| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೩೯೩] ೮. ವಿಘಾಸಾದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[393] 8. Vighāsādajātakavaṇṇanā
ಸುಸುಖಂ ವತ ಜೀವನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕೇಳಿಸೀಲಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತೇಸು ಹಿ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೇನ ಪಾಸಾದಂ ಕಮ್ಪೇತ್ವಾ ಸಂವೇಜಿತೇಸು ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಅಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇತೇ ಕೇಳಿಸೀಲಕಾಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Susukhaṃ vata jīvantīti idaṃ satthā pubbārāme viharanto keḷisīlake bhikkhū ārabbha kathesi. Tesu hi mahāmoggallānattherena pāsādaṃ kampetvā saṃvejitesu dhammasabhāyaṃ bhikkhū tesaṃ aguṇaṃ kathentā nisīdiṃsu. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepete keḷisīlakāyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಕ್ಕೋ ಅಹೋಸಿ। ಅಥ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಕಾಸಿಕಗಾಮೇ ಸತ್ತ ಭಾತರೋ ಕಾಮೇಸು ದೋಸಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝಾರಞ್ಞೇ ವಸನ್ತಾ ಯೋಗೇ ಯೋಗಂ ಅಕತ್ವಾ ಕಾಯದಳ್ಹೀಬಹುಲಾ ಹುತ್ವಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತಾ ಚರಿಂಸು। ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ‘‘ಇಮೇ ಸಂವೇಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸುಕೋ ಹುತ್ವಾ ತೇಸಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ನಿಲೀಯಿತ್ವಾ ತೇ ಸಂವೇಜೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakko ahosi. Atha aññatarasmiṃ kāsikagāme satta bhātaro kāmesu dosaṃ disvā nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā majjhāraññe vasantā yoge yogaṃ akatvā kāyadaḷhībahulā hutvā nānappakāraṃ kīḷaṃ kīḷantā cariṃsu. Sakko devarājā ‘‘ime saṃvejessāmī’’ti suko hutvā tesaṃ vasanaṭṭhānaṃ āgantvā ekasmiṃ rukkhe nilīyitvā te saṃvejento paṭhamaṃ gāthamāha –
೧೨೨.
122.
‘‘ಸುಸುಖಂ ವತ ಜೀವನ್ತಿ, ಯೇ ಜನಾ ವಿಘಾಸಾದಿನೋ।
‘‘Susukhaṃ vata jīvanti, ye janā vighāsādino;
ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಪಾಸಂಸಾ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ಸುಗ್ಗತೀ’’ತಿ॥
Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca suggatī’’ti.
ತತ್ಥ ವಿಘಾಸಾದಿನೋತಿ ಭುತ್ತಾತಿರೇಕಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೇ ಸನ್ಧಾಯಾಹ। ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇತಿ ಯೇ ಏವರೂಪಾ, ತೇ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಪಾಸಂಸಾ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ತೇಸಂ ಸುಗತಿ ಹೋತಿ, ಸಗ್ಗೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವದತಿ।
Tattha vighāsādinoti bhuttātirekaṃ bhuñjante sandhāyāha. Diṭṭheva dhammeti ye evarūpā, te diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca tesaṃ sugati hoti, sagge uppajjantīti adhippāyena vadati.
ಅಥ ತೇಸು ಏಕೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಅವಸೇಸೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atha tesu eko tassa vacanaṃ sutvā avasese āmantetvā dutiyaṃ gāthamāha –
೧೨೩.
123.
‘‘ಸುಕಸ್ಸ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ, ನ ನಿಸಾಮೇಥ ಪಣ್ಡಿತಾ।
‘‘Sukassa bhāsamānassa, na nisāmetha paṇḍitā;
ಇದಂ ಸುಣಾಥ ಸೋದರಿಯಾ, ಅಮ್ಹೇವಾಯಂ ಪಸಂಸತೀ’’ತಿ॥
Idaṃ suṇātha sodariyā, amhevāyaṃ pasaṃsatī’’ti.
ತತ್ಥ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸಾತಿ ಮಾನುಸಿಕಾಯ ವಾಚಾಯ ಭಣನ್ತಸ್ಸ। ನ ನಿಸಾಮೇಥಾತಿ ನ ಸುಣಾಥ। ಇದಂ ಸುಣಾಥಾತಿ ಇದಮಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುಣಾಥ। ಸೋದರಿಯಾತಿ ಸಮಾನೇ ಉದರೇ ವುತ್ಥಭಾವೇನ ತೇ ಆಲಪನ್ತೋ ಆಹ।
Tattha bhāsamānassāti mānusikāya vācāya bhaṇantassa. Na nisāmethāti na suṇātha. Idaṃ suṇāthāti idamassa vacanaṃ suṇātha. Sodariyāti samāne udare vutthabhāvena te ālapanto āha.
ಅಥ ನೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಸುಕೋ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atha ne paṭikkhipanto suko tatiyaṃ gāthamāha –
೧೨೪.
124.
‘‘ನಾಹಂ ತುಮ್ಹೇ ಪಸಂಸಾಮಿ, ಕುಣಪಾದಾ ಸುಣಾಥ ಮೇ।
‘‘Nāhaṃ tumhe pasaṃsāmi, kuṇapādā suṇātha me;
ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಭೋಜಿನೋ ತುಮ್ಹೇ, ನ ತುಮ್ಹೇ ವಿಘಾಸಾದಿನೋ’’ತಿ॥
Ucchiṭṭhabhojino tumhe, na tumhe vighāsādino’’ti.
ತತ್ಥ ಕುಣಪಾದಾತಿ ಕುಣಪಖಾದಕಾತಿ ತೇ ಆಲಪತಿ।
Tattha kuṇapādāti kuṇapakhādakāti te ālapati.
ತೇ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹಂಸು –
Te tassa vacanaṃ sutvā sabbepi catutthaṃ gāthamāhaṃsu –
೧೨೫.
125.
‘‘ಸತ್ತವಸ್ಸಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಮಜ್ಝಾರಞ್ಞೇ ಸಿಖಣ್ಡಿನೋ।
‘‘Sattavassā pabbajitā, majjhāraññe sikhaṇḍino;
ವಿಘಾಸೇನೇವ ಯಾಪೇನ್ತಾ, ಮಯಞ್ಚೇ ಭೋತೋ ಗಾರಯ್ಹಾ।
Vighāseneva yāpentā, mayañce bhoto gārayhā;
ಕೇ ನು ಭೋತೋ ಪಸಂಸಿಯಾ’’ತಿ॥
Ke nu bhoto pasaṃsiyā’’ti.
ತತ್ಥ ಸಿಖಣ್ಡಿನೋತಿ ಚೂಳಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ವಿಘಾಸೇನೇವಾತಿ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘವಿಘಾಸೇನೇವ ಯಾಪೇನ್ತಾ ಯದಿ ಭೋತೋ ಗಾರಯ್ಹಾ, ಅಥ ಕೇ ನು ತೇ ಪಸಂಸಿಯಾತಿ।
Tattha sikhaṇḍinoti cūḷāya samannāgatā. Vighāsenevāti ettakaṃ kālaṃ satta vassāni sīhabyagghavighāseneva yāpentā yadi bhoto gārayhā, atha ke nu te pasaṃsiyāti.
ತೇ ಲಜ್ಜಾಪೇನ್ತೋ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Te lajjāpento mahāsatto pañcamaṃ gāthamāha –
೧೨೬.
126.
‘‘ತುಮ್ಹೇ ಸೀಹಾನಂ ಬ್ಯಗ್ಘಾನಂ, ವಾಳಾನಞ್ಚಾವಸಿಟ್ಠಕಂ।
‘‘Tumhe sīhānaṃ byagghānaṃ, vāḷānañcāvasiṭṭhakaṃ;
ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೇನೇವ ಯಾಪೇನ್ತಾ, ಮಞ್ಞಿವ್ಹೋ ವಿಘಾಸಾದಿನೋ’’ತಿ॥
Ucchiṭṭheneva yāpentā, maññivho vighāsādino’’ti.
ತತ್ಥ ವಾಳಾನಞ್ಚಾವಸಿಟ್ಠಕನ್ತಿ ಸೇಸವಾಳಮಿಗಾನಞ್ಚ ಅವಸಿಟ್ಠಕಂ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಭೋಜನಂ।
Tattha vāḷānañcāvasiṭṭhakanti sesavāḷamigānañca avasiṭṭhakaṃ ucchiṭṭhabhojanaṃ.
ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಾಪಸಾ ‘‘ಸಚೇ ಮಯಂ ನ ವಿಘಾಸಾದಾ, ಅಥ ಕೇ ಚರಹಿ ತೇ ವಿಘಾಸಾದಾ’’ತಿ? ಅಥ ತೇಸಂ ಸೋ ತಮತ್ಥಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಛಟ್ಠಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Taṃ sutvā tāpasā ‘‘sace mayaṃ na vighāsādā, atha ke carahi te vighāsādā’’ti? Atha tesaṃ so tamatthaṃ ācikkhanto chaṭṭhaṃ gāthamāha –
೧೨೭.
127.
‘‘ಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ವನಿಬ್ಬಿನೋ।
‘‘Ye brāhmaṇassa samaṇassa, aññassa vā vanibbino;
ದತ್ವಾವ ಸೇಸಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ತೇ ಜನಾ ವಿಘಾಸಾದಿನೋ’’ತಿ॥
Datvāva sesaṃ bhuñjanti, te janā vighāsādino’’ti.
ತತ್ಥ ವನಿಬ್ಬಿನೋತಿ ತಂ ತಂ ಭಣ್ಡಂ ಯಾಚನಕಸ್ಸ। ಏವಂ ತೇ ಲಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ।
Tattha vanibbinoti taṃ taṃ bhaṇḍaṃ yācanakassa. Evaṃ te lajjāpetvā mahāsatto sakaṭṭhānameva gato.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸತ್ತ ಭಾತರೋ ಇಮೇ ಕೇಳಿಸೀಲಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಹೇಸುಂ, ಸಕ್ಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā satta bhātaro ime keḷisīlakā bhikkhū ahesuṃ, sakko pana ahameva ahosi’’nti.
ವಿಘಾಸಾದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ।
Vighāsādajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೩೯೩. ವಿಘಾಸಾದಜಾತಕಂ • 393. Vighāsādajātakaṃ
