| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā |
৫. পরমট্ঠকসুত্তৰণ্ণনা
5. Paramaṭṭhakasuttavaṇṇanā
৮০৩. পরমন্তি দিট্ঠীসূতি পরমট্ঠকসুত্তং। কা উপ্পত্তি? ভগৰতি কির সাৰত্থিযং ৰিহরন্তে নানাতিত্থিযা সন্নিপতিত্ৰা অত্তনো অত্তনো দিট্ঠিং দীপেন্তা ‘‘ইদং পরমং, ইদং পরম’’ন্তি কলহং কত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং। রাজা সম্বহুলে জচ্চন্ধে সন্নিপাতাপেত্ৰা ‘‘ইমেসং হত্থিং দস্সেথা’’তি আণাপেসি। রাজপুরিসা অন্ধে সন্নিপাতাপেত্ৰা হত্থিং পুরতো সযাপেত্ৰা ‘‘পস্সথা’’তি আহংসু। তে হত্থিস্স একমেকং অঙ্গং পরামসিংসু। ততো রঞ্ঞা ‘‘কীদিসো, ভণে, হত্থী’’তি পুট্ঠো যো সোণ্ডং পরামসি, সো ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, নঙ্গলীসা’’তি ভণি। যে দন্তাদীনি পরামসিংসু, তে ইতরং ‘‘মা ভো রঞ্ঞো পুরতো মুসা ভণী’’তি পরিভাসিত্ৰা ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, ভিত্তিখিলো’’তিআদীনি আহংসু। রাজা তং সব্বং সুত্ৰা ‘‘ঈদিসো তুম্হাকং সমযো’’তি তিত্থিযে উয্যোজেসি। অঞ্ঞতরো পিণ্ডচারিকো তং পৰত্তিং ঞত্ৰা ভগৰতো আরোচেসি। ভগৰা তস্সং অট্ঠুপ্পত্তিযং ভিক্খূ আমন্তেত্ৰা ‘‘যথা, ভিক্খৰে, জচ্চন্ধা হত্থিং অজানন্তা তং তং অঙ্গং পরামসিত্ৰা ৰিৰদিংসু, এৰং তিত্থিযা ৰিমোক্খন্তিকধম্মং অজানন্তা তং তং দিট্ঠিং পরামসিত্ৰা ৰিৰদন্তী’’তি ৰত্ৰা ধম্মদেসনত্থং ইমং সুত্তমভাসি।
803.Paramantidiṭṭhīsūti paramaṭṭhakasuttaṃ. Kā uppatti? Bhagavati kira sāvatthiyaṃ viharante nānātitthiyā sannipatitvā attano attano diṭṭhiṃ dīpentā ‘‘idaṃ paramaṃ, idaṃ parama’’nti kalahaṃ katvā rañño ārocesuṃ. Rājā sambahule jaccandhe sannipātāpetvā ‘‘imesaṃ hatthiṃ dassethā’’ti āṇāpesi. Rājapurisā andhe sannipātāpetvā hatthiṃ purato sayāpetvā ‘‘passathā’’ti āhaṃsu. Te hatthissa ekamekaṃ aṅgaṃ parāmasiṃsu. Tato raññā ‘‘kīdiso, bhaṇe, hatthī’’ti puṭṭho yo soṇḍaṃ parāmasi, so ‘‘seyyathāpi, mahārāja, naṅgalīsā’’ti bhaṇi. Ye dantādīni parāmasiṃsu, te itaraṃ ‘‘mā bho rañño purato musā bhaṇī’’ti paribhāsitvā ‘‘seyyathāpi, mahārāja, bhittikhilo’’tiādīni āhaṃsu. Rājā taṃ sabbaṃ sutvā ‘‘īdiso tumhākaṃ samayo’’ti titthiye uyyojesi. Aññataro piṇḍacāriko taṃ pavattiṃ ñatvā bhagavato ārocesi. Bhagavā tassaṃ aṭṭhuppattiyaṃ bhikkhū āmantetvā ‘‘yathā, bhikkhave, jaccandhā hatthiṃ ajānantā taṃ taṃ aṅgaṃ parāmasitvā vivadiṃsu, evaṃ titthiyā vimokkhantikadhammaṃ ajānantā taṃ taṃ diṭṭhiṃ parāmasitvā vivadantī’’ti vatvā dhammadesanatthaṃ imaṃ suttamabhāsi.
তত্থ পরমন্তি দিট্ঠীসু পরিব্বসানোতি ‘‘ইদং পরম’’ন্তি গহেত্ৰা সকায সকায দিট্ঠিযা ৰসমানো। যদুত্তরি কুরুতেতি যং অত্তনো সত্থারাদিং সেট্ঠং করোতি। হীনাতি অঞ্ঞে ততো সব্বমাহাতি তং অত্তনো সত্থারাদিং ঠপেত্ৰা ততো অঞ্ঞে সব্বে ‘‘হীনা ইমে’’তি আহ। তস্মা ৰিৰাদানি অৰীতিৰত্তোতি তেন কারণেন সো দিট্ঠিকলহে অৰীতিৰত্তোৰ হোতি।
Tattha paramanti diṭṭhīsu paribbasānoti ‘‘idaṃ parama’’nti gahetvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasamāno. Yaduttari kuruteti yaṃ attano satthārādiṃ seṭṭhaṃ karoti. Hīnāti aññe tato sabbamāhāti taṃ attano satthārādiṃ ṭhapetvā tato aññe sabbe ‘‘hīnā ime’’ti āha. Tasmā vivādāni avītivattoti tena kāraṇena so diṭṭhikalahe avītivattova hoti.
৮০৪. দুতিযগাথায অত্থো – এৰং অৰীতিৰত্তো চ যং দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতেতি এতেসু ৰত্থূসু উপ্পন্নদিট্ঠিসঙ্খাতে অত্তনি পুব্বে ৰুত্তপ্পকারং আনিসংসং পস্সতি। তদেৰ সো তত্থ সকায দিট্ঠিযা আনিসংসং ‘‘ইদং সেট্ঠ’’ন্তি অভিনিৰিসিত্ৰা অঞ্ঞং সব্বং পরসত্থারাদিকং নিহীনতো পস্সতি।
804. Dutiyagāthāya attho – evaṃ avītivatto ca yaṃ diṭṭhe sute sīlavate muteti etesu vatthūsu uppannadiṭṭhisaṅkhāte attani pubbe vuttappakāraṃ ānisaṃsaṃ passati. Tadeva so tattha sakāya diṭṭhiyā ānisaṃsaṃ ‘‘idaṃ seṭṭha’’nti abhinivisitvā aññaṃ sabbaṃ parasatthārādikaṃ nihīnato passati.
৮০৫. ততিযগাথায অত্থো – এৰং পস্সতো চস্স যং অত্তনো সত্থারাদিং নিস্সিতো অঞ্ঞং পরসত্থারাদিং হীনং পস্সতি তং পন দস্সনং গন্থমেৰ কুসলা ৰদন্তি, বন্ধনন্তি ৰুত্তং হোতি । যস্মা এতদেৰ, তস্মা হি দিট্ঠংৰ সুতং মুতং ৰা সীলব্বতং ভিক্খু ন নিস্সযেয্য, নাভিনিৰেসেয্যাতি ৰুত্তং হোতি।
805. Tatiyagāthāya attho – evaṃ passato cassa yaṃ attano satthārādiṃ nissito aññaṃ parasatthārādiṃ hīnaṃ passati taṃ pana dassanaṃ ganthameva kusalā vadanti, bandhananti vuttaṃ hoti . Yasmā etadeva, tasmā hi diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā sīlabbataṃ bhikkhu na nissayeyya, nābhiniveseyyāti vuttaṃ hoti.
৮০৬. চতুত্থগাথায অত্থো – ন কেৰলং দিট্ঠসুতাদিং ন নিস্সযেয্য, অপিচ খো পন অসঞ্জাতং উপরূপরি দিট্ঠিম্পি লোকস্মিং ন কপ্পযেয্য, ন জনেয্যাতি ৰুত্তং হোতি। কীদিসং? ঞাণেন ৰা সীলৰতেন ৰাপি, সমাপত্তিঞাণাদিনা ঞাণেন ৰা সীলৰতেন ৰা যা কপ্পিযতি, এতং দিট্ঠিং ন কপ্পেয্য। ন কেৰলঞ্চ দিট্ঠিং ন কপ্পযেয্য, অপিচ খো পন মানেনপি জাতিআদীহি ৰত্থূহি সমোতি অত্তানমনূপনেয্য, হীনো ন মঞ্ঞেথ ৰিসেসি ৰাপীতি।
806. Catutthagāthāya attho – na kevalaṃ diṭṭhasutādiṃ na nissayeyya, apica kho pana asañjātaṃ uparūpari diṭṭhimpi lokasmiṃ na kappayeyya, na janeyyāti vuttaṃ hoti. Kīdisaṃ? Ñāṇena vā sīlavatena vāpi, samāpattiñāṇādinā ñāṇena vā sīlavatena vā yā kappiyati, etaṃ diṭṭhiṃ na kappeyya. Na kevalañca diṭṭhiṃ na kappayeyya, apica kho pana mānenapi jātiādīhi vatthūhi samoti attānamanūpaneyya, hīno na maññetha visesi vāpīti.
৮০৭. পঞ্চমগাথায অত্থো – এৰঞ্হি দিট্ঠিং অকপ্পেন্তো অমঞ্ঞমানো চ অত্তং পহায অনুপাদিযানো ইধ ৰা যং পুব্বে গহিতং, তং পহায অপরং অগ্গণ্হন্তো তস্মিম্পি ৰুত্তপ্পকারে ঞাণে দুৰিধং নিস্সযং নো করোতি। অকরোন্তো চ স ৰে ৰিযত্তেসু নানাদিট্ঠিৰসেন ভিন্নেসু সত্তেসু ন ৰগ্গসারী ছন্দাদিৰসেন অগচ্ছনধম্মো হুত্ৰা দ্ৰাসট্ঠিযা দিট্ঠীসু কিঞ্চিপি দিট্ঠিং ন পচ্চেতি, ন পচ্চাগচ্ছতীতি ৰুত্তং হোতি।
807. Pañcamagāthāya attho – evañhi diṭṭhiṃ akappento amaññamāno ca attaṃ pahāya anupādiyāno idha vā yaṃ pubbe gahitaṃ, taṃ pahāya aparaṃ aggaṇhanto tasmimpi vuttappakāre ñāṇe duvidhaṃ nissayaṃ no karoti. Akaronto ca sa ve viyattesu nānādiṭṭhivasena bhinnesu sattesu na vaggasārī chandādivasena agacchanadhammo hutvā dvāsaṭṭhiyā diṭṭhīsu kiñcipi diṭṭhiṃ na pacceti, na paccāgacchatīti vuttaṃ hoti.
৮০৮-১০. ইদানি যো সো ইমায গাথায ৰুত্তো খীণাসৰো, তস্স ৰণ্ণভণনত্থং ‘‘যস্সূভযন্তে’’তিআদিকা তিস্সো গাথাযো আহ। তত্থ উভযন্তেতি পুব্বে ৰুত্তফস্সাদিভেদে। পণিধীতি তণ্হা। ভৰাভৰাযাতি পুনপ্পুনভৰায। ইধ ৰা হুরং ৰাতি সকত্তভাৰাদিভেদে ইধ ৰা পরত্তভাৰাদিভেদে পরত্থ ৰা। দিট্ঠে ৰাতি দিট্ঠসুদ্ধিযা ৰা। এস নযো সুতাদীসু। সঞ্ঞাতি সঞ্ঞাসমুট্ঠাপিকা দিট্ঠি। ধম্মাপি তেসং ন পটিচ্ছিতাসেতি দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিগতধম্মাপি তেসং ‘‘ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি এৰং ন পটিচ্ছিতা। পারঙ্গতো ন পচ্চেতি তাদীতি নিব্বানপারং গতো তেন তেন মগ্গেন পহীনে কিলেসে পুন নাগচ্ছতি, পঞ্চহি চ আকারেহি তাদী হোতীতি। সেসং পাকটমেৰাতি।
808-10. Idāni yo so imāya gāthāya vutto khīṇāsavo, tassa vaṇṇabhaṇanatthaṃ ‘‘yassūbhayante’’tiādikā tisso gāthāyo āha. Tattha ubhayanteti pubbe vuttaphassādibhede. Paṇidhīti taṇhā. Bhavābhavāyāti punappunabhavāya. Idha vā huraṃ vāti sakattabhāvādibhede idha vā parattabhāvādibhede parattha vā. Diṭṭhe vāti diṭṭhasuddhiyā vā. Esa nayo sutādīsu. Saññāti saññāsamuṭṭhāpikā diṭṭhi. Dhammāpitesaṃ na paṭicchitāseti dvāsaṭṭhidiṭṭhigatadhammāpi tesaṃ ‘‘idameva saccaṃ moghamañña’’nti evaṃ na paṭicchitā. Pāraṅgato na pacceti tādīti nibbānapāraṃ gato tena tena maggena pahīne kilese puna nāgacchati, pañcahi ca ākārehi tādī hotīti. Sesaṃ pākaṭamevāti.
পরমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায
Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায পরমট্ঠকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Suttanipāta-aṭṭhakathāya paramaṭṭhakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi / ৫. পরমট্ঠকসুত্তং • 5. Paramaṭṭhakasuttaṃ
