| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā |
ទុព្ភិក្ខកថា
Dubbhikkhakathā
១៦. តេន ខោ បន សមយេន វេរញ្ជា ទុព្ភិក្ខា ហោតីតិ យស្មិំ សមយេ វេរញ្ជេន ព្រាហ្មណេន ភគវា វេរញ្ជំ ឧបនិស្សាយ វស្សាវាសំ យាចិតោ , តេន សមយេន វេរញ្ជា ទុព្ភិក្ខា ហោតិ។ ទុព្ភិក្ខាតិ ទុល្លភភិក្ខា; សា បន ទុល្លភភិក្ខតា យត្ថ មនុស្សា អស្សទ្ធា ហោន្តិ អប្បសន្នា, តត្ថ សុសស្សកាលេបិ អតិសមគ្ឃេបិ បុព្ពណ្ណាបរណ្ណេ ហោតិ។ វេរញ្ជាយំ បន យស្មា ន តថា អហោសិ, អបិច ខោ ទុសស្សតាយ ឆាតកទោសេន អហោសិ តស្មា តមត្ថំ ទស្សេន្តោ ទ្វីហិតិកាតិអាទិមាហ។ តត្ថ ទ្វីហិតិកាតិ ទ្វិធា បវត្តឦហិតិកា។ ឦហិតំ នាម ឥរិយា ទ្វិធា បវត្តា – ចិត្តឥរិយា, ចិត្តឦហា។ ‘‘ឯត្ថ លច្ឆាម នុ ខោ កិញ្ចិ ភិក្ខមានា ន លច្ឆាមា’’តិ, ‘‘ជីវិតុំ វា សក្ខិស្សាម នុ ខោ នោ’’តិ អយមេត្ថ អធិប្បាយោ។
16.Tena kho pana samayena verañjā dubbhikkhā hotīti yasmiṃ samaye verañjena brāhmaṇena bhagavā verañjaṃ upanissāya vassāvāsaṃ yācito , tena samayena verañjā dubbhikkhā hoti. Dubbhikkhāti dullabhabhikkhā; sā pana dullabhabhikkhatā yattha manussā assaddhā honti appasannā, tattha susassakālepi atisamagghepi pubbaṇṇāparaṇṇe hoti. Verañjāyaṃ pana yasmā na tathā ahosi, apica kho dusassatāya chātakadosena ahosi tasmā tamatthaṃ dassento dvīhitikātiādimāha. Tattha dvīhitikāti dvidhā pavattaīhitikā. Īhitaṃ nāma iriyā dvidhā pavattā – cittairiyā, cittaīhā. ‘‘Ettha lacchāma nu kho kiñci bhikkhamānā na lacchāmā’’ti, ‘‘jīvituṃ vā sakkhissāma nu kho no’’ti ayamettha adhippāyo.
អថ វា ទ្វីហិតិកាតិ ទុជ្ជីវិកា, ឦហិតំ ឦហា ឥរិយនំ បវត្តនំ ជីវិតន្តិអាទីនិ បទានិ ឯកត្ថានិ។ តស្មា ទុក្ខេន ឦហិតំ ឯត្ថ បវត្តតីតិ ទ្វីហិតិកាតិ អយមេត្ថ បទត្ថោ។ សេតដ្ឋិកាតិ សេតកានិ អដ្ឋីនិ ឯត្ថាតិ សេតដ្ឋិកា។ ទិវសម្បិ យាចិត្វា កិញ្ចិ អលទ្ធា មតានំ កបណមនុស្សានំ អហិច្ឆត្តកវណ្ណេហិ អដ្ឋីហិ តត្រ តត្រ បរិកិណ្ណាតិ វុត្តំ ហោតិ។ សេតដ្ដិកាតិបិ បាឋោ។ តស្សត្ថោ – សេតា អដ្ដិ ឯត្ថាតិ សេតដ្ដិកា។ អដ្ដីតិ អាតុរតា ព្យាធិ រោគោ។ តត្ថ ច សស្សានំ គព្ភគ្គហណកាលេ សេតករោគេន ឧបហតមេវ បច្ឆិន្នខីរំ អគ្គហិតតណ្ឌុលំ បណ្ឌរបណ្ឌរំ សាលិសីសំ វា យវគោធូមសីសំ វា និក្ខមតិ, តស្មា ‘‘សេតដ្ដិកា’’តិ វុច្ចតិ។
Atha vā dvīhitikāti dujjīvikā, īhitaṃ īhā iriyanaṃ pavattanaṃ jīvitantiādīni padāni ekatthāni. Tasmā dukkhena īhitaṃ ettha pavattatīti dvīhitikāti ayamettha padattho. Setaṭṭhikāti setakāni aṭṭhīni etthāti setaṭṭhikā. Divasampi yācitvā kiñci aladdhā matānaṃ kapaṇamanussānaṃ ahicchattakavaṇṇehi aṭṭhīhi tatra tatra parikiṇṇāti vuttaṃ hoti. Setaṭṭikātipi pāṭho. Tassattho – setā aṭṭi etthāti setaṭṭikā. Aṭṭīti āturatā byādhi rogo. Tattha ca sassānaṃ gabbhaggahaṇakāle setakarogena upahatameva pacchinnakhīraṃ aggahitataṇḍulaṃ paṇḍarapaṇḍaraṃ sālisīsaṃ vā yavagodhūmasīsaṃ vā nikkhamati, tasmā ‘‘setaṭṭikā’’ti vuccati.
វប្បកាលេ សុដ្ឋុ អភិសង្ខរិត្វាបិ វុត្តសស្សំ តត្ថ សលាកា ឯវ សម្បជ្ជតីតិ សលាកាវុត្តា; សលាកាយ វា តត្ថ ជីវិតំ បវត្តេន្តីតិ សលាកាវុត្តា។ កិំ វុត្តំ ហោតិ? តត្ថ កិរ ធញ្ញវិក្កយកានំ សន្តិកំ កយកេសុ គតេសុ ទុព្ពលមនុស្សេ អភិភវិត្វា ពលវមនុស្សាវ ធញ្ញំ កិណិត្វា គច្ឆន្តិ។ ទុព្ពលមនុស្សា អលភមានា មហាសទ្ទំ ករោន្តិ។ ធញ្ញវិក្កយកា ‘‘សព្ពេសំ សង្គហំ ករិស្សាមា’’តិ ធញ្ញករណដ្ឋានេ ធញ្ញមាបកំ និសីទាបេត្វា ឯកបស្សេ វណ្ណជ្ឈក្ខំ និសីទាបេសុំ។ ធញ្ញត្ថិកា វណ្ណជ្ឈក្ខស្ស សន្តិកំ គច្ឆន្តិ។ សោ អាគតបដិបាដិយា មូលំ គហេត្វា ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស ឯត្តកំ ទាតព្ព’’ន្តិ សលាកំ លិខិត្វា ទេតិ, តេ តំ គហេត្វា ធញ្ញមាបកស្ស សន្តិកំ គន្ត្វា ទិន្នបដិបាដិយា ធញ្ញំ គណ្ហន្តិ។ ឯវំ សលាកាយ តត្ថ ជីវិតំ បវត្តេន្តីតិ សលាកាវុត្តា។
Vappakāle suṭṭhu abhisaṅkharitvāpi vuttasassaṃ tattha salākā eva sampajjatīti salākāvuttā; salākāya vā tattha jīvitaṃ pavattentīti salākāvuttā. Kiṃ vuttaṃ hoti? Tattha kira dhaññavikkayakānaṃ santikaṃ kayakesu gatesu dubbalamanusse abhibhavitvā balavamanussāva dhaññaṃ kiṇitvā gacchanti. Dubbalamanussā alabhamānā mahāsaddaṃ karonti. Dhaññavikkayakā ‘‘sabbesaṃ saṅgahaṃ karissāmā’’ti dhaññakaraṇaṭṭhāne dhaññamāpakaṃ nisīdāpetvā ekapasse vaṇṇajjhakkhaṃ nisīdāpesuṃ. Dhaññatthikā vaṇṇajjhakkhassa santikaṃ gacchanti. So āgatapaṭipāṭiyā mūlaṃ gahetvā ‘‘itthannāmassa ettakaṃ dātabba’’nti salākaṃ likhitvā deti, te taṃ gahetvā dhaññamāpakassa santikaṃ gantvā dinnapaṭipāṭiyā dhaññaṃ gaṇhanti. Evaṃ salākāya tattha jīvitaṃ pavattentīti salākāvuttā.
ន សុករា ឧញ្ឆេន បគ្គហេន យាបេតុន្តិ បគ្គហេន យោ ឧញ្ឆោ, តេន យាបេតុំ ន សុករា។ បត្តំ គហេត្វា យំ អរិយា ឧញ្ឆំ ករោន្តិ, ភិក្ខាចរិយំ ចរន្តិ, តេន ឧញ្ឆេន យាបេតុំ ន សុករាតិ វុត្តំ ហោតិ។ តទា កិរ តត្ថ សត្តដ្ឋគាមេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ឯកទិវសម្បិ យាបនមត្តំ ន លភន្តិ។
Na sukarā uñchena paggahena yāpetunti paggahena yo uñcho, tena yāpetuṃ na sukarā. Pattaṃ gahetvā yaṃ ariyā uñchaṃ karonti, bhikkhācariyaṃ caranti, tena uñchena yāpetuṃ na sukarāti vuttaṃ hoti. Tadā kira tattha sattaṭṭhagāme piṇḍāya caritvā ekadivasampi yāpanamattaṃ na labhanti.
តេន ខោ បន សមយេន ឧត្តរាបថកា អស្សវាណិជា…បេ.… អស្សោសិ ខោ ភគវា ឧទុក្ខលសទ្ទន្តិ – តេនាតិ យស្មិំ សមយេ ភគវា វេរញ្ជំ ឧបនិស្សាយ វស្សាវាសំ ឧបគតោ តេន សមយេន។ ឧត្តរាបថវាសិកា ឧត្តរាបថតោ វា អាគតត្តា ឯវំ លទ្ធវោហារា អស្សវាណិជា ឧត្តរាបថេ អស្សានំ ឧដ្ឋានដ្ឋានេ បញ្ច អស្សសតានិ គហេត្វា ទិគុណំ តិគុណំ លាភំ បត្ថយមានា ទេសន្តរំ គច្ឆន្តា តេហិ អត្តនោ វិក្កាយិកភណ្ឌភូតេហិ បញ្ចមត្តេហិ អស្សសតេហិ វេរញ្ជំ វស្សាវាសំ ឧបគតា ហោន្តិ។ កស្មា? ន ហិ សក្កា តស្មិំ ទេសេ វស្សិកេ ចត្តារោ មាសេ អទ្ធានំ បដិបជ្ជិតុំ។ ឧបគច្ឆន្តា ច ពហិនគរេ ឧទកេន អនជ្ឈោត្ថរណីយេ ឋានេ អត្តនោ ច វាសាគារានិ អស្សានញ្ច មន្ទិរំ ការាបេត្វា វតិយា បរិក្ខិបិំសុ។ តានិ តេសំ វសនដ្ឋានានិ ‘‘អស្សមណ្ឌលិកាយោ’’តិ បញ្ញាយិំសុ។ តេនាហ – ‘‘តេហិ អស្សមណ្ឌលិកាសុ ភិក្ខូនំ បត្ថបត្ថបុលកំ បញ្ញត្តំ ហោតី’’តិ។ បត្ថបត្ថបុលកន្តិ ឯកមេកស្ស ភិក្ខុនោ បត្ថបត្ថបមាណំ បុលកំ។ បត្ថោ នាម នាឡិមត្តំ ហោតិ, ឯកស្ស បុរិសស្ស អលំ យាបនាយ។ វុត្តម្បិ ហេតំ – ‘‘បត្ថោទនោ នាលមយំ ទុវិន្ន’’ន្តិ (ជា. ២.២១.១៩២)។ បុលកំ នាម និត្ថុសំ កត្វា ឧស្សេទេត្វា គហិតយវតណ្ឌុលា វុច្ចន្តិ។ យទិ ហិ សថុសា ហោន្តិ, បាណកា វិជ្ឈន្តិ, អទ្ធានក្ខមា ន ហោន្តិ។ តស្មា តេ វាណិជា អទ្ធានក្ខមំ កត្វា យវតណ្ឌុលមាទាយ អទ្ធានំ បដិបជ្ជន្តិ ‘‘យត្ថ អស្សានំ ខាទនីយំ តិណំ ទុល្លភំ ភវិស្សតិ, តត្ថេតំ អស្សភត្តំ ភវិស្សតី’’តិ។
Tena kho pana samayena uttarāpathakā assavāṇijā…pe… assosi kho bhagavā udukkhalasaddanti – tenāti yasmiṃ samaye bhagavā verañjaṃ upanissāya vassāvāsaṃ upagato tena samayena. Uttarāpathavāsikā uttarāpathato vā āgatattā evaṃ laddhavohārā assavāṇijā uttarāpathe assānaṃ uṭṭhānaṭṭhāne pañca assasatāni gahetvā diguṇaṃ tiguṇaṃ lābhaṃ patthayamānā desantaraṃ gacchantā tehi attano vikkāyikabhaṇḍabhūtehi pañcamattehi assasatehi verañjaṃ vassāvāsaṃ upagatā honti. Kasmā? Na hi sakkā tasmiṃ dese vassike cattāro māse addhānaṃ paṭipajjituṃ. Upagacchantā ca bahinagare udakena anajjhottharaṇīye ṭhāne attano ca vāsāgārāni assānañca mandiraṃ kārāpetvā vatiyā parikkhipiṃsu. Tāni tesaṃ vasanaṭṭhānāni ‘‘assamaṇḍalikāyo’’ti paññāyiṃsu. Tenāha – ‘‘tehi assamaṇḍalikāsu bhikkhūnaṃ patthapatthapulakaṃ paññattaṃ hotī’’ti. Patthapatthapulakanti ekamekassa bhikkhuno patthapatthapamāṇaṃ pulakaṃ. Pattho nāma nāḷimattaṃ hoti, ekassa purisassa alaṃ yāpanāya. Vuttampi hetaṃ – ‘‘patthodano nālamayaṃ duvinna’’nti (jā. 2.21.192). Pulakaṃ nāma nitthusaṃ katvā ussedetvā gahitayavataṇḍulā vuccanti. Yadi hi sathusā honti, pāṇakā vijjhanti, addhānakkhamā na honti. Tasmā te vāṇijā addhānakkhamaṃ katvā yavataṇḍulamādāya addhānaṃ paṭipajjanti ‘‘yattha assānaṃ khādanīyaṃ tiṇaṃ dullabhaṃ bhavissati, tatthetaṃ assabhattaṃ bhavissatī’’ti.
កស្មា បន តេហិ តំ ភិក្ខូនំ បញ្ញត្តន្តិ? វុច្ចតេ – ‘‘ន ហិ តេ ទក្ខិណាបថមនុស្សា វិយ អស្សទ្ធា អប្បសន្នា, តេ បន សទ្ធា បសន្នា ពុទ្ធមាមកា, ធម្មមាមកា, សង្ឃមាមកា; តេ បុព្ពណ្ហសមយំ កេនចិទេវ ករណីយេន នគរំ បវិសន្តា ទ្វេ តយោ ទិវសេ អទ្ទសំសុ សត្តដ្ឋ ភិក្ខូ សុនិវត្ថេ សុបារុតេ ឥរិយាបថសម្បន្នេ សកលម្បិ នគរំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា កិញ្ចិ អលភមានេ។ ទិស្វាន នេសំ ឯតទហោសិ – ‘‘អយ្យា ឥមំ នគរំ ឧបនិស្សាយ វស្សំ ឧបគតា; ឆាតកញ្ច វត្តតិ, ន ច កិញ្ចិ លភន្តិ, អតិវិយ កិលមន្តិ។ មយញ្ចម្ហ អាគន្តុកា, ន សក្កោម នេសំ ទេវសិកំ យាគុញ្ច ភត្តញ្ច បដិយាទេតុំ។ អម្ហាកំ បន អស្សា សាយញ្ច បាតោ ច ទ្វិក្ខត្តុំ ភត្តំ លភន្តិ។ យំនូន មយំ ឯកមេកស្ស អស្សស្ស បាតរាសភត្តតោ ឯកមេកស្ស ភិក្ខុនោ បត្ថបត្ថបុលកំ ទទេយ្យាម។ ឯវំ អយ្យា ច ន កិលមិស្សន្តិ , អស្សា ច យាបេស្សន្តី’’តិ។ តេ ភិក្ខូនំ សន្តិកំ គន្ត្វា ឯតមត្ថំ អារោចេត្វា ‘‘ភន្តេ, តុម្ហេ បត្ថបត្ថបុលកំ បដិគ្គហេត្វា យំ វា តំ វា កត្វា បរិភុញ្ជថា’’តិ យាចិត្វា ទេវសិកំ បត្ថបត្ថបុលកំ បញ្ញបេសុំ។ តេន វុត្តំ – ‘‘តេហិ អស្សមណ្ឌលិកាសុ ភិក្ខូនំ បត្ថបត្ថបុលកំ បញ្ញត្តំ ហោតី’’តិ។
Kasmā pana tehi taṃ bhikkhūnaṃ paññattanti? Vuccate – ‘‘na hi te dakkhiṇāpathamanussā viya assaddhā appasannā, te pana saddhā pasannā buddhamāmakā, dhammamāmakā, saṅghamāmakā; te pubbaṇhasamayaṃ kenacideva karaṇīyena nagaraṃ pavisantā dve tayo divase addasaṃsu sattaṭṭha bhikkhū sunivatthe supārute iriyāpathasampanne sakalampi nagaraṃ piṇḍāya caritvā kiñci alabhamāne. Disvāna nesaṃ etadahosi – ‘‘ayyā imaṃ nagaraṃ upanissāya vassaṃ upagatā; chātakañca vattati, na ca kiñci labhanti, ativiya kilamanti. Mayañcamha āgantukā, na sakkoma nesaṃ devasikaṃ yāguñca bhattañca paṭiyādetuṃ. Amhākaṃ pana assā sāyañca pāto ca dvikkhattuṃ bhattaṃ labhanti. Yaṃnūna mayaṃ ekamekassa assassa pātarāsabhattato ekamekassa bhikkhuno patthapatthapulakaṃ dadeyyāma. Evaṃ ayyā ca na kilamissanti , assā ca yāpessantī’’ti. Te bhikkhūnaṃ santikaṃ gantvā etamatthaṃ ārocetvā ‘‘bhante, tumhe patthapatthapulakaṃ paṭiggahetvā yaṃ vā taṃ vā katvā paribhuñjathā’’ti yācitvā devasikaṃ patthapatthapulakaṃ paññapesuṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘tehi assamaṇḍalikāsu bhikkhūnaṃ patthapatthapulakaṃ paññattaṃ hotī’’ti.
បញ្ញត្តន្តិ និច្ចភត្តសង្ខេបេន ឋបិតំ។ ឥទានិ ភិក្ខូ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វាតិអាទីសុ បុព្ពណ្ហសមយន្តិ ទិវសស្ស បុព្ពភាគសមយំ, បុព្ពណ្ហសមយេតិ អត្ថោ។ បុព្ពណ្ហេ វា សមយំ បុព្ពណ្ហសមយំ, បុព្ពណ្ហេ ឯកំ ខណន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ ឯវំ អច្ចន្តសំយោគេ ឧបយោគវចនំ លព្ភតិ។ និវាសេត្វាតិ បរិទហិត្វា, វិហារនិវាសនបរិវត្តនវសេនេតំ វេទិតព្ពំ។ ន ហិ តេ តតោ បុព្ពេ អនិវត្ថា អហេសុំ។ បត្តចីវរមាទាយាតិ បត្តំ ហត្ថេហិ ចីវរំ កាយេន អាទិយិត្វា សម្បដិច្ឆាទេត្វា, ធារេត្វាតិ អត្ថោ។ យេន វា តេន វា ហិ បការេន គណ្ហន្តា អាទាយឥច្ចេវ វុច្ចន្តិ, យថា ‘‘សមាទាយេវ បក្កមតី’’តិ (ទី. និ. ១.២១)។ បិណ្ឌំ អលភមានាតិ សកលម្បិ វេរញ្ជំ ចរិត្វា តិដ្ឋតុ បិណ្ឌោ, អន្តមសោ ‘‘អតិច្ឆថា’’តិ វាចម្បិ អលភមានា។
Paññattanti niccabhattasaṅkhepena ṭhapitaṃ. Idāni bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvātiādīsu pubbaṇhasamayanti divasassa pubbabhāgasamayaṃ, pubbaṇhasamayeti attho. Pubbaṇhe vā samayaṃ pubbaṇhasamayaṃ, pubbaṇhe ekaṃ khaṇanti vuttaṃ hoti. Evaṃ accantasaṃyoge upayogavacanaṃ labbhati. Nivāsetvāti paridahitvā, vihāranivāsanaparivattanavasenetaṃ veditabbaṃ. Na hi te tato pubbe anivatthā ahesuṃ. Pattacīvaramādāyāti pattaṃ hatthehi cīvaraṃ kāyena ādiyitvā sampaṭicchādetvā, dhāretvāti attho. Yena vā tena vā hi pakārena gaṇhantā ādāyaicceva vuccanti, yathā ‘‘samādāyeva pakkamatī’’ti (dī. ni. 1.21). Piṇḍaṃ alabhamānāti sakalampi verañjaṃ caritvā tiṭṭhatu piṇḍo, antamaso ‘‘aticchathā’’ti vācampi alabhamānā.
បត្ថបត្ថបុលកំ អារាមំ អាហរិត្វាតិ គតគតដ្ឋានេ លទ្ធំ ឯកមេកំ បត្ថបត្ថបុលកំ គហេត្វា អារាមំ នេត្វា។ ឧទុក្ខលេ កោដ្ដេត្វា កោដ្ដេត្វា បរិភុញ្ជន្តីតិ ថេរានំ កោចិ កប្បិយការកោ នត្ថិ, យោ នេសំ តំ គហេត្វា យាគុំ វា ភត្តំ វា បចេយ្យ។ សាមម្បិ បចនំ សមណសារុប្បំ ន ហោតិ ន ច វដ្ដតិ។ តេ ឯវំ នោ សល្លហុកវុត្តិតា ច ភវិស្សតិ, សាមបាកបរិមោចនញ្ចាតិ អដ្ឋ អដ្ឋ ជនា វា ទស ទស ជនា វា ឯកតោ ហុត្វា ឧទុក្ខលេ កោដ្ដេត្វា កោដ្ដេត្វា សកំ សកំ បដិវីសំ ឧទកេន តេមេត្វា បរិភុញ្ជន្តិ។ ឯវំ បរិភុញ្ជិត្វា អប្បោស្សុក្កា សមណធម្មំ ករោន្តិ ។ ភគវតោ បន តេ អស្សវាណិជា បត្ថបុលកញ្ច ទេន្តិ, តទុបិយញ្ច សប្បិមធុសក្ករំ។ តំ អាយស្មា អានន្ទោ អាហរិត្វា សិលាយំ បិសតិ។ បុញ្ញវតា បណ្ឌិតបុរិសេន កតំ មនាបមេវ ហោតិ។ អថ នំ បិសិត្វា សប្បិអាទីហិ សម្មា យោជេត្វា ភគវតោ ឧបនាមេសិ។ អថេត្ថ ទេវតា ទិព្ពោជំ បក្ខិបន្តិ។ តំ ភគវា បរិភុញ្ជតិ។ បរិភុញ្ជិត្វា ផលសមាបត្តិយា កាលំ អតិនាមេតិ។ ន តតោ បដ្ឋាយ បិណ្ឌាយ ចរតិ។
Patthapatthapulakaṃ ārāmaṃ āharitvāti gatagataṭṭhāne laddhaṃ ekamekaṃ patthapatthapulakaṃ gahetvā ārāmaṃ netvā. Udukkhale koṭṭetvā koṭṭetvā paribhuñjantīti therānaṃ koci kappiyakārako natthi, yo nesaṃ taṃ gahetvā yāguṃ vā bhattaṃ vā paceyya. Sāmampi pacanaṃ samaṇasāruppaṃ na hoti na ca vaṭṭati. Te evaṃ no sallahukavuttitā ca bhavissati, sāmapākaparimocanañcāti aṭṭha aṭṭha janā vā dasa dasa janā vā ekato hutvā udukkhale koṭṭetvā koṭṭetvā sakaṃ sakaṃ paṭivīsaṃ udakena temetvā paribhuñjanti. Evaṃ paribhuñjitvā appossukkā samaṇadhammaṃ karonti . Bhagavato pana te assavāṇijā patthapulakañca denti, tadupiyañca sappimadhusakkaraṃ. Taṃ āyasmā ānando āharitvā silāyaṃ pisati. Puññavatā paṇḍitapurisena kataṃ manāpameva hoti. Atha naṃ pisitvā sappiādīhi sammā yojetvā bhagavato upanāmesi. Athettha devatā dibbojaṃ pakkhipanti. Taṃ bhagavā paribhuñjati. Paribhuñjitvā phalasamāpattiyā kālaṃ atināmeti. Na tato paṭṭhāya piṇḍāya carati.
កិំ បនានន្ទត្ថេរោ តទា ភគវតោ ឧបដ្ឋាកោ ហោតីតិ? ហោតិ, នោ ច ខោ ឧបដ្ឋាកដ្ឋានំ លទ្ធា។ ភគវតោ ហិ បឋមពោធិយំ វីសតិវស្សន្តរេ និពទ្ធុបដ្ឋាកោ នាម នត្ថិ។ កទាចិ នាគសមាលត្ថេរោ ភគវន្តំ ឧបដ្ឋាសិ, កទាចិ នាគិតត្ថេរោ, កទាចិ មេឃិយត្ថេរោ, កទាចិ ឧបវាណត្ថេរោ, កទាចិ សាគតត្ថេរោ, កទាចិ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ។ តេ អត្តនោ រុចិយា ឧបដ្ឋហិត្វា យទា ឥច្ឆន្តិ តទា បក្កមន្តិ។ អានន្ទត្ថេរោ តេសុ តេសុ ឧបដ្ឋហន្តេសុ អប្បោស្សុក្កោ ហោតិ, បក្កន្តេសុ សយមេវ វត្តបដិបត្តិំ ករោតិ។ ភគវាបិ កិញ្ចាបិ មេ ញាតិសេដ្ឋោ ឧបដ្ឋាកដ្ឋានំ ន តាវ លភតិ, អថ ខោ ឯវរូបេសុ ឋានេសុ អយមេវ បតិរូបោតិ អធិវាសេសិ។ តេន វុត្តំ – ‘‘អាយស្មា បនានន្ទោ បត្ថបុលកំ សិលាយំ បិសិត្វា ភគវតោ ឧបនាមេសិ, តំ ភគវា បរិភុញ្ជតី’’តិ។
Kiṃ panānandatthero tadā bhagavato upaṭṭhāko hotīti? Hoti, no ca kho upaṭṭhākaṭṭhānaṃ laddhā. Bhagavato hi paṭhamabodhiyaṃ vīsativassantare nibaddhupaṭṭhāko nāma natthi. Kadāci nāgasamālatthero bhagavantaṃ upaṭṭhāsi, kadāci nāgitatthero, kadāci meghiyatthero, kadāci upavāṇatthero, kadāci sāgatatthero, kadāci sunakkhatto licchaviputto. Te attano ruciyā upaṭṭhahitvā yadā icchanti tadā pakkamanti. Ānandatthero tesu tesu upaṭṭhahantesu appossukko hoti, pakkantesu sayameva vattapaṭipattiṃ karoti. Bhagavāpi kiñcāpi me ñātiseṭṭho upaṭṭhākaṭṭhānaṃ na tāva labhati, atha kho evarūpesu ṭhānesu ayameva patirūpoti adhivāsesi. Tena vuttaṃ – ‘‘āyasmā panānando patthapulakaṃ silāyaṃ pisitvā bhagavato upanāmesi, taṃ bhagavā paribhuñjatī’’ti.
ននុ ច មនុស្សា ទុព្ភិក្ខកាលេ អតិវិយ ឧស្សាហជាតា បុញ្ញានិ ករោន្តិ, អត្តនា អភុញ្ជិត្វាបិ ភិក្ខូនំ ទាតព្ពំ មញ្ញន្តិ។ តេ តទា កស្មា កដច្ឆុភិក្ខម្បិ ន អទំសុ? អយញ្ច វេរញ្ជោ ព្រាហ្មណោ មហតា ឧស្សាហេន ភគវន្តំ វស្សាវាសំ យាចិ, សោ កស្មា ភគវតោ អត្ថិភាវម្បិ ន ជានាតីតិ? វុច្ចតេ – មារាវដ្ដនាយ។ វេរញ្ជញ្ហិ ព្រាហ្មណំ ភគវតោ សន្តិកា បក្កន្តមត្តមេវ សកលញ្ច នគរំ សមន្តា ច យោជនមត្តំ យត្ថ សក្កា បុរេភត្តំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ចាគន្តុំ, តំ សព្ពំ មារោ អាវដ្ដេត្វា មោហេត្វា សព្ពេសំ អសល្លក្ខណភាវំ កត្វា បក្កាមិ។ តស្មា ន កោចិ អន្តមសោ សាមីចិកម្មម្បិ កត្តព្ពំ មញ្ញិត្ថ។
Nanu ca manussā dubbhikkhakāle ativiya ussāhajātā puññāni karonti, attanā abhuñjitvāpi bhikkhūnaṃ dātabbaṃ maññanti. Te tadā kasmā kaṭacchubhikkhampi na adaṃsu? Ayañca verañjo brāhmaṇo mahatā ussāhena bhagavantaṃ vassāvāsaṃ yāci, so kasmā bhagavato atthibhāvampi na jānātīti? Vuccate – mārāvaṭṭanāya. Verañjañhi brāhmaṇaṃ bhagavato santikā pakkantamattameva sakalañca nagaraṃ samantā ca yojanamattaṃ yattha sakkā purebhattaṃ piṇḍāya caritvā paccāgantuṃ, taṃ sabbaṃ māro āvaṭṭetvā mohetvā sabbesaṃ asallakkhaṇabhāvaṃ katvā pakkāmi. Tasmā na koci antamaso sāmīcikammampi kattabbaṃ maññittha.
កិំ បន ភគវាបិ មារាវដ្ដនំ អជានិត្វាវ តត្ថ វស្សំ ឧបគតោតិ? នោ អជានិត្វា។ អថ កស្មា ចម្បា-សាវត្ថិ-រាជគហាទីនំ អញ្ញតរស្មិំ ន ឧបគតោតិ? តិដ្ឋន្តុ ចម្បា-សាវត្ថិ-រាជគហាទីនិ, សចេបិ ភគវា តស្មិំ សំវច្ឆរេ ឧត្តរកុរុំ វា តិទសបុរំ វា គន្ត្វា វស្សំ ឧបគច្ឆេយ្យ, តម្បិ មារោ អាវដ្ដេយ្យ។ សោ កិរ តំ សំវច្ឆរំ អតិវិយ អាឃាតេន បរិយុដ្ឋិតចិត្តោ អហោសិ។ ឥធ បន ភគវា ឥមំ អតិរេកការណំ អទ្ទស – ‘‘អស្សវាណិជា ភិក្ខូនំ សង្គហំ ករិស្សន្តី’’តិ។ តស្មា វេរញ្ជាយមេវ វស្សំ ឧបគច្ឆិ។
Kiṃ pana bhagavāpi mārāvaṭṭanaṃ ajānitvāva tattha vassaṃ upagatoti? No ajānitvā. Atha kasmā campā-sāvatthi-rājagahādīnaṃ aññatarasmiṃ na upagatoti? Tiṭṭhantu campā-sāvatthi-rājagahādīni, sacepi bhagavā tasmiṃ saṃvacchare uttarakuruṃ vā tidasapuraṃ vā gantvā vassaṃ upagaccheyya, tampi māro āvaṭṭeyya. So kira taṃ saṃvaccharaṃ ativiya āghātena pariyuṭṭhitacitto ahosi. Idha pana bhagavā imaṃ atirekakāraṇaṃ addasa – ‘‘assavāṇijā bhikkhūnaṃ saṅgahaṃ karissantī’’ti. Tasmā verañjāyameva vassaṃ upagacchi.
កិំ បន មារោ វាណិជកេ អាវដ្ដេតុំ ន សក្កោតីតិ? នោ ន សក្កោតិ, តេ បន អាវដ្ដិតបរិយោសានេ អាគមិំសុ។ បដិនិវត្តិត្វា កស្មា ន អាវដ្ដេតីតិ? អវិសហតាយ។ ន ហិ សោ តថាគតស្ស អភិហដភិក្ខាយ និពទ្ធទានស្ស អប្បិតវត្តស្ស អន្តរាយំ កាតុំ វិសហតិ។ ចតុន្នញ្ហិ ន សក្កា អន្តរាយោ កាតុំ។ កតមេសំ ចតុន្នំ? តថាគតស្ស អភិហដភិក្ខាសង្ខេបេន វា និពទ្ធទានស្ស អប្បិតវត្តសង្ខេបេន វា បរិច្ចត្តានំ ចតុន្នំ បច្ចយានំ ន សក្កា កេនចិ អន្តរាយោ កាតុំ។ ពុទ្ធានំ ជីវិតស្ស ន សក្កា កេនចិ អន្តរាយោ កាតុំ។ អសីតិយា អនុព្យញ្ជនានំ ព្យាមប្បភាយ វា ន សក្កា កេនចិ អន្តរាយោ កាតុំ។ ចន្ទិមសូរិយទេវព្រហ្មានម្បិ ហិ បភា តថាគតស្ស អនុព្យញ្ជនព្យាមប្បភាប្បទេសំ បត្វា វិហតានុភាវា ហោន្តិ។ ពុទ្ធានំ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្ស ន សក្កា កេនចិ អន្តរាយោ កាតុន្តិ ឥមេសំ ចតុន្នំ ន សក្កា កេនចិ អន្តរាយោ កាតុំ។ តស្មា មារេន អកតន្តរាយំ ភិក្ខំ ភគវា សសាវកសង្ឃោ តទា បរិភុញ្ជតីតិ វេទិតព្ពោ។
Kiṃ pana māro vāṇijake āvaṭṭetuṃ na sakkotīti? No na sakkoti, te pana āvaṭṭitapariyosāne āgamiṃsu. Paṭinivattitvā kasmā na āvaṭṭetīti? Avisahatāya. Na hi so tathāgatassa abhihaṭabhikkhāya nibaddhadānassa appitavattassa antarāyaṃ kātuṃ visahati. Catunnañhi na sakkā antarāyo kātuṃ. Katamesaṃ catunnaṃ? Tathāgatassa abhihaṭabhikkhāsaṅkhepena vā nibaddhadānassa appitavattasaṅkhepena vā pariccattānaṃ catunnaṃ paccayānaṃ na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Buddhānaṃ jīvitassa na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Asītiyā anubyañjanānaṃ byāmappabhāya vā na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Candimasūriyadevabrahmānampi hi pabhā tathāgatassa anubyañjanabyāmappabhāppadesaṃ patvā vihatānubhāvā honti. Buddhānaṃ sabbaññutaññāṇassa na sakkā kenaci antarāyo kātunti imesaṃ catunnaṃ na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Tasmā mārena akatantarāyaṃ bhikkhaṃ bhagavā sasāvakasaṅgho tadā paribhuñjatīti veditabbo.
ឯវំ បរិភុញ្ជន្តោ ច ឯកទិវសំ អស្សោសិ ខោ ភគវា ឧទុក្ខលសទ្ទន្តិ ភគវា បត្ថបត្ថបុលកំ កោដ្ដេន្តានំ ភិក្ខូនំ មុសលសង្ឃដ្ដជនិតំ ឧទុក្ខលសទ្ទំ សុណិ។ តតោ បរំ ជានន្តាបិ តថាគតាតិ ឯវមាទិ យំ បរតោ ‘‘កិន្នុ ខោ សោ, អានន្ទ, ឧទុក្ខលសទ្ទោ’’តិ បុច្ឆិ, តស្ស បរិហារទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ តត្រាយំ សង្ខេបវណ្ណនា – តថាគតា នាម ជានន្តាបិ សចេ តាទិសំ បុច្ឆាការណំ ហោតិ, បុច្ឆន្តិ។ សចេ បន តាទិសំ បុច្ឆាការណំ នត្ថិ, ជានន្តាបិ ន បុច្ឆន្តិ។ យស្មា បន ពុទ្ធានំ អជាននំ នាម នត្ថិ, តស្មា អជានន្តាបីតិ ន វុត្តំ។ កាលំ វិទិត្វា បុច្ឆន្តីតិ សចេ តស្សា បុច្ឆាយ សោ កាលោ ហោតិ, ឯវំ តំ កាលំ វិទិត្វា បុច្ឆន្តិ; សចេ ន ហោតិ , ឯវម្បិ កាលំ វិទិត្វាវ ន បុច្ឆន្តិ។ ឯវំ បុច្ឆន្តាបិ ច អត្ថសំហិតំ តថាគតា បុច្ឆន្តិ, យំ អត្ថនិស្សិតំ ការណនិស្សិតំ, តទេវ បុច្ឆន្តិ, នោ អនត្ថសំហិតំ។ កស្មា? យស្មា អនត្ថសំហិតេ សេតុឃាតោ តថាគតានំ។ សេតុ វុច្ចតិ មគ្គោ, មគ្គេនេវ តាទិសស្ស វចនស្ស ឃាតោ, សមុច្ឆេទោតិ វុត្តំ ហោតិ។
Evaṃ paribhuñjanto ca ekadivasaṃ assosi kho bhagavā udukkhalasaddanti bhagavā patthapatthapulakaṃ koṭṭentānaṃ bhikkhūnaṃ musalasaṅghaṭṭajanitaṃ udukkhalasaddaṃ suṇi. Tato paraṃ jānantāpi tathāgatāti evamādi yaṃ parato ‘‘kinnu kho so, ānanda, udukkhalasaddo’’ti pucchi, tassa parihāradassanatthaṃ vuttaṃ. Tatrāyaṃ saṅkhepavaṇṇanā – tathāgatā nāma jānantāpi sace tādisaṃ pucchākāraṇaṃ hoti, pucchanti. Sace pana tādisaṃ pucchākāraṇaṃ natthi, jānantāpi na pucchanti. Yasmā pana buddhānaṃ ajānanaṃ nāma natthi, tasmā ajānantāpīti na vuttaṃ. Kālaṃ viditvā pucchantīti sace tassā pucchāya so kālo hoti, evaṃ taṃ kālaṃ viditvā pucchanti; sace na hoti , evampi kālaṃ viditvāva na pucchanti. Evaṃ pucchantāpi ca atthasaṃhitaṃ tathāgatā pucchanti, yaṃ atthanissitaṃ kāraṇanissitaṃ, tadeva pucchanti, no anatthasaṃhitaṃ. Kasmā? Yasmā anatthasaṃhite setughāto tathāgatānaṃ. Setu vuccati maggo, maggeneva tādisassa vacanassa ghāto, samucchedoti vuttaṃ hoti.
ឥទានិ អត្ថសំហិតន្តិ ឯត្ថ យំ អត្ថសន្និស្សិតំ វចនំ តថាគតា បុច្ឆន្តិ, តំ ទស្សេន្តោ ‘‘ទ្វីហាការេហី’’តិ អាទិមាហ។ តត្ថ អាការេហីតិ ការណេហិ។ ធម្មំ វា ទេសេស្សាមាតិ អដ្ឋុប្បត្តិយុត្តំ សុត្តំ វា បុព្ពចរិតការណយុត្តំ ជាតកំ វា កថយិស្សាម។ សាវកានំ វា សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមាតិ សាវកានំ វា តាយ បុច្ឆាយ វីតិក្កមំ បាកដំ កត្វា គរុកំ វា លហុកំ វា សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាម អាណំ ឋបេស្សាមាតិ។
Idāni atthasaṃhitanti ettha yaṃ atthasannissitaṃ vacanaṃ tathāgatā pucchanti, taṃ dassento ‘‘dvīhākārehī’’ti ādimāha. Tattha ākārehīti kāraṇehi. Dhammaṃ vā desessāmāti aṭṭhuppattiyuttaṃ suttaṃ vā pubbacaritakāraṇayuttaṃ jātakaṃ vā kathayissāma. Sāvakānaṃ vā sikkhāpadaṃpaññapessāmāti sāvakānaṃ vā tāya pucchāya vītikkamaṃ pākaṭaṃ katvā garukaṃ vā lahukaṃ vā sikkhāpadaṃ paññapessāma āṇaṃ ṭhapessāmāti.
អថ ខោ ភគវា…បេ.… ឯតមត្ថំ អារោចេសីតិ ឯត្ថ នត្ថិ កិញ្ចិ វត្តព្ពំ។ បុព្ពេ វុត្តមេវ ហិ ភិក្ខូនំ បត្ថបត្ថបុលកបដិលាភំ សល្លហុកវុត្តិតំ សាមបាកបរិមោចនញ្ច អារោចេន្តោ ឯតមត្ថំ អារោចេសីតិ វុច្ចតិ។ ‘‘សាធុ សាធុ, អានន្ទា’’តិ ឥទំ បន ភគវា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ សម្បហំសេន្តោ អាហ។ សាធុការំ បន ទត្វា ទ្វីសុ អាការេសុ ឯកំ គហេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ អាហ – ‘‘តុម្ហេហិ, អានន្ទ, សប្បុរិសេហិ វិជិតំ, បច្ឆិមា ជនតា សាលិមំសោទនំ អតិមញ្ញិស្សតី’’តិ។ តត្រាយមធិប្បាយោ – តុម្ហេហិ, អានន្ទ, សប្បុរិសេហិ ឯវំ ទុព្ភិក្ខេ ទុល្លភបិណ្ឌេ ឥមាយ សល្លហុកវុត្តិតាយ ឥមិនា ច សល្លេខេន វិជិតំ។ កិំ វិជិតន្តិ? ទុព្ភិក្ខំ វិជិតំ, លោភោ វិជិតោ, ឥច្ឆាចារោ វិជិតោ។ កថំ? ‘‘អយំ វេរញ្ជា ទុព្ភិក្ខា, សមន្តតោ បន អនន្តរា គាមនិគមា ផលភារនមិតសស្សា សុភិក្ខា សុលភបិណ្ឌា។ ឯវំ សន្តេបិ ភគវា ឥធេវ អម្ហេ និគ្គណ្ហិត្វា វសតី’’តិ ឯកភិក្ខុស្សបិ ចិន្តា វា វិឃាតោ វា នត្ថិ។ ឯវំ តាវ ទុព្ភិក្ខំ វិជិតំ អភិភូតំ អត្តនោ វសេ វត្តិតំ។
Atha kho bhagavā…pe… etamatthaṃ ārocesīti ettha natthi kiñci vattabbaṃ. Pubbe vuttameva hi bhikkhūnaṃ patthapatthapulakapaṭilābhaṃ sallahukavuttitaṃ sāmapākaparimocanañca ārocento etamatthaṃ ārocesīti vuccati. ‘‘Sādhusādhu, ānandā’’ti idaṃ pana bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ sampahaṃsento āha. Sādhukāraṃ pana datvā dvīsu ākāresu ekaṃ gahetvā dhammaṃ desento āha – ‘‘tumhehi, ānanda, sappurisehi vijitaṃ, pacchimā janatā sālimaṃsodanaṃ atimaññissatī’’ti. Tatrāyamadhippāyo – tumhehi, ānanda, sappurisehi evaṃ dubbhikkhe dullabhapiṇḍe imāya sallahukavuttitāya iminā ca sallekhena vijitaṃ. Kiṃ vijitanti? Dubbhikkhaṃ vijitaṃ, lobho vijito, icchācāro vijito. Kathaṃ? ‘‘Ayaṃ verañjā dubbhikkhā, samantato pana anantarā gāmanigamā phalabhāranamitasassā subhikkhā sulabhapiṇḍā. Evaṃ santepi bhagavā idheva amhe niggaṇhitvā vasatī’’ti ekabhikkhussapi cintā vā vighāto vā natthi. Evaṃ tāva dubbhikkhaṃ vijitaṃ abhibhūtaṃ attano vase vattitaṃ.
កថំ លោភោ វិជិតោ? ‘‘អយំ វេរញ្ជា ទុព្ភិក្ខា, សមន្តតោ បន អនន្តរា គាមនិគមា ផលភារនមិតសស្សា សុភិក្ខា សុលភបិណ្ឌា ។ ហន្ទ មយំ តត្ថ គន្ត្វា បរិភុញ្ជិស្សាមា’’តិ លោភវសេន ឯកភិក្ខុនាបិ រត្តិច្ឆេទោ វា ‘‘បច្ឆិមិកាយ តត្ថ វស្សំ ឧបគច្ឆាមា’’តិ វស្សច្ឆេទោ វា ន កតោ។ ឯវំ លោភោ វិជិតោ។
Kathaṃ lobho vijito? ‘‘Ayaṃ verañjā dubbhikkhā, samantato pana anantarā gāmanigamā phalabhāranamitasassā subhikkhā sulabhapiṇḍā . Handa mayaṃ tattha gantvā paribhuñjissāmā’’ti lobhavasena ekabhikkhunāpi ratticchedo vā ‘‘pacchimikāya tattha vassaṃ upagacchāmā’’ti vassacchedo vā na kato. Evaṃ lobho vijito.
កថំ ឥច្ឆាចារោ វិជិតោ? អយំ វេរញ្ជា ទុព្ភិក្ខា, ឥមេ ច មនុស្សា អម្ហេ ទ្វេ តយោ មាសេ វសន្តេបិ ន កិស្មិញ្ចិ មញ្ញន្តិ។ យំនូន មយំ គុណវាណិជ្ជំ កត្វា ‘‘អសុកោ ភិក្ខុ បឋមស្ស ឈានស្ស លាភី…បេ.… អសុកោ ឆឡភិញ្ញោតិ ឯវំ មនុស្សានំ អញ្ញមញ្ញំ បកាសេត្វា កុច្ឆិំ បដិជគ្គិត្វា បច្ឆា សីលំ អធិដ្ឋហេយ្យាមា’’តិ ឯកភិក្ខុនាបិ ឯវរូបា ឥច្ឆា ន ឧប្បាទិតា។ ឯវំ ឥច្ឆាចារោ វិជិតោ អភិភូតោ អត្តនោ វសេ វត្តិតោតិ។
Kathaṃ icchācāro vijito? Ayaṃ verañjā dubbhikkhā, ime ca manussā amhe dve tayo māse vasantepi na kismiñci maññanti. Yaṃnūna mayaṃ guṇavāṇijjaṃ katvā ‘‘asuko bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhī…pe… asuko chaḷabhiññoti evaṃ manussānaṃ aññamaññaṃ pakāsetvā kucchiṃ paṭijaggitvā pacchā sīlaṃ adhiṭṭhaheyyāmā’’ti ekabhikkhunāpi evarūpā icchā na uppāditā. Evaṃ icchācāro vijito abhibhūto attano vase vattitoti.
អនាគតេ បន បច្ឆិមា ជនតា វិហារេ និសិន្នា អប្បកសិរេនេវ លភិត្វាបិ ‘‘កិំ ឥទំ ឧត្តណ្ឌុលំ អតិកិលិន្នំ អលោណំ អតិលោណំ អនម្ពិលំ អច្ចម្ពិលំ, កោ ឥមិនា អត្ថោ’’តិ អាទិនា នយេន សាលិមំសោទនំ អតិមញ្ញិស្សតិ, ឱញ្ញាតំ អវញ្ញាតំ ករិស្សតិ។ អថ វា ជនបទោ នាម ន សព្ពកាលំ ទុព្ភិក្ខោ ហោតិ។ ឯកទា ទុព្ភិក្ខោ ហោតិ, ឯកទា សុភិក្ខោ ហោតិ។ ស្វាយំ យទា សុភិក្ខោ ភវិស្សតិ, តទា តុម្ហាកំ សប្បុរិសានំ ឥមាយ បដិបត្តិយា បសន្នា មនុស្សា ភិក្ខូនំ យាគុខជ្ជកាទិប្បភេទេន អនេកប្បការំ សាលិវិកតិំ មំសោទនញ្ច ទាតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ។ តំ តុម្ហេ និស្សាយ ឧប្បន្នំ សក្ការំ តុម្ហាកំ សព្រហ្មចារីសង្ខាតា បច្ឆិមា ជនតា តុម្ហាកំ អន្តរេ និសីទិត្វា អនុភវមានាវ អតិមញ្ញិស្សតិ, តប្បច្ចយំ មានញ្ច ឱមានញ្ច ករិស្សតិ។ កថំ? កស្មា ឯត្តកំ បក្កំ, កិំ តុម្ហាកំ ភាជនានិ នត្ថិ, យត្ថ អត្តនោ សន្តកំ បក្ខិបិត្វា ឋបេយ្យាថាតិ។
Anāgate pana pacchimā janatā vihāre nisinnā appakasireneva labhitvāpi ‘‘kiṃ idaṃ uttaṇḍulaṃ atikilinnaṃ aloṇaṃ atiloṇaṃ anambilaṃ accambilaṃ, ko iminā attho’’ti ādinā nayena sālimaṃsodanaṃ atimaññissati, oññātaṃ avaññātaṃ karissati. Atha vā janapado nāma na sabbakālaṃ dubbhikkho hoti. Ekadā dubbhikkho hoti, ekadā subhikkho hoti. Svāyaṃ yadā subhikkho bhavissati, tadā tumhākaṃ sappurisānaṃ imāya paṭipattiyā pasannā manussā bhikkhūnaṃ yāgukhajjakādippabhedena anekappakāraṃ sālivikatiṃ maṃsodanañca dātabbaṃ maññissanti. Taṃ tumhe nissāya uppannaṃ sakkāraṃ tumhākaṃ sabrahmacārīsaṅkhātā pacchimā janatā tumhākaṃ antare nisīditvā anubhavamānāva atimaññissati, tappaccayaṃ mānañca omānañca karissati. Kathaṃ? Kasmā ettakaṃ pakkaṃ, kiṃ tumhākaṃ bhājanāni natthi, yattha attano santakaṃ pakkhipitvā ṭhapeyyāthāti.
ទុព្ភិក្ខកថា និដ្ឋិតា។
Dubbhikkhakathā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / វេរញ្ជកណ្ឌំ • Verañjakaṇḍaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ឧបាសកត្តបដិវេទនាកថាវណ្ណនា • Upāsakattapaṭivedanākathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ឧបាសកត្តបដិវេទនាកថាវណ្ណនា • Upāsakattapaṭivedanākathāvaṇṇanā
