Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৩৬৮] ৮. তচসারজাতকৰণ্ণনা

[368] 8. Tacasārajātakavaṇṇanā

অমিত্তহত্থত্থগতাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো পঞ্ঞাপারমিং আরব্ভ কথেসি। তদা হি সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপি তথাগতো পঞ্ঞৰা উপাযকুসলোযেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।

Amittahatthatthagatāti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi. Tadā hi satthā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato paññavā upāyakusaloyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো গামকে কুটুম্বিককুলে নিব্বত্তিত্ৰাতি সব্বং পুরিমজাতকনিযামেনেৰ কথেতব্বং। ইধ পন ৰেজ্জে মতে গামৰাসিনো মনুস্সা ‘‘মনুস্সমারকা’’তি তে দারকে কুদণ্ডকেহি বন্ধিত্ৰা ‘‘রঞ্ঞো দস্সেস্সামা’’তি বারাণসিং নযিংসু। বোধিসত্তো অন্তরামগ্গেযেৰ সেসদারকানং ওৰাদং অদাসি ‘‘তুম্হে মা ভাযথ, রাজানং দিস্ৰাপি অভীতা তুট্ঠিন্দ্রিযা ভৰেয্যাথ, রাজা অম্হেহি সদ্ধিং পঠমতরং কথেস্সতি, ততো পট্ঠায অহং জানিস্সামী’’তি। তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা তথা করিংসু। রাজা তে অভীতে তুট্ঠিন্দ্রিযে দিস্ৰা ‘‘ইমে ‘মনুস্সমারকা’তি কুদণ্ডকবদ্ধা আনীতা, এৰরূপং দুক্খং পত্তাপি ন ভাযন্তি, তুট্ঠিন্দ্রিযাযেৰ, কিং নু খো এতেসং অসোচনকারণং, পুচ্ছিস্সামি নে’’তি পুচ্ছন্তো পঠমং গাথমাহ –

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gāmake kuṭumbikakule nibbattitvāti sabbaṃ purimajātakaniyāmeneva kathetabbaṃ. Idha pana vejje mate gāmavāsino manussā ‘‘manussamārakā’’ti te dārake kudaṇḍakehi bandhitvā ‘‘rañño dassessāmā’’ti bārāṇasiṃ nayiṃsu. Bodhisatto antarāmaggeyeva sesadārakānaṃ ovādaṃ adāsi ‘‘tumhe mā bhāyatha, rājānaṃ disvāpi abhītā tuṭṭhindriyā bhaveyyātha, rājā amhehi saddhiṃ paṭhamataraṃ kathessati, tato paṭṭhāya ahaṃ jānissāmī’’ti. Te ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā tathā kariṃsu. Rājā te abhīte tuṭṭhindriye disvā ‘‘ime ‘manussamārakā’ti kudaṇḍakabaddhā ānītā, evarūpaṃ dukkhaṃ pattāpi na bhāyanti, tuṭṭhindriyāyeva, kiṃ nu kho etesaṃ asocanakāraṇaṃ, pucchissāmi ne’’ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha –

৯৫.

95.

‘‘অমিত্তহত্থত্থগতা, তচসারসমপ্পিতা।

‘‘Amittahatthatthagatā, tacasārasamappitā;

পসন্নমুখৰণ্ণাত্থ, কস্মা তুম্হে ন সোচথা’’তি॥

Pasannamukhavaṇṇāttha, kasmā tumhe na socathā’’ti.

তত্থ অমিত্তহত্থত্থগতাতি কুদণ্ডকেহি গীৰাযং বন্ধিত্ৰা আনেন্তানং অমিত্তানং হত্থগতা। তচসারসমপ্পিতাতি ৰেল়ুদণ্ডকেহি বদ্ধত্তা এৰমাহ। কস্মাতি ‘‘এৰরূপং ব্যসনং পত্তাপি তুম্হে কিংকারণা ন সোচথা’’তি পুচ্ছতি।

Tattha amittahatthatthagatāti kudaṇḍakehi gīvāyaṃ bandhitvā ānentānaṃ amittānaṃ hatthagatā. Tacasārasamappitāti veḷudaṇḍakehi baddhattā evamāha. Kasmāti ‘‘evarūpaṃ byasanaṃ pattāpi tumhe kiṃkāraṇā na socathā’’ti pucchati.

তং সুত্ৰা বোধিসত্তো সেসগাথা অভাসি –

Taṃ sutvā bodhisatto sesagāthā abhāsi –

৯৬.

96.

‘‘ন সোচনায পরিদেৰনায, অত্থোৰ লব্ভো অপি অপ্পকোপি।

‘‘Na socanāya paridevanāya, atthova labbho api appakopi;

সোচন্তমেনং দুখিতং ৰিদিত্ৰা, পচ্চত্থিকা অত্তমনা ভৰন্তি॥

Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā, paccatthikā attamanā bhavanti.

৯৭.

97.

‘‘যতো চ খো পণ্ডিতো আপদাসু, ন ৰেধতী অত্থৰিনিচ্ছযঞ্ঞূ।

‘‘Yato ca kho paṇḍito āpadāsu, na vedhatī atthavinicchayaññū;

পচ্চত্থিকাস্স দুখিতা ভৰন্তি, দিস্ৰা মুখং অৰিকারং পুরাণং॥

Paccatthikāssa dukhitā bhavanti, disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ.

৯৮.

98.

‘‘জপ্পেন মন্তেন সুভাসিতেন, অনুপ্পদানেন পৰেণিযা ৰা।

‘‘Jappena mantena subhāsitena, anuppadānena paveṇiyā vā;

যথা যথা যত্থ লভেথ অত্থং, তথা তথা তত্থ পরক্কমেয্য॥

Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ, tathā tathā tattha parakkameyya.

৯৯.

99.

‘‘যতো চ জানেয্য অলব্ভনেয্যো, মযাৰ অঞ্ঞেন ৰা এস অত্থো।

‘‘Yato ca jāneyya alabbhaneyyo, mayāva aññena vā esa attho;

অসোচমানো অধিৰাসযেয্য, কম্মং দল়্হং কিন্তি করোমি দানী’’তি॥

Asocamāno adhivāsayeyya, kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānī’’ti.

তত্থ অত্থোতি ৰুড্ঢি। পচ্চত্থিকা অত্তমনাতি এতং পুরিসং সোচন্তং দুক্খিতং ৰিদিত্ৰা পচ্চামিত্তা তুট্ঠচিত্তা হোন্তি। তেসং তুস্সনকারণং নাম পণ্ডিতেন কাতুং ন ৰট্টতীতি দীপেতি । যতোতি যদা। ন ৰেধতীতি চিত্তুত্রাসভযেন ন কম্পতি। অত্থৰিনিচ্ছযঞ্ঞূতি তস্স তস্স অত্থস্স ৰিনিচ্ছযকুসলো।

Tattha atthoti vuḍḍhi. Paccatthikā attamanāti etaṃ purisaṃ socantaṃ dukkhitaṃ viditvā paccāmittā tuṭṭhacittā honti. Tesaṃ tussanakāraṇaṃ nāma paṇḍitena kātuṃ na vaṭṭatīti dīpeti . Yatoti yadā. Na vedhatīti cittutrāsabhayena na kampati. Atthavinicchayaññūti tassa tassa atthassa vinicchayakusalo.

জপ্পেনাতি মন্তপরিজপ্পনেন। মন্তেনাতি পণ্ডিতেহি সদ্ধিং মন্তগ্গহণেন। সুভাসিতেনাতি পিযৰচনেন। অনুপ্পদানেনাতি লঞ্জদানেন। পৰেণিযাতি কুলৰংসেন। ইদং ৰুত্তং হোতি – মহারাজ, পণ্ডিতেন নাম আপদাসু উপ্পন্নাসু ন সোচিতব্বং ন কিলমিতব্বং, ইমেসু পন পঞ্চসু কারণেসু অঞ্ঞতরৰসেন পচ্চামিত্তা জিনিতব্বা। সচে হি সক্কোতি, মন্তং পরিজপ্পিত্ৰা মুখবন্ধনং কত্ৰাপি তে জিনিতব্বা, তথা অসক্কোন্তেন পণ্ডিতেহি সদ্ধিং মন্তেত্ৰা একং উপাযং সল্লক্খেত্ৰা জিনিতব্বা, পিযৰচনং ৰত্তুং সক্কোন্তেন পিযং ৰত্ৰাপি তে জিনিতব্বা, তথা অসক্কোন্তেন ৰিনিচ্ছযামচ্চানং লঞ্জং দত্ৰাপি জিনিতব্বা, তথা অসক্কোন্তেন কুলৰংসং কথেত্ৰা ‘‘মযং অসুকপৰেণিযা আগতা, তুম্হাকঞ্চ অম্হাকঞ্চ একোৰ পুব্বপুরিসো’’তি এৰং ৰিজ্জমানঞাতিকোটিং ঘটেত্ৰাপি জিনিতব্বা এৰাতি। যথা যথাতি এতেসু পঞ্চসু কারণেসু যেন যেন কারণেন যত্থ যত্থ অত্তনো ৰুড্ঢিং লভেয্য। তথা তথাতি তেন তেন কারণেন তত্থ তত্থ পরক্কমেয্য, পরক্কমং কত্ৰা পচ্চত্থিকে জিনেয্যাতি অধিপ্পাযো।

Jappenāti mantaparijappanena. Mantenāti paṇḍitehi saddhiṃ mantaggahaṇena. Subhāsitenāti piyavacanena. Anuppadānenāti lañjadānena. Paveṇiyāti kulavaṃsena. Idaṃ vuttaṃ hoti – mahārāja, paṇḍitena nāma āpadāsu uppannāsu na socitabbaṃ na kilamitabbaṃ, imesu pana pañcasu kāraṇesu aññataravasena paccāmittā jinitabbā. Sace hi sakkoti, mantaṃ parijappitvā mukhabandhanaṃ katvāpi te jinitabbā, tathā asakkontena paṇḍitehi saddhiṃ mantetvā ekaṃ upāyaṃ sallakkhetvā jinitabbā, piyavacanaṃ vattuṃ sakkontena piyaṃ vatvāpi te jinitabbā, tathā asakkontena vinicchayāmaccānaṃ lañjaṃ datvāpi jinitabbā, tathā asakkontena kulavaṃsaṃ kathetvā ‘‘mayaṃ asukapaveṇiyā āgatā, tumhākañca amhākañca ekova pubbapuriso’’ti evaṃ vijjamānañātikoṭiṃ ghaṭetvāpi jinitabbā evāti. Yathā yathāti etesu pañcasu kāraṇesu yena yena kāraṇena yattha yattha attano vuḍḍhiṃ labheyya. Tathā tathāti tena tena kāraṇena tattha tattha parakkameyya, parakkamaṃ katvā paccatthike jineyyāti adhippāyo.

যতো চ জানেয্যাতি যদা পন জানেয্য, মযা ৰা অঞ্ঞেন ৰা এস অত্থো অলব্ভনেয্যো নানপ্পকারেন ৰাযমিত্ৰাপি ন সক্কা লদ্ধুং, তদা পণ্ডিতো পুরিসো অসোচমানো অকিলমমানো ‘‘মযা পুব্বে কতকম্মং দল়্হং থিরং ন সক্কা পটিবাহিতুং, ইদানি কিং সক্কা কাতু’’ন্তি অধিৰাসযেয্যাতি।

Yato ca jāneyyāti yadā pana jāneyya, mayā vā aññena vā esa attho alabbhaneyyo nānappakārena vāyamitvāpi na sakkā laddhuṃ, tadā paṇḍito puriso asocamāno akilamamāno ‘‘mayā pubbe katakammaṃ daḷhaṃ thiraṃ na sakkā paṭibāhituṃ, idāni kiṃ sakkā kātu’’nti adhivāsayeyyāti.

রাজা বোধিসত্তস্স ধম্মকথং সুত্ৰা কম্মং সোধেত্ৰা নিদ্দোসভাৰং ঞত্ৰা কুদণ্ডকে হরাপেত্ৰা মহাসত্তস্স মহন্তং যসং দত্ৰা অত্তনো অত্থধম্মঅনুসাসকং অমচ্চরতনং অকাসি, সেসদারকানম্পি যসং দত্ৰা ঠানন্তরানি অদাসি।

Rājā bodhisattassa dhammakathaṃ sutvā kammaṃ sodhetvā niddosabhāvaṃ ñatvā kudaṇḍake harāpetvā mahāsattassa mahantaṃ yasaṃ datvā attano atthadhammaanusāsakaṃ amaccaratanaṃ akāsi, sesadārakānampi yasaṃ datvā ṭhānantarāni adāsi.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি ‘‘তদা বারাণসিরাজা আনন্দো অহোসি, দারকা থেরানুথেরা, পণ্ডিতদারকো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi ‘‘tadā bārāṇasirājā ānando ahosi, dārakā therānutherā, paṇḍitadārako pana ahameva ahosi’’nti.

তচসারজাতকৰণ্ণনা অট্ঠমা।

Tacasārajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৩৬৮. তচসারজাতকং • 368. Tacasārajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact