องฺคุตฺตร นิกาย ๗ฯ๕๖

๖ฯ อพฺยากตวคฺค

ติสฺสพฺรหฺมาสุตฺต

เอวํ เม สุตํ—เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเตฯ

อถ โข เทฺว เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ คิชฺฌกูฏํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุฯ เอกมนฺตํ ฐิตา โข เอกา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ: “เอตา, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย วิมุตฺตา”ติฯ

อปรา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ: “เอตา, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย อนุปาทิเสสา สุวิมุตฺตา”ติฯ

อิทมโวจุํ ตา เทวตาฯ สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิฯ อถ โข ตา เทวตา “สมนุญฺโญ สตฺถา”ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุฯ

อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ: “อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ เทฺว เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ คิชฺฌกูฏํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุฯ เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, เอกา เทวตา มํ เอตทโวจ: ‘เอตา, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย วิมุตฺตา'ติฯ อปรา เทวตา มํ เอตทโวจ: ‘เอตา, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย อนุปาทิเสสา สุวิมุตฺตา'ติฯ อิทมโวจุํ, ภิกฺขเว, ตา เทวตาฯ อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสู”ติฯ

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติฯ อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส เอตทโหสิ: “กตเมสานํ โข เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'”ติ?

เตน โข ปน สมเยน ติโสฺส นาม ภิกฺขุ อธุนากาลงฺกโต อญฺญตรํ พฺรหฺมโลกํ อุปปนฺโน โหติฯ ตตฺราปิ นํ เอวํ ชานนฺติ: “ติโสฺส พฺรหฺมา มหิทฺธิโก มหานุภาโว”ติฯ

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน—เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย; เอวเมวํ—คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อนฺตรหิโต ตสฺมึ พฺรหฺมโลเก ปาตุรโหสิฯ

อทฺทสา โข ติโสฺส พฺรหฺมา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํฯ ทิสฺวา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ: “เอหิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน; สฺวาคตํ, มาริส โมคฺคลฺลานฯ จิรสฺสํ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, อิมํ ปริยายมกาสิ, ยทิทํ อิธาคมนายฯ นิสีท, มาริส โมคฺคลฺลาน, อิทมาสนํ ปญฺญตฺตนฺ”ติฯ

นิสีทิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ปญฺญตฺเต อาสเนฯ ติโสฺสปิ โข พฺรหฺมา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิฯ

เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ติสฺสํ พฺรหฺมานํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เอตทโวจ: “กตเมสานํ โข, ติสฺส, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'”ติ?

“พฺรหฺมกายิกานํ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'”ติฯ

“สพฺเพสญฺเญว โข, ติสฺส, พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'”ติ?

“น โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, สพฺเพสํ พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'ติฯ

เย โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, พฺรหฺมกายิกา เทวา พฺรเหฺมน อายุนา สนฺตุฏฺฐา พฺรเหฺมน วณฺเณน พฺรเหฺมน สุเขน พฺรเหฺมน ยเสน พฺรเหฺมน อาธิปเตเยฺยน สนฺตุฏฺฐา, เต อุตฺตริ นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติฯ เตสํ น เอวํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'ติฯ เย จ โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, พฺรหฺมกายิกา เทวา พฺรเหฺมน อายุนา อสนฺตุฏฺฐา, พฺรเหฺมน วณฺเณน พฺรเหฺมน สุเขน พฺรเหฺมน ยเสน พฺรเหฺมน อาธิปเตเยฺยน อสนฺตุฏฺฐา, เต จ อุตฺตริ นิสฺสรณํ ยถาภูตํ ปชานนฺติฯ เตสํ เอวํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'ติฯ

อิธ, มาริส โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ อุภโตภาควิมุตฺโต โหติฯ ตเมนํ เต เทวา เอวํ ชานนฺติ: ‘อยํ โข อายสฺมา อุภโตภาควิมุตฺโตฯ ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสาฯ กายสฺส เภทา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา'ติฯ เอวมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'ติฯ

อิธ ปน, มาริส โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ ปญฺญาวิมุตฺโต โหติฯ ตเมนํ เต เทวา เอวํ ชานนฺติ: ‘อยํ โข อายสฺมา ปญฺญาวิมุตฺโตฯ ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสาฯ กายสฺส เภทา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา'ติฯ เอวมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'ติฯ

อิธ ปน, มาริส โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ กายสกฺขี โหติฯ ตเมนํ เทวา เอวํ ชานนฺติ: ‘อยํ โข อายสฺมา กายสกฺขีฯ อปฺเปว นาม อยมายสฺมา อนุโลมิกานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวมาโน กลฺยาณมิตฺเต ภชมาโน อินฺทฺริยานิ สมนฺนานยมาโน—ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ—พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา'ติฯ เอวมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'ติฯ

อิธ ปน, มาริส โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ ทิฏฺฐิปฺปตฺโต โหติ …เป… สทฺธาวิมุตฺโต โหติ …เป… ธมฺมานุสารี โหติฯ ตเมนํ เต เทวา เอวํ ชานนฺติ: ‘อยํ โข อายสฺมา ธมฺมานุสารีฯ อปฺเปว นาม อยมายสฺมา อนุโลมิกานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวมาโน กลฺยาณมิตฺเต ภชมาโน อินฺทฺริยานิ สมนฺนานยมาโน—ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ—พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา'ติฯ เอวมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'”ติฯ

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ติสฺสสฺส พฺรหฺมุโน ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา—เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย; เอวเมวํ—พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต ปาตุรโหสิฯ อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ยาวตโก อโหสิ ติเสฺสน พฺรหฺมุนา สทฺธึ กถาสลฺลาโป ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิฯ

“น หิ ปน เต, โมคฺคลฺลาน, ติโสฺส พฺรหฺมา สตฺตมํ อนิมิตฺตวิหารึ ปุคฺคลํ เทเสติ”ฯ

“เอตสฺส, ภควา, กาโล, เอตสฺส, สุคต, กาโลฯ ยํ ภควา สตฺตมํ อนิมิตฺตวิหารึ ปุคฺคลํ เทเสยฺยฯ ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี”ติฯ

“เตน หิ, โมคฺคลฺลาน, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี”ติฯ

“เอวํ, ภนฺเต”ติ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต ปจฺจโสฺสสิฯ ภควา เอตทโวจ:

“อิธ, โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ ตเมนํ เต เทวา เอวํ ชานนฺติ: ‘อยํ โข อายสฺมา สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ อปฺเปว นาม อยมายสฺมา อนุโลมิกานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวมาโน กลฺยาณมิตฺเต ภชมาโน อินฺทฺริยานิ สมนฺนานยมาโน—ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ—พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา'ติฯ เอวํ โข, โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ: ‘เสาปาทิเสเส วา เสาปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส'”ติฯ

ตติยํฯ