Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya

২. উদুম্বরিকসুত্তং

2. Udumbarikasuttaṃ

নিগ্রোধপরিব্বাজকৰত্থু

Nigrodhaparibbājakavatthu

৪৯. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে। তেন খো পন সমযেন নিগ্রোধো পরিব্বাজকো উদুম্বরিকায পরিব্বাজকারামে পটিৰসতি মহতিযা পরিব্বাজকপরিসায সদ্ধিং তিংসমত্তেহি পরিব্বাজকসতেহি। অথ খো সন্ধানো গহপতি দিৰা দিৰস্স 1 রাজগহা নিক্খমি ভগৰন্তং দস্সনায। অথ খো সন্ধানস্স গহপতিস্স এতদহোসি – ‘‘অকালো খো ভগৰন্তং দস্সনায। পটিসল্লীনো ভগৰা। মনোভাৰনীযানম্পি ভিক্খূনং অসমযো দস্সনায। পটিসল্লীনা মনোভাৰনীযা ভিক্খূ। যংনূনাহং যেন উদুম্বরিকায পরিব্বাজকারামো, যেন নিগ্রোধো পরিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমেয্য’’ন্তি। অথ খো সন্ধানো গহপতি যেন উদুম্বরিকায পরিব্বাজকারামো, তেনুপসঙ্কমি।

49. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako udumbarikāya paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ tiṃsamattehi paribbājakasatehi. Atha kho sandhāno gahapati divā divassa 2 rājagahā nikkhami bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho sandhānassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho bhagavantaṃ dassanāya. Paṭisallīno bhagavā. Manobhāvanīyānampi bhikkhūnaṃ asamayo dassanāya. Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū. Yaṃnūnāhaṃ yena udumbarikāya paribbājakārāmo, yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho sandhāno gahapati yena udumbarikāya paribbājakārāmo, tenupasaṅkami.

৫০. তেন খো পন সমযেন নিগ্রোধো পরিব্বাজকো মহতিযা পরিব্বাজকপরিসায সদ্ধিং নিসিন্নো হোতি উন্নাদিনিযা উচ্চাসদ্দমহাসদ্দায অনেকৰিহিতং তিরচ্ছানকথং কথেন্তিযা। সেয্যথিদং – রাজকথং চোরকথং মহামত্তকথং সেনাকথং ভযকথং যুদ্ধকথং অন্নকথং পানকথং ৰত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগরকথং জনপদকথং ইত্থিকথং সূরকথং ৰিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং পুব্বপেতকথং নানত্তকথং লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰা।

50. Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā.

৫১. অদ্দসা খো নিগ্রোধো পরিব্বাজকো সন্ধানং গহপতিং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং। দিস্ৰা সকং পরিসং সণ্ঠাপেসি – ‘‘অপ্পসদ্দা ভোন্তো হোন্তু, মা ভোন্তো সদ্দমকত্থ। অযং সমণস্স গোতমস্স সাৰকো আগচ্ছতি সন্ধানো গহপতি। যাৰতা খো পন সমণস্স গোতমস্স সাৰকা গিহী ওদাতৰসনা রাজগহে পটিৰসন্তি, অযং তেসং অঞ্ঞতরো সন্ধানো গহপতি। অপ্পসদ্দকামা খো পনেতে আযস্মন্তো অপ্পসদ্দৰিনীতা , অপ্পসদ্দস্স ৰণ্ণৰাদিনো। অপ্পেৰ নাম অপ্পসদ্দং পরিসং ৰিদিত্ৰা উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞেয্যা’’তি। এৰং ৰুত্তে তে পরিব্বাজকা তুণ্হী অহেসুং।

51. Addasā kho nigrodho paribbājako sandhānaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvā sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇassa gotamassa sāvako āgacchati sandhāno gahapati. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā rājagahe paṭivasanti, ayaṃ tesaṃ aññataro sandhāno gahapati. Appasaddakāmā kho panete āyasmanto appasaddavinītā , appasaddassa vaṇṇavādino. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā’’ti. Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.

৫২. অথ খো সন্ধানো গহপতি যেন নিগ্রোধো পরিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা নিগ্রোধেন পরিব্বাজকেন সদ্ধিং সম্মোদি। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো সন্ধানো গহপতি নিগ্রোধং পরিব্বাজকং এতদৰোচ – ‘‘অঞ্ঞথা খো ইমে ভোন্তো অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা সঙ্গম্ম সমাগম্ম উন্নাদিনো উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা অনেকৰিহিতং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – রাজকথং…পে॰… ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰা। অঞ্ঞথা খো 3 পন সো ভগৰা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰতি অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৰিজনৰাতানি মনুস্সরাহস্সেয্যকানি পটিসল্লানসারুপ্পানী’’তি।

52. Atha kho sandhāno gahapati yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā nigrodhena paribbājakena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sandhāno gahapati nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘aññathā kho ime bhonto aññatitthiyā paribbājakā saṅgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā. Aññathā kho 4 pana so bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānī’’ti.

৫৩. এৰং ৰুত্তে নিগ্রোধো পরিব্বাজকো সন্ধানং গহপতিং এতদৰোচ – ‘‘যগ্ঘে গহপতি, জানেয্যাসি, কেন সমণো গোতমো সদ্ধিং সল্লপতি, কেন সাকচ্ছং সমাপজ্জতি, কেন পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযং সমাপজ্জতি? সুঞ্ঞাগারহতা সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞা অপরিসাৰচরো সমণো গোতমো নালং সল্লাপায। সো অন্তমন্তানেৰ সেৰতি 5। সেয্যথাপি নাম গোকাণা পরিযন্তচারিনী অন্তমন্তানেৰ সেৰতি। এৰমেৰ সুঞ্ঞাগারহতা সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞা; অপরিসাৰচরো সমণো গোতমো; নালং সল্লাপায। সো অন্তমন্তানেৰ সেৰতি। ইঙ্ঘ, গহপতি, সমণো গোতমো ইমং পরিসং আগচ্ছেয্য, একপঞ্হেনেৰ নং সংসাদেয্যাম 6, তুচ্ছকুম্ভীৰ নং মঞ্ঞে ওরোধেয্যামা’’তি।

53. Evaṃ vutte nigrodho paribbājako sandhānaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘yagghe gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati, kena sākacchaṃ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṃ samāpajjati? Suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya. So antamantāneva sevati 7. Seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati. Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā; aparisāvacaro samaṇo gotamo; nālaṃ sallāpāya. So antamantāneva sevati. Iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma 8, tucchakumbhīva naṃ maññe orodheyyāmā’’ti.

৫৪. অস্সোসি খো ভগৰা দিব্বায সোতধাতুযা ৰিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায সন্ধানস্স গহপতিস্স নিগ্রোধেন পরিব্বাজকেন সদ্ধিং ইমং কথাসল্লাপং। অথ খো ভগৰা গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহিত্ৰা যেন সুমাগধায তীরে মোরনিৰাপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা সুমাগধায তীরে মোরনিৰাপে অব্ভোকাসে চঙ্কমি। অদ্দসা খো নিগ্রোধো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং সুমাগধায তীরে মোরনিৰাপে অব্ভোকাসে চঙ্কমন্তং। দিস্ৰান সকং পরিসং সণ্ঠাপেসি – ‘‘অপ্পসদ্দা ভোন্তো হোন্তু, মা ভোন্তো সদ্দমকত্থ, অযং সমণো গোতমো সুমাগধায তীরে মোরনিৰাপে অব্ভোকাসে চঙ্কমতি। অপ্পসদ্দকামো খো পন সো আযস্মা, অপ্পসদ্দস্স ৰণ্ণৰাদী। অপ্পেৰ নাম অপ্পসদ্দং পরিসং ৰিদিত্ৰা উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞেয্য। সচে সমণো গোতমো ইমং পরিসং আগচ্ছেয্য, ইমং তং পঞ্হং পুচ্ছেয্যাম – ‘কো নাম সো, ভন্তে, ভগৰতো ধম্মো, যেন ভগৰা সাৰকে ৰিনেতি, যেন ভগৰতা সাৰকা ৰিনীতা অস্সাসপ্পত্তা পটিজানন্তি অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিয’ন্তি? এৰং ৰুত্তে তে পরিব্বাজকা তুণ্হী অহেসুং।

54. Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sandhānassa gahapatissa nigrodhena paribbājakena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho bhagavā gijjhakūṭā pabbatā orohitvā yena sumāgadhāya tīre moranivāpo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkami. Addasā kho nigrodho paribbājako bhagavantaṃ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi – ‘‘appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha, ayaṃ samaṇo gotamo sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamati. Appasaddakāmo kho pana so āyasmā, appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyya. Sace samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, imaṃ taṃ pañhaṃ puccheyyāma – ‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti? Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.

তপোজিগুচ্ছাৰাদো

Tapojigucchāvādo

৫৫. অথ খো ভগৰা যেন নিগ্রোধো পরিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমি। অথ খো নিগ্রোধো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘এতু খো, ভন্তে, ভগৰা, স্ৰাগতং, ভন্তে, ভগৰতো। চিরস্সং খো, ভন্তে, ভগৰা ইমং পরিযাযমকাসি যদিদং ইধাগমনায। নিসীদতু, ভন্তে, ভগৰা, ইদমাসনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি। নিসীদি ভগৰা পঞ্ঞত্তে আসনে। নিগ্রোধোপি খো পরিব্বাজকো অঞ্ঞতরং নীচাসনং গহেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নং খো নিগ্রোধং পরিব্বাজকং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘কায নুত্থ, নিগ্রোধ, এতরহি কথায সন্নিসিন্না, কা চ পন ৰো অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা’’তি? এৰং ৰুত্তে, নিগ্রোধো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ, ‘‘ইধ মযং, ভন্তে, অদ্দসাম ভগৰন্তং সুমাগধায তীরে মোরনিৰাপে অব্ভোকাসে চঙ্কমন্তং, দিস্ৰান এৰং অৰোচুম্হা – ‘সচে সমণো গোতমো ইমং পরিসং আগচ্ছেয্য, ইমং তং পঞ্হং পুচ্ছেয্যাম – কো নাম সো, ভন্তে, ভগৰতো ধম্মো, যেন ভগৰা সাৰকে ৰিনেতি, যেন ভগৰতা সাৰকা ৰিনীতা অস্সাসপ্পত্তা পটিজানন্তি অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিয’ন্তি? অযং খো নো, ভন্তে, অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা; অথ ভগৰা অনুপ্পত্তো’’তি।

55. Atha kho bhagavā yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā, svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nigrodhopi kho paribbājako aññataraṃ nīcāsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nigrodhaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kāya nuttha, nigrodha, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca, ‘‘idha mayaṃ, bhante, addasāma bhagavantaṃ sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse caṅkamantaṃ, disvāna evaṃ avocumhā – ‘sace samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, imaṃ taṃ pañhaṃ puccheyyāma – ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti? Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto’’ti.

৫৬. ‘‘দুজ্জানং খো এতং, নিগ্রোধ, তযা অঞ্ঞদিট্ঠিকেন অঞ্ঞখন্তিকেন অঞ্ঞরুচিকেন অঞ্ঞত্রাযোগেন অঞ্ঞত্রাচরিযকেন, যেনাহং সাৰকে ৰিনেমি , যেন মযা সাৰকা ৰিনীতা অস্সাসপ্পত্তা পটিজানন্তি অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিযং। ইঙ্ঘ ত্ৰং মং, নিগ্রোধ, সকে আচরিযকে অধিজেগুচ্ছে পঞ্হং পুচ্ছ – ‘কথং সন্তা নু খো, ভন্তে, তপোজিগুচ্ছা পরিপুণ্ণা হোতি, কথং অপরিপুণ্ণা’তি? এৰং ৰুত্তে তে পরিব্বাজকা উন্নাদিনো উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা অহেসুং – ‘‘অচ্ছরিযং ৰত ভো, অব্ভুতং ৰত ভো, সমণস্স গোতমস্স মহিদ্ধিকতা মহানুভাৰতা, যত্র হি নাম সকৰাদং ঠপেস্সতি, পরৰাদেন পৰারেস্সতী’’তি।

56. ‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, nigrodha, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena, yenāhaṃ sāvake vinemi , yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariyaṃ. Iṅgha tvaṃ maṃ, nigrodha, sake ācariyake adhijegucche pañhaṃ puccha – ‘kathaṃ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṃ aparipuṇṇā’ti? Evaṃ vutte te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma sakavādaṃ ṭhapessati, paravādena pavāressatī’’ti.

৫৭. অথ খো নিগ্রোধো পরিব্বাজকো তে পরিব্বাজকে অপ্পসদ্দে কত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘মযং খো, ভন্তে, তপোজিগুচ্ছাৰাদা 9 তপোজিগুচ্ছাসারা তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৰিহরাম । কথং সন্তা নু খো, ভন্তে, তপোজিগুচ্ছা পরিপুণ্ণা হোতি, কথং অপরিপুণ্ণা’’তি?

57. Atha kho nigrodho paribbājako te paribbājake appasadde katvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ kho, bhante, tapojigucchāvādā 10 tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharāma . Kathaṃ santā nu kho, bhante, tapojigucchā paripuṇṇā hoti, kathaṃ aparipuṇṇā’’ti?

‘‘ইধ, নিগ্রোধ, তপস্সী অচেলকো হোতি মুত্তাচারো, হত্থাপলেখনো 11, ন এহিভদ্দন্তিকো, ন তিট্ঠভদ্দন্তিকো, নাভিহটং , ন উদ্দিস্সকতং, ন নিমন্তনং সাদিযতি, সো ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হাতি, ন কল়োপিমুখা পটিগ্গণ্হাতি, ন এল়কমন্তরং, ন দণ্ডমন্তরং, ন মুসলমন্তরং, ন দ্ৰিন্নং ভুঞ্জমানানং, ন গব্ভিনিযা, ন পাযমানায, ন পুরিসন্তরগতায, ন সঙ্কিত্তীসু, ন যত্থ সা উপট্ঠিতো হোতি, ন যত্থ মক্খিকা সণ্ডসণ্ডচারিনী, ন মচ্ছং, ন মংসং, ন সুরং, ন মেরযং, ন থুসোদকং পিৰতি, সো একাগারিকো ৰা হোতি একালোপিকো, দ্ৰাগারিকো ৰা হোতি দ্ৰালোপিকো, সত্তাগারিকো ৰা হোতি সত্তালোপিকো, একিস্সাপি দত্তিযা যাপেতি, দ্ৰীহিপি দত্তীহি যাপেতি, সত্তহিপি দত্তীহি যাপেতি; একাহিকম্পি আহারং আহারেতি, দ্ৰীহিকম্পি 12 আহারং আহারেতি, সত্তাহিকম্পি আহারং আহারেতি, ইতি এৰরূপং অদ্ধমাসিকম্পি পরিযাযভত্তভোজনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি। সো সাকভক্খো ৰা হোতি, সামাকভক্খো ৰা হোতি, নীৰারভক্খো ৰা হোতি, দদ্দুলভক্খো ৰা হোতি, হটভক্খো ৰা হোতি, কণভক্খো ৰা হোতি, আচামভক্খো ৰা হোতি, পিঞ্ঞাকভক্খো ৰা হোতি, তিণভক্খো ৰা হোতি, গোমযভক্খো ৰা হোতি; ৰনমূলফলাহারো যাপেতি পৰত্তফলভোজী। সো সাণানিপি ধারেতি , মসাণানিপি ধারেতি, ছৰদুস্সানিপি ধারেতি, পংসুকূলানিপি ধারেতি, তিরীটানিপি ধারেতি, অজিনম্পি ধারেতি, অজিনক্খিপম্পি ধারেতি, কুসচীরম্পি ধারেতি, ৰাকচীরম্পি ধারেতি, ফলকচীরম্পি ধারেতি, কেসকম্বলম্পি ধারেতি, ৰাল়কম্বলম্পি ধারেতি, উলূকপক্খম্পি ধারেতি, কেসমস্সুলোচকোপি হোতি কেসমস্সুলোচনানুযোগমনুযুত্তো , উব্ভট্ঠকোপি 13 হোতি আসনপটিক্খিত্তো, উক্কুটিকোপি হোতি উক্কুটিকপ্পধানমনুযুত্তো, কণ্টকাপস্সযিকোপি হোতি কণ্টকাপস্সযে সেয্যং কপ্পেতি, ফলকসেয্যম্পি কপ্পেতি, থণ্ডিলসেয্যম্পি কপ্পেতি, একপস্সযিকোপি হোতি রজোজল্লধরো, অব্ভোকাসিকোপি হোতি যথাসন্থতিকো, ৰেকটিকোপি হোতি ৰিকটভোজনানুযোগমনুযুত্তো, অপানকোপি হোতি অপানকত্তমনুযুত্তো, সাযততিযকম্পি উদকোরোহনানুযোগমনুযুত্তো ৰিহরতি। তং কিং মঞ্ঞসি, নিগ্রোধ, যদি এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিপুণ্ণা ৰা হোতি অপরিপুণ্ণা ৰা’’তি? ‘‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিপুণ্ণা হোতি, নো অপরিপুণ্ণা’’তি। ‘‘এৰং পরিপুণ্ণাযপি খো অহং, নিগ্রোধ, তপোজিগুচ্ছায অনেকৰিহিতে উপক্কিলেসে ৰদামী’’তি।

‘‘Idha, nigrodha, tapassī acelako hoti muttācāro, hatthāpalekhano 14, na ehibhaddantiko, na tiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṃ , na uddissakataṃ, na nimantanaṃ sādiyati, so na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṃ, na maṃsaṃ, na suraṃ, na merayaṃ, na thusodakaṃ pivati, so ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko, sattāgāriko vā hoti sattālopiko, ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti, sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvīhikampi 15 āhāraṃ āhāreti, sattāhikampi āhāraṃ āhāreti, iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. So sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti; vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. So sāṇānipi dhāreti , masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṃsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti, kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto , ubbhaṭṭhakopi 16 hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti, phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti, ekapassayikopi hoti rajojalladharo, abbhokāsikopi hoti yathāsanthatiko, vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto, apānakopi hoti apānakattamanuyutto, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā paripuṇṇā vā hoti aparipuṇṇā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā paripuṇṇā hoti, no aparipuṇṇā’’ti. ‘‘Evaṃ paripuṇṇāyapi kho ahaṃ, nigrodha, tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadāmī’’ti.

উপক্কিলেসো

Upakkileso

৫৮. ‘‘যথা কথং পন, ভন্তে, ভগৰা এৰং পরিপুণ্ণায তপোজিগুচ্ছায অনেকৰিহিতে উপক্কিলেসে ৰদতী’’তি? ‘‘ইধ, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা অত্তমনো হোতি পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা অত্তমনো হোতি পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো। অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

58. ‘‘Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā evaṃ paripuṇṇāya tapojigucchāya anekavihite upakkilese vadatī’’ti? ‘‘Idha, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা অত্তানুক্কংসেতি পরং ৰম্ভেতি। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা অত্তানুক্কংসেতি পরং ৰম্ভেতি। অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা মজ্জতি মুচ্ছতি পমাদমাপজ্জতি 17। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা মজ্জতি মুচ্ছতি পমাদমাপজ্জতি। অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati 18. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā majjati mucchati pamādamāpajjati. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

৫৯. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন অত্তমনো হোতি পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন অত্তমনো হোতি পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো। অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

59. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন অত্তানুক্কংসেতি পরং ৰম্ভেতি। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন অত্তানুক্কংসেতি পরং ৰম্ভেতি। অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন মজ্জতি মুচ্ছতি পমাদমাপজ্জতি। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন মজ্জতি মুচ্ছতি পমাদমাপজ্জতি। অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

৬০. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী ভোজনেসু ৰোদাসং আপজ্জতি – ‘ইদং মে খমতি, ইদং মে নক্খমতী’তি। সো যঞ্চ 19 খ্ৰস্স নক্খমতি, তং সাপেক্খো পজহতি। যং পনস্স খমতি, তং গধিতো 20 মুচ্ছিতো অজ্ঝাপন্নো অনাদীনৰদস্সাৰী অনিস্সরণপঞ্ঞো পরিভুঞ্জতি…পে॰… অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

60. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī bhojanesu vodāsaṃ āpajjati – ‘idaṃ me khamati, idaṃ me nakkhamatī’ti. So yañca 21 khvassa nakkhamati, taṃ sāpekkho pajahati. Yaṃ panassa khamati, taṃ gadhito 22 mucchito ajjhāpanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjati…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি লাভসক্কারসিলোকনিকন্তিহেতু – ‘সক্করিস্সন্তি মং রাজানো রাজমহামত্তা খত্তিযা ব্রাহ্মণা গহপতিকা তিত্থিযা’তি…পে॰… অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu – ‘sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā’ti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

৬১. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী অঞ্ঞতরং সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা অপসাদেতা 23 হোতি – ‘কিং পনাযং সম্বহুলাজীৰো 24 সব্বং সংভক্খেতি। সেয্যথিদং – মূলবীজং খন্ধবীজং ফল়ুবীজং অগ্গবীজং বীজবীজমেৰ পঞ্চমং, অসনিৰিচক্কং দন্তকূটং, সমণপ্পৰাদেনা’তি…পে॰… অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

61. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā apasādetā 25 hoti – ‘kiṃ panāyaṃ sambahulājīvo 26 sabbaṃ saṃbhakkheti. Seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, asanivicakkaṃ dantakūṭaṃ, samaṇappavādenā’ti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী পস্সতি অঞ্ঞতরং সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা কুলেসু সক্করিযমানং গরুকরিযমানং মানিযমানং পূজিযমানং। দিস্ৰা তস্স এৰং হোতি – ‘ইমঞ্হি নাম সম্বহুলাজীৰং কুলেসু সক্করোন্তি গরুং করোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি। মং পন তপস্সিং লূখাজীৰিং কুলেসু ন সক্করোন্তি ন গরুং করোন্তি ন মানেন্তি ন পূজেন্তী’তি, ইতি সো ইস্সামচ্ছরিযং কুলেসু উপ্পাদেতা হোতি…পে॰… অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī passati aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu sakkariyamānaṃ garukariyamānaṃ māniyamānaṃ pūjiyamānaṃ. Disvā tassa evaṃ hoti – ‘imañhi nāma sambahulājīvaṃ kulesu sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Maṃ pana tapassiṃ lūkhājīviṃ kulesu na sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṃ kulesu uppādetā hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

৬২. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী আপাথকনিসাদী হোতি…পে॰… অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

62. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī āpāthakanisādī hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী অত্তানং অদস্সযমানো কুলেসু চরতি – ‘ইদম্পি মে তপস্মিং ইদম্পি মে তপস্মি’ন্তি…পে॰… অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī attānaṃ adassayamāno kulesu carati – ‘idampi me tapasmiṃ idampi me tapasmi’nti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী কিঞ্চিদেৰ পটিচ্ছন্নং সেৰতি। সো ‘খমতি তে ইদ’ন্তি পুট্ঠো সমানো অক্খমমানং আহ – ‘খমতী’তি। খমমানং আহ – ‘নক্খমতী’তি। ইতি সো সম্পজানমুসা ভাসিতা হোতি…পে॰… অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī kiñcideva paṭicchannaṃ sevati. So ‘khamati te ida’nti puṭṭho samāno akkhamamānaṃ āha – ‘khamatī’ti. Khamamānaṃ āha – ‘nakkhamatī’ti. Iti so sampajānamusā bhāsitā hoti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তথাগতস্স ৰা তথাগতসাৰকস্স ৰা ধম্মং দেসেন্তস্স সন্তংযেৰ পরিযাযং অনুঞ্ঞেয্যং নানুজানাতি…পে॰… অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṃ desentassa santaṃyeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ nānujānāti…pe… ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

৬৩. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী কোধনো হোতি উপনাহী। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী কোধনো হোতি উপনাহী। অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

63. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī. Yampi, nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী মক্খী হোতি পল়াসী 27 …পে॰… ইস্সুকী হোতি মচ্ছরী… সঠো হোতি মাযাৰী… থদ্ধো হোতি অতিমানী… পাপিচ্ছো হোতি পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতো… মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো… সন্দিট্ঠিপরামাসী হোতি আধানগ্গাহী দুপ্পটিনিস্সগ্গী। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী সন্দিট্ঠিপরামাসী হোতি আধানগ্গাহী দুপ্পটিনিস্সগ্গী। অযম্পি খো, নিগ্রোধ, তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī makkhī hoti paḷāsī 28 …pe… issukī hoti maccharī… saṭho hoti māyāvī… thaddho hoti atimānī… pāpiccho hoti pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato… micchādiṭṭhiko hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yampi, nigrodha, tapassī sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Ayampi kho, nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, নিগ্রোধ, যদিমে তপোজিগুচ্ছা 29 উপক্কিলেসা ৰা অনুপক্কিলেসা ৰা’’তি? ‘‘অদ্ধা খো ইমে, ভন্তে, তপোজিগুচ্ছা 30 উপক্কিলেসা 31, নো অনুপক্কিলেসা। ঠানং খো পনেতং, ভন্তে, ৰিজ্জতি যং ইধেকচ্চো তপস্সী সব্বেহেৰ ইমেহি উপক্কিলেসেহি সমন্নাগতো অস্স; কো পন ৰাদো অঞ্ঞতরঞ্ঞতরেনা’’তি।

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadime tapojigucchā 32 upakkilesā vā anupakkilesā vā’’ti? ‘‘Addhā kho ime, bhante, tapojigucchā 33 upakkilesā 34, no anupakkilesā. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhante, vijjati yaṃ idhekacco tapassī sabbeheva imehi upakkilesehi samannāgato assa; ko pana vādo aññataraññatarenā’’ti.

পরিসুদ্ধপপটিকপ্পত্তকথা

Parisuddhapapaṭikappattakathā

৬৪. ‘‘ইধ, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা ন অত্তমনো হোতি ন পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা ন অত্তমনো হোতি ন পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো। এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

64. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. Yampi, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা ন অত্তানুক্কংসেতি ন পরং ৰম্ভেতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attānukkaṃseti na paraṃ vambheti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা ন মজ্জতি ন মুচ্ছতি ন পমাদমাপজ্জতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na majjati na mucchati na pamādamāpajjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

৬৫. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন ন অত্তমনো হোতি ন পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

65. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন ন অত্তানুক্কংসেতি ন পরং ৰম্ভেতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti na paraṃ vambheti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তপং সমাদিযতি, সো তেন তপসা লাভসক্কারসিলোকং অভিনিব্বত্তেতি, সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন ন মজ্জতি ন মুচ্ছতি ন পমাদমাপজ্জতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so tena lābhasakkārasilokena na majjati na mucchati na pamādamāpajjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

৬৬. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী ভোজনেসু ন ৰোদাসং আপজ্জতি – ‘ইদং মে খমতি, ইদং মে নক্খমতী’তি। সো যঞ্চ খ্ৰস্স নক্খমতি, তং অনপেক্খো পজহতি। যং পনস্স খমতি , তং অগধিতো অমুচ্ছিতো অনজ্ঝাপন্নো আদীনৰদস্সাৰী নিস্সরণপঞ্ঞো পরিভুঞ্জতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

66. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī bhojanesu na vodāsaṃ āpajjati – ‘idaṃ me khamati, idaṃ me nakkhamatī’ti. So yañca khvassa nakkhamati, taṃ anapekkho pajahati. Yaṃ panassa khamati , taṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী ন তপং সমাদিযতি লাভসক্কারসিলোকনিকন্তিহেতু – ‘সক্করিস্সন্তি মং রাজানো রাজমহামত্তা খত্তিযা ব্রাহ্মণা গহপতিকা তিত্থিযা’তি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na tapaṃ samādiyati lābhasakkārasilokanikantihetu – ‘sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā’ti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

৬৭. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী অঞ্ঞতরং সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা নাপসাদেতা হোতি – ‘কিং পনাযং সম্বহুলাজীৰো সব্বং সংভক্খেতি। সেয্যথিদং – মূলবীজং খন্ধবীজং ফল়ুবীজং অগ্গবীজং বীজবীজমেৰ পঞ্চমং, অসনিৰিচক্কং দন্তকূটং, সমণপ্পৰাদেনা’তি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

67. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā nāpasādetā hoti – ‘kiṃ panāyaṃ sambahulājīvo sabbaṃ saṃbhakkheti. Seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, asanivicakkaṃ dantakūṭaṃ, samaṇappavādenā’ti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী পস্সতি অঞ্ঞতরং সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা কুলেসু সক্করিযমানং গরু করিযমানং মানিযমানং পূজিযমানং। দিস্ৰা তস্স ন এৰং হোতি – ‘ইমঞ্হি নাম সম্বহুলাজীৰং কুলেসু সক্করোন্তি গরুং করোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি। মং পন তপস্সিং লূখাজীৰিং কুলেসু ন সক্করোন্তি ন গরুং করোন্তি ন মানেন্তি ন পূজেন্তী’তি, ইতি সো ইস্সামচ্ছরিযং কুলেসু নুপ্পাদেতা হোতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī passati aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu sakkariyamānaṃ garu kariyamānaṃ māniyamānaṃ pūjiyamānaṃ. Disvā tassa na evaṃ hoti – ‘imañhi nāma sambahulājīvaṃ kulesu sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti. Maṃ pana tapassiṃ lūkhājīviṃ kulesu na sakkaronti na garuṃ karonti na mānenti na pūjentī’ti, iti so issāmacchariyaṃ kulesu nuppādetā hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

৬৮. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী ন আপাথকনিসাদী হোতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

68. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na āpāthakanisādī hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী ন অত্তানং অদস্সযমানো কুলেসু চরতি – ‘ইদম্পি মে তপস্মিং, ইদম্পি মে তপস্মি’ন্তি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na attānaṃ adassayamāno kulesu carati – ‘idampi me tapasmiṃ, idampi me tapasmi’nti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী ন কঞ্চিদেৰ পটিচ্ছন্নং সেৰতি, সো – ‘খমতি তে ইদ’ন্তি পুট্ঠো সমানো অক্খমমানং আহ – ‘নক্খমতী’তি। খমমানং আহ – ‘খমতী’তি। ইতি সো সম্পজানমুসা ন ভাসিতা হোতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī na kañcideva paṭicchannaṃ sevati, so – ‘khamati te ida’nti puṭṭho samāno akkhamamānaṃ āha – ‘nakkhamatī’ti. Khamamānaṃ āha – ‘khamatī’ti. Iti so sampajānamusā na bhāsitā hoti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী তথাগতস্স ৰা তথাগতসাৰকস্স ৰা ধম্মং দেসেন্তস্স সন্তংযেৰ পরিযাযং অনুঞ্ঞেয্যং অনুজানাতি…পে॰… এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṃ desentassa santaṃyeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ anujānāti…pe… evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

৬৯. ‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী অক্কোধনো হোতি অনুপনাহী। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী অক্কোধনো হোতি অনুপনাহী এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

69. ‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī. Yampi, nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘পুন চপরং, নিগ্রোধ, তপস্সী অমক্খী হোতি অপল়াসী…পে॰… অনিস্সুকী হোতি অমচ্ছরী… অসঠো হোতি অমাযাৰী… অত্থদ্ধো হোতি অনতিমানী… ন পাপিচ্ছো হোতি ন পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতো… ন মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি ন অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো… ন সন্দিট্ঠিপরামাসী হোতি ন আধানগ্গাহী সুপ্পটিনিস্সগ্গী। যম্পি, নিগ্রোধ, তপস্সী ন সন্দিট্ঠিপরামাসী হোতি ন আধানগ্গাহী সুপ্পটিনিস্সগ্গী। এৰং সো তস্মিং ঠানে পরিসুদ্ধো হোতি।

‘‘Puna caparaṃ, nigrodha, tapassī amakkhī hoti apaḷāsī…pe… anissukī hoti amaccharī… asaṭho hoti amāyāvī… atthaddho hoti anatimānī… na pāpiccho hoti na pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato… na micchādiṭṭhiko hoti na antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato… na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī. Yampi, nigrodha, tapassī na sandiṭṭhiparāmāsī hoti na ādhānaggāhī suppaṭinissaggī. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, নিগ্রোধ, যদি এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিসুদ্ধা ৰা হোতি অপরিসুদ্ধা ৰা’’তি? ‘‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিসুদ্ধা হোতি নো অপরিসুদ্ধা, অগ্গপ্পত্তা চ সারপ্পত্তা চা’’তি। ‘‘ন খো, নিগ্রোধ, এত্তাৰতা তপোজিগুচ্ছা অগ্গপ্পত্তা চ হোতি সারপ্পত্তা চ; অপি চ খো পপটিকপ্পত্তা 35 হোতী’’তি।

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho papaṭikappattā 36 hotī’’ti.

পরিসুদ্ধতচপ্পত্তকথা

Parisuddhatacappattakathā

৭০. ‘‘কিত্তাৰতা পন, ভন্তে, তপোজিগুচ্ছা অগ্গপ্পত্তা চ হোতি সারপ্পত্তা চ? সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা তপোজিগুচ্ছায অগ্গঞ্ঞেৰ পাপেতু, সারঞ্ঞেৰ পাপেতূ’’তি। ‘‘ইধ, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি। কথঞ্চ, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি? ইধ, নিগ্রোধ, তপস্সী ন পাণং অতিপাতেতি 37, ন পাণং অতিপাতযতি, ন পাণমতিপাতযতো সমনুঞ্ঞো হোতি । ন অদিন্নং আদিযতি, ন অদিন্নং আদিযাপেতি, ন অদিন্নং আদিযতো সমনুঞ্ঞো হোতি। ন মুসা ভণতি, ন মুসা ভণাপেতি, ন মুসা ভণতো সমনুঞ্ঞো হোতি। ন ভাৰিতমাসীসতি 38, ন ভাৰিতমাসীসাপেতি, ন ভাৰিতমাসীসতো সমনুঞ্ঞো হোতি। এৰং খো, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি।

70. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti? Idha, nigrodha, tapassī na pāṇaṃ atipāteti 39, na pāṇaṃ atipātayati, na pāṇamatipātayato samanuñño hoti . Na adinnaṃ ādiyati, na adinnaṃ ādiyāpeti, na adinnaṃ ādiyato samanuñño hoti. Na musā bhaṇati, na musā bhaṇāpeti, na musā bhaṇato samanuñño hoti. Na bhāvitamāsīsati 40, na bhāvitamāsīsāpeti, na bhāvitamāsīsato samanuñño hoti. Evaṃ kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti.

‘‘যতো খো, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি, অদুং চস্স হোতি তপস্সিতায। সো অভিহরতি নো হীনাযাৰত্ততি। সো ৰিৰিত্তং সেনাসনং ভজতি অরঞ্ঞং রুক্খমূলং পব্বতং কন্দরং গিরিগুহং সুসানং ৰনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং। সো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা। সো অভিজ্ঝং লোকে পহায ৰিগতাভিজ্ঝেন চেতসা ৰিহরতি, অভিজ্ঝায চিত্তং পরিসোধেতি। ব্যাপাদপ্পদোসং পহায অব্যাপন্নচিত্তো ৰিহরতি সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী, ব্যাপাদপ্পদোসা চিত্তং পরিসোধেতি। থিনমিদ্ধং 41 পহায ৰিগতথিনমিদ্ধো ৰিহরতি আলোকসঞ্ঞী সতো সম্পজানো, থিনমিদ্ধা চিত্তং পরিসোধেতি। উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহায অনুদ্ধতো ৰিহরতি অজ্ঝত্তং ৰূপসন্তচিত্তো, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চা চিত্তং পরিসোধেতি। ৰিচিকিচ্ছং পহায তিণ্ণৰিচিকিচ্ছো ৰিহরতি অকথংকথী কুসলেসু ধম্মেসু, ৰিচিকিচ্ছায চিত্তং পরিসোধেতি।

‘‘Yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādappadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādappadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ 42 pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.

৭১. ‘‘সো ইমে পঞ্চ নীৰরণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকরণে মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি। তথা দুতিযং। তথা ততিযং। তথা চতুত্থং। ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি। করুণাসহগতেন চেতসা…পে॰… মুদিতাসহগতেন চেতসা…পে॰… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি। তথা দুতিযং। তথা ততিযং। তথা চতুত্থং। ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি।

71. ‘‘So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, নিগ্রোধ। যদি এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিসুদ্ধা ৰা হোতি অপরিসুদ্ধা ৰা’’তি? ‘‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিসুদ্ধা হোতি নো অপরিসুদ্ধা, অগ্গপ্পত্তা চ সারপ্পত্তা চা’’তি। ‘‘ন খো, নিগ্রোধ, এত্তাৰতা তপোজিগুচ্ছা অগ্গপ্পত্তা চ হোতি সারপ্পত্তা চ; অপি চ খো তচপ্পত্তা হোতী’’তি।

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha. Yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho tacappattā hotī’’ti.

পরিসুদ্ধফেগ্গুপ্পত্তকথা

Parisuddhaphegguppattakathā

৭২. ‘‘কিত্তাৰতা পন, ভন্তে, তপোজিগুচ্ছা অগ্গপ্পত্তা চ হোতি সারপ্পত্তা চ? সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা তপোজিগুচ্ছায অগ্গঞ্ঞেৰ পাপেতু, সারঞ্ঞেৰ পাপেতূ’’তি। ‘‘ইধ, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি। কথঞ্চ, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি…পে॰… যতো খো, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি, অদুং চস্স হোতি তপস্সিতায। সো অভিহরতি নো হীনাযাৰত্ততি। সো ৰিৰিত্তং সেনাসনং ভজতি…পে॰… সো ইমে পঞ্চ নীৰরণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকরণে মেত্তাসহগতেন চেতসা…পে॰… করুণাসহগতেন চেতসা…পে॰… মুদিতাসহগতেন চেতসা…পে॰… উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি। সো অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৰীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৰট্টকপ্পে অনেকেপি ৰিৰট্টকপ্পে অনেকেপি সংৰট্টৰিৰট্টকপ্পে – ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং, তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি। ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি।

72. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti…pe… yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā…pe… karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ, tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, নিগ্রোধ, যদি এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিসুদ্ধা ৰা হোতি অপরিসুদ্ধা ৰা’’তি? ‘‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিসুদ্ধা হোতি, নো অপরিসুদ্ধা, অগ্গপ্পত্তা চ সারপ্পত্তা চা’’তি। ‘‘ন খো, নিগ্রোধ, এত্তাৰতা তপোজিগুচ্ছা অগ্গপ্পত্তা চ হোতি সারপ্পত্তা চ; অপি চ খো ফেগ্গুপ্পত্তা হোতী’’তি।

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti, no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti. ‘‘Na kho, nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca; api ca kho phegguppattā hotī’’ti.

পরিসুদ্ধঅগ্গপ্পত্তসারপ্পত্তকথা

Parisuddhaaggappattasārappattakathā

৭৩. ‘‘কিত্তাৰতা পন, ভন্তে, তপোজিগুচ্ছা অগ্গপ্পত্তা চ হোতি সারপ্পত্তা চ? সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা তপোজিগুচ্ছায অগ্গঞ্ঞেৰ পাপেতু, সারঞ্ঞেৰ পাপেতূ’’তি। ‘‘ইধ, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি। কথঞ্চ, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি…পে॰… যতো খো, নিগ্রোধ, তপস্সী চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি, অদুং চস্স হোতি তপস্সিতায। সো অভিহরতি নো হীনাযাৰত্ততি। সো ৰিৰিত্তং সেনাসনং ভজতি…পে॰… সো ইমে পঞ্চ নীৰরণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকরণে মেত্তাসহগতেন চেতসা…পে॰… উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি। সো অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি। সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো…পে॰… ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি। সো দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে, যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি – ‘ইমে ৰত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা ৰচীদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং উপৰাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা। তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না। ইমে ৰা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচরিতেন সমন্নাগতা ৰচীসুচরিতেন সমন্নাগতা মনোসুচরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং অনুপৰাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা। তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি। ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে, যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি।

73. ‘‘Kittāvatā pana, bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me, bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu, sāraññeva pāpetū’’ti. ‘‘Idha, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti…pe… yato kho, nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati…pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe mettāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, নিগ্রোধ, যদি এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিসুদ্ধা ৰা হোতি অপরিসুদ্ধা ৰা’’তি? ‘‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে তপোজিগুচ্ছা পরিসুদ্ধা হোতি নো অপরিসুদ্ধা, অগ্গপ্পত্তা চ সারপ্পত্তা চা’’তি।

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca sārappattā cā’’ti.

৭৪. ‘‘এত্তাৰতা খো, নিগ্রোধ, তপোজিগুচ্ছা অগ্গপ্পত্তা চ হোতি সারপ্পত্তা চ। ইতি খো, নিগ্রোধ 43, যং মং ত্ৰং অৰচাসি – ‘কো নাম সো, ভন্তে, ভগৰতো ধম্মো, যেন ভগৰা সাৰকে ৰিনেতি, যেন ভগৰতা সাৰকা ৰিনীতা অস্সাসপ্পত্তা পটিজানন্তি অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিয’ন্তি। ইতি খো তং, নিগ্রোধ, ঠানং উত্তরিতরঞ্চ পণীততরঞ্চ, যেনাহং সাৰকে ৰিনেমি, যেন মযা সাৰকা ৰিনীতা অস্সাসপ্পত্তা পটিজানন্তি অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিয’’ন্তি।

74. ‘‘Ettāvatā kho, nigrodha, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca. Iti kho, nigrodha 44, yaṃ maṃ tvaṃ avacāsi – ‘ko nāma so, bhante, bhagavato dhammo, yena bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’nti. Iti kho taṃ, nigrodha, ṭhānaṃ uttaritarañca paṇītatarañca, yenāhaṃ sāvake vinemi, yena mayā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariya’’nti.

এৰং ৰুত্তে, তে পরিব্বাজকা উন্নাদিনো উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা অহেসুং – ‘‘এত্থ মযং অনস্সাম সাচরিযকা, ন মযং ইতো ভিয্যো উত্তরিতরং পজানামা’’তি।

Evaṃ vutte, te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ – ‘‘ettha mayaṃ anassāma sācariyakā, na mayaṃ ito bhiyyo uttaritaraṃ pajānāmā’’ti.

নিগ্রোধস্স পজ্ঝাযনং

Nigrodhassa pajjhāyanaṃ

৭৫. যদা অঞ্ঞাসি সন্ধানো গহপতি – ‘‘অঞ্ঞদত্থু খো দানিমে অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা ভগৰতো ভাসিতং সুস্সূসন্তি, সোতং ওদহন্তি, অঞ্ঞাচিত্তং উপট্ঠাপেন্তী’’তি। অথ 45 নিগ্রোধং পরিব্বাজকং এতদৰোচ – ‘‘ইতি খো, ভন্তে নিগ্রোধ, যং মং ত্ৰং অৰচাসি – ‘যগ্ঘে, গহপতি, জানেয্যাসি, কেন সমণো গোতমো সদ্ধিং সল্লপতি, কেন সাকচ্ছং সমাপজ্জতি, কেন পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযং সমাপজ্জতি, সুঞ্ঞাগারহতা সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞা, অপরিসাৰচরো সমণো গোতমো নালং সল্লাপায, সো অন্তমন্তানেৰ সেৰতি; সেয্যথাপি নাম গোকাণা পরিযন্তচারিনী অন্তমন্তানেৰ সেৰতি। এৰমেৰ সুঞ্ঞাগারহতা সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞা, অপরিসাৰচরো সমণো গোতমো নালং সল্লাপায; সো অন্তমন্তানেৰ সেৰতি; ইঙ্ঘ, গহপতি, সমণো গোতমো ইমং পরিসং আগচ্ছেয্য, একপঞ্হেনেৰ নং সংসাদেয্যাম, তুচ্ছকুম্ভীৰ নং মঞ্ঞে ওরোধেয্যামা’তি। অযং খো সো, ভন্তে, ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ইধানুপ্পত্তো, অপরিসাৰচরং পন নং করোথ, গোকাণং পরিযন্তচারিনিং করোথ, একপঞ্হেনেৰ নং সংসাদেথ, তুচ্ছকুম্ভীৰ নং ওরোধেথা’’তি। এৰং ৰুত্তে, নিগ্রোধো পরিব্বাজকো তুণ্হীভূতো মঙ্কুভূতো পত্তক্খন্ধো অধোমুখো পজ্ঝাযন্তো অপ্পটিভানো নিসীদি।

75. Yadā aññāsi sandhāno gahapati – ‘‘aññadatthu kho dānime aññatitthiyā paribbājakā bhagavato bhāsitaṃ sussūsanti, sotaṃ odahanti, aññācittaṃ upaṭṭhāpentī’’ti. Atha 46 nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘iti kho, bhante nigrodha, yaṃ maṃ tvaṃ avacāsi – ‘yagghe, gahapati, jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati, kena sākacchaṃ samāpajjati, kena paññāveyyattiyaṃ samāpajjati, suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya, so antamantāneva sevati; seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati. Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya; so antamantāneva sevati; iṅgha, gahapati, samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma, tucchakumbhīva naṃ maññe orodheyyāmā’ti. Ayaṃ kho so, bhante, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho idhānuppatto, aparisāvacaraṃ pana naṃ karotha, gokāṇaṃ pariyantacāriniṃ karotha, ekapañheneva naṃ saṃsādetha, tucchakumbhīva naṃ orodhethā’’ti. Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.

৭৬. অথ খো ভগৰা নিগ্রোধং পরিব্বাজকং তুণ্হীভূতং মঙ্কুভূতং পত্তক্খন্ধং অধোমুখং পজ্ঝাযন্তং অপ্পটিভানং ৰিদিত্ৰা নিগ্রোধং পরিব্বাজকং এতদৰোচ – ‘‘সচ্চং কির, নিগ্রোধ, ভাসিতা তে এসা ৰাচা’’তি? ‘‘সচ্চং , ভন্তে, ভাসিতা মে এসা ৰাচা, যথাবালেন যথামূল়্হেন যথাঅকুসলেনা’’তি। ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, নিগ্রোধ। কিন্তি তে সুতং পরিব্বাজকানং ৰুড্ঢানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং – ‘যে তে অহেসুং অতীতমদ্ধানং অরহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা, এৰং সু তে ভগৰন্তো সংগম্ম সমাগম্ম উন্নাদিনো উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা অনেকৰিহিতং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – রাজকথং চোরকথং…পে॰… ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰা। সেয্যথাপি ত্ৰং এতরহি সাচরিযকো। উদাহু, এৰং সু তে ভগৰন্তো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৰিজনৰাতানি মনুস্সরাহস্সেয্যকানি পটিসল্লানসারুপ্পানি, সেয্যথাপাহং এতরহী’তি।

76. Atha kho bhagavā nigrodhaṃ paribbājakaṃ tuṇhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘saccaṃ kira, nigrodha, bhāsitā te esā vācā’’ti? ‘‘Saccaṃ , bhante, bhāsitā me esā vācā, yathābālena yathāmūḷhena yathāakusalenā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nigrodha. Kinti te sutaṃ paribbājakānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, evaṃ su te bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā. Seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako. Udāhu, evaṃ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, seyyathāpāhaṃ etarahī’ti.

‘‘সুতং মেতং, ভন্তে। পরিব্বাজকানং ৰুড্ঢানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং – ‘যে তে অহেসুং অতীতমদ্ধানং অরহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা , ন এৰং সু 47 তে ভগৰন্তো সংগম্ম সমাগম্ম উন্নাদিনো উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা অনেকৰিহিতং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – রাজকথং চোরকথং…পে॰… ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰা, সেয্যথাপাহং এতরহি সাচরিযকো। এৰং সু তে ভগৰন্তো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৰিজনৰাতানি মনুস্সরাহস্সেয্যকানি পটিসল্লানসারুপ্পানি, সেয্যথাপি ভগৰা এতরহী’’’তি।

‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante. Paribbājakānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā , na evaṃ su 48 te bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ…pe… itibhavābhavakathaṃ iti vā, seyyathāpāhaṃ etarahi sācariyako. Evaṃ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, seyyathāpi bhagavā etarahī’’’ti.

‘‘তস্স তে, নিগ্রোধ, ৰিঞ্ঞুস্স সতো মহল্লকস্স ন এতদহোসি – ‘বুদ্ধো সো ভগৰা বোধায ধম্মং দেসেতি, দন্তো সো ভগৰা দমথায ধম্মং দেসেতি, সন্তো সো ভগৰা সমথায ধম্মং দেসেতি, তিণ্ণো সো ভগৰা তরণায ধম্মং দেসেতি, পরিনিব্বুতো সো ভগৰা পরিনিব্বানায ধম্মং দেসেতী’’’তি?

‘‘Tassa te, nigrodha, viññussa sato mahallakassa na etadahosi – ‘buddho so bhagavā bodhāya dhammaṃ deseti, danto so bhagavā damathāya dhammaṃ deseti, santo so bhagavā samathāya dhammaṃ deseti, tiṇṇo so bhagavā taraṇāya dhammaṃ deseti, parinibbuto so bhagavā parinibbānāya dhammaṃ desetī’’’ti?

ব্রহ্মচরিযপরিযোসানসচ্ছিকিরিযা

Brahmacariyapariyosānasacchikiriyā

৭৭. এৰং ৰুত্তে, নিগ্রোধো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং, য্ৰাহং এৰং ভগৰন্তং অৰচাসিং। তস্স মে, ভন্তে, ভগৰা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৰরাযা’’তি। ‘‘তগ্ঘ ত্ৰং 49, নিগ্রোধ, অচ্চযো অচ্চগমা যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং, যো মং ত্ৰং এৰং অৰচাসি। যতো চ খো ত্ৰং, নিগ্রোধ, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোসি, তং তে মযং পটিগ্গণ্হাম। ৰুদ্ধি হেসা, নিগ্রোধ, অরিযস্স ৰিনযে, যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোতি আযতিং সংৰরং আপজ্জতি। অহং খো পন, নিগ্রোধ, এৰং ৰদামি –

77. Evaṃ vutte, nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yvāhaṃ evaṃ bhagavantaṃ avacāsiṃ. Tassa me, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. ‘‘Taggha tvaṃ 50, nigrodha, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yo maṃ tvaṃ evaṃ avacāsi. Yato ca kho tvaṃ, nigrodha, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhi hesā, nigrodha, ariyassa vinaye, yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjati. Ahaṃ kho pana, nigrodha, evaṃ vadāmi –

‘এতু ৰিঞ্ঞূ পুরিসো অসঠো অমাযাৰী উজুজাতিকো, অহমনুসাসামি অহং ধম্মং দেসেমি। যথানুসিট্ঠং তথা 51 পটিপজ্জমানো, যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতি সত্তৰস্সানি। তিট্ঠন্তু, নিগ্রোধ, সত্ত ৰস্সানি। এতু ৰিঞ্ঞূ পুরিসো অসঠো অমাযাৰী উজুজাতিকো, অহমনুসাসামি অহং ধম্মং দেসেমি। যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো, যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতি ছ ৰস্সানি। পঞ্চ ৰস্সানি… চত্তারি ৰস্সানি… তীণি ৰস্সানি… দ্ৰে ৰস্সানি… একং ৰস্সং। তিট্ঠতু, নিগ্রোধ, একং ৰস্সং। এতু ৰিঞ্ঞূ পুরিসো অসঠো অমাযাৰী উজুজাতিকো অহমনুসাসামি অহং ধম্মং দেসেমি। যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো, যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতি সত্ত মাসানি। তিট্ঠন্তু, নিগ্রোধ, সত্ত মাসানি… ছ মাসানি… পঞ্চ মাসানি … চত্তারি মাসানি… তীণি মাসানি… দ্ৰে মাসানি… একং মাসং… অড্ঢমাসং। তিট্ঠতু, নিগ্রোধ, অড্ঢমাসো। এতু ৰিঞ্ঞূ পুরিসো অসঠো অমাযাৰী উজুজাতিকো, অহমনুসাসামি অহং ধম্মং দেসেমি। যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো, যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতি সত্তাহং’।

‘Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā 52 paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattavassāni. Tiṭṭhantu, nigrodha, satta vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati cha vassāni. Pañca vassāni… cattāri vassāni… tīṇi vassāni… dve vassāni… ekaṃ vassaṃ. Tiṭṭhatu, nigrodha, ekaṃ vassaṃ. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati satta māsāni. Tiṭṭhantu, nigrodha, satta māsāni… cha māsāni… pañca māsāni … cattāri māsāni… tīṇi māsāni… dve māsāni… ekaṃ māsaṃ… aḍḍhamāsaṃ. Tiṭṭhatu, nigrodha, aḍḍhamāso. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattāhaṃ’.

পরিব্বাজকানং পজ্ঝাযনং

Paribbājakānaṃ pajjhāyanaṃ

৭৮. ‘‘সিযা খো পন তে, নিগ্রোধ, এৰমস্স – ‘অন্তেৰাসিকম্যতা নো সমণো গোতমো এৰমাহা’তি। ন খো পনেতং, নিগ্রোধ, এৰং দট্ঠব্বং। যো এৰ ৰো 53 আচরিযো, সো এৰ ৰো আচরিযো হোতু। সিযা খো পন তে, নিগ্রোধ, এৰমস্স – ‘উদ্দেসা নো চাৰেতুকামো সমণো গোতমো এৰমাহা’তি। ন খো পনেতং, নিগ্রোধ , এৰং দট্ঠব্বং। যো এৰ ৰো উদ্দেসো সো এৰ ৰো উদ্দেসো হোতু। সিযা খো পন তে, নিগ্রোধ, এৰমস্স – ‘আজীৰা নো চাৰেতুকামো সমণো গোতমো এৰমাহা’তি। ন খো পনেতং, নিগ্রোধ, এৰং দট্ঠব্বং। যো এৰ ৰো আজীৰো, সো এৰ ৰো আজীৰো হোতু। সিযা খো পন তে, নিগ্রোধ, এৰমস্স – ‘যে নো ধম্মা অকুসলা অকুসলসঙ্খাতা সাচরিযকানং, তেসু পতিট্ঠাপেতুকামো সমণো গোতমো এৰমাহা’তি। ন খো পনেতং, নিগ্রোধ, এৰং দট্ঠব্বং। অকুসলা চেৰ ৰো তে ধম্মা 54 হোন্তু অকুসলসঙ্খাতা চ সাচরিযকানং। সিযা খো পন তে , নিগ্রোধ, এৰমস্স – ‘যে নো ধম্মা কুসলা কুসলসঙ্খাতা সাচরিযকানং, তেহি ৰিৰেচেতুকামো সমণো গোতমো এৰমাহা’তি। ন খো পনেতং, নিগ্রোধ, এৰং দট্ঠব্বং। কুসলা চেৰ ৰো তে ধম্মা হোন্তু কুসলসঙ্খাতা চ সাচরিযকানং। ইতি খ্ৰাহং, নিগ্রোধ, নেৰ অন্তেৰাসিকম্যতা এৰং ৰদামি, নপি উদ্দেসা চাৰেতুকামো এৰং ৰদামি, নপি আজীৰা চাৰেতুকামো এৰং ৰদামি, নপি যে ৰো ধম্মা 55 অকুসলা অকুসলসঙ্খাতা সাচরিযকানং, তেসু পতিট্ঠাপেতুকামো এৰং ৰদামি, নপি যে ৰো ধম্মা 56 কুসলা কুসলসঙ্খাতা সাচরিযকানং, তেহি ৰিৰেচেতুকামো এৰং ৰদামি। সন্তি চ খো, নিগ্রোধ, অকুসলা ধম্মা অপ্পহীনা সংকিলেসিকা পোনোব্ভৰিকা 57 সদরা 58 দুক্খৰিপাকা আযতিং জাতিজরামরণিযা, যেসাহং পহানায ধম্মং দেসেমি। যথাপটিপন্নানং ৰো সংকিলেসিকা ধম্মা পহীযিস্সন্তি, ৰোদানীযা ধম্মা অভিৰড্ঢিস্সন্তি, পঞ্ঞাপারিপূরিং ৰেপুল্লত্তঞ্চ দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সথা’’তি।

78. ‘‘Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘antevāsikamyatā no samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo 59 ācariyo, so eva vo ācariyo hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘uddesā no cāvetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha , evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo uddeso so eva vo uddeso hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘ājīvā no cāvetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva vo ājīvo, so eva vo ājīvo hotu. Siyā kho pana te, nigrodha, evamassa – ‘ye no dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tesu patiṭṭhāpetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Akusalā ceva vo te dhammā 60 hontu akusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṃ. Siyā kho pana te , nigrodha, evamassa – ‘ye no dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tehi vivecetukāmo samaṇo gotamo evamāhā’ti. Na kho panetaṃ, nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Kusalā ceva vo te dhammā hontu kusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṃ. Iti khvāhaṃ, nigrodha, neva antevāsikamyatā evaṃ vadāmi, napi uddesā cāvetukāmo evaṃ vadāmi, napi ājīvā cāvetukāmo evaṃ vadāmi, napi ye vo dhammā 61 akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tesu patiṭṭhāpetukāmo evaṃ vadāmi, napi ye vo dhammā 62 kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ, tehi vivecetukāmo evaṃ vadāmi. Santi ca kho, nigrodha, akusalā dhammā appahīnā saṃkilesikā ponobbhavikā 63 sadarā 64 dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇiyā, yesāhaṃ pahānāya dhammaṃ desemi. Yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodānīyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’’ti.

৭৯. এৰং ৰুত্তে, তে পরিব্বাজকা তুণ্হীভূতা মঙ্কুভূতা পত্তক্খন্ধা অধোমুখা পজ্ঝাযন্তা অপ্পটিভানা নিসীদিংসু যথা তং মারেন পরিযুট্ঠিতচিত্তা। অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘সব্বে পিমে মোঘপুরিসা ফুট্ঠা পাপিমতা। যত্র হি নাম একস্সপি ন এৰং ভৰিস্সতি – ‘হন্দ মযং অঞ্ঞাণত্থম্পি সমণে গোতমে ব্রহ্মচরিযং চরাম, কিং করিস্সতি সত্তাহো’’’তি? অথ খো ভগৰা উদুম্বরিকায পরিব্বাজকারামে সীহনাদং নদিত্ৰা ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা গিজ্ঝকূটে পব্বতে পচ্চুপট্ঠাসি 65। সন্ধানো পন গহপতি তাৰদেৰ রাজগহং পাৰিসীতি।

79. Evaṃ vutte, te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhānā nisīdiṃsu yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacittā. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘sabbe pime moghapurisā phuṭṭhā pāpimatā. Yatra hi nāma ekassapi na evaṃ bhavissati – ‘handa mayaṃ aññāṇatthampi samaṇe gotame brahmacariyaṃ carāma, kiṃ karissati sattāho’’’ti? Atha kho bhagavā udumbarikāya paribbājakārāme sīhanādaṃ naditvā vehāsaṃ abbhuggantvā gijjhakūṭe pabbate paccupaṭṭhāsi 66. Sandhāno pana gahapati tāvadeva rājagahaṃ pāvisīti.

উদুম্বরিকসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং।

Udumbarikasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.







Footnotes:
1. দিৰাদিৰস্সেৰ (সী॰ স্যা॰ পী॰)
2. divādivasseva (sī. syā. pī.)
3. চ (সী॰ পী॰)
4. ca (sī. pī.)
5. অন্তপন্তানেৰ (স্যা॰)
6. সংহরেয্যাম (ক॰)
7. antapantāneva (syā.)
8. saṃhareyyāma (ka.)
9. তরোজিগুচ্ছংসারোদা (ক॰)
10. tarojigucchaṃsārodā (ka.)
11. হত্থাৰলেখনো (স্যা॰)
12. দ্ৰাহিকংপি (সী॰ স্যা॰)
13. উভট্ঠকোপি (স্যা॰), উব্ভট্ঠিকোপি (ক॰)
14. hatthāvalekhano (syā.)
15. dvāhikaṃpi (sī. syā.)
16. ubhaṭṭhakopi (syā.), ubbhaṭṭhikopi (ka.)
17. মদমাপজ্জতি (স্যা॰)
18. madamāpajjati (syā.)
19. যং হি (সী॰ পী॰)
20. গথিতো (সী॰ পী॰)
21. yaṃ hi (sī. pī.)
22. gathito (sī. pī.)
23. অপসারেতা (ক॰)
24. বহুলাজীৰো (সী॰ পী॰)
25. apasāretā (ka.)
26. bahulājīvo (sī. pī.)
27. পলাসী (সী॰ স্যা॰ পী॰)
28. palāsī (sī. syā. pī.)
29. তপোজিগুচ্ছায (?)
30. তপোজিগুচ্ছায (?)
31. উপক্কিলেসা হোতি (ক॰)
32. tapojigucchāya (?)
33. tapojigucchāya (?)
34. upakkilesā hoti (ka.)
35. পপ্পটিকপত্তা (ক॰)
36. pappaṭikapattā (ka.)
37. অতিপাপেতি (ক॰ সী॰ পী॰ ক॰)
38. ন ভাৰিতমাসিং সতি (সী॰ স্যা॰ পী॰)
39. atipāpeti (ka. sī. pī. ka.)
40. na bhāvitamāsiṃ sati (sī. syā. pī.)
41. থীনমিদ্ধং (সী॰ স্যা॰ পী॰)
42. thīnamiddhaṃ (sī. syā. pī.)
43. ইতি নিগ্রোধ (স্যা॰)
44. iti nigrodha (syā.)
45. অথ নং (ক॰)
46. atha naṃ (ka.)
47. নাস্সু (সী॰ পী॰)
48. nāssu (sī. pī.)
49. তং (সী॰ স্যা॰ পী॰)
50. taṃ (sī. syā. pī.)
51. যথানুসিট্ঠং (?)
52. yathānusiṭṭhaṃ (?)
53. তে (সী॰ স্যা॰)
54. ৰোধম্মা (ক॰), তে ধম্মা (স্যা॰)
55. নপি যে খো ধম্মা (সী॰), নপি যে তে ধম্মা (স্যা॰), নপি যে চ ৰো ধম্মা (ক॰)
56. নপি যে খো ধম্মা (সী॰), নপি যে তে ধম্মা (স্যা॰), নপি যে চ ৰো ধম্মা (ক॰)
57. পোনোভৰিকা (ক॰)
58. সদ্দরা (পী॰ ক॰), সদরথা (স্যা॰ ক॰)
59. te (sī. syā.)
60. vodhammā (ka.), te dhammā (syā.)
61. napi ye kho dhammā (sī.), napi ye te dhammā (syā.), napi ye ca vo dhammā (ka.)
62. napi ye kho dhammā (sī.), napi ye te dhammā (syā.), napi ye ca vo dhammā (ka.)
63. ponobhavikā (ka.)
64. saddarā (pī. ka.), sadarathā (syā. ka.)
65. পচ্চুট্ঠাসি (সী॰ স্যা॰ পী॰)
66. paccuṭṭhāsi (sī. syā. pī.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ২. উদুম্বরিকসুত্তৰণ্ণনা • 2. Udumbarikasuttavaṇṇanā

টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā) / ২. উদুম্বরিকসুত্তৰণ্ণনা • 2. Udumbarikasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact