| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā |
[৩৯৩] ৮. ৰিঘাসাদজাতকৰণ্ণনা
[393] 8. Vighāsādajātakavaṇṇanā
সুসুখং ৰত জীৰন্তীতি ইদং সত্থা পুব্বারামে ৰিহরন্তো কেল়িসীলকে ভিক্খূ আরব্ভ কথেসি। তেসু হি মহামোগ্গল্লানত্থেরেন পাসাদং কম্পেত্ৰা সংৰেজিতেসু ধম্মসভাযং ভিক্খূ তেসং অগুণং কথেন্তা নিসীদিংসু। সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপেতে কেল়িসীলকাযেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।
Susukhaṃ vata jīvantīti idaṃ satthā pubbārāme viharanto keḷisīlake bhikkhū ārabbha kathesi. Tesu hi mahāmoggallānattherena pāsādaṃ kampetvā saṃvejitesu dhammasabhāyaṃ bhikkhū tesaṃ aguṇaṃ kathentā nisīdiṃsu. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepete keḷisīlakāyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.
অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো সক্কো অহোসি। অথ অঞ্ঞতরস্মিং কাসিকগামে সত্ত ভাতরো কামেসু দোসং দিস্ৰা নিক্খমিত্ৰা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা মজ্ঝারঞ্ঞে ৰসন্তা যোগে যোগং অকত্ৰা কাযদল়্হীবহুলা হুত্ৰা নানপ্পকারং কীল়ং কীল়ন্তা চরিংসু। সক্কো দেৰরাজা ‘‘ইমে সংৰেজেস্সামী’’তি সুকো হুত্ৰা তেসং ৰসনট্ঠানং আগন্ত্ৰা একস্মিং রুক্খে নিলীযিত্ৰা তে সংৰেজেন্তো পঠমং গাথমাহ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakko ahosi. Atha aññatarasmiṃ kāsikagāme satta bhātaro kāmesu dosaṃ disvā nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā majjhāraññe vasantā yoge yogaṃ akatvā kāyadaḷhībahulā hutvā nānappakāraṃ kīḷaṃ kīḷantā cariṃsu. Sakko devarājā ‘‘ime saṃvejessāmī’’ti suko hutvā tesaṃ vasanaṭṭhānaṃ āgantvā ekasmiṃ rukkhe nilīyitvā te saṃvejento paṭhamaṃ gāthamāha –
১২২.
122.
‘‘সুসুখং ৰত জীৰন্তি, যে জনা ৰিঘাসাদিনো।
‘‘Susukhaṃ vata jīvanti, ye janā vighāsādino;
দিট্ঠেৰ ধম্মে পাসংসা, সম্পরাযে চ সুগ্গতী’’তি॥
Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca suggatī’’ti.
তত্থ ৰিঘাসাদিনোতি ভুত্তাতিরেকং ভুঞ্জন্তে সন্ধাযাহ। দিট্ঠেৰ ধম্মেতি যে এৰরূপা, তে দিট্ঠেৰ ধম্মে পাসংসা, সম্পরাযে চ তেসং সুগতি হোতি, সগ্গে উপ্পজ্জন্তীতি অধিপ্পাযেন ৰদতি।
Tattha vighāsādinoti bhuttātirekaṃ bhuñjante sandhāyāha. Diṭṭheva dhammeti ye evarūpā, te diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca tesaṃ sugati hoti, sagge uppajjantīti adhippāyena vadati.
অথ তেসু একো তস্স ৰচনং সুত্ৰা অৰসেসে আমন্তেত্ৰা দুতিযং গাথমাহ –
Atha tesu eko tassa vacanaṃ sutvā avasese āmantetvā dutiyaṃ gāthamāha –
১২৩.
123.
‘‘সুকস্স ভাসমানস্স, ন নিসামেথ পণ্ডিতা।
‘‘Sukassa bhāsamānassa, na nisāmetha paṇḍitā;
ইদং সুণাথ সোদরিযা, অম্হেৰাযং পসংসতী’’তি॥
Idaṃ suṇātha sodariyā, amhevāyaṃ pasaṃsatī’’ti.
তত্থ ভাসমানস্সাতি মানুসিকায ৰাচায ভণন্তস্স। ন নিসামেথাতি ন সুণাথ। ইদং সুণাথাতি ইদমস্স ৰচনং সুণাথ। সোদরিযাতি সমানে উদরে ৰুত্থভাৰেন তে আলপন্তো আহ।
Tattha bhāsamānassāti mānusikāya vācāya bhaṇantassa. Na nisāmethāti na suṇātha. Idaṃ suṇāthāti idamassa vacanaṃ suṇātha. Sodariyāti samāne udare vutthabhāvena te ālapanto āha.
অথ নে পটিক্খিপন্তো সুকো ততিযং গাথমাহ –
Atha ne paṭikkhipanto suko tatiyaṃ gāthamāha –
১২৪.
124.
‘‘নাহং তুম্হে পসংসামি, কুণপাদা সুণাথ মে।
‘‘Nāhaṃ tumhe pasaṃsāmi, kuṇapādā suṇātha me;
উচ্ছিট্ঠভোজিনো তুম্হে, ন তুম্হে ৰিঘাসাদিনো’’তি॥
Ucchiṭṭhabhojino tumhe, na tumhe vighāsādino’’ti.
তত্থ কুণপাদাতি কুণপখাদকাতি তে আলপতি।
Tattha kuṇapādāti kuṇapakhādakāti te ālapati.
তে তস্স ৰচনং সুত্ৰা সব্বেপি চতুত্থং গাথমাহংসু –
Te tassa vacanaṃ sutvā sabbepi catutthaṃ gāthamāhaṃsu –
১২৫.
125.
‘‘সত্তৰস্সা পব্বজিতা, মজ্ঝারঞ্ঞে সিখণ্ডিনো।
‘‘Sattavassā pabbajitā, majjhāraññe sikhaṇḍino;
ৰিঘাসেনেৰ যাপেন্তা, মযঞ্চে ভোতো গারয্হা।
Vighāseneva yāpentā, mayañce bhoto gārayhā;
কে নু ভোতো পসংসিযা’’তি॥
Ke nu bhoto pasaṃsiyā’’ti.
তত্থ সিখণ্ডিনোতি চূল়ায সমন্নাগতা। ৰিঘাসেনেৰাতি এত্তকং কালং সত্ত ৰস্সানি সীহব্যগ্ঘৰিঘাসেনেৰ যাপেন্তা যদি ভোতো গারয্হা, অথ কে নু তে পসংসিযাতি।
Tattha sikhaṇḍinoti cūḷāya samannāgatā. Vighāsenevāti ettakaṃ kālaṃ satta vassāni sīhabyagghavighāseneva yāpentā yadi bhoto gārayhā, atha ke nu te pasaṃsiyāti.
তে লজ্জাপেন্তো মহাসত্তো পঞ্চমং গাথমাহ –
Te lajjāpento mahāsatto pañcamaṃ gāthamāha –
১২৬.
126.
‘‘তুম্হে সীহানং ব্যগ্ঘানং, ৰাল়ানঞ্চাৰসিট্ঠকং।
‘‘Tumhe sīhānaṃ byagghānaṃ, vāḷānañcāvasiṭṭhakaṃ;
উচ্ছিট্ঠেনেৰ যাপেন্তা, মঞ্ঞিৰ্হো ৰিঘাসাদিনো’’তি॥
Ucchiṭṭheneva yāpentā, maññivho vighāsādino’’ti.
তত্থ ৰাল়ানঞ্চাৰসিট্ঠকন্তি সেসৰাল়মিগানঞ্চ অৰসিট্ঠকং উচ্ছিট্ঠভোজনং।
Tattha vāḷānañcāvasiṭṭhakanti sesavāḷamigānañca avasiṭṭhakaṃ ucchiṭṭhabhojanaṃ.
তং সুত্ৰা তাপসা ‘‘সচে মযং ন ৰিঘাসাদা, অথ কে চরহি তে ৰিঘাসাদা’’তি? অথ তেসং সো তমত্থং আচিক্খন্তো ছট্ঠং গাথমাহ –
Taṃ sutvā tāpasā ‘‘sace mayaṃ na vighāsādā, atha ke carahi te vighāsādā’’ti? Atha tesaṃ so tamatthaṃ ācikkhanto chaṭṭhaṃ gāthamāha –
১২৭.
127.
‘‘যে ব্রাহ্মণস্স সমণস্স, অঞ্ঞস্স ৰা ৰনিব্বিনো।
‘‘Ye brāhmaṇassa samaṇassa, aññassa vā vanibbino;
দত্ৰাৰ সেসং ভুঞ্জন্তি, তে জনা ৰিঘাসাদিনো’’তি॥
Datvāva sesaṃ bhuñjanti, te janā vighāsādino’’ti.
তত্থ ৰনিব্বিনোতি তং তং ভণ্ডং যাচনকস্স। এৰং তে লজ্জাপেত্ৰা মহাসত্তো সকট্ঠানমেৰ গতো।
Tattha vanibbinoti taṃ taṃ bhaṇḍaṃ yācanakassa. Evaṃ te lajjāpetvā mahāsatto sakaṭṭhānameva gato.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা সত্ত ভাতরো ইমে কেল়িসীলকা ভিক্খূ অহেসুং, সক্কো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā satta bhātaro ime keḷisīlakā bhikkhū ahesuṃ, sakko pana ahameva ahosi’’nti.
ৰিঘাসাদজাতকৰণ্ণনা অট্ঠমা।
Vighāsādajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৩৯৩. ৰিঘাসাদজাতকং • 393. Vighāsādajātakaṃ
