| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā |
৪. সুদ্ধট্ঠকসুত্তৰণ্ণনা
4. Suddhaṭṭhakasuttavaṇṇanā
৭৯৫. পস্সামি সুদ্ধন্তি সুদ্ধট্ঠকসুত্তং। কা উপ্পত্তি? অতীতে কির কস্সপস্স ভগৰতো কালে বারাণসিৰাসী অঞ্ঞতরো কুটুম্বিকো পঞ্চহি সকটসতেহি পচ্চন্তজনপদং অগমাসি ভণ্ডগ্গহণত্থং। তত্থ ৰনচরকেন সদ্ধিং মিত্তং কত্ৰা তস্স পণ্ণাকারং দত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘কচ্চি, তে সম্ম, চন্দনসারং দিট্ঠপুব্ব’’ন্তি? ‘‘আম সামী’’তি চ ৰুত্তে তেনেৰ সদ্ধিং চন্দনৰনং পৰিসিত্ৰা সব্বসকটানি চন্দনসারস্স পূরেত্ৰা তম্পি ৰনচরকং ‘‘যদা, সম্ম, বারাণসিং আগচ্ছসি, তদা চন্দনসারং গহেত্ৰা আগচ্ছেয্যাসী’’তি ৰত্ৰা বারাণসিংযেৰ অগমাসি। অথাপরেন সমযেন সোপি ৰনচরকো চন্দনসারং গহেত্ৰা তস্স ঘরং অগমাসি। সো তং দিস্ৰা সব্বং পটিসন্থারং কত্ৰা সাযন্হসমযে চন্দনসারং পিসাপেত্ৰা সমুগ্গং পূরেত্ৰা ‘‘গচ্ছ, সম্ম, ন্হাযিত্ৰা আগচ্ছা’’তি অত্তনো পুরিসেন সদ্ধিং ন্হানতিত্থং পেসেসি। তেন চ সমযেন বারাণসিযং উস্সৰো হোতি। অথ বারাণসিৰাসিনো পাতোৰ দানং দত্ৰা সাযং সুদ্ধৰত্থনিৰত্থা মালাগন্ধাদীনি গহেত্ৰা কস্সপস্স ভগৰতো মহাচেতিযং ৰন্দিতুং গচ্ছন্তি। সো ৰনচরকো তে দিস্ৰা ‘‘মহাজনো কুহিং গচ্ছতী’’তি পুচ্ছি। ‘‘ৰিহারং চেতিযৰন্দনত্থাযা’’তি চ সুত্ৰা সযম্পি অগমাসি। তত্থ মনুস্সে হরিতালমনোসিলাদীহি নানপ্পকারেহি চেতিযে পূজং করোন্তে দিস্ৰা কিঞ্চি চিত্রং কাতুং অজানন্তো তং চন্দনং গহেত্ৰা মহাচেতিযে সুৰণ্ণিট্ঠকানং। উপরি কংসপাতিমত্তং মণ্ডলং অকাসি। অথ তত্থ সূরিযুগ্গমনৰেলাযং সূরিযরস্মিযো উট্ঠহিংসু। সো তং দিস্ৰা পসীদি, পত্থনঞ্চ অকাসি ‘‘যত্থ যত্থ নিব্বত্তামি, ঈদিসা মে রস্মিযো উরে উট্ঠহন্তূ’’তি। সো কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু নিব্বত্তি। তস্স উরে রস্মিযো উট্ঠহিংসু, চন্দমণ্ডলং ৰিযস্স উরমণ্ডলং ৰিরোচতি, ‘‘চন্দাভো দেৰপুত্তো’’ত্ৰেৰ চ নং সঞ্জানিংসু।
795.Passāmisuddhanti suddhaṭṭhakasuttaṃ. Kā uppatti? Atīte kira kassapassa bhagavato kāle bārāṇasivāsī aññataro kuṭumbiko pañcahi sakaṭasatehi paccantajanapadaṃ agamāsi bhaṇḍaggahaṇatthaṃ. Tattha vanacarakena saddhiṃ mittaṃ katvā tassa paṇṇākāraṃ datvā pucchi – ‘‘kacci, te samma, candanasāraṃ diṭṭhapubba’’nti? ‘‘Āma sāmī’’ti ca vutte teneva saddhiṃ candanavanaṃ pavisitvā sabbasakaṭāni candanasārassa pūretvā tampi vanacarakaṃ ‘‘yadā, samma, bārāṇasiṃ āgacchasi, tadā candanasāraṃ gahetvā āgaccheyyāsī’’ti vatvā bārāṇasiṃyeva agamāsi. Athāparena samayena sopi vanacarako candanasāraṃ gahetvā tassa gharaṃ agamāsi. So taṃ disvā sabbaṃ paṭisanthāraṃ katvā sāyanhasamaye candanasāraṃ pisāpetvā samuggaṃ pūretvā ‘‘gaccha, samma, nhāyitvā āgacchā’’ti attano purisena saddhiṃ nhānatitthaṃ pesesi. Tena ca samayena bārāṇasiyaṃ ussavo hoti. Atha bārāṇasivāsino pātova dānaṃ datvā sāyaṃ suddhavatthanivatthā mālāgandhādīni gahetvā kassapassa bhagavato mahācetiyaṃ vandituṃ gacchanti. So vanacarako te disvā ‘‘mahājano kuhiṃ gacchatī’’ti pucchi. ‘‘Vihāraṃ cetiyavandanatthāyā’’ti ca sutvā sayampi agamāsi. Tattha manusse haritālamanosilādīhi nānappakārehi cetiye pūjaṃ karonte disvā kiñci citraṃ kātuṃ ajānanto taṃ candanaṃ gahetvā mahācetiye suvaṇṇiṭṭhakānaṃ. Upari kaṃsapātimattaṃ maṇḍalaṃ akāsi. Atha tattha sūriyuggamanavelāyaṃ sūriyarasmiyo uṭṭhahiṃsu. So taṃ disvā pasīdi, patthanañca akāsi ‘‘yattha yattha nibbattāmi, īdisā me rasmiyo ure uṭṭhahantū’’ti. So kālaṃ katvā tāvatiṃsesu nibbatti. Tassa ure rasmiyo uṭṭhahiṃsu, candamaṇḍalaṃ viyassa uramaṇḍalaṃ virocati, ‘‘candābho devaputto’’tveva ca naṃ sañjāniṃsu.
সো তায সম্পত্তিযা ছসু দেৰলোকেসু অনুলোমপটিলোমতো একং বুদ্ধন্তরং খেপেত্ৰা অম্হাকং ভগৰতি উপ্পন্নে সাৰত্থিযং ব্রাহ্মণমহাসালকুলে নিব্বত্তি, তথেৰস্স উরে চন্দমণ্ডলসদিসং রস্মিমণ্ডলং অহোসি। নামকরণদিৰসে চস্স মঙ্গলং কত্ৰা ব্রাহ্মণা তং মণ্ডলং দিস্ৰা ‘‘ধঞ্ঞপুঞ্ঞলক্খণো অযং কুমারো’’তি ৰিম্হিতা ‘‘চন্দাভো’’ ত্ৰেৰ নামং অকংসু। তং ৰযপ্পত্তং ব্রাহ্মণা গহেত্ৰা অলঙ্করিত্ৰা রত্তকঞ্চুকং পারুপাপেত্ৰা রথে আরোপেত্ৰা ‘‘মহাব্রহ্মা অয’’ন্তি পূজেত্ৰা ‘‘যো চন্দাভং পস্সতি, সো যসধনাদীনি লভতি, সম্পরাযঞ্চ সগ্গং গচ্ছতী’’তি উগ্ঘোসেন্তা গামনিগমরাজধানীসু আহিণ্ডন্তি। গতগতট্ঠানে মনুস্সা ‘‘এস কির ভো চন্দাভো নাম, যো এতং পস্সতি, সো যসধনসগ্গাদীনি লভতী’’তি উপরূপরি আগচ্ছন্তি, সকলজম্বুদীপো চলি। ব্রাহ্মণা তুচ্ছহত্থকানং আগতানং ন দস্সেন্তি, সতং ৰা সহস্সং ৰা গহেত্ৰা আগতানমেৰ দস্সেন্তি। এৰং চন্দাভং গহেত্ৰা অনুৰিচরন্তা ব্রাহ্মণা কমেন সাৰত্থিং অনুপ্পত্তা।
So tāya sampattiyā chasu devalokesu anulomapaṭilomato ekaṃ buddhantaraṃ khepetvā amhākaṃ bhagavati uppanne sāvatthiyaṃ brāhmaṇamahāsālakule nibbatti, tathevassa ure candamaṇḍalasadisaṃ rasmimaṇḍalaṃ ahosi. Nāmakaraṇadivase cassa maṅgalaṃ katvā brāhmaṇā taṃ maṇḍalaṃ disvā ‘‘dhaññapuññalakkhaṇo ayaṃ kumāro’’ti vimhitā ‘‘candābho’’ tveva nāmaṃ akaṃsu. Taṃ vayappattaṃ brāhmaṇā gahetvā alaṅkaritvā rattakañcukaṃ pārupāpetvā rathe āropetvā ‘‘mahābrahmā aya’’nti pūjetvā ‘‘yo candābhaṃ passati, so yasadhanādīni labhati, samparāyañca saggaṃ gacchatī’’ti ugghosentā gāmanigamarājadhānīsu āhiṇḍanti. Gatagataṭṭhāne manussā ‘‘esa kira bho candābho nāma, yo etaṃ passati, so yasadhanasaggādīni labhatī’’ti uparūpari āgacchanti, sakalajambudīpo cali. Brāhmaṇā tucchahatthakānaṃ āgatānaṃ na dassenti, sataṃ vā sahassaṃ vā gahetvā āgatānameva dassenti. Evaṃ candābhaṃ gahetvā anuvicarantā brāhmaṇā kamena sāvatthiṃ anuppattā.
তেন চ সমযেন ভগৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কো অনুপুব্বেন সাৰত্থিং আগন্ত্ৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে বহুজনহিতায ধম্মং দেসেন্তো। অথ চন্দাভো সাৰত্থিং পত্ৰা সমুদ্দপক্খন্তকুন্নদী ৰিয অপাকটো অহোসি, চন্দাভোতি ভণন্তোপি নত্থি। সো সাযন্হসমযে মহাজনকাযং মালাগন্ধাদীনি আদায জেতৰনাভিমুখং গচ্ছন্তং দিস্ৰা ‘‘কুহিং গচ্ছথা’’তি পুচ্ছি। ‘‘বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো, সো বহুজনহিতায ধম্মং দেসেতি, তং সোতুং জেতৰনং গচ্ছামা’’তি চ তেসং ৰচনং সুত্ৰা সোপি ব্রাহ্মণগণপরিৰুতো তত্থেৰ অগমাসি। ভগৰা চ তস্মিং সমযে ধম্মসভাযং ৰরবুদ্ধাসনে নিসিন্নোৰ হোতি। চন্দাভো ভগৰন্তং উপসঙ্কম্ম মধুরপটিসন্থারং কত্ৰা একমন্তং নিসীদি, তাৰদেৰ চস্স সো আলোকো অন্তরহিতো। বুদ্ধালোকস্স হি সমীপে অসীতিহত্থব্ভন্তরে অঞ্ঞো আলোকো নাভিভোতি। সো ‘‘আলোকো মে নট্ঠো’’তি নিসীদিত্ৰাৰ উট্ঠাসি, উট্ঠহিত্ৰা চ গন্তুমারদ্ধো। অথ নং অঞ্ঞতরো পুরিসো আহ – ‘‘কিং ভো চন্দাভ, সমণস্স গোতমস্স ভীতো গচ্ছসী’’তি। নাহং ভীতো গচ্ছামি, অপিচ মে ইমস্স তেজেন আলোকো ন সম্পজ্জতীতি পুনদেৰ ভগৰতো পুরতো নিসীদিত্ৰা পাদতলা পট্ঠায যাৰ কেসগ্গা রূপরংসিলক্খণাদিসম্পত্তিং দিস্ৰা ‘‘মহেসক্খো সমণো গোতমো, মম উরে অপ্পমত্তকো আলোকো উট্ঠিতো, তাৰতকেনপি মং গহেত্ৰা ব্রাহ্মণা সকলজম্বুদীপং ৰিচরন্তি। এৰং ৰরলক্খণসম্পত্তিসমন্নাগতস্স সমণস্স গোতমস্স নেৰ মানো উপ্পন্নো, অদ্ধা অযং অনোমগুণসমন্নাগতো ভৰিস্সতি সত্থা দেৰমনুস্সান’’ন্তি অতিৰিয পসন্নচিত্তো ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা পব্বজ্জং যাচি। ভগৰা অঞ্ঞতরং থেরং আণাপেসি – ‘‘পব্বাজেহি ন’’ন্তি। সো তং পব্বাজেত্ৰা তচপঞ্চককম্মট্ঠানং আচিক্খি। সো ৰিপস্সনং আরভিত্ৰা ন চিরেনেৰ অরহত্তং পত্ৰা ‘‘চন্দাভত্থেরো’’তি ৰিস্সুতো অহোসি। তং আরব্ভ ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘কিং নু খো, আৰুসো, যে চন্দাভং অদ্দসংসু। তে যসং ৰা ধনং ৰা লভিংসু, সগ্গং ৰা গচ্ছিংসু, ৰিসুদ্ধিং ৰা পাপুণিংসু তেন চক্খুদ্ৰারিকরূপদস্সনেনা’’তি। ভগৰা তস্সং অট্ঠুপ্পত্তিযং ইমং সুত্তমভাসি।
Tena ca samayena bhagavā pavattitavaradhammacakko anupubbena sāvatthiṃ āgantvā sāvatthiyaṃ viharati jetavane bahujanahitāya dhammaṃ desento. Atha candābho sāvatthiṃ patvā samuddapakkhantakunnadī viya apākaṭo ahosi, candābhoti bhaṇantopi natthi. So sāyanhasamaye mahājanakāyaṃ mālāgandhādīni ādāya jetavanābhimukhaṃ gacchantaṃ disvā ‘‘kuhiṃ gacchathā’’ti pucchi. ‘‘Buddho loke uppanno, so bahujanahitāya dhammaṃ deseti, taṃ sotuṃ jetavanaṃ gacchāmā’’ti ca tesaṃ vacanaṃ sutvā sopi brāhmaṇagaṇaparivuto tattheva agamāsi. Bhagavā ca tasmiṃ samaye dhammasabhāyaṃ varabuddhāsane nisinnova hoti. Candābho bhagavantaṃ upasaṅkamma madhurapaṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ nisīdi, tāvadeva cassa so āloko antarahito. Buddhālokassa hi samīpe asītihatthabbhantare añño āloko nābhibhoti. So ‘‘āloko me naṭṭho’’ti nisīditvāva uṭṭhāsi, uṭṭhahitvā ca gantumāraddho. Atha naṃ aññataro puriso āha – ‘‘kiṃ bho candābha, samaṇassa gotamassa bhīto gacchasī’’ti. Nāhaṃ bhīto gacchāmi, apica me imassa tejena āloko na sampajjatīti punadeva bhagavato purato nisīditvā pādatalā paṭṭhāya yāva kesaggā rūparaṃsilakkhaṇādisampattiṃ disvā ‘‘mahesakkho samaṇo gotamo, mama ure appamattako āloko uṭṭhito, tāvatakenapi maṃ gahetvā brāhmaṇā sakalajambudīpaṃ vicaranti. Evaṃ varalakkhaṇasampattisamannāgatassa samaṇassa gotamassa neva māno uppanno, addhā ayaṃ anomaguṇasamannāgato bhavissati satthā devamanussāna’’nti ativiya pasannacitto bhagavantaṃ vanditvā pabbajjaṃ yāci. Bhagavā aññataraṃ theraṃ āṇāpesi – ‘‘pabbājehi na’’nti. So taṃ pabbājetvā tacapañcakakammaṭṭhānaṃ ācikkhi. So vipassanaṃ ārabhitvā na cireneva arahattaṃ patvā ‘‘candābhatthero’’ti vissuto ahosi. Taṃ ārabbha bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘kiṃ nu kho, āvuso, ye candābhaṃ addasaṃsu. Te yasaṃ vā dhanaṃ vā labhiṃsu, saggaṃ vā gacchiṃsu, visuddhiṃ vā pāpuṇiṃsu tena cakkhudvārikarūpadassanenā’’ti. Bhagavā tassaṃ aṭṭhuppattiyaṃ imaṃ suttamabhāsi.
তত্থ পঠমগাথায তাৰত্থো – ন, ভিক্খৰে, এৰরূপেন দস্সনেন সুদ্ধি হোতি। অপিচ খো কিলেসমলিনত্তা অসুদ্ধং, কিলেসরোগানং অৰিগমা সরোগমেৰ চন্দাভং ব্রাহ্মণং অঞ্ঞং ৰা এৰরূপং দিস্ৰা দিট্ঠিগতিকো বালো অভিজানাতি ‘‘পস্সামি সুদ্ধং পরমং অরোগং, তেন চ দিট্ঠিসঙ্খাতেন দস্সনেন সংসুদ্ধি নরস্স হোতী’’তি, সো এৰং অভিজানন্তো তং দস্সনং ‘‘পরম’’ন্তি ঞত্ৰা তস্মিং দস্সনে সুদ্ধানুপস্সী সমানো তং দস্সনং ‘‘মগ্গঞাণ’’ন্তি পচ্চেতি। তং পন মগ্গঞাণং ন হোতি। তেনাহ – ‘‘দিট্ঠেন চে সুদ্ধী’’তি দুতিযগাথং।
Tattha paṭhamagāthāya tāvattho – na, bhikkhave, evarūpena dassanena suddhi hoti. Apica kho kilesamalinattā asuddhaṃ, kilesarogānaṃ avigamā sarogameva candābhaṃ brāhmaṇaṃ aññaṃ vā evarūpaṃ disvā diṭṭhigatiko bālo abhijānāti ‘‘passāmi suddhaṃ paramaṃ arogaṃ, tena ca diṭṭhisaṅkhātena dassanena saṃsuddhi narassa hotī’’ti, so evaṃ abhijānanto taṃ dassanaṃ ‘‘parama’’nti ñatvā tasmiṃ dassane suddhānupassī samāno taṃ dassanaṃ ‘‘maggañāṇa’’nti pacceti. Taṃ pana maggañāṇaṃ na hoti. Tenāha – ‘‘diṭṭhena ce suddhī’’ti dutiyagāthaṃ.
৭৯৬. তস্সত্থো – তেন রূপদস্সনসঙ্খাতেন দিট্ঠেন যদি কিলেসসুদ্ধি নরস্স হোতি। তেন ৰা ঞাণেন সো যদি জাতিআদিদুক্খং পজহাতি। এৰং সন্তে অরিযমগ্গতো অঞ্ঞেন অসুদ্ধিমগ্গেনেৰ সো সুজ্ঝতি, রাগাদীহি উপধীহি সউপধিকো এৰ সমানো সুজ্ঝতীতি আপন্নং হোতি, ন চ এৰংৰিধো সুজ্ঝতি। তস্মা দিট্ঠী হি নং পাৰ তথা ৰদানং, সা নং দিট্ঠিযেৰ ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিকো অয’’ন্তি কথেতি দিট্ঠিঅনুরূপং ‘‘সস্সতো লোকো’’তিআদিনা নযেন তথা তথা ৰদন্তি।
796. Tassattho – tena rūpadassanasaṅkhātena diṭṭhena yadi kilesasuddhi narassa hoti. Tena vā ñāṇena so yadi jātiādidukkhaṃ pajahāti. Evaṃ sante ariyamaggato aññena asuddhimaggeneva so sujjhati, rāgādīhi upadhīhi saupadhiko eva samāno sujjhatīti āpannaṃ hoti, na ca evaṃvidho sujjhati. Tasmā diṭṭhī hi naṃ pāva tathā vadānaṃ, sā naṃ diṭṭhiyeva ‘‘micchādiṭṭhiko aya’’nti katheti diṭṭhianurūpaṃ ‘‘sassato loko’’tiādinā nayena tathā tathā vadanti.
৭৯৭. ন ব্রাহ্মণোতি ততিযগাথা। তস্সত্থো – যো পন বাহিতপাপত্তা ব্রাহ্মণো হোতি, সো মগ্গেন অধিগতাসৰক্খযো খীণাসৰব্রাহ্মণো অরিযমগ্গঞাণতো অঞ্ঞেন অভিমঙ্গলসম্মতরূপসঙ্খাতে দিট্ঠে তথাৰিধসদ্দসঙ্খাতে সুতে অৰীতিক্কমসঙ্খাতে সীলে হত্থিৰতাদিভেদে ৰতে পথৰিআদিভেদে মুতে চ উপ্পন্নেন মিচ্ছাঞাণেন সুদ্ধিং ন আহ। সেসমস্স ব্রাহ্মণস্স ৰণ্ণভণনত্থং ৰুত্তং। সো হি তেধাতুকপুঞ্ঞে সব্বস্মিঞ্চ পাপে অনূপলিত্তো, তস্স পহীনত্তা অত্তদিট্ঠিযা যস্স কস্সচি ৰা গহণস্স পহীনত্তা অত্তঞ্জহো, পুঞ্ঞাভিসঙ্খারাদীনং অকরণতো নযিধ পকুব্বমানোতি ৰুচ্চতি। তস্মা নং এৰং পসংসন্তো আহ। সব্বস্সেৰ চস্স পুরিমপাদেন সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো – পুঞ্ঞে চ পাপে চ অনূপলিত্তো, অত্তঞ্জহো নযিধ পকুব্বমানো, ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহাতি।
797.Na brāhmaṇoti tatiyagāthā. Tassattho – yo pana bāhitapāpattā brāhmaṇo hoti, so maggena adhigatāsavakkhayo khīṇāsavabrāhmaṇo ariyamaggañāṇato aññena abhimaṅgalasammatarūpasaṅkhāte diṭṭhe tathāvidhasaddasaṅkhāte sute avītikkamasaṅkhāte sīle hatthivatādibhede vate pathaviādibhede mute ca uppannena micchāñāṇena suddhiṃ na āha. Sesamassa brāhmaṇassa vaṇṇabhaṇanatthaṃ vuttaṃ. So hi tedhātukapuññe sabbasmiñca pāpe anūpalitto, tassa pahīnattā attadiṭṭhiyā yassa kassaci vā gahaṇassa pahīnattā attañjaho, puññābhisaṅkhārādīnaṃ akaraṇato nayidha pakubbamānoti vuccati. Tasmā naṃ evaṃ pasaṃsanto āha. Sabbasseva cassa purimapādena sambandho veditabbo – puññe ca pāpe ca anūpalitto, attañjaho nayidha pakubbamāno, na brāhmaṇo aññato suddhimāhāti.
৭৯৮. এৰং ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহাতি ৰত্ৰা ইদানি যে দিট্ঠিগতিকা অঞ্ঞতো সুদ্ধিং ব্রুৰন্তি, তেসং তস্সা দিট্ঠিযা অনিব্বাহকভাৰং দস্সেন্তো ‘‘পুরিমং পহাযা’’তি গাথমাহ। তস্সত্থো – তে হি অঞ্ঞতো সুদ্ধিৰাদা সমানাপি যস্সা দিট্ঠিযা অপ্পহীনত্তা গহণমুঞ্চনং হোতি। তায পুরিমং সত্থারাদিং পহায অপরং নিস্সিতা এজাসঙ্খাতায তণ্হায অনুগতা অভিভূতা রাগাদিভেদং ন তরন্তি সঙ্গং, তঞ্চ অতরন্তা তং তং ধম্মং উগ্গণ্হন্তি চ নিরস্সজন্তি চ মক্কটোৰ সাখন্তি।
798. Evaṃ na brāhmaṇo aññato suddhimāhāti vatvā idāni ye diṭṭhigatikā aññato suddhiṃ bruvanti, tesaṃ tassā diṭṭhiyā anibbāhakabhāvaṃ dassento ‘‘purimaṃ pahāyā’’ti gāthamāha. Tassattho – te hi aññato suddhivādā samānāpi yassā diṭṭhiyā appahīnattā gahaṇamuñcanaṃ hoti. Tāya purimaṃ satthārādiṃ pahāya aparaṃ nissitā ejāsaṅkhātāya taṇhāya anugatā abhibhūtā rāgādibhedaṃ na taranti saṅgaṃ, tañca atarantā taṃ taṃ dhammaṃ uggaṇhanti ca nirassajanti ca makkaṭova sākhanti.
৭৯৯. পঞ্চমগাথায সম্বন্ধো – যো চ সো ‘‘দিট্ঠী হি নং পাৰ তথা ৰদান’’ন্তি ৰুত্তো, সো সযং সমাদাযাতি। তত্থ সযন্তি সামং। সমাদাযাতি গহেত্ৰা। ৰতানীতি হত্থিৰতাদীনি। উচ্চাৰচন্তি অপরাপরং হীনপণীতং ৰা সত্থারতো সত্থারাদিং। সঞ্ঞসত্তোতি কামসঞ্ঞাদীসু লগ্গো। ৰিদ্ৰা চ ৰেদেহি সমেচ্চ ধম্মন্তি পরমত্থৰিদ্ৰা চ অরহা চতূহি মগ্গঞাণৰেদেহি চতুসচ্চধম্মং অভিসমেচ্চাতি। সেসং পাকটমেৰ।
799. Pañcamagāthāya sambandho – yo ca so ‘‘diṭṭhī hi naṃ pāva tathā vadāna’’nti vutto, so sayaṃ samādāyāti. Tattha sayanti sāmaṃ. Samādāyāti gahetvā. Vatānīti hatthivatādīni. Uccāvacanti aparāparaṃ hīnapaṇītaṃ vā satthārato satthārādiṃ. Saññasattoti kāmasaññādīsu laggo. Vidvā ca vedehi samecca dhammanti paramatthavidvā ca arahā catūhi maggañāṇavedehi catusaccadhammaṃ abhisameccāti. Sesaṃ pākaṭameva.
৮০০. স সব্বধম্মেসু ৰিসেনিভূতো, যং কিঞ্চি দিট্ঠংৰ সুতং মুতং ৰাতি সোভূরিপঞ্ঞো খীণাসৰো যং কিঞ্চি দিট্ঠং ৰা সুতং ৰা মুতং ৰা তেসু সব্বধম্মেসু মারসেনং ৰিনাসেত্ৰা ঠিতভাৰেন ৰিসেনিভূতো। তমেৰদস্সিন্তি তং এৰং ৰিসুদ্ধদস্সিং। ৰিৰটং চরন্তন্তি তণ্হচ্ছদনাদিৰিগমেন ৰিৰটং হুত্ৰা চরন্তং। কেনীধ লোকস্মিং ৰিকপ্পযেয্যাতি কেন ইধ লোকে তণ্হাকপ্পেন ৰা দিট্ঠিকপ্পেন ৰা কোচি ৰিকপ্পেয্য, তেসং ৰা পহীনত্তা রাগাদিনা পুব্বে ৰুত্তেনাতি।
800.Sa sabbadhammesu visenibhūto, yaṃkiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vāti sobhūripañño khīṇāsavo yaṃ kiñci diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā mutaṃ vā tesu sabbadhammesu mārasenaṃ vināsetvā ṭhitabhāvena visenibhūto. Tamevadassinti taṃ evaṃ visuddhadassiṃ. Vivaṭaṃ carantantitaṇhacchadanādivigamena vivaṭaṃ hutvā carantaṃ. Kenīdha lokasmiṃ vikappayeyyāti kena idha loke taṇhākappena vā diṭṭhikappena vā koci vikappeyya, tesaṃ vā pahīnattā rāgādinā pubbe vuttenāti.
৮০১. ন কপ্পযন্তীতি গাথায সম্বন্ধো অত্থো চ – কিঞ্চ ভিয্যো? তে হি তাদিসা সন্তো দ্ৰিন্নং কপ্পানং পুরেক্খারানঞ্চ কেনচি ন কপ্পযন্তি ন পুরেক্খরোন্তি, পরমত্থঅচ্চন্তসুদ্ধিঅধিগতত্তা অনচ্চন্তসুদ্ধিংযেৰ অকিরিযসস্সতদিট্ঠিং অচ্চন্ত সুদ্ধীতি ন তে ৰদন্তি। আদানগন্থং গথিতং ৰিসজ্জাতি চতুব্বিধম্পি রূপাদীনং আদাযকত্তা আদানগন্থং অত্তনো চিত্তসন্তানে গথিতং বদ্ধং অরিযমগ্গসত্থেন ৰিসজ্জ ছিন্দিত্ৰা। সেসং পাকটমেৰ।
801.Na kappayantīti gāthāya sambandho attho ca – kiñca bhiyyo? Te hi tādisā santo dvinnaṃ kappānaṃ purekkhārānañca kenaci na kappayanti na purekkharonti, paramatthaaccantasuddhiadhigatattā anaccantasuddhiṃyeva akiriyasassatadiṭṭhiṃ accanta suddhīti na te vadanti. Ādānaganthaṃ gathitaṃ visajjāti catubbidhampi rūpādīnaṃ ādāyakattā ādānaganthaṃ attano cittasantāne gathitaṃ baddhaṃ ariyamaggasatthena visajja chinditvā. Sesaṃ pākaṭameva.
৮০২. সীমাতিগোতি গাথা একপুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায ৰুত্তা। পুব্বসদিসো এৰ পনস্সা সম্বন্ধো, সো এৰং অত্থৰণ্ণনায সদ্ধিং ৰেদিতব্বো – কিঞ্চ ভিয্যো সো ঈদিসো ভূরিপঞ্ঞো চতুন্নং কিলেসসীমানং অতীতত্তা সীমাতিগো বাহিতপাপত্তা চ ব্রাহ্মণো, ইত্থম্ভূতস্স চ তস্স নত্থি পরচিত্তপুব্বেনিৰাসঞাণেহি ঞত্ৰা ৰা মংসচক্খুদিব্বচক্খূহি দিস্ৰা ৰা কিঞ্চি সমুগ্গহীতং, অভিনিৰিট্ঠন্তি ৰুত্তং হোতি। সো চ কামরাগাভাৰতো ন রাগরাগী, রূপারূপরাগাভাৰতো ন ৰিরাগরত্তো । যতো এৰংৰিধস্স ‘‘ইদং পর’’ন্তি কিঞ্চি ইধ উগ্গহিতং নত্থীতি অরহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি।
802.Sīmātigoti gāthā ekapuggalādhiṭṭhānāya desanāya vuttā. Pubbasadiso eva panassā sambandho, so evaṃ atthavaṇṇanāya saddhiṃ veditabbo – kiñca bhiyyo so īdiso bhūripañño catunnaṃ kilesasīmānaṃ atītattā sīmātigo bāhitapāpattā ca brāhmaṇo, itthambhūtassa ca tassa natthi paracittapubbenivāsañāṇehi ñatvā vā maṃsacakkhudibbacakkhūhi disvā vā kiñci samuggahītaṃ, abhiniviṭṭhanti vuttaṃ hoti. So ca kāmarāgābhāvato na rāgarāgī, rūpārūparāgābhāvato na virāgaratto. Yato evaṃvidhassa ‘‘idaṃ para’’nti kiñci idha uggahitaṃ natthīti arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi.
পরমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায
Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায সুদ্ধট্ঠকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Suttanipāta-aṭṭhakathāya suddhaṭṭhakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi / ৪. সুদ্ধট্ঠকসুত্তং • 4. Suddhaṭṭhakasuttaṃ
