| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
២. វិលេខនសិក្ខាបទវណ្ណនា
2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā
៤៣៨. អាបត្តិញ្ច សតិសម្មោសាយាតិ ឯត្ថ ច-សទ្ទោ កត្តព្ពញ្ច ន ករោតីតិ ទីបេតិ, ន ចត្តារិ ឯវាតិ វុត្តំ ហោតិ។ រដ្ឋេកទេសោ ជនបទោ។ ពុទ្ធកាលេ អរិដ្ឋកណ្ដកា សាសនបច្ចត្ថិកា។ ‘‘នាលំ អន្តរាយាយា’’តិ វចនេន ហិ តេ ភគវតោ អសព្ពញ្ញុតំ ទីបេន្តិ។ បរិនិព្ពុតេ ភគវតិ ទសវត្ថុទីបកា វជ្ជិបុត្តកា។ តេ ហិ វិនយសាសនបច្ចត្ថិកា។ បរូបហារាទិវាទា បន សុត្តន្តាភិធម្មប្បច្ចត្ថិកា។ កេ បន តេ? ឯកច្ចេ មហាសង្ឃិកាទយោ, ន សព្ពេតិ ទីបនត្ថំ ‘‘បរូបហារា…បេ.… វាទា’’តិ វិសេសនវចនមាហ។ តត្ថ យេ កុហកា បាបិច្ឆកា អភូតំ ឧល្លបិត្វា បដិលទ្ធវរភោជនានិ ភុញ្ជិត្វា មុដ្ឋស្សតី និទ្ទំ ឱក្កមិត្វា សុក្កវិស្សដ្ឋិំ បត្តា, អញ្ញេហិ តំ ទិស្វា ‘‘អត្ថិ អរហតោ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ វុត្តេ ‘‘មារកាយិកា ឧបសំហរន្តី’’តិ វត្វា ជនំ វញ្ចេន្តិ។ យេ ច សម្មាបដិបន្នា អកុហកា, តេបិ តំ វចនំ សុត្វា កេចិ តំទិដ្ឋិកា ហោន្តិ អធិមានិនោ ច។ អត្តនោ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ បស្សិត្វាបិ នាធិមុច្ចន្តិ, អនធិគតេ អធិកតសញ្ញិនោវ ហោន្តិ។ តថា អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណកង្ខាវិតរណា នាមគោត្តាទីសុ វិយ សច្ចេសុ បរវិតរណា បរេហិ បញ្ញត្តា នាមានីតិ អធិប្បាយោ យថាសម្ភវំ យោជេតព្ពោ។ តត្ថ វិនយធរោ ‘‘អដ្ឋានមេតំ, ភិក្ខវេ, អនវកាសោ , យំ អរហតោ អសុចិ មុច្ចេយ្យ (កថា. ៣១៣; មហាវ. ៣៥៣)។ ទិដ្ឋធម្មា…បេ.… អបរប្បច្ចយា សត្ថុសាសនេ’’តិអាទីនិ (មហាវ. ៣០) សុត្តបទានិ ទស្សេត្វា តេ សាសនបច្ចត្ថិកេសុ និគ្គហិតំ និគ្គណ្ហាតីតិ អធិប្បាយោ។ ឥតរេ ‘‘បរិយត្តិ មូល’’ន្តិ វាទិនោ។ ‘‘បាតិមោក្ខេ ឧទ្ទិស្សមានេ’’តិ និទានវសេន វុត្តំ។ តថាគតស្ស វិភង្គបទានិ សិទ្ធានិ។ សិទ្ធេយេវ កិំ ឥមស្ស អង្គានិ? គរហិតុកាមតា ឧបសម្បន្នស្ស សន្តិកេ សិក្ខាបទវិវណ្ណនញ្ចាតិ។
438.Āpattiñca satisammosāyāti ettha ca-saddo kattabbañca na karotīti dīpeti, na cattāri evāti vuttaṃ hoti. Raṭṭhekadeso janapado. Buddhakāle ariṭṭhakaṇṭakā sāsanapaccatthikā. ‘‘Nālaṃ antarāyāyā’’ti vacanena hi te bhagavato asabbaññutaṃ dīpenti. Parinibbute bhagavati dasavatthudīpakā vajjiputtakā. Te hi vinayasāsanapaccatthikā. Parūpahārādivādā pana suttantābhidhammappaccatthikā. Ke pana te? Ekacce mahāsaṅghikādayo, na sabbeti dīpanatthaṃ ‘‘parūpahārā…pe… vādā’’ti visesanavacanamāha. Tattha ye kuhakā pāpicchakā abhūtaṃ ullapitvā paṭiladdhavarabhojanāni bhuñjitvā muṭṭhassatī niddaṃ okkamitvā sukkavissaṭṭhiṃ pattā, aññehi taṃ disvā ‘‘atthi arahato sukkavissaṭṭhī’’ti vutte ‘‘mārakāyikā upasaṃharantī’’ti vatvā janaṃ vañcenti. Ye ca sammāpaṭipannā akuhakā, tepi taṃ vacanaṃ sutvā keci taṃdiṭṭhikā honti adhimānino ca. Attano sukkavissaṭṭhiṃ passitvāpi nādhimuccanti, anadhigate adhikatasaññinova honti. Tathā atthi arahato aññāṇakaṅkhāvitaraṇā nāmagottādīsu viya saccesu paravitaraṇā parehi paññattā nāmānīti adhippāyo yathāsambhavaṃ yojetabbo. Tattha vinayadharo ‘‘aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso , yaṃ arahato asuci mucceyya (kathā. 313; mahāva. 353). Diṭṭhadhammā…pe… aparappaccayā satthusāsane’’tiādīni (mahāva. 30) suttapadāni dassetvā te sāsanapaccatthikesu niggahitaṃ niggaṇhātīti adhippāyo. Itare ‘‘pariyatti mūla’’nti vādino. ‘‘Pātimokkhe uddissamāne’’ti nidānavasena vuttaṃ. Tathāgatassa vibhaṅgapadāni siddhāni. Siddheyeva kiṃ imassa aṅgāni? Garahitukāmatā upasampannassa santike sikkhāpadavivaṇṇanañcāti.
វិលេខនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៨. សហធម្មិកវគ្គោ • 8. Sahadhammikavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. វិលេខនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ២. វិលេខនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ២. វិលេខនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២. វិលេខនសិក្ខាបទំ • 2. Vilekhanasikkhāpadaṃ
