| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
៧. កថិនក្ខន្ធកោ
7. Kathinakkhandhako
កថិនានុជាននកថាវណ្ណនា
Kathinānujānanakathāvaṇṇanā
៣០៦. កថិនក្ខន្ធកេ សីសវសេនាតិ បធានវសេន។ កថិនន្តិ បញ្ចានិសំសេ អន្តោករណសមត្ថតាយ ថិរន្តិ អត្ថោ។ សោ នេសំ ភវិស្សតីតិ យុជ្ជតីតិ ‘‘សោ តុម្ហាក’’ន្តិ អវត្វា ‘‘នេស’’ន្តិ វចនំ យុជ្ជតិ។ យេ អត្ថតកថិនាតិ ន កេវលំ តុម្ហាកមេវ, យេ អញ្ញេបិ អត្ថតកថិនា, តេសំ ភវិស្សតីតិ អត្ថោ។ អថ វា វោតិ តទា សម្មុខីភូតេហិ សទ្ធិំ អសម្មុខីភូតេ ច អនាគតេ ច ភិក្ខូ សព្ពេ ឯកតោ សម្បិណ្ឌេត្វា វុត្តំ, តុម្ហាកន្តិ អត្ថោ។ សោ នេសន្តិ ឯត្ថ សោ តេសន្តិ យោជេតព្ពំ។ តេនាហ ‘‘អត្ថតកថិនានំ វោ, ភិក្ខវេ, ឥមានិ បញ្ច កប្បិស្សន្តី’’តិ។ មតកចីវរន្តិ មតស្ស ចីវរំ។ ‘‘វុត្ថវស្សវសេនា’’តិ ឥទំ បច្ឆិមវស្សំវុត្ថានម្បិ សាធារណន្តិ អាហ ‘‘បុរិមិកាយ វស្សំ ឧបគន្ត្វា បឋមបវារណាយ បវារិតា លភន្តី’’តិ។ ឧបគតា វា ន លភន្តីតិ បច្ឆិមិកាយ វុត្ថវស្សេបិ សន្ធាយ វុត្តំ។
306. Kathinakkhandhake sīsavasenāti padhānavasena. Kathinanti pañcānisaṃse antokaraṇasamatthatāya thiranti attho. So nesaṃ bhavissatīti yujjatīti ‘‘so tumhāka’’nti avatvā ‘‘nesa’’nti vacanaṃ yujjati. Ye atthatakathināti na kevalaṃ tumhākameva, ye aññepi atthatakathinā, tesaṃ bhavissatīti attho. Atha vā voti tadā sammukhībhūtehi saddhiṃ asammukhībhūte ca anāgate ca bhikkhū sabbe ekato sampiṇḍetvā vuttaṃ, tumhākanti attho. So nesanti ettha so tesanti yojetabbaṃ. Tenāha ‘‘atthatakathinānaṃ vo, bhikkhave, imāni pañca kappissantī’’ti. Matakacīvaranti matassa cīvaraṃ. ‘‘Vutthavassavasenā’’ti idaṃ pacchimavassaṃvutthānampi sādhāraṇanti āha ‘‘purimikāya vassaṃ upagantvā paṭhamapavāraṇāya pavāritā labhantī’’ti. Upagatā vā na labhantīti pacchimikāya vutthavassepi sandhāya vuttaṃ.
ខលិមក្ខិតសាដកោតិ អហតវត្ថំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ‘‘អកាតុំ ន លព្ភតី’’តិ ឥមិនា អនាទរិយេ សតិ ទុក្កដន្តិ ទីបេតិ។
Khalimakkhitasāṭakoti ahatavatthaṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Akātuṃ na labbhatī’’ti iminā anādariye sati dukkaṭanti dīpeti.
‘‘អបលោកេត្វា’’តិ ឥទំ អញ្ញេសំ វស្សំវុត្ថភិក្ខូនំ អទត្វា ទាតុកាមេហិ កត្តព្ពវិធិទស្សនំ។ យទិ ឯវំ កម្មវាចាយ ឯវ ទានំ អវុត្តន្តិ អាហ ‘‘កម្មវាចា បនា’’តិអាទិ។ កថិនចីវរំ វិយ កម្មវាចាយ ទាតុំ ន វដ្ដតីតិ អបលោកេត្វាវ ទាតព្ពន្តិ អធិប្បាយោ។
‘‘Apaloketvā’’ti idaṃ aññesaṃ vassaṃvutthabhikkhūnaṃ adatvā dātukāmehi kattabbavidhidassanaṃ. Yadi evaṃ kammavācāya eva dānaṃ avuttanti āha ‘‘kammavācā panā’’tiādi. Kathinacīvaraṃ viya kammavācāya dātuṃ na vaṭṭatīti apaloketvāva dātabbanti adhippāyo.
៣០៨. មហាភូមិកន្តិ មហាវិសយំ, ចតុវីសតិអាការវន្តតាយ មហាវិត្ថារិកន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ បញ្ចកន្តិ បញ្ចខណ្ឌំ។ ឯសេវ នយោ សេសេសុបិ។ បឋមចិមិលិកាតិ កថិនវត្ថតោ អញ្ញា អត្តនោ បកតិចិមិលិកា។ កុច្ឆិចិមិលិកំ កត្វា សិព្ពិតមត្តេនាតិ ថិរជិណ្ណានំ ចិមិលិកានំ ឯកតោ កត្វា សិព្ពនស្សេតំ អធិវចនន្តិ វទន្តិ។ មហាបច្ចរិយំ, កុរុន្ទិយញ្ច វុត្តវចនន្តិ ទស្សនំ, ព្យញ្ជនតោ ឯវ ភេទោ, ន អត្ថតោតិ ទស្សនត្ថំ កតន្តិបិ វទន្តិ។ បិដ្ឋិអនុវាតារោបនមត្តេនាតិ ទីឃតោ អនុវាតស្ស អារោបនមត្តេន។ កុច្ឆិអនុវាតារោបនមត្តេនាតិ បុថុលតោ អនុវាតស្ស អារោបនមត្តេន។ រត្តិនិស្សគ្គិយេនាតិ រត្តិអតិក្កន្តេន។
308.Mahābhūmikanti mahāvisayaṃ, catuvīsatiākāravantatāya mahāvitthārikanti vuttaṃ hoti. Pañcakanti pañcakhaṇḍaṃ. Eseva nayo sesesupi. Paṭhamacimilikāti kathinavatthato aññā attano pakaticimilikā. Kucchicimilikaṃ katvā sibbitamattenāti thirajiṇṇānaṃ cimilikānaṃ ekato katvā sibbanassetaṃ adhivacananti vadanti. Mahāpaccariyaṃ, kurundiyañca vuttavacananti dassanaṃ, byañjanato eva bhedo, na atthatoti dassanatthaṃ katantipi vadanti. Piṭṭhianuvātāropanamattenāti dīghato anuvātassa āropanamattena. Kucchianuvātāropanamattenāti puthulato anuvātassa āropanamattena. Rattinissaggiyenāti rattiatikkantena.
៣០៩. ហតវត្ថកសាដកេនាតិ អតិជិណ្ណសាដកោ។ ន ហិ តេនាតិអាទីសុ តេន បរិវារាគតបាឋេន ឥធ អានេត្វា អវុច្ចមានេន កថិនត្ថារកស្ស ជានិតព្ពេសុ ន កិញ្ចិ បរិហាយតិ, តស្ស សព្ពស្ស ឥធេវ វុត្តត្តាតិ អធិប្បាយោ។
309.Hatavatthakasāṭakenāti atijiṇṇasāṭako. Na hi tenātiādīsu tena parivārāgatapāṭhena idha ānetvā avuccamānena kathinatthārakassa jānitabbesu na kiñci parihāyati, tassa sabbassa idheva vuttattāti adhippāyo.
៣១០. មាតា វិយាតិ មាតិកា, ឥវត្ថេ ក-បច្ចយោ ទដ្ឋព្ពោ។ តេន សិទ្ធមត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘មាតិកាតិ មាតរោ’’តិអាទិ។ អស្សាតិ ឯតិស្សា មាតិកាយ។ បក្កមនន្តិកោ កថិនុព្ភារោ ឯវ ហិ សយំ អត្តនោ ឧប្បជ្ជតីតិ ឯវមភេទូបចារេន ‘‘មាតិកា’’តិ វុត្តោ ឧព្ភារស្សេវ បក្កមនន្តេ សមុប្បត្តិតោ, តព្ពិនិមុត្តាយ ច មាតិកាយ អភាវា, តប្បកាសិកាបិ ចេត្ថ បាឡិ ‘‘មាតិកា’’តិ វត្តុំ យុជ្ជតិ។ សាបិ ហិ បក្កមនន្តិកុព្ភារប្បកាសនេន ‘‘បក្កមនន្តិកា’’តិ វុត្តា។ ឯសេវ នយោ សេសុព្ភារេសុបិ។ បក្កមនន្តិ ចេត្ថ ឧបចារសីមាតិក្កមនំ ទដ្ឋព្ពំ។
310. Mātā viyāti mātikā, ivatthe ka-paccayo daṭṭhabbo. Tena siddhamatthaṃ dassento āha ‘‘mātikāti mātaro’’tiādi. Assāti etissā mātikāya. Pakkamanantiko kathinubbhāro eva hi sayaṃ attano uppajjatīti evamabhedūpacārena ‘‘mātikā’’ti vutto ubbhārasseva pakkamanante samuppattito, tabbinimuttāya ca mātikāya abhāvā, tappakāsikāpi cettha pāḷi ‘‘mātikā’’ti vattuṃ yujjati. Sāpi hi pakkamanantikubbhārappakāsanena ‘‘pakkamanantikā’’ti vuttā. Eseva nayo sesubbhāresupi. Pakkamananti cettha upacārasīmātikkamanaṃ daṭṭhabbaṃ.
កថិនានុជាននកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Kathinānujānanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១៨៧. កថិនានុជាននា • 187. Kathinānujānanā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / កថិនានុជាននកថា • Kathinānujānanakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / កថិនានុជាននកថាវណ្ណនា • Kathinānujānanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / កថិនានុជាននកថាវណ្ណនា • Kathinānujānanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១៨៧. កថិនានុជាននកថា • 187. Kathinānujānanakathā
