ករេយ្យាសី”តិ?
What do you think, great king? Take a khattiya person who shaves off their hair and beard, dresses in ocher robes, and goes forth from the lay life to homelessness. They refrain from killing living creatures, stealing, and lying. They abstain from eating at night, eat in one part of the day, and are celibate, ethical, and of good character. How would you treat them?”
“អភិវាទេយ្យាម វា, ភោ កច្ចាន, បច្ចុដ្ឋេយ្យាម វា អាសនេន វា និមន្តេយ្យាម អភិនិមន្តេយ្យាម វា នំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារេហិ ធម្មិកំ វា អស្ស រក្ខាវរណគុត្តិំ សំវិទហេយ្យាម។ តំ កិស្ស ហេតុ? យា ហិស្ស, ភោ កច្ចាន, បុព្ពេ ‘ខត្តិយោៜតិ សមញ្ញា សាស្ស អន្តរហិតា; សមណោត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតី”តិ។
“I would bow to them, rise in their presence, or offer them a seat. I’d invite them to accept robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. And I’d organize their lawful guarding and protection. Why is that? Because they’ve lost their former status as a khattiya person, and are just reckoned as an ascetic.”
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, ឥធ ព្រាហ្មណោ, ឥធ វេស្សោ, ឥធ សុទ្ទោ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ អស្ស វិរតោ បាណាតិបាតា, វិរតោ អទិន្នាទានា វិរតោ មុសាវាទា, រត្តូបរតោ, ឯកភត្តិកោ, ព្រហ្មចារី, សីលវា, កល្យាណធម្មោ។ កិន្តិ នំ ករេយ្យាសី”តិ?
“What do you think, great king? Take a brahmin, peasant, or menial who shaves off their hair and beard, dresses in ocher robes, and goes forth from the lay life to homelessness. They refrain from killing living creatures, stealing, and lying. They abstain from eating at night, eat in one part of the day, and are celibate, ethical, and of good character. How would you treat them?”
“អភិវាទេយ្យាម វា, ភោ កច្ចាន, បច្ចុដ្ឋេយ្យាម វា អាសនេន វា និមន្តេយ្យាម អភិនិមន្តេយ្យាម វា នំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារេហិ ធម្មិកំ វា អស្ស រក្ខាវរណគុត្តិំ សំវិទហេយ្យាម។ តំ កិស្ស ហេតុ? យា ហិស្ស, ភោ កច្ចាន, បុព្ពេ ‘សុទ្ទោៜតិ សមញ្ញា សាស្ស អន្តរហិតា; សមណោត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតី”តិ។
“I would bow to them, rise in their presence, or offer them a seat. I’d invite them to accept robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. And I’d organize their lawful guarding and protection. Why is that? Because they’ve lost their former status as a brahmin, peasant, or menial, and are just reckoned as an ascetic.”
“តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, យទិ ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី”តិ?
“What do you think, great king? If this is so, are the four castes equal or not? Or how do you see this?”
“អទ្ធា ខោ, ភោ កច្ចាន, ឯវំ សន្តេ, ឥមេ ចត្តារោ វណ្ណា សមសមា ហោន្តិ។ នេសំ ឯត្ថ កិញ្ចិ នានាករណំ សមនុបស្សាមី”តិ។
“Certainly, Master Kaccāna, in this case these four castes are equal. I can’t see any difference between them.”
“ឥមិនាបិ ខោ ឯតំ, មហារាជ, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា ឃោសោយេវេសោ លោកស្មិំ: ‘ព្រាហ្មណោវ សេដ្ឋោ វណ្ណោ, ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ; ព្រាហ្មណោវ សុក្កោ វណ្ណោ, កណ្ហោ អញ្ញោ វណ្ណោ; ព្រាហ្មណាវ សុជ្ឈន្តិ, នោ អព្រាហ្មណា; ព្រាហ្មណាវ ព្រហ្មុនោ បុត្តា ឱរសា មុខតោ ជាតា ព្រហ្មជា ព្រហ្មនិម្មិតា ព្រហ្មទាយាទាៜ”តិ។
“This is another way to understand that this is just propaganda: ‘Only brahmins are the best caste; other castes are inferior. Only brahmins are the light caste; other castes are dark. Only brahmins are purified, not others. Only brahmins are Brahmā’s rightful sons, born of his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.’”
ឯវំ វុត្តេ, រាជា មាធុរោ អវន្តិបុត្តោ អាយស្មន្តំ មហាកច្ចានំ ឯតទវោច: “អភិក្កន្តំ, ភោ កច្ចាន, អភិក្កន្តំ, ភោ កច្ចាន។ សេយ្យថាបិ, ភោ កច្ចាន, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ ‘ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តីៜតិ; ឯវមេវំ ភោតា កច្ចានេន អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ។ ឯសាហំ ភវន្តំ កច្ចានំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច។ ឧបាសកំ មំ ភវំ កច្ចានោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គតន៑”តិ។
When he had spoken, King Avantiputta of Madhurā said to Mahākaccāna, “Excellent, Master Kaccāna! Excellent! As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, Master Kaccāna has made the teaching clear in many ways. I go for refuge to Master Kaccāna, to the teaching, and to the bhikkhu Saṅgha. From this day forth, may Master Kaccāna remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
“មា ខោ មំ ត្វំ, មហារាជ, សរណំ អគមាសិ។ តមេវ ត្វំ ភគវន្តំ សរណំ គច្ឆ យមហំ សរណំ គតោ”តិ។
“Great king, don’t go for refuge to me. You should go for refuge to that same Blessed One to whom I have gone for refuge.”
“កហំ បន, ភោ កច្ចាន, ឯតរហិ សោ ភគវា វិហរតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ”តិ?
“But where is that Blessed One at present, the perfected one, the fully awakened Buddha?”
“បរិនិព្ពុតោ ខោ, មហារាជ, ឯតរហិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ”តិ។
“Great king, the Buddha has already become fully extinguished.”
“សចេបិ មយំ, ភោ កច្ចាន, សុណេយ្យាម តំ ភគវន្តំ ទសសុ យោជនេសុ, ទសបិ មយំ យោជនានិ គច្ឆេយ្យាម តំ ភគវន្តំ ទស្សនាយ អរហន្តំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ។ សចេបិ មយំ, ភោ កច្ចាន, សុណេយ្យាម តំ ភគវន្តំ វីសតិយា យោជនេសុ, តិំសាយ យោជនេសុ, ចត្តារីសាយ យោជនេសុ, បញ្ញាសាយ យោជនេសុ, បញ្ញាសម្បិ មយំ យោជនានិ គច្ឆេយ្យាម តំ ភគវន្តំ ទស្សនាយ អរហន្តំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ។ យោជនសតេ ចេបិ មយំ ភោ កច្ចាន, សុណេយ្យាម តំ ភគវន្តំ, យោជនសតម្បិ មយំ គច្ឆេយ្យាម តំ ភគវន្តំ ទស្សនាយ អរហន្តំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ។ យតោ ច, ភោ កច្ចាន, បរិនិព្ពុតោ សោ ភគវា, បរិនិព្ពុតម្បិ មយំ ភគវន្តំ សរណំ គច្ឆាម ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច។ ឧបាសកំ មំ ភវំ កច្ចានោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គតន៑”តិ។
“Master Kaccāna, if I heard that the Buddha was within ten leagues, or twenty, or even up to a hundred leagues away, I’d go a hundred leagues to see him. But since the Buddha has become fully extinguished, I go for refuge to that fully extinguished Buddha, to the teaching, and to the bhikkhu Saṅgha. From this day forth, may Master Kaccāna remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
មធុរសុត្តំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
