| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៧. កថិនក្ខន្ធកំ
7. Kathinakkhandhakaṃ
កថិនានុជាននកថាវណ្ណនា
Kathinānujānanakathāvaṇṇanā
៣០៦. កថិនក្ខន្ធកេ សីសវសេនាតិ បធានង្គវសេន។ ‘‘កថិនន្តិ បញ្ចានិសំសេ អន្តោករណសមត្ថតាយ ថិរន្តិ អត្ថោ’’តិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ។ ‘‘សោ នេសំ ភវិស្សតី’’តិ យុជ្ជតីតិ ‘‘សោ តុម្ហាក’’ន្តិ អវត្វា ‘‘នេស’’ន្តិ វចនំ យុជ្ជតិ។ យេ អត្ថតកថិនាតិ ន កេវលំ តុម្ហាកមេវ, យេ អញ្ញេបិ អត្ថតកថិនា, តេសម្បិ ភវិស្សតីតិ អត្ថោ។ អនាមន្តេត្វា ចរណន្តិ ចារិត្តសិក្ខាបទេ វុត្តនយេន អនាបុច្ឆិត្វា កុលេសុ ចរណំ។ មតកចីវរន្តិ មតស្ស សន្តកំ ចីវរំ។ តត្រុប្បាទេន អាភតន្តិ វិហារសន្តកេន ខេត្តវត្ថុអាទិនា អានីតំ។
306. Kathinakkhandhake sīsavasenāti padhānaṅgavasena. ‘‘Kathinanti pañcānisaṃse antokaraṇasamatthatāya thiranti attho’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. ‘‘So nesaṃ bhavissatī’’ti yujjatīti ‘‘so tumhāka’’nti avatvā ‘‘nesa’’nti vacanaṃ yujjati. Ye atthatakathināti na kevalaṃ tumhākameva, ye aññepi atthatakathinā, tesampi bhavissatīti attho. Anāmantetvā caraṇanti cārittasikkhāpade vuttanayena anāpucchitvā kulesu caraṇaṃ. Matakacīvaranti matassa santakaṃ cīvaraṃ. Tatruppādena ābhatanti vihārasantakena khettavatthuādinā ānītaṃ.
បឋមបវារណាយ បវារិតាតិ ឥទំ វស្សច្ឆេទំ អកត្វា វស្សំវុត្ថភាវសន្ទស្សនត្ថំ វុត្តំ អន្តរាយេន អប្បវារិតានម្បិ វុត្ថវស្សានំ កថិនត្ថារសម្ភវតោ។ តេនេវ ‘‘អប្បវារិតា វា’’តិ អវត្វា ‘‘ឆិន្នវស្សា វា បច្ឆិមិកាយ ឧបគតា វា ន លភន្តី’’តិ ឯត្តកមេវ វុត្តំ។ អញ្ញស្មិំ វិហារេ វុត្ថវស្សាបិ ន លភន្តីតិ នានាសីមាយ អញ្ញស្មិំ វិហារេ វុត្ថវស្សា ឥមស្មិំ វិហារេ កថិនត្ថារំ ន លភន្តីតិ អត្ថោ។ ខលិមក្ខិតសាដកោតិ អហតវត្ថំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ទានកម្មវាចាតិ កថិនទុស្សទានកម្មវាចា។ អកាតុំ ន លព្ភតីតិ ឥមិនា អនាទរិយេន អករោន្តស្ស ទុក្កដន្តិ ទីបេតិ។ កម្មវាចា បន ឯកាយេវ វដ្ដតីតិ កថិនត្ថារសាដកស្ស ទានកាលេ វុត្តា ឯកាយេវ កម្មវាចា វដ្ដតិ។ បុន តស្ស អញ្ញស្មិំ វត្ថេ ទិយ្យមានេ កម្មវាចាយ ទាតព្ពកិច្ចំ នត្ថិ, អបលោកនមេវ អលន្តិ អធិប្បាយោ។
Paṭhamapavāraṇāya pavāritāti idaṃ vassacchedaṃ akatvā vassaṃvutthabhāvasandassanatthaṃ vuttaṃ antarāyena appavāritānampi vutthavassānaṃ kathinatthārasambhavato. Teneva ‘‘appavāritā vā’’ti avatvā ‘‘chinnavassā vā pacchimikāya upagatā vā na labhantī’’ti ettakameva vuttaṃ. Aññasmiṃ vihāre vutthavassāpi na labhantīti nānāsīmāya aññasmiṃ vihāre vutthavassā imasmiṃ vihāre kathinatthāraṃ na labhantīti attho. Khalimakkhitasāṭakoti ahatavatthaṃ sandhāya vuttaṃ. Dānakammavācāti kathinadussadānakammavācā. Akātuṃ na labbhatīti iminā anādariyena akarontassa dukkaṭanti dīpeti. Kammavācā pana ekāyeva vaṭṭatīti kathinatthārasāṭakassa dānakāle vuttā ekāyeva kammavācā vaṭṭati. Puna tassa aññasmiṃ vatthe diyyamāne kammavācāya dātabbakiccaṃ natthi, apalokanameva alanti adhippāyo.
៣០៨. មហាភូមិកន្តិ មហាវិសយំ, ចតុវីសតិអាការវន្តតាយ មហាវិត្ថារិកន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ បញ្ចកន្តិ បញ្ចខណ្ឌំ។ ឯស នយោ សេសេសុបិ។ បឋមចិមិលិកាតិ កថិនវត្ថតោ អញ្ញា អត្តនោ បកតិចិមិលិកា។ ‘‘កុច្ឆិចិមិលិកំ កត្វា សិព្ពិតមត្តេនាតិ ថិរជិណ្ណានំ ចិមិលិកានំ ឯកតោ កត្វា សិព្ពនស្សេតំ អធិវចន’’ន្តិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ។ មហាបច្ចរិយំ កុរុន្ទិយញ្ច ‘‘វុត្តវចននិទស្សនំ ព្យញ្ជនេ ឯវ ភេទោ, អត្ថេ នត្ថីតិ ទស្សនត្ថំ កត’’ន្តិ វទន្តិ។ បិដ្ឋិអនុវាតារោបនមត្តេនាតិ ទីឃតោ អនុវាតស្ស អារោបនមត្តេន។ កុច្ឆិអនុវាតារោបនមត្តេនាតិ បុថុលតោ អនុវាតស្ស អារោបនមត្តេន។ សារុប្បំ ហោតីតិ សមណសារុប្បំ ហោតិ។ រត្តិនិស្សគ្គិយេនាតិ រត្តិអតិក្កន្តេន។
308.Mahābhūmikanti mahāvisayaṃ, catuvīsatiākāravantatāya mahāvitthārikanti vuttaṃ hoti. Pañcakanti pañcakhaṇḍaṃ. Esa nayo sesesupi. Paṭhamacimilikāti kathinavatthato aññā attano pakaticimilikā. ‘‘Kucchicimilikaṃ katvā sibbitamattenāti thirajiṇṇānaṃ cimilikānaṃ ekato katvā sibbanassetaṃ adhivacana’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Mahāpaccariyaṃ kurundiyañca ‘‘vuttavacananidassanaṃ byañjane eva bhedo, atthe natthīti dassanatthaṃ kata’’nti vadanti. Piṭṭhianuvātāropanamattenāti dīghato anuvātassa āropanamattena. Kucchianuvātāropanamattenāti puthulato anuvātassa āropanamattena. Sāruppaṃ hotīti samaṇasāruppaṃ hoti. Rattinissaggiyenāti rattiatikkantena.
កថិនានុជាននកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Kathinānujānanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១៨៧. កថិនានុជាននា • 187. Kathinānujānanā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / កថិនានុជាននកថា • Kathinānujānanakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / កថិនានុជាននកថាវណ្ណនា • Kathinānujānanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / កថិនានុជាននកថាវណ្ណនា • Kathinānujānanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១៨៧. កថិនានុជាននកថា • 187. Kathinānujānanakathā
