| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya |
৫. কূটদন্তসুত্তং
5. Kūṭadantasuttaṃ
খাণুমতকব্রাহ্মণগহপতিকা
Khāṇumatakabrāhmaṇagahapatikā
৩২৩. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা মগধেসু চারিকং চরমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি যেন খাণুমতং নাম মগধানং ব্রাহ্মণগামো তদৰসরি। তত্র সুদং ভগৰা খাণুমতে ৰিহরতি অম্বলট্ঠিকাযং। তেন খো পন সমযেন কূটদন্তো ব্রাহ্মণো খাণুমতং অজ্ঝাৰসতি সত্তুস্সদং সতিণকট্ঠোদকং সধঞ্ঞং রাজভোগ্গং রঞ্ঞা মাগধেন সেনিযেন বিম্বিসারেন দিন্নং রাজদাযং ব্রহ্মদেয্যং। তেন খো পন সমযেন কূটদন্তস্স ব্রাহ্মণস্স মহাযঞ্ঞো উপক্খটো হোতি। সত্ত চ উসভসতানি সত্ত চ ৰচ্ছতরসতানি সত্ত চ ৰচ্ছতরীসতানি সত্ত চ অজসতানি সত্ত চ উরব্ভসতানি থূণূপনীতানি হোন্তি যঞ্ঞত্থায।
323. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena khāṇumataṃ nāma magadhānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyañño upakkhaṭo hoti. Satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya.
৩২৪. অস্সোসুং খো খাণুমতকা ব্রাহ্মণগহপতিকা – ‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো মগধেসু চারিকং চরমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি খাণুমতং অনুপ্পত্তো খাণুমতে ৰিহরতি অম্বলট্ঠিকাযং। তং খো পন ভৰন্তং গোতমং এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি । সো ইমং লোকং সদেৰকং সমারকং সব্রহ্মকং সস্সমণব্রাহ্মণিং পজং সদেৰমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি। সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি। সাধু খো পন তথারূপানং অরহতং দস্সনং হোতী’’তি।
324. Assosuṃ kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti . So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.
৩২৫. অথ খো খাণুমতকা ব্রাহ্মণগহপতিকা খাণুমতা নিক্খমিত্ৰা সঙ্ঘসঙ্ঘী গণীভূতা যেন অম্বলট্ঠিকা তেনুপসঙ্কমন্তি।
325. Atha kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamanti.
৩২৬. তেন খো পন সমযেন কূটদন্তো ব্রাহ্মণো উপরিপাসাদে দিৰাসেয্যং উপগতো হোতি। অদ্দসা খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো খাণুমতকে ব্রাহ্মণগহপতিকে খাণুমতা নিক্খমিত্ৰা সঙ্ঘসঙ্ঘী গণীভূতে যেন অম্বলট্ঠিকা তেনুপসঙ্কমন্তে। দিস্ৰা খত্তং আমন্তেসি – ‘‘কিং নু খো, ভো খত্তে, খাণুমতকা ব্রাহ্মণগহপতিকা খাণুমতা নিক্খমিত্ৰা সঙ্ঘসঙ্ঘী গণীভূতা যেন অম্বলট্ঠিকা তেনুপসঙ্কমন্তী’’তি?
326. Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti. Addasā kho kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumatake brāhmaṇagahapatike khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamante. Disvā khattaṃ āmantesi – ‘‘kiṃ nu kho, bho khatte, khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamantī’’ti?
৩২৭. ‘‘অত্থি খো, ভো, সমণো গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো মগধেসু চারিকং চরমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি খাণুমতং অনুপ্পত্তো, খাণুমতে ৰিহরতি অম্বলট্ঠিকাযং। তং খো পন ভৰন্তং গোতমং এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি। তমেতে ভৰন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমন্তী’’তি।
327. ‘‘Atthi kho, bho, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto, khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Tamete bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamantī’’ti.
৩২৮. অথ খো কূটদন্তস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘সুতং খো পন মেতং – ‘সমণো গোতমো তিৰিধং যঞ্ঞসম্পদং সোল়সপরিক্খারং জানাতী’তি। ন খো পনাহং জানামি তিৰিধং যঞ্ঞসম্পদং সোল়সপরিক্খারং। ইচ্ছামি চাহং মহাযঞ্ঞং যজিতুং। যংনূনাহং সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৰা তিৰিধং যঞ্ঞসম্পদং সোল়সপরিক্খারং পুচ্ছেয্য’’ন্তি।
328. Atha kho kūṭadantassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘sutaṃ kho pana metaṃ – ‘samaṇo gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātī’ti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaññaṃ yajituṃ. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ puccheyya’’nti.
৩২৯. অথ খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো খত্তং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভো খত্তে, যেন খাণুমতকা ব্রাহ্মণগহপতিকা তেনুপসঙ্কম। উপসঙ্কমিত্ৰা খাণুমতকে ব্রাহ্মণগহপতিকে এৰং ৰদেহি – ‘কূটদন্তো, ভো, ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘‘আগমেন্তু কির ভৰন্তো, কূটদন্তোপি ব্রাহ্মণো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতী’’’তি। ‘‘এৰং, ভো’’তি খো সো খত্তা কূটদন্তস্স ব্রাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৰা যেন খাণুমতকা ব্রাহ্মণগহপতিকা তেনুপসঙ্কমি। উপসঙ্কমিত্ৰা খাণুমতকে ব্রাহ্মণগহপতিকে এতদৰোচ – ‘‘কূটদন্তো, ভো, ব্রাহ্মণো এৰমাহ – ‘আগমেন্তু কির ভোন্তো, কূটদন্তোপি ব্রাহ্মণো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতী’’’তি।
329. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo khattaṃ āmantesi – ‘‘tena hi, bho khatte, yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi – ‘kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha – ‘‘āgamentu kira bhavanto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho so khattā kūṭadantassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike etadavoca – ‘‘kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha – ‘āgamentu kira bhonto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti.
কূটদন্তগুণকথা
Kūṭadantaguṇakathā
৩৩০. তেন খো পন সমযেন অনেকানি ব্রাহ্মণসতানি খাণুমতে পটিৰসন্তি – ‘‘কূটদন্তস্স ব্রাহ্মণস্স মহাযঞ্ঞং অনুভৰিস্সামা’’তি। অস্সোসুং খো তে ব্রাহ্মণা – ‘‘কূটদন্তো কির ব্রাহ্মণো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতী’’তি। অথ খো তে ব্রাহ্মণা যেন কূটদন্তো ব্রাহ্মণো তেনুপসঙ্কমিংসু।
330. Tena kho pana samayena anekāni brāhmaṇasatāni khāṇumate paṭivasanti – ‘‘kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyaññaṃ anubhavissāmā’’ti. Assosuṃ kho te brāhmaṇā – ‘‘kūṭadanto kira brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho te brāhmaṇā yena kūṭadanto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu.
৩৩১. উপসঙ্কমিত্ৰা কূটদন্তং ব্রাহ্মণং এতদৰোচুং – ‘‘সচ্চং কির ভৰং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতী’’তি? ‘‘এৰং খো মে, ভো, হোতি – ‘অহম্পি সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সামী’’’তি।
331. Upasaṅkamitvā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘saccaṃ kira bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti? ‘‘Evaṃ kho me, bho, hoti – ‘ahampi samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmī’’’ti.
‘‘মা ভৰং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমি। ন অরহতি ভৰং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং। সচে ভৰং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতি, ভোতো কূটদন্তস্স যসো হাযিস্সতি, সমণস্স গোতমস্স যসো অভিৰড্ঢিস্সতি। যম্পি ভোতো কূটদন্তস্স যসো হাযিস্সতি, সমণস্স গোতমস্স যসো অভিৰড্ঢিস্সতি, ইমিনাপঙ্গেন ন অরহতি ভৰং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং। সমণো ত্ৰেৰ গোতমো অরহতি ভৰন্তং কূটদন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং ।
‘‘Mā bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkami. Na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sace bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissati, bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati. Yampi bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন। যম্পি ভৰং কূটদন্তো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন, ইমিনাপঙ্গেন ন অরহতি ভৰং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং। সমণো ত্ৰেৰ গোতমো অরহতি ভৰন্তং কূটদন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং।
‘‘Bhavañhi kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi bhavaṃ kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতৰিত্তূপকরণো পহূতজাতরূপরজতো…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtavittūpakaraṇo pahūtajātarūparajato…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো অজ্ঝাযকো মন্তধরো তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ সনিঘণ্ডুকেটুভানং সাক্খরপ্পভেদানং ইতিহাসপঞ্চমানং পদকো ৰেয্যাকরণো লোকাযতমহাপুরিসলক্খণেসু অনৰযো…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো ব্রহ্মৰণ্ণী ব্রহ্মৰচ্ছসী অখুদ্দাৰকাসো দস্সনায…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো সীলৰা ৰুদ্ধসীলী ৰুদ্ধসীলেন সমন্নাগতো…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো কল্যাণৰাচো কল্যাণৰাক্করণো পোরিযা ৰাচায সমন্নাগতো ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো বহূনং আচরিযপাচরিযো তীণি মাণৰকসতানি মন্তে ৰাচেতি, বহূ খো পন নানাদিসা নানাজনপদা মাণৰকা আগচ্ছন্তি ভোতো কূটদন্তস্স সন্তিকে মন্তত্থিকা মন্তে অধিযিতুকামা…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto bahūnaṃ ācariyapācariyo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti, bahū kho pana nānādisā nānājanapadā māṇavakā āgacchanti bhoto kūṭadantassa santike mantatthikā mante adhiyitukāmā…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো জিণ্ণো ৰুদ্ধো মহল্লকো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো। সমণো গোতমো তরুণো চেৰ তরুণপব্বজিতো চ…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto. Samaṇo gotamo taruṇo ceva taruṇapabbajito ca…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো রঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসারস্স সক্কতো গরুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো ব্রাহ্মণস্স পোক্খরসাতিস্স সক্কতো গরুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে॰…
‘‘Bhavañhi kūṭadanto brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
‘‘ভৰঞ্হি কূটদন্তো খাণুমতং অজ্ঝাৰসতি সত্তুস্সদং সতিণকট্ঠোদকং সধঞ্ঞং রাজভোগ্গং রঞ্ঞা মাগধেন সেনিযেন বিম্বিসারেন দিন্নং রাজদাযং ব্রহ্মদেয্যং। যম্পি ভৰং কূটদন্তো খাণুমতং অজ্ঝাৰসতি সত্তুস্সদং সতিণকট্ঠোদকং সধঞ্ঞং রাজভোগ্গং, রঞ্ঞা মাগধেন সেনিযেন বিম্বিসারেন দিন্নং রাজদাযং ব্রহ্মদেয্যং, ইমিনাপঙ্গেন ন অরহতি ভৰং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং। সমণোত্ৰেৰ গোতমো অরহতি ভৰন্তং কূটদন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতু’’ন্তি।
‘‘Bhavañhi kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Yampi bhavaṃ kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ, raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.
বুদ্ধগুণকথা
Buddhaguṇakathā
৩৩২. এৰং ৰুত্তে কূটদন্তো ব্রাহ্মণো তে ব্রাহ্মণে এতদৰোচ –
332. Evaṃ vutte kūṭadanto brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca –
‘‘তেন হি, ভো, মমপি সুণাথ, যথা মযমেৰ অরহাম তং ভৰন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং, ন ত্ৰেৰ অরহতি সো ভৰং গোতমো অম্হাকং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং। সমণো খলু, ভো, গোতমো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন। যম্পি, ভো, সমণো গোতমো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন, ইমিনাপঙ্গেন ন অরহতি সো ভৰং গোতমো অম্হাকং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং। অথ খো মযমেৰ অরহাম তং ভৰন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং।
‘‘Tena hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ, na tveva arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi, bho, samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো মহন্তং ঞাতিসঙ্ঘং ওহায পব্বজিতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo mahantaṃ ñātisaṅghaṃ ohāya pabbajito…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো পহূতং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণং ওহায পব্বজিতো ভূমিগতঞ্চ ৰেহাসট্ঠং চ…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhaṃ ca…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো দহরোৰ সমানো যুৰা সুসুকাল়কেসো ভদ্রেন যোব্বনেন সমন্নাগতো পঠমেন ৰযসা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো অকামকানং মাতাপিতূনং অস্সুমুখানং রুদন্তানং কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো ব্রহ্মৰণ্ণী ব্রহ্মৰচ্ছসী অখুদ্দাৰকাসো দস্সনায …পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya …pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সীলৰা অরিযসীলী কুসলসীলী কুসলসীলেন সমন্নাগতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena samannāgato…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো কল্যাণৰাচো কল্যাণৰাক্করণো পোরিযা ৰাচায সমন্নাগতো ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো বহূনং আচরিযপাচরিযো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṃ ācariyapācariyo…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো খীণকামরাগো ৰিগতচাপল্লো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো কম্মৰাদী কিরিযৰাদী অপাপপুরেক্খারো ব্রহ্মঞ্ঞায পজায…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো উচ্চা কুলা পব্বজিতো অসম্ভিন্নখত্তিযকুলা…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnakhattiyakulā…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো অড্ঢা কুলা পব্বজিতো মহদ্ধনা মহাভোগা…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā…pe…
‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং তিরোরট্ঠা তিরোজনপদা পঞ্হং পুচ্ছিতুং আগচ্ছন্তি…পে॰…
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ tiroraṭṭhā tirojanapadā pañhaṃ pucchituṃ āgacchanti…pe…
‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং অনেকানি দেৰতাসহস্সানি পাণেহি সরণং গতানি…পে॰…
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṃ gatāni…pe…
‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’ তি…পে॰…
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ ti…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো দ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণেহি সমন্নাগতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো এহিস্ৰাগতৰাদী সখিলো সম্মোদকো অব্ভাকুটিকো উত্তানমুখো পুব্বভাসী…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo ehisvāgatavādī sakhilo sammodako abbhākuṭiko uttānamukho pubbabhāsī…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো চতুন্নং পরিসানং সক্কতো গরুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo catunnaṃ parisānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
‘‘সমণে খলু, ভো, গোতমে বহূ দেৰা চ মনুস্সা চ অভিপ্পসন্না…পে॰…
‘‘Samaṇe khalu, bho, gotame bahū devā ca manussā ca abhippasannā…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো যস্মিং গামে ৰা নিগমে ৰা পটিৰসতি ন তস্মিং গামে ৰা নিগমে ৰা অমনুস্সা মনুস্সে ৰিহেঠেন্তি…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati na tasmiṃ gāme vā nigame vā amanussā manusse viheṭhenti…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সঙ্ঘী গণী গণাচরিযো পুথুতিত্থকরানং অগ্গমক্খাযতি, যথা খো পন, ভো, এতেসং সমণব্রাহ্মণানং যথা ৰা তথা ৰা যসো সমুদাগচ্ছতি, ন হেৰং সমণস্স গোতমস্স যসো সমুদাগতো। অথ খো অনুত্তরায ৰিজ্জাচরণসম্পদায সমণস্স গোতমস্স যসো সমুদাগতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo saṅghī gaṇī gaṇācariyo puthutitthakarānaṃ aggamakkhāyati, yathā kho pana, bho, etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ yathā vā tathā vā yaso samudāgacchati, na hevaṃ samaṇassa gotamassa yaso samudāgato. Atha kho anuttarāya vijjācaraṇasampadāya samaṇassa gotamassa yaso samudāgato…pe…
‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো সপুত্তো সভরিযো সপরিসো সামচ্চো পাণেহি সরণং গতো…পে॰…
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং রাজা পসেনদি কোসলো সপুত্তো সভরিযো সপরিসো সামচ্চো পাণেহি সরণং গতো…পে॰…
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā pasenadi kosalo saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং ব্রাহ্মণো পোক্খরসাতি সপুত্তো সভরিযো সপরিসো সামচ্চো পাণেহি সরণং গতো…পে॰…
‘‘Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ brāhmaṇo pokkharasāti saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো রঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসারস্স সক্কতো গরুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো রঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স সক্কতো গরুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো ব্রাহ্মণস্স পোক্খরসাতিস্স সক্কতো গরুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে॰…
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito…pe…
‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো খাণুমতং অনুপ্পত্তো খাণুমতে ৰিহরতি অম্বলট্ঠিকাযং। যে খো পন, ভো, কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অম্হাকং গামখেত্তং আগচ্ছন্তি, অতিথী নো তে হোন্তি। অতিথী খো পনম্হেহি সক্কাতব্বা গরুকাতব্বা মানেতব্বা পূজেতব্বা অপচেতব্বা। যম্পি, ভো, সমণো গোতমো খাণুমতং অনুপ্পত্তো খাণুমতে ৰিহরতি অম্বলট্ঠিকাযং, অতিথিম্হাকং সমণো গোতমো। অতিথি খো পনম্হেহি সক্কাতব্বো গরুকাতব্বো মানেতব্বো পূজেতব্বো অপচেতব্বো। ইমিনাপঙ্গেন নারহতি সো ভৰং গোতমো অম্হাকং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং। অথ খো মযমেৰ অরহাম তং ভৰন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং। এত্তকে খো অহং, ভো, তস্স ভোতো গোতমস্স ৰণ্ণে পরিযাপুণামি, নো চ খো সো ভৰং গোতমো এত্তকৰণ্ণো। অপরিমাণৰণ্ণো হি সো ভৰং গোতমো’’তি।
‘‘Samaṇo khalu, bho, gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Ye kho pana, bho, keci samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṃ gāmakhettaṃ āgacchanti, atithī no te honti. Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā apacetabbā. Yampi, bho, samaṇo gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ, atithimhākaṃ samaṇo gotamo. Atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo apacetabbo. Imināpaṅgena nārahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Ettake kho ahaṃ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṃ gotamo ettakavaṇṇo. Aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṃ gotamo’’ti.
৩৩৩. এৰং ৰুত্তে, তে ব্রাহ্মণা কূটদন্তং ব্রাহ্মণং এতদৰোচুং – ‘‘যথা খো ভৰং কূটদন্তো সমণস্স গোতমস্স ৰণ্ণে ভাসতি, ইতো চেপি সো ভৰং গোতমো যোজনসতে ৰিহরতি, অলমেৰ সদ্ধেন কুলপুত্তেন দস্সনায উপসঙ্কমিতুং অপি পুটোসেনা’’তি। ‘‘তেন হি, ভো, সব্বেৰ মযং সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সামা’’তি।
333. Evaṃ vutte, te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yathā kho bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa vaṇṇe bhāsati, ito cepi so bhavaṃ gotamo yojanasate viharati, alameva saddhena kulaputtena dassanāya upasaṅkamituṃ api puṭosenā’’ti. ‘‘Tena hi, bho, sabbeva mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā’’ti.
মহাৰিজিতরাজযঞ্ঞকথা
Mahāvijitarājayaññakathā
৩৩৪. অথ খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো মহতা ব্রাহ্মণগণেন সদ্ধিং যেন অম্বলট্ঠিকা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি । সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। খাণুমতকাপি খো ব্রাহ্মণগহপতিকা অপ্পেকচ্চে ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু, সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে নামগোত্তং সাৰেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা একমন্তং নিসীদিংসু।
334. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ yena ambalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi . Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Khāṇumatakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
৩৩৫. একমন্তং নিসিন্নো খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভো গোতম – ‘সমণো গোতমো তিৰিধং যঞ্ঞসম্পদং সোল়সপরিক্খারং জানাতী’তি। ন খো পনাহং জানামি তিৰিধং যঞ্ঞসম্পদং সোল়সপরিক্খারং। ইচ্ছামি চাহং মহাযঞ্ঞং যজিতুং। সাধু মে ভৰং গোতমো তিৰিধং যঞ্ঞসম্পদং সোল়সপরিক্খারং দেসেতূ’’তি।
335. Ekamantaṃ nisinno kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘samaṇo gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātī’ti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaññaṃ yajituṃ. Sādhu me bhavaṃ gotamo tividhaṃ yaññasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ desetū’’ti.
৩৩৬. ‘‘তেন হি, ব্রাহ্মণ, সুণাহি সাধুকং মনসিকরোহি, ভাসিস্সামী’’তি। ‘‘এৰং, ভো’’তি খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো ভগৰতো পচ্চস্সোসি। ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘ভূতপুব্বং, ব্রাহ্মণ , রাজা মহাৰিজিতো নাম অহোসি অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতজাতরূপরজতো পহূতৰিত্তূপকরণো পহূতধনধঞ্ঞো পরিপুণ্ণকোসকোট্ঠাগারো। অথ খো, ব্রাহ্মণ, রঞ্ঞো মহাৰিজিতস্স রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘অধিগতা খো মে ৰিপুলা মানুসকা ভোগা, মহন্তং পথৰিমণ্ডলং অভিৰিজিয অজ্ঝাৰসামি , যংনূনাহং মহাযঞ্ঞং যজেয্যং, যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’তি।
336. ‘‘Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi sādhukaṃ manasikarohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa , rājā mahāvijito nāma ahosi aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Atha kho, brāhmaṇa, rañño mahāvijitassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā, mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi , yaṃnūnāhaṃ mahāyaññaṃ yajeyyaṃ, yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti.
৩৩৭. ‘‘অথ খো, ব্রাহ্মণ, রাজা মহাৰিজিতো পুরোহিতং ব্রাহ্মণং আমন্তেত্ৰা এতদৰোচ – ‘ইধ ময্হং, ব্রাহ্মণ, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – অধিগতা খো মে ৰিপুলা মানুসকা ভোগা , মহন্তং পথৰিমণ্ডলং অভিৰিজিয অজ্ঝাৰসামি। যংনূনাহং মহাযঞ্ঞং যজেয্যং যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’তি। ইচ্ছামহং, ব্রাহ্মণ, মহাযঞ্ঞং যজিতুং। অনুসাসতু মং ভৰং যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’’তি।
337. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca – ‘idha mayhaṃ, brāhmaṇa, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā , mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi. Yaṃnūnāhaṃ mahāyaññaṃ yajeyyaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. Icchāmahaṃ, brāhmaṇa, mahāyaññaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’’ti.
৩৩৮. ‘‘এৰং ৰুত্তে, ব্রাহ্মণ, পুরোহিতো ব্রাহ্মণো রাজানং মহাৰিজিতং এতদৰোচ – ‘ভোতো খো রঞ্ঞো জনপদো সকণ্টকো সউপ্পীল়ো, গামঘাতাপি দিস্সন্তি, নিগমঘাতাপি দিস্সন্তি, নগরঘাতাপি দিস্সন্তি , পন্থদুহনাপি দিস্সন্তি। ভৰং খো পন রাজা এৰং সকণ্টকে জনপদে সউপ্পীল়ে বলিমুদ্ধরেয্য, অকিচ্চকারী অস্স তেন ভৰং রাজা। সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো এৰমস্স – ‘‘অহমেতং দস্সুখীলং ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা পব্বাজনায ৰা সমূহনিস্সামী’’তি, ন খো পনেতস্স দস্সুখীলস্স এৰং সম্মা সমুগ্ঘাতো হোতি। যে তে হতাৰসেসকা ভৰিস্সন্তি, তে পচ্ছা রঞ্ঞো জনপদং ৰিহেঠেস্সন্তি। অপি চ খো ইদং সংৰিধানং আগম্ম এৰমেতস্স দস্সুখীলস্স সম্মা সমুগ্ঘাতো হোতি। তেন হি ভৰং রাজা যে ভোতো রঞ্ঞো জনপদে উস্সহন্তি কসিগোরক্খে, তেসং ভৰং রাজা বীজভত্তং অনুপ্পদেতু। যে ভোতো রঞ্ঞো জনপদে উস্সহন্তি ৰাণিজ্জায, তেসং ভৰং রাজা পাভতং অনুপ্পদেতু। যে ভোতো রঞ্ঞো জনপদে উস্সহন্তি রাজপোরিসে, তেসং ভৰং রাজা ভত্তৰেতনং পকপ্পেতু। তে চ মনুস্সা সকম্মপসুতা রঞ্ঞো জনপদং ন ৰিহেঠেস্সন্তি; মহা চ রঞ্ঞো রাসিকো ভৰিস্সতি। খেমট্ঠিতা জনপদা অকণ্টকা অনুপ্পীল়া। মনুস্সা মুদা মোদমানা উরে পুত্তে নচ্চেন্তা অপারুতঘরা মঞ্ঞে ৰিহরিস্সন্তী’তি। ‘এৰং, ভো’তি খো, ব্রাহ্মণ, রাজা মহাৰিজিতো পুরোহিতস্স ব্রাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৰা যে রঞ্ঞো জনপদে উস্সহিংসু কসিগোরক্খে, তেসং রাজা মহাৰিজিতো বীজভত্তং অনুপ্পদাসি। যে চ রঞ্ঞো জনপদে উস্সহিংসু ৰাণিজ্জায, তেসং রাজা মহাৰিজিতো পাভতং অনুপ্পদাসি। যে চ রঞ্ঞো জনপদে উস্সহিংসু রাজপোরিসে, তেসং রাজা মহাৰিজিতো ভত্তৰেতনং পকপ্পেসি। তে চ মনুস্সা সকম্মপসুতা রঞ্ঞো জনপদং ন ৰিহেঠিংসু, মহা চ রঞ্ঞো রাসিকো অহোসি। খেমট্ঠিতা জনপদা অকণ্টকা অনুপ্পীল়া মনুস্সা মুদা মোদমানা উরে পুত্তে নচ্চেন্তা অপারুতঘরা মঞ্ঞে ৰিহরিংসু। অথ খো, ব্রাহ্মণ, রাজা মহাৰিজিতো পুরোহিতং ব্রাহ্মণং আমন্তেত্ৰা এতদৰোচ – ‘সমূহতো খো মে ভোতো দস্সুখীলো, ভোতো সংৰিধানং আগম্ম মহা চ মে রাসিকো। খেমট্ঠিতা জনপদা অকণ্টকা অনুপ্পীল়া মনুস্সা মুদা মোদমানা উরে পুত্তে নচ্চেন্তা অপারুতঘরা মঞ্ঞে ৰিহরন্তি। ইচ্ছামহং ব্রাহ্মণ মহাযঞ্ঞং যজিতুং। অনুসাসতু মং ভৰং যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’তি।
338. ‘‘Evaṃ vutte, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rājānaṃ mahāvijitaṃ etadavoca – ‘bhoto kho rañño janapado sakaṇṭako sauppīḷo, gāmaghātāpi dissanti, nigamaghātāpi dissanti, nagaraghātāpi dissanti , panthaduhanāpi dissanti. Bhavaṃ kho pana rājā evaṃ sakaṇṭake janapade sauppīḷe balimuddhareyya, akiccakārī assa tena bhavaṃ rājā. Siyā kho pana bhoto rañño evamassa – ‘‘ahametaṃ dassukhīlaṃ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā samūhanissāmī’’ti, na kho panetassa dassukhīlassa evaṃ sammā samugghāto hoti. Ye te hatāvasesakā bhavissanti, te pacchā rañño janapadaṃ viheṭhessanti. Api ca kho idaṃ saṃvidhānaṃ āgamma evametassa dassukhīlassa sammā samugghāto hoti. Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rañño janapade ussahanti kasigorakkhe, tesaṃ bhavaṃ rājā bījabhattaṃ anuppadetu. Ye bhoto rañño janapade ussahanti vāṇijjāya, tesaṃ bhavaṃ rājā pābhataṃ anuppadetu. Ye bhoto rañño janapade ussahanti rājaporise, tesaṃ bhavaṃ rājā bhattavetanaṃ pakappetu. Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṃ na viheṭhessanti; mahā ca rañño rāsiko bhavissati. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā. Manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharissantī’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade ussahiṃsu kasigorakkhe, tesaṃ rājā mahāvijito bījabhattaṃ anuppadāsi. Ye ca rañño janapade ussahiṃsu vāṇijjāya, tesaṃ rājā mahāvijito pābhataṃ anuppadāsi. Ye ca rañño janapade ussahiṃsu rājaporise, tesaṃ rājā mahāvijito bhattavetanaṃ pakappesi. Te ca manussā sakammapasutā rañño janapadaṃ na viheṭhiṃsu, mahā ca rañño rāsiko ahosi. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe vihariṃsu. Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca – ‘samūhato kho me bhoto dassukhīlo, bhoto saṃvidhānaṃ āgamma mahā ca me rāsiko. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā maññe viharanti. Icchāmahaṃ brāhmaṇa mahāyaññaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti.
চতুপরিক্খারং
Catuparikkhāraṃ
৩৩৯. ‘‘তেন হি ভৰং রাজা যে ভোতো রঞ্ঞো জনপদে খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৰ জানপদা চ তে ভৰং রাজা আমন্তযতং – ‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাযঞ্ঞং যজিতুং, অনুজানন্তু মে ভৰন্তো যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’তি। যে ভোতো রঞ্ঞো জনপদে অমচ্চা পারিসজ্জা নেগমা চেৰ জানপদা চ…পে॰… ব্রাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৰ জানপদা চ…পে॰… গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৰ জানপদা চ, তে ভৰং রাজা আমন্তযতং – ‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাযঞ্ঞং যজিতুং, অনুজানন্তু মে ভৰন্তো যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’তি। ‘এৰং, ভো’তি খো, ব্রাহ্মণ, রাজা মহাৰিজিতো পুরোহিতস্স ব্রাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৰা যে রঞ্ঞো জনপদে খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৰ জানপদা চ, তে রাজা মহাৰিজিতো আমন্তেসি – ‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাযঞ্ঞং যজিতুং, অনুজানন্তু মে ভৰন্তো যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি। ‘যজতং ভৰং রাজা যঞ্ঞং, যঞ্ঞকালো মহারাজা’তি। যে রঞ্ঞো জনপদে অমচ্চা পারিসজ্জা নেগমা চেৰ জানপদা চ…পে॰… ব্রাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৰ জানপদা চ…পে॰… গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৰ জানপদা চ, তে রাজা মহাৰিজিতো আমন্তেসি – ‘ইচ্ছামহং, ভো , মহাযঞ্ঞং যজিতুং। অনুজানন্তু মে ভৰন্তো যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’তি। ‘যজতং ভৰং রাজা যঞ্ঞং, যঞ্ঞকালো মহারাজা’তি। ইতিমে চত্তারো অনুমতিপক্খা তস্সেৰ যঞ্ঞস্স পরিক্খারা ভৰন্তি।
339. ‘‘Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rañño janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca te bhavaṃ rājā āmantayataṃ – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. Ye bhoto rañño janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te bhavaṃ rājā āmantayataṃ – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. ‘Evaṃ, bho’ti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rañño janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi – ‘icchāmahaṃ, bho, mahāyaññaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘Yajataṃ bhavaṃ rājā yaññaṃ, yaññakālo mahārājā’ti. Ye rañño janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi – ‘icchāmahaṃ, bho , mahāyaññaṃ yajituṃ. Anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. ‘Yajataṃ bhavaṃ rājā yaññaṃ, yaññakālo mahārājā’ti. Itime cattāro anumatipakkhā tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
অট্ঠ পরিক্খারা
Aṭṭha parikkhārā
৩৪০. ‘‘রাজা মহাৰিজিতো অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো, উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো ব্রহ্মৰণ্ণী ব্রহ্মৰচ্ছসী অখুদ্দাৰকাসো দস্সনায; অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতজাতরূপরজতো পহূতৰিত্তূপকরণো পহূতধনধঞ্ঞো পরিপুণ্ণকোসকোট্ঠাগারো; বলৰা চতুরঙ্গিনিযা সেনায সমন্নাগতো অস্সৰায ওৰাদপটিকরায সহতি 1 মঞ্ঞে পচ্চত্থিকে যসসা; সদ্ধো দাযকো দানপতি অনাৰটদ্ৰারো সমণব্রাহ্মণকপণদ্ধিকৰণিব্বকযাচকানং ওপানভূতো পুঞ্ঞানি করোতি; বহুস্সুতো তস্স তস্স সুতজাতস্স, তস্স তস্সেৰ খো পন ভাসিতস্স অত্থং জানাতি ‘অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো’তি; পণ্ডিতো, ৰিযত্তো, মেধাৰী, পটিবলো, অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নে অত্থে চিন্তেতুং। রাজা মহাৰিজিতো ইমেহি অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো। ইতি ইমানিপি অট্ঠঙ্গানি তস্সেৰ যঞ্ঞস্স পরিক্খারা ভৰন্তি।
340. ‘‘Rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya; aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro; balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati 2 maññe paccatthike yasasā; saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puññāni karoti; bahussuto tassa tassa sutajātassa, tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho ayaṃ imassa bhāsitassa attho’ti; paṇḍito, viyatto, medhāvī, paṭibalo, atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Rājā mahāvijito imehi aṭṭhahaṅgehi samannāgato. Iti imānipi aṭṭhaṅgāni tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
চতুপরিক্খারং
Catuparikkhāraṃ
৩৪১. ‘‘পুরোহিতো 3 ব্রাহ্মণো চতুহঙ্গেহি সমন্নাগতো। উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন; অজ্ঝাযকো মন্তধরো তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ সনিঘণ্ডুকেটুভানং সাক্খরপ্পভেদানং ইতিহাসপঞ্চমানং পদকো ৰেয্যাকরণো লোকাযতমহাপুরিসলক্খণেসু অনৰযো; সীলৰা ৰুদ্ধসীলী ৰুদ্ধসীলেন সমন্নাগতো; পণ্ডিতো ৰিযত্তো মেধাৰী পঠমো ৰা দুতিযো ৰা সুজং পগ্গণ্হন্তানং। পুরোহিতো ব্রাহ্মণো ইমেহি চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতো। ইতি ইমানি চত্তারি অঙ্গানি তস্সেৰ যঞ্ঞস্স পরিক্খারা ভৰন্তি।
341. ‘‘Purohito 4 brāhmaṇo catuhaṅgehi samannāgato. Ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo; sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato; paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Purohito brāhmaṇo imehi catūhaṅgehi samannāgato. Iti imāni cattāri aṅgāni tasseva yaññassa parikkhārā bhavanti.
তিস্সো ৰিধা
Tisso vidhā
৩৪২. ‘‘অথ খো, ব্রাহ্মণ, পুরোহিতো ব্রাহ্মণো রঞ্ঞো মহাৰিজিতস্স পুব্বেৰ যঞ্ঞা তিস্সো ৰিধা দেসেসি। সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যিট্ঠুকামস্স 5 কোচিদেৰ ৰিপ্পটিসারো – ‘মহা ৰত মে ভোগক্খন্ধো ৰিগচ্ছিস্সতী’তি, সো ভোতা রঞ্ঞা ৰিপ্পটিসারো ন করণীযো। সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৰ ৰিপ্পটিসারো – ‘মহা ৰত মে ভোগক্খন্ধো ৰিগচ্ছতী’তি, সো ভোতা রঞ্ঞা ৰিপ্পটিসারো ন করণীযো। সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যিট্ঠস্স কোচিদেৰ ৰিপ্পটিসারো – ‘মহা ৰত মে ভোগক্খন্ধো ৰিগতো’তি, সো ভোতা রঞ্ঞা ৰিপ্পটিসারো ন করণীযো’’তি। ইমা খো, ব্রাহ্মণ, পুরোহিতো ব্রাহ্মণো রঞ্ঞো মহাৰিজিতস্স পুব্বেৰ যঞ্ঞা তিস্সো ৰিধা দেসেসি।
342. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā tisso vidhā desesi. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yiṭṭhukāmassa 6 kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigacchissatī’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigacchatī’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yiṭṭhassa kocideva vippaṭisāro – ‘mahā vata me bhogakkhandho vigato’ti, so bhotā raññā vippaṭisāro na karaṇīyo’’ti. Imā kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā tisso vidhā desesi.
দস আকারা
Dasa ākārā
৩৪৩. ‘‘অথ খো, ব্রাহ্মণ, পুরোহিতো ব্রাহ্মণো রঞ্ঞো মহাৰিজিতস্স পুব্বেৰ যঞ্ঞা দসহাকারেহি পটিগ্গাহকেসু ৰিপ্পটিসারং পটিৰিনেসি। ‘আগমিস্সন্তি খো ভোতো যঞ্ঞং পাণাতিপাতিনোপি পাণাতিপাতা পটিৰিরতাপি। যে তত্থ পাণাতিপাতিনো, তেসঞ্ঞেৰ তেন। যে তত্থ পাণাতিপাতা পটিৰিরতা, তে আরব্ভ যজতং ভৰং, সজ্জতং ভৰং, মোদতং ভৰং, চিত্তমেৰ ভৰং অন্তরং পসাদেতু। আগমিস্সন্তি খো ভোতো যঞ্ঞং অদিন্নাদাযিনোপি অদিন্নাদানা পটিৰিরতাপি…পে॰… কামেসু মিচ্ছাচারিনোপি কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতাপি… মুসাৰাদিনোপি মুসাৰাদা পটিৰিরতাপি… পিসুণৰাচিনোপি পিসুণায ৰাচায পটিৰিরতাপি… ফরুসৰাচিনোপি ফরুসায ৰাচায পটিৰিরতাপি… সম্ফপ্পলাপিনোপি সম্ফপ্পলাপা পটিৰিরতাপি … অভিজ্ঝালুনোপি অনভিজ্ঝালুনোপি… ব্যাপন্নচিত্তাপি অব্যাপন্নচিত্তাপি… মিচ্ছাদিট্ঠিকাপি সম্মাদিট্ঠিকাপি…। যে তত্থ মিচ্ছাদিট্ঠিকা, তেসঞ্ঞেৰ তেন। যে তত্থ সম্মাদিট্ঠিকা, তে আরব্ভ যজতং ভৰং, সজ্জতং ভৰং, মোদতং ভৰং, চিত্তমেৰ ভৰং অন্তরং পসাদেতূ’তি। ইমেহি খো, ব্রাহ্মণ, পুরোহিতো ব্রাহ্মণো রঞ্ঞো মহাৰিজিতস্স পুব্বেৰ যঞ্ঞা দসহাকারেহি পটিগ্গাহকেসু ৰিপ্পটিসারং পটিৰিনেসি।
343. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi. ‘Āgamissanti kho bhoto yaññaṃ pāṇātipātinopi pāṇātipātā paṭiviratāpi. Ye tattha pāṇātipātino, tesaññeva tena. Ye tattha pāṇātipātā paṭiviratā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu. Āgamissanti kho bhoto yaññaṃ adinnādāyinopi adinnādānā paṭiviratāpi…pe… kāmesu micchācārinopi kāmesumicchācārā paṭiviratāpi… musāvādinopi musāvādā paṭiviratāpi… pisuṇavācinopi pisuṇāya vācāya paṭiviratāpi… pharusavācinopi pharusāya vācāya paṭiviratāpi… samphappalāpinopi samphappalāpā paṭiviratāpi … abhijjhālunopi anabhijjhālunopi… byāpannacittāpi abyāpannacittāpi… micchādiṭṭhikāpi sammādiṭṭhikāpi…. Ye tattha micchādiṭṭhikā, tesaññeva tena. Ye tattha sammādiṭṭhikā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetū’ti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa pubbeva yaññā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi.
সোল়স আকারা
Soḷasa ākārā
৩৪৪. ‘‘অথ খো, ব্রাহ্মণ, পুরোহিতো ব্রাহ্মণো রঞ্ঞো মহাৰিজিতস্স মহাযঞ্ঞং যজমানস্স সোল়সহাকারেহি চিত্তং সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৰ ৰত্তা – ‘রাজা খো মহাৰিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি, নো চ খো তস্স আমন্তিতা খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৰ জানপদা চ; অথ চ পন ভৰং রাজা এৰরূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি । এৰম্পি ভোতো রঞ্ঞো ৰত্তা ধম্মতো নত্থি। ভোতা খো পন রঞ্ঞা আমন্তিতা খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৰ জানপদা চ । ইমিনাপেতং ভৰং রাজা জানাতু, যজতং ভৰং, সজ্জতং ভৰং, মোদতং ভৰং, চিত্তমেৰ ভৰং অন্তরং পসাদেতু।
344. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa mahāyaññaṃ yajamānassa soḷasahākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti . Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raññā āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca . Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
‘‘সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৰ ৰত্তা – ‘রাজা খো মহাৰিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি, নো চ খো তস্স আমন্তিতা অমচ্চা পারিসজ্জা নেগমা চেৰ জানপদা চ…পে॰… ব্রাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৰ জানপদা চ…পে॰… গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৰ জানপদা চ, অথ চ পন ভৰং রাজা এৰরূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি। এৰম্পি ভোতো রঞ্ঞো ৰত্তা ধম্মতো নত্থি। ভোতা খো পন রঞ্ঞা আমন্তিতা গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৰ জানপদা চ। ইমিনাপেতং ভৰং রাজা জানাতু, যজতং ভৰং, সজ্জতং ভৰং, মোদতং ভৰং, চিত্তমেৰ ভৰং অন্তরং পসাদেতু।
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca…pe… brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca…pe… gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raññā āmantitā gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
‘‘সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৰ ৰত্তা – ‘রাজা খো মহাৰিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি, নো চ খো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন, অথ চ পন ভৰং রাজা এৰরূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি। এৰম্পি ভোতো রঞ্ঞো ৰত্তা ধম্মতো নত্থি। ভৰং খো পন রাজা উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন। ইমিনাপেতং ভৰং রাজা জানাতু, যজতং ভৰং, সজ্জতং ভৰং, মোদতং ভৰং, চিত্তমেৰ ভৰং অন্তরং পসাদেতু।
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, no ca kho ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
‘‘সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৰ ৰত্তা – ‘রাজা খো মহাৰিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি নো চ খো অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো ব্রহ্মৰণ্ণী ব্রহ্মৰচ্ছসী অখুদ্দাৰকাসো দস্সনায…পে॰… নো চ খো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতজাতরূপরজতো পহূতৰিত্তূপকরণো পহূতধনধঞ্ঞো পরিপুণ্ণকোসকোট্ঠাগারো…পে॰… নো চ খো বলৰা চতুরঙ্গিনিযা সেনায সমন্নাগতো অস্সৰায ওৰাদপটিকরায সহতি মঞ্ঞে পচ্চত্থিকে যসসা…পে॰… নো চ খো সদ্ধো দাযকো দানপতি অনাৰটদ্ৰারো সমণব্রাহ্মণকপণদ্ধিকৰণিব্বকযাচকানং ওপানভূতো পুঞ্ঞানি করোতি…পে॰… নো চ খো বহুস্সুতো তস্স তস্স সুতজাতস্স…পে॰… নো চ খো তস্স তস্সেৰ খো পন ভাসিতস্স অত্থং জানাতি ‘‘অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো, অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো’’তি…পে॰… নো চ খো পণ্ডিতো ৰিযত্তো মেধাৰী পটিবলো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নে অত্থে চিন্তেতুং, অথ চ পন ভৰং রাজা এৰরূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি । এৰম্পি ভোতো রঞ্ঞো ৰত্তা ধম্মতো নত্থি। ভৰং খো পন রাজা পণ্ডিতো ৰিযত্তো মেধাৰী পটিবলো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নে অত্থে চিন্তেতুং। ইমিনাপেতং ভৰং রাজা জানাতু , যজতং ভৰং, সজ্জতং ভৰং, মোদতং ভৰং, চিত্তমেৰ ভৰং অন্তরং পসাদেতু।
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati no ca kho abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya…pe… no ca kho aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro…pe… no ca kho balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati maññe paccatthike yasasā…pe… no ca kho saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puññāni karoti…pe… no ca kho bahussuto tassa tassa sutajātassa…pe… no ca kho tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ‘‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’’ti…pe… no ca kho paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti . Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu , yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
‘‘সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৰ ৰত্তা – ‘রাজা খো মহাৰিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি। নো চ খ্ৰস্স পুরোহিতো ব্রাহ্মণো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন; অথ চ পন ভৰং রাজা এৰরূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি। এৰম্পি ভোতো রঞ্ঞো ৰত্তা ধম্মতো নত্থি। ভোতো খো পন রঞ্ঞো পুরোহিতো ব্রাহ্মণো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৰ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেন। ইমিনাপেতং ভৰং রাজা জানাতু, যজতং ভৰং, সজ্জতং ভৰং, মোদতং ভৰং, চিত্তমেৰ ভৰং অন্তরং পসাদেতু।
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rañño purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.
‘‘সিযা খো পন ভোতো রঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৰ ৰত্তা – ‘রাজা খো মহাৰিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি। নো চ খ্ৰস্স পুরোহিতো ব্রাহ্মণো অজ্ঝাযকো মন্তধরো তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ সনিঘণ্ডুকেটুভানং সাক্খরপ্পভেদানং ইতিহাসপঞ্চমানং পদকো ৰেয্যাকরণো লোকাযতমহাপুরিসলক্খণেসু অনৰযো…পে॰… নো চ খ্ৰস্স পুরোহিতো ব্রাহ্মণো সীলৰা ৰুদ্ধসীলী ৰুদ্ধসীলেন সমন্নাগতো…পে॰… নো চ খ্ৰস্স পুরোহিতো ব্রাহ্মণো পণ্ডিতো ৰিযত্তো মেধাৰী পঠমো ৰা দুতিযো ৰা সুজং পগ্গণ্হন্তানং, অথ চ পন ভৰং রাজা এৰরূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি। এৰম্পি ভোতো রঞ্ঞো ৰত্তা ধম্মতো নত্থি। ভোতো খো পন রঞ্ঞো পুরোহিতো ব্রাহ্মণো পণ্ডিতো ৰিযত্তো মেধাৰী পঠমো ৰা দুতিযো ৰা সুজং পগ্গণ্হন্তানং। ইমিনাপেতং ভৰং রাজা জানাতু, যজতং ভৰং, সজ্জতং ভৰং, মোদতং ভৰং, চিত্তমেৰ ভৰং অন্তরং পসাদেতূতি। ইমেহি খো, ব্রাহ্মণ, পুরোহিতো ব্রাহ্মণো রঞ্ঞো মহাৰিজিতস্স মহাযঞ্ঞং যজমানস্স সোল়সহি আকারেহি চিত্তং সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি।
‘‘Siyā kho pana bhoto rañño mahāyaññaṃ yajamānassa kocideva vattā – ‘rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo…pe… no ca khvassa purohito brāhmaṇo sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato…pe… no ca khvassa purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaññaṃ yajatī’ti. Evampi bhoto rañño vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rañño purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetūti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rañño mahāvijitassa mahāyaññaṃ yajamānassa soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.
৩৪৫. ‘‘তস্মিং খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞে নেৰ গাৰো হঞ্ঞিংসু, ন অজেল়কা হঞ্ঞিংসু, ন কুক্কুটসূকরা হঞ্ঞিংসু, ন ৰিৰিধা পাণা সংঘাতং আপজ্জিংসু, ন রুক্খা ছিজ্জিংসু যূপত্থায, ন দব্ভা লূযিংসু বরিহিসত্থায 7। যেপিস্স অহেসুং দাসাতি ৰা পেস্সাতি ৰা কম্মকরাতি ৰা, তেপি ন দণ্ডতজ্জিতা ন ভযতজ্জিতা ন অস্সুমুখা রুদমানা পরিকম্মানি অকংসু। অথ খো যে ইচ্ছিংসু, তে অকংসু, যে ন ইচ্ছিংসু, ন তে অকংসু; যং ইচ্ছিংসু, তং অকংসু, যং ন ইচ্ছিংসু, ন তং অকংসু। সপ্পিতেলনৰনীতদধিমধুফাণিতেন চেৰ সো যঞ্ঞো নিট্ঠানমগমাসি।
345. ‘‘Tasmiṃ kho, brāhmaṇa, yaññe neva gāvo haññiṃsu, na ajeḷakā haññiṃsu, na kukkuṭasūkarā haññiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya 8. Yepissa ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu, na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yañño niṭṭhānamagamāsi.
৩৪৬. ‘‘অথ খো, ব্রাহ্মণ, খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৰ জানপদা চ, অমচ্চা পারিসজ্জা নেগমা চেৰ জানপদা চ, ব্রাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৰ জানপদা চ, গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৰ জানপদা চ পহূতং সাপতেয্যং আদায রাজানং মহাৰিজিতং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমাহংসু – ‘ইদং, দেৰ, পহূতং সাপতেয্যং দেৰঞ্ঞেৰ উদ্দিস্সাভতং, তং দেৰো পটিগ্গণ্হাতূ’তি। ‘অলং, ভো, মমাপিদং পহূতং সাপতেয্যং ধম্মিকেন বলিনা অভিসঙ্খতং; তঞ্চ ৰো হোতু, ইতো চ ভিয্যো হরথা’তি। তে রঞ্ঞা পটিক্খিত্তা একমন্তং অপক্কম্ম এৰং সমচিন্তেসুং – ‘ন খো এতং অম্হাকং পতিরূপং, যং মযং ইমানি সাপতেয্যানি পুনদেৰ সকানি ঘরানি পটিহরেয্যাম। রাজা খো মহাৰিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি, হন্দস্স মযং অনুযাগিনো হোমা’তি।
346. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca, brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca, gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāya rājānaṃ mahāvijitaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu – ‘idaṃ, deva, pahūtaṃ sāpateyyaṃ devaññeva uddissābhataṃ, taṃ devo paṭiggaṇhātū’ti. ‘Alaṃ, bho, mamāpidaṃ pahūtaṃ sāpateyyaṃ dhammikena balinā abhisaṅkhataṃ; tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti. Te raññā paṭikkhittā ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘na kho etaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma. Rājā kho mahāvijito mahāyaññaṃ yajati, handassa mayaṃ anuyāgino homā’ti.
৩৪৭. ‘‘অথ খো, ব্রাহ্মণ, পুরত্থিমেন যঞ্ঞৰাটস্স 9 খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৰ জানপদা চ দানানি পট্ঠপেসুং। দক্খিণেন যঞ্ঞৰাটস্স অমচ্চা পারিসজ্জা নেগমা চেৰ জানপদা চ দানানি পট্ঠপেসুং। পচ্ছিমেন যঞ্ঞৰাটস্স ব্রাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৰ জানপদা চ দানানি পট্ঠপেসুং। উত্তরেন যঞ্ঞৰাটস্স গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৰ জানপদা চ দানানি পট্ঠপেসুং।
347. ‘‘Atha kho, brāhmaṇa, puratthimena yaññavāṭassa 10 khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Dakkhiṇena yaññavāṭassa amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Pacchimena yaññavāṭassa brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Uttarena yaññavāṭassa gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ.
‘‘তেসুপি খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞেসু নেৰ গাৰো হঞ্ঞিংসু, ন অজেল়কা হঞ্ঞিংসু, ন কুক্কুটসূকরা হঞ্ঞিংসু, ন ৰিৰিধা পাণা সংঘাতং আপজ্জিংসু, ন রুক্খা ছিজ্জিংসু যূপত্থায, ন দব্ভা লূযিংসু বরিহিসত্থায। যেপি নেসং অহেসুং দাসাতি ৰা পেস্সাতি ৰা কম্মকরাতি ৰা, তেপি ন দণ্ডতজ্জিতা ন ভযতজ্জিতা ন অস্সুমুখা রুদমানা পরিকম্মানি অকংসু। অথ খো যে ইচ্ছিংসু, তে অকংসু, যে ন ইচ্ছিংসু, ন তে অকংসু; যং ইচ্ছিংসু, তং অকংসু, যং ন ইচ্ছিংসু ন তং অকংসু। সপ্পিতেলনৰনীতদধিমধুফাণিতেন চেৰ তে যঞ্ঞা নিট্ঠানমগমংসু।
‘‘Tesupi kho, brāhmaṇa, yaññesu neva gāvo haññiṃsu, na ajeḷakā haññiṃsu, na kukkuṭasūkarā haññiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya. Yepi nesaṃ ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva te yaññā niṭṭhānamagamaṃsu.
‘‘ইতি চত্তারো চ অনুমতিপক্খা, রাজা মহাৰিজিতো অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো, পুরোহিতো ব্রাহ্মণো চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতো; তিস্সো চ ৰিধা অযং ৰুচ্চতি ব্রাহ্মণ তিৰিধা যঞ্ঞসম্পদা সোল়সপরিক্খারা’’তি।
‘‘Iti cattāro ca anumatipakkhā, rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, purohito brāhmaṇo catūhaṅgehi samannāgato; tisso ca vidhā ayaṃ vuccati brāhmaṇa tividhā yaññasampadā soḷasaparikkhārā’’ti.
৩৪৮. এৰং ৰুত্তে, তে ব্রাহ্মণা উন্নাদিনো উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা অহেসুং – ‘‘অহো যঞ্ঞো, অহো যঞ্ঞসম্পদা’’তি! কূটদন্তো পন ব্রাহ্মণো তূণ্হীভূতোৰ নিসিন্নো হোতি। অথ খো তে ব্রাহ্মণা কূটদন্তং ব্রাহ্মণং এতদৰোচুং – ‘‘কস্মা পন ভৰং কূটদন্তো সমণস্স গোতমস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদতী’’তি? ‘‘নাহং, ভো, সমণস্স গোতমস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদামি। মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্য, যো সমণস্স গোতমস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদেয্য। অপি চ মে, ভো, এৰং হোতি – সমণো গোতমো ন এৰমাহ – ‘এৰং মে সুত’ন্তি ৰা ‘এৰং অরহতি ভৰিতু’ন্তি ৰা; অপি চ সমণো গোতমো – ‘এৰং তদা আসি, ইত্থং তদা আসি’ ত্ৰেৰ ভাসতি। তস্স ময্হং ভো এৰং হোতি – ‘অদ্ধা সমণো গোতমো তেন সমযেন রাজা ৰা অহোসি মহাৰিজিতো যঞ্ঞস্সামি পুরোহিতো ৰা ব্রাহ্মণো তস্স যঞ্ঞস্স যাজেতা’তি। অভিজানাতি পন ভৰং গোতমো এৰরূপং যঞ্ঞং যজিত্ৰা ৰা যাজেত্ৰা ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিতাতি’’? ‘‘অভিজানামহং, ব্রাহ্মণ, এৰরূপং যঞ্ঞং যজিত্ৰা ৰা যাজেত্ৰা ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিতা, অহং তেন সমযেন পুরোহিতো ব্রাহ্মণো অহোসিং তস্স যঞ্ঞস্স যাজেতা’’তি।
348. Evaṃ vutte, te brāhmaṇā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘aho yañño, aho yaññasampadā’’ti! Kūṭadanto pana brāhmaṇo tūṇhībhūtova nisinno hoti. Atha kho te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘kasmā pana bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodatī’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bho, samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodāmi. Muddhāpi tassa vipateyya, yo samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyya. Api ca me, bho, evaṃ hoti – samaṇo gotamo na evamāha – ‘evaṃ me suta’nti vā ‘evaṃ arahati bhavitu’nti vā; api ca samaṇo gotamo – ‘evaṃ tadā āsi, itthaṃ tadā āsi’ tveva bhāsati. Tassa mayhaṃ bho evaṃ hoti – ‘addhā samaṇo gotamo tena samayena rājā vā ahosi mahāvijito yaññassāmi purohito vā brāhmaṇo tassa yaññassa yājetā’ti. Abhijānāti pana bhavaṃ gotamo evarūpaṃ yaññaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitāti’’? ‘‘Abhijānāmahaṃ, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaññaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitā, ahaṃ tena samayena purohito brāhmaṇo ahosiṃ tassa yaññassa yājetā’’ti.
নিচ্চদানঅনুকুলযঞ্ঞং
Niccadānaanukulayaññaṃ
‘‘অত্থি খো, ব্রাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘যানি খো পন তানি, ব্রাহ্মণ, নিচ্চদানানি অনুকুলযঞ্ঞানি সীলৰন্তে পব্বজিতে উদ্দিস্স দিয্যন্তি; অযং খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞো ইমায তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaññāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
‘‘কো নু খো, ভো গোতম, হেতু কো পচ্চযো, যেন তং নিচ্চদানং অনুকুলযঞ্ঞং ইমায তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায অপ্পট্ঠতরঞ্চ অপ্পসমারম্ভতরঞ্চ মহপ্ফলতরঞ্চ মহানিসংসতরঞ্চা’’তি ?
‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcā’’ti ?
‘‘ন খো, ব্রাহ্মণ, এৰরূপং যঞ্ঞং উপসঙ্কমন্তি অরহন্তো ৰা অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্না। তং কিস্স হেতু? দিস্সন্তি হেত্থ, ব্রাহ্মণ, দণ্ডপ্পহারাপি গলগ্গহাপি, তস্মা এৰরূপং যঞ্ঞং ন উপসঙ্কমন্তি অরহন্তো ৰা অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্না। যানি খো পন তানি, ব্রাহ্মণ, নিচ্চদানানি অনুকুলযঞ্ঞানি সীলৰন্তে পব্বজিতে উদ্দিস্স দিয্যন্তি; এৰরূপং খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞং উপসঙ্কমন্তি অরহন্তো ৰা অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্না। তং কিস্স হেতু? ন হেত্থ, ব্রাহ্মণ, দিস্সন্তি দণ্ডপ্পহারাপি গলগ্গহাপি, তস্মা এৰরূপং যঞ্ঞং উপসঙ্কমন্তি অরহন্তো ৰা অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্না। অযং খো, ব্রাহ্মণ, হেতু অযং পচ্চযো, যেন তং নিচ্চদানং অনুকুলযঞ্ঞং ইমায তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায অপ্পট্ঠতরঞ্চ অপ্পসমারম্ভতরঞ্চ মহপ্ফলতরঞ্চ মহানিসংসতরঞ্চা’’তি।
‘‘Na kho, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Dissanti hettha, brāhmaṇa, daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaññaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaññāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; evarūpaṃ kho, brāhmaṇa, yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Na hettha, brāhmaṇa, dissanti daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaññaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaññaṃ imāya tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcā’’ti.
৩৫০. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
350. ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘অত্থি খো, ব্রাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘যো খো, ব্রাহ্মণ, চাতুদ্দিসং সঙ্ঘং উদ্দিস্স ৰিহারং করোতি, অযং খো , ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa vihāraṃ karoti, ayaṃ kho , brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
৩৫১. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
351. ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘অত্থি খো, ব্রাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘যো খো, ব্রাহ্মণ, পসন্নচিত্তো বুদ্ধং সরণং গচ্ছতি, ধম্মং সরণং গচ্ছতি, সঙ্ঘং সরণং গচ্ছতি; অযং খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto buddhaṃ saraṇaṃ gacchati, dhammaṃ saraṇaṃ gacchati, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchati; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
৩৫২. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন ইমেহি চ সরণগমনেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
352. ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘অত্থি খো, ব্রাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন ইমেহি চ সরণগমনেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন ইমেহি চ সরণগমনেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘যো খো, ব্রাহ্মণ, পসন্নচিত্তো সিক্খাপদানি সমাদিযতি – পাণাতিপাতা ৰেরমণিং, অদিন্নাদানা ৰেরমণিং, কামেসুমিচ্ছাচারা ৰেরমণিং, মুসাৰাদা ৰেরমণিং, সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা ৰেরমণিং। অযং খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন ইমেহি চ সরণগমনেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto sikkhāpadāni samādiyati – pāṇātipātā veramaṇiṃ, adinnādānā veramaṇiṃ, kāmesumicchācārā veramaṇiṃ, musāvādā veramaṇiṃ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiṃ. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
৩৫৩. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন ইমেহি চ সরণগমনেহি ইমেহি চ সিক্খাপদেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
353. ‘‘Atthi pana, bho gotama, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘অত্থি খো, ব্রাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন ইমেহি চ সরণগমনেহি ইমেহি চ সিক্খাপদেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি।
‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, añño yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti.
‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায চ তিৰিধায যঞ্ঞসম্পদায সোল়সপরিক্খারায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৰিহারদানেন ইমেহি চ সরণগমনেহি ইমেহি চ সিক্খাপদেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চা’’তি?
‘‘Katamo pana so, bho gotama, yañño imāya ca tividhāya yaññasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaññena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cā’’ti?
‘‘ইধ, ব্রাহ্মণ, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে॰… (যথা ১৯০-২১২ অনুচ্ছেদেসু, এৰং ৰিত্থারেতব্বং)। এৰং খো, ব্রাহ্মণ, ভিক্খু সীলসম্পন্নো হোতি…পে॰… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি। অযং খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞো পুরিমেহি যঞ্ঞেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চ…পে॰… দুতিযং ঝানং…পে॰… ততিযং ঝানং…পে॰… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি। অযম্পি খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞো পুরিমেহি যঞ্ঞেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চাতি। ঞাণদস্সনায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি…পে॰… অযম্পি খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞো পুরিমেহি যঞ্ঞেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চ…পে॰… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতি। অযম্পি খো, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞো পুরিমেহি যঞ্ঞেহি অপ্পট্ঠতরো চ অপ্পসমারম্ভতরো চ মহপ্ফলতরো চ মহানিসংসতরো চ। ইমায চ, ব্রাহ্মণ, যঞ্ঞসম্পদায অঞ্ঞা যঞ্ঞসম্পদা উত্তরিতরা ৰা পণীততরা ৰা নত্থী’’তি।
‘‘Idha, brāhmaṇa, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, brāhmaṇa, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti. Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Ayampi kho, brāhmaṇa, yañño purimehi yaññehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca. Imāya ca, brāhmaṇa, yaññasampadāya aññā yaññasampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthī’’ti.
কূটদন্তউপাসকত্তপটিৰেদনা
Kūṭadantaupāsakattapaṭivedanā
৩৫৪. এৰং ৰুত্তে, কূটদন্তো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য ‘চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তী’তি; এৰমেৰং ভোতা গোতমেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো। এসাহং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ। উপাসকং মং ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গতং। এসাহং ভো গোতম সত্ত চ উসভসতানি সত্ত চ ৰচ্ছতরসতানি সত্ত চ ৰচ্ছতরীসতানি সত্ত চ অজসতানি সত্ত চ উরব্ভসতানি মুঞ্চামি, জীৰিতং দেমি, হরিতানি চেৰ তিণানি খাদন্তু, সীতানি চ পানীযানি পিৰন্তু, সীতো চ নেসং ৰাতো উপৰাযতূ’’তি।
354. Evaṃ vutte, kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Esāhaṃ bho gotama satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni muñcāmi, jīvitaṃ demi, haritāni ceva tiṇāni khādantu, sītāni ca pānīyāni pivantu, sīto ca nesaṃ vāto upavāyatū’’ti.
সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযা
Sotāpattiphalasacchikiriyā
৩৫৫. অথ খো ভগৰা কূটদন্তস্স ব্রাহ্মণস্স অনুপুব্বিং কথং কথেসি, সেয্যথিদং, দানকথং সীলকথং সগ্গকথং; কামানং আদীনৰং ওকারং সংকিলেসং নেক্খম্মে আনিসংসং পকাসেসি। যদা ভগৰা অঞ্ঞাসি কূটদন্তং ব্রাহ্মণং কল্লচিত্তং মুদুচিত্তং ৰিনীৰরণচিত্তং উদগ্গচিত্তং পসন্নচিত্তং, অথ যা বুদ্ধানং সামুক্কংসিকা ধম্মদেসনা, তং পকাসেসি – দুক্খং সমুদযং নিরোধং মগ্গং। সেয্যথাপি নাম সুদ্ধং ৰত্থং অপগতকাল়কং সম্মদেৰ রজনং পটিগ্গণ্হেয্য, এৰমেৰ কূটদন্তস্স ব্রাহ্মণস্স তস্মিঞ্ঞেৰ আসনে ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিরোধধম্ম’’ন্তি।
355. Atha kho bhagavā kūṭadantassa brāhmaṇassa anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ, dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā, taṃ pakāsesi – dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva kūṭadantassa brāhmaṇassa tasmiññeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
৩৫৬. অথ খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো দিট্ঠধম্মো পত্তধম্মো ৰিদিতধম্মো পরিযোগাল়্হধম্মো তিণ্ণৰিচিকিচ্ছো ৰিগতকথংকথো ৰেসারজ্জপ্পত্তো অপরপ্পচ্চযো সত্থুসাসনে ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অধিৰাসেতু মে ভৰং গোতমো স্ৰাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি। অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন।
356. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
৩৫৭. অথ খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো ভগৰতো অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি। অথ খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন সকে যঞ্ঞৰাটে পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদাপেত্ৰা ভগৰতো কালং আরোচাপেসি – ‘‘কালো, ভো গোতম; নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি।
357. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake yaññavāṭe paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama; niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.
৩৫৮. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন কূটদন্তস্স ব্রাহ্মণস্স যঞ্ঞৰাটো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি।
358. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena kūṭadantassa brāhmaṇassa yaññavāṭo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
অথ খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসি সম্পৰারেসি। অথ খো কূটদন্তো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং ভুত্তাৰিং ওনীতপত্তপাণিং অঞ্ঞতরং নীচং আসনং গহেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নং খো কূটদন্তং ব্রাহ্মণং ভগৰা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামীতি।
Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
কূটদন্তসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং।
Kūṭadantasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ৫. কূটদন্তসুত্তৰণ্ণনা • 5. Kūṭadantasuttavaṇṇanā
টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā) / ৫. কূটদন্তসুত্তৰণ্ণনা • 5. Kūṭadantasuttavaṇṇanā
