| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
២. សុភូតត្ថេរគាថាវណ្ណនា
2. Subhūtattheragāthāvaṇṇanā
អយោគេតិអាទិកា អាយស្មតោ សុភូតត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ កស្សបស្ស ភគវតោ កាលេ ពារាណសិយំ គហបតិមហាសាលកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បសន្នមានសោ សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋាយ មាសេ មាសេ អដ្ឋក្ខត្តុំ ចតុជ្ជាតិយគន្ធេន សត្ថុ គន្ធកុដិំ ឱបុញ្ជាបេសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន និព្ពត្តនិព្ពត្តដ្ឋានេ សុគន្ធសរីរោ ហុត្វា, ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ មគធរដ្ឋេ គហបតិកុលេ និព្ពត្តិត្វា សុភូតោតិ លទ្ធនាមោ វយប្បត្តោ, និស្សរណជ្ឈាសយតាយ ឃរាវាសំ បហាយ តិត្ថិយេសុ បព្ពជិត្វា តត្ថ សារំ អលភន្តោ, សត្ថុ សន្តិកេ ឧបតិស្សកោលិតសេលាទិកេ ពហូ សមណព្រាហ្មណេ បព្ពជិត្វា សាមញ្ញសុខំ អនុភវន្តេ ទិស្វា សាសនេ បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា អាចរិយុបជ្ឈាយេ អារាធេត្វា កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា វិវេកវាសំ វសន្តោ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥៥.២៧២-៣០៨) –
Ayogetiādikā āyasmato subhūtattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto kassapassa bhagavato kāle bārāṇasiyaṃ gahapatimahāsālakule nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ sutvā pasannamānaso saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāya māse māse aṭṭhakkhattuṃ catujjātiyagandhena satthu gandhakuṭiṃ opuñjāpesi. So tena puññakammena nibbattanibbattaṭṭhāne sugandhasarīro hutvā, imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe gahapatikule nibbattitvā subhūtoti laddhanāmo vayappatto, nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya titthiyesu pabbajitvā tattha sāraṃ alabhanto, satthu santike upatissakolitaselādike bahū samaṇabrāhmaṇe pabbajitvā sāmaññasukhaṃ anubhavante disvā sāsane paṭiladdhasaddho pabbajitvā ācariyupajjhāye ārādhetvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vivekavāsaṃ vasanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.55.272-308) –
‘‘ឥមម្ហិ ភទ្ទកេ កប្បេ, ព្រហ្មពន្ធុ មហាយសោ;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
កស្សបោ នាម គោត្តេន, ឧប្បជ្ជិ វទតំ វរោ។
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
‘‘អនុព្យញ្ជនសម្បន្នោ, ពាត្តិំសវរលក្ខណោ;
‘‘Anubyañjanasampanno, bāttiṃsavaralakkhaṇo;
ព្យាមប្បភាបរិវុតោ, រំសិជាលសមោត្ថដោ។
Byāmappabhāparivuto, raṃsijālasamotthaṭo.
‘‘អស្សាសេតា យថា ចន្ទោ, សូរិយោវ បភង្ករោ;
‘‘Assāsetā yathā cando, sūriyova pabhaṅkaro;
និព្ពាបេតា យថា មេឃោ, សាគរោវ គុណាករោ។
Nibbāpetā yathā megho, sāgarova guṇākaro.
‘‘ធរណីរិវ សីលេន, ហិមវាវ សមាធិនា;
‘‘Dharaṇīriva sīlena, himavāva samādhinā;
អាកាសោ វិយ បញ្ញាយ, អសង្គោ អនិលោ យថា។
Ākāso viya paññāya, asaṅgo anilo yathā.
‘‘តទាហំ ពារាណសិយំ, ឧបបន្នោ មហាកុលេ;
‘‘Tadāhaṃ bārāṇasiyaṃ, upapanno mahākule;
បហូតធនធញ្ញស្មិំ, នានារតនសញ្ចយេ។
Pahūtadhanadhaññasmiṃ, nānāratanasañcaye.
‘‘មហតា បរិវារេន, និសិន្នំ លោកនាយកំ;
‘‘Mahatā parivārena, nisinnaṃ lokanāyakaṃ;
ឧបេច្ច ធម្មមស្សោសិំ, អមតំវ មនោហរំ។
Upecca dhammamassosiṃ, amataṃva manoharaṃ.
‘‘ទ្វត្តិំសលក្ខណធរោ, សនក្ខត្តោវ ចន្ទិមា;
‘‘Dvattiṃsalakkhaṇadharo, sanakkhattova candimā;
អនុព្យញ្ជនសម្បន្នោ, សាលរាជាវ ផុល្លិតោ។
Anubyañjanasampanno, sālarājāva phullito.
‘‘រំសិជាលបរិក្ខិត្តោ, ទិត្តោវ កនកាចលោ;
‘‘Raṃsijālaparikkhitto, dittova kanakācalo;
ព្យាមប្បភាបរិវុតោ, សតរំសី ទិវាករោ។
Byāmappabhāparivuto, sataraṃsī divākaro.
‘‘សោណ្ណាននោ ជិនវរោ, សមណីវ សិលុច្ចយោ;
‘‘Soṇṇānano jinavaro, samaṇīva siluccayo;
ករុណាបុណ្ណហទយោ, គុណេន វិយ សាគរោ។
Karuṇāpuṇṇahadayo, guṇena viya sāgaro.
‘‘លោកវិស្សុតកិត្តិ ច, សិនេរូវ នគុត្តមោ;
‘‘Lokavissutakitti ca, sinerūva naguttamo;
យសសា វិត្ថតោ វីរោ, អាកាសសទិសោ មុនិ។
Yasasā vitthato vīro, ākāsasadiso muni.
‘‘អសង្គចិត្តោ សព្ពត្ថ, អនិលោ វិយ នាយកោ;
‘‘Asaṅgacitto sabbattha, anilo viya nāyako;
បតិដ្ឋា សព្ពភូតានំ, មហីវ មុនិសត្តមោ។
Patiṭṭhā sabbabhūtānaṃ, mahīva munisattamo.
‘‘អនុបលិត្តោ លោកេន, តោយេន បទុមំ យថា;
‘‘Anupalitto lokena, toyena padumaṃ yathā;
កុវាទគច្ឆទហនោ, អគ្គិក្ខន្ធោវ សោភតិ។
Kuvādagacchadahano, aggikkhandhova sobhati.
‘‘អគទោ វិយ សព្ពត្ថ, កិលេសវិសនាសកោ;
‘‘Agado viya sabbattha, kilesavisanāsako;
គន្ធមាទនសេលោវ, គុណគន្ធវិភូសិតោ។
Gandhamādanaselova, guṇagandhavibhūsito.
‘‘គុណានំ អាករោ វីរោ, រតនានំវ សាគរោ;
‘‘Guṇānaṃ ākaro vīro, ratanānaṃva sāgaro;
សិន្ធូវ វនរាជីនំ, កិលេសមលហារកោ។
Sindhūva vanarājīnaṃ, kilesamalahārako.
‘‘វិជយីវ មហាយោធោ, មារសេនាវមទ្ទនោ;
‘‘Vijayīva mahāyodho, mārasenāvamaddano;
ចក្កវត្តីវ សោ រាជា, ពោជ្ឈង្គរតនិស្សរោ។
Cakkavattīva so rājā, bojjhaṅgaratanissaro.
‘‘មហាភិសក្កសង្កាសោ, ទោសព្យាធិតិកិច្ឆកោ;
‘‘Mahābhisakkasaṅkāso, dosabyādhitikicchako;
សល្លកត្តោ យថា វេជ្ជោ, ទិដ្ឋិគណ្ឌវិផាលកោ។
Sallakatto yathā vejjo, diṭṭhigaṇḍaviphālako.
‘‘សោ តទា លោកបជ្ជោតោ, សនរាមរសក្កតោ;
‘‘So tadā lokapajjoto, sanarāmarasakkato;
បរិសាសុ នរាទិច្ចោ, ធម្មំ ទេសយតេ ជិនោ។
Parisāsu narādicco, dhammaṃ desayate jino.
‘‘ទានំ ទត្វា មហាភោគោ, សីលេន សុគតូបគោ;
‘‘Dānaṃ datvā mahābhogo, sīlena sugatūpago;
ភាវនាយ ច និព្ពាតិ, ឥច្ចេវមនុសាសថ។
Bhāvanāya ca nibbāti, iccevamanusāsatha.
‘‘ទេសនំ តំ មហស្សាទំ, អាទិមជ្ឈន្តសោភនំ;
‘‘Desanaṃ taṃ mahassādaṃ, ādimajjhantasobhanaṃ;
សុណន្តិ បរិសា សព្ពា, អមតំវ មហារសំ។
Suṇanti parisā sabbā, amataṃva mahārasaṃ.
‘‘សុត្វា សុមធុរំ ធម្មំ, បសន្នោ ជិនសាសនេ;
‘‘Sutvā sumadhuraṃ dhammaṃ, pasanno jinasāsane;
សុគតំ សរណំ គន្ត្វា, យាវជីវំ នមស្សហំ។
Sugataṃ saraṇaṃ gantvā, yāvajīvaṃ namassahaṃ.
‘‘មុនិនោ គន្ធកុដិយា, ឱបុញ្ជេសិំ តទា មហិំ;
‘‘Munino gandhakuṭiyā, opuñjesiṃ tadā mahiṃ;
ចតុជ្ជាតេន គន្ធេន, មាសេ អដ្ឋ ទិនេស្វហំ។
Catujjātena gandhena, māse aṭṭha dinesvahaṃ.
‘‘បណិធាយ សុគន្ធត្តំ, សរីរវិស្សគន្ធិនោ;
‘‘Paṇidhāya sugandhattaṃ, sarīravissagandhino;
តទា ជិនោ វិយាកាសិ, សុគន្ធតនុលាភិតំ។
Tadā jino viyākāsi, sugandhatanulābhitaṃ.
‘‘យោ យំ គន្ធកុដិភូមិំ, គន្ធេនោបុញ្ជតេ សកិំ;
‘‘Yo yaṃ gandhakuṭibhūmiṃ, gandhenopuñjate sakiṃ;
តេន កម្មវិបាកេន, ឧបបន្នោ តហិំ តហិំ។
Tena kammavipākena, upapanno tahiṃ tahiṃ.
‘‘សុគន្ធទេហោ សព្ពត្ថ, ភវិស្សតិ អយំ នរោ;
‘‘Sugandhadeho sabbattha, bhavissati ayaṃ naro;
គុណគន្ធយុត្តោ ហុត្វា, និព្ពាយិស្សតិនាសវោ។
Guṇagandhayutto hutvā, nibbāyissatināsavo.
‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ។
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
‘‘បច្ឆិមេ ច ភវេ ទានិ, ជាតោ វិប្បកុលេ អហំ;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto vippakule ahaṃ;
គព្ភំ មេ វសតោ មាតា, ទេហេនាសិ សុគន្ធិតា។
Gabbhaṃ me vasato mātā, dehenāsi sugandhitā.
‘‘យទា ច មាតុកុច្ឆិម្ហា, និក្ខមាមិ តទា បុរី;
‘‘Yadā ca mātukucchimhā, nikkhamāmi tadā purī;
សាវត្ថិ សព្ពគន្ធេហិ, វាសិតា វិយ វាយថ។
Sāvatthi sabbagandhehi, vāsitā viya vāyatha.
‘‘បុប្ផវស្សញ្ច សុរភិ, ទិព្ពគន្ធំ មនោរមំ;
‘‘Pupphavassañca surabhi, dibbagandhaṃ manoramaṃ;
ធូបានិ ច មហគ្ឃានិ, ឧបវាយិំសុ តាវទេ។
Dhūpāni ca mahagghāni, upavāyiṃsu tāvade.
‘‘ទេវា ច សព្ពគន្ធេហិ, ធូបបុប្ផេហិ តំ ឃរំ;
‘‘Devā ca sabbagandhehi, dhūpapupphehi taṃ gharaṃ;
វាសយិំសុ សុគន្ធេន, យស្មិំ ជាតោ អហំ ឃរេ។
Vāsayiṃsu sugandhena, yasmiṃ jāto ahaṃ ghare.
‘‘យទា ច តរុណោ ភទ្ទោ, បឋមេ យោព្ពនេ ឋិតោ;
‘‘Yadā ca taruṇo bhaddo, paṭhame yobbane ṭhito;
តទា សេលំ សបរិសំ, វិនេត្វា នរសារថិ។
Tadā selaṃ saparisaṃ, vinetvā narasārathi.
‘‘តេហិ សព្ពេហិ បរិវុតោ, សាវត្ថិបុរមាគតោ;
‘‘Tehi sabbehi parivuto, sāvatthipuramāgato;
តទា ពុទ្ធានុភាវំ តំ, ទិស្វា បព្ពជិតោ អហំ។
Tadā buddhānubhāvaṃ taṃ, disvā pabbajito ahaṃ.
‘‘សីលំ សមាធិបញ្ញញ្ច, វិមុត្តិញ្ច អនុត្តរំ;
‘‘Sīlaṃ samādhipaññañca, vimuttiñca anuttaraṃ;
ភាវេត្វា ចតុរោ ធម្មេ, បាបុណិំ អាសវក្ខយំ។
Bhāvetvā caturo dhamme, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ.
‘‘យទា បព្ពជិតោ ចាហំ, យទា ច អរហា អហុំ;
‘‘Yadā pabbajito cāhaṃ, yadā ca arahā ahuṃ;
និព្ពាយិស្សំ យទា ចាហំ, គន្ធវស្សោ តទា អហុ។
Nibbāyissaṃ yadā cāhaṃ, gandhavasso tadā ahu.
‘‘សរីរគន្ធោ ច សទាតិសេតិ មេ, មហារហំ ចន្ទនចម្បកុប្បលំ;
‘‘Sarīragandho ca sadātiseti me, mahārahaṃ candanacampakuppalaṃ;
តថេវ គន្ធេ ឥតរេ ច សព្ពសោ, បសយ្ហ វាយាមិ តតោ តហិំ តហិំ។
Tatheva gandhe itare ca sabbaso, pasayha vāyāmi tato tahiṃ tahiṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា តិត្ថិយេសុ បព្ពជិត្វា អត្តនោ បត្តំ អត្តកិលមថានុយោគំ ទុក្ខំ, សាសនេ បព្ពជិត្វា បត្តំ ឈានាទិសុខញ្ច ចិន្តេត្វា អត្តនោ បដិបត្តិបច្ចវេក្ខណមុខេន អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ –
Arahattaṃ pana patvā titthiyesu pabbajitvā attano pattaṃ attakilamathānuyogaṃ dukkhaṃ, sāsane pabbajitvā pattaṃ jhānādisukhañca cintetvā attano paṭipattipaccavekkhaṇamukhena aññaṃ byākaronto –
៣២០.
320.
‘‘អយោគេ យុញ្ជមត្តានំ, បុរិសោ កិច្ចមិច្ឆកោ;
‘‘Ayoge yuñjamattānaṃ, puriso kiccamicchako;
ចរំ ចេ នាធិគច្ឆេយ្យ, តំ មេ ទុព្ភគលក្ខណំ។
Caraṃ ce nādhigaccheyya, taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ.
៣២១.
321.
‘‘អព្ពូឡ្ហំ អឃគតំ វិជិតំ, ឯកញ្ចេ ឱស្សជេយ្យ កលីវ សិយា;
‘‘Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ, ekañce ossajeyya kalīva siyā;
សព្ពានិបិ ចេ ឱស្សជេយ្យ អន្ធោវ សិយា, សមវិសមស្ស អទស្សនតោ។
Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā, samavisamassa adassanato.
៣២២.
322.
‘‘យញ្ហិ កយិរា តញ្ហិ វទេ, យំ ន កយិរា ន តំ វទេ;
‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;
អករោន្តំ ភាសមានំ, បរិជានន្តិ បណ្ឌិតា។
Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.
៣២៣.
323.
‘‘យថាបិ រុចិរំ បុប្ផំ, វណ្ណវន្តំ អគន្ធកំ;
‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ;
ឯវំ សុភាសិតា វាចា, អផលា ហោតិ អកុព្ពតោ។
Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato.
៣២៤.
324.
‘‘យថាបិ រុចិរំ បុប្ផំ, វណ្ណវន្តំ សុគន្ធកំ;
‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ;
ឯវំ សុភាសិតា វាចា, សផលា ហោតិ កុព្ពតោ’’តិ។ –
Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato’’ti. –
ឥមា បញ្ច គាថា អភាសិ។
Imā pañca gāthā abhāsi.
តត្ថ អយោគេតិ អយុញ្ជិតព្ពេ អសេវិតព្ពេ អន្តទ្វយេ។ ឥធ បន អត្តកិលមថានុយោគវសេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ។ យុញ្ជន្តិ តស្មិំ អត្តានំ យុញ្ជន្តោ យោជេន្តោ តថា បដិបជ្ជន្តោ។ កិច្ចមិច្ឆកោតិ ឧភយហិតាវហំ កិច្ចំ ឥច្ឆន្តោ, តប្បដិបក្ខតោ អយោគេ ចរំ ចរន្តោ ចេ ភវេយ្យ។ នាធិគច្ឆេយ្យាតិ យថាធិប្បេតំ ហិតសុខំ ន បាបុណេយ្យាតិ ញាយោ។ តស្មា យំ អហំ តិត្ថិយមតវញ្ចិតោ អយោគេ យុញ្ជិំ, តំ មេ ទុព្ភគលក្ខណំ អបុញ្ញសភាវោ។ ‘‘បុរិមកម្មព្យាមោហិតោ អយោគេ យុញ្ជិ’’ន្តិ ទស្សេតិ។
Tattha ayogeti ayuñjitabbe asevitabbe antadvaye. Idha pana attakilamathānuyogavasena attho veditabbo. Yuñjanti tasmiṃ attānaṃ yuñjanto yojento tathā paṭipajjanto. Kiccamicchakoti ubhayahitāvahaṃ kiccaṃ icchanto, tappaṭipakkhato ayoge caraṃ caranto ce bhaveyya. Nādhigaccheyyāti yathādhippetaṃ hitasukhaṃ na pāpuṇeyyāti ñāyo. Tasmā yaṃ ahaṃ titthiyamatavañcito ayoge yuñjiṃ, taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ apuññasabhāvo. ‘‘Purimakammabyāmohito ayoge yuñji’’nti dasseti.
អព្ពូឡ្ហំ អឃគតំ វិជិតន្តិ វិពាធនសភាវតាយ អឃា នាម រាគាទយោ, អឃានិ ឯវ អឃគតំ, អឃគតានំ វិជិតំ សំសារប្បវត្តិ, តេសំ វិជយោ កុសលធម្មាភិភវោ។ ‘‘អឃគតំ វិជិត’’ន្តិ អនុនាសិកលោបំ អកត្វា វុត្តំ។ តំ អព្ពូឡ្ហំ អនុទ្ធតំ យេន, តំ អព្ពូឡ្ហាឃគតំ វិជិតំ កត្វា ឯវំភូតោ ហុត្វា, កិលេសេ អសមុច្ឆិន្ទិត្វាតិ អត្ថោ។ ឯកញ្ចេ ឱស្សជេយ្យាតិ អទុតិយតាយ បធានតាយ ច ឯកំ អប្បមាទំ សម្មាបយោគមេវ វា ឱស្សជេយ្យ បរិច្ចជេយ្យ ចេ។ កលីវ សោ បុគ្គលោ កាឡកណ្ណី វិយ សិយា។ សព្ពានិបិ ចេ ឱស្សជេយ្យាតិ សព្ពានិបិ វិមុត្តិយា បរិបាចកានិ សទ្ធាវីរិយសតិសមាធិបញ្ញិន្ទ្រិយានិ ឱស្សជេយ្យ ចេ, អភាវនាយ ឆឌ្ឌេយ្យ ចេ, អន្ធោវ សិយា សមវិសមស្ស អទស្សនតោ។
Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitanti vibādhanasabhāvatāya aghā nāma rāgādayo, aghāni eva aghagataṃ, aghagatānaṃ vijitaṃ saṃsārappavatti, tesaṃ vijayo kusaladhammābhibhavo. ‘‘Aghagataṃ vijita’’nti anunāsikalopaṃ akatvā vuttaṃ. Taṃ abbūḷhaṃ anuddhataṃ yena, taṃ abbūḷhāghagataṃ vijitaṃ katvā evaṃbhūto hutvā, kilese asamucchinditvāti attho. Ekañce ossajeyyāti adutiyatāya padhānatāya ca ekaṃ appamādaṃ sammāpayogameva vā ossajeyya pariccajeyya ce. Kalīva so puggalo kāḷakaṇṇī viya siyā. Sabbānipi ce ossajeyyāti sabbānipi vimuttiyā paripācakāni saddhāvīriyasatisamādhipaññindriyāni ossajeyya ce, abhāvanāya chaḍḍeyya ce, andhova siyā samavisamassa adassanato.
យថាតិ ឱបម្មសម្បដិបាទនត្ថេ និបាតោ។ រុចិរន្តិ សោភនំ។ វណ្ណវន្តន្តិ វណ្ណសណ្ឋានសម្បន្នំ។ អគន្ធកន្តិ គន្ធរហិតំ បាលិភទ្ទកគិរិកណ្ណិកជយសុមនាទិភេទំ។ ឯវំ សុភាសិតា វាចាតិ សុភាសិតា វាចា នាម តេបិដកំ ពុទ្ធវចនំ វណ្ណសណ្ឋានសម្បន្នបុប្ផសទិសំ។ យថា ហិ អគន្ធកំ បុប្ផំ ធារេន្តស្ស សរីរេ គន្ធោ ន ផរតិ, ឯវំ ឯតម្បិ យោ សក្កច្ចសវនាទីហិ ច សមាចរតិ, តស្ស សក្កច្ចំ អសមាចរន្តស្ស យំ តត្ថ កត្តព្ពំ, តំ អកុព្ពតោ សុតគន្ធំ បដិបត្តិគន្ធញ្ច ន អាវហតិ អផលា ហោតិ។ តេន វុត្តំ ‘‘ឯវំ សុភាសិតា វាចា, អផលា ហោតិ អកុព្ពតោ’’តិ។
Yathāti opammasampaṭipādanatthe nipāto. Ruciranti sobhanaṃ. Vaṇṇavantanti vaṇṇasaṇṭhānasampannaṃ. Agandhakanti gandharahitaṃ pālibhaddakagirikaṇṇikajayasumanādibhedaṃ. Evaṃ subhāsitā vācāti subhāsitā vācā nāma tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ vaṇṇasaṇṭhānasampannapupphasadisaṃ. Yathā hi agandhakaṃ pupphaṃ dhārentassa sarīre gandho na pharati, evaṃ etampi yo sakkaccasavanādīhi ca samācarati, tassa sakkaccaṃ asamācarantassa yaṃ tattha kattabbaṃ, taṃ akubbato sutagandhaṃ paṭipattigandhañca na āvahati aphalā hoti. Tena vuttaṃ ‘‘evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato’’ti.
សុគន្ធកន្តិ សុមនចម្បកនីលុប្បលបុប្ផាទិភេទំ។ ឯវន្តិ យថា តំ បុប្ផំ ធារេន្តស្ស សរីរេ គន្ធោ ផរតិ, ឯវំ តេបិដកពុទ្ធវចនសង្ខាតា សុភាសិតា វាចាបិ យោ សក្កច្ចសវនាទីហិ តត្ថ កត្តព្ពំ ករោតិ, អស្ស បុគ្គលស្ស សផលា ហោតិ, សុតគន្ធបដិបត្តិគន្ធានំ អាវហនតោ មហប្ផលា ហោតិ មហានិសំសា។ តស្មា យថោវាទំ បដិបជ្ជេយ្យ, យថាការី តថាវាទី ច ភវេយ្យាតិ។ សេសំ វុត្តនយមេវ។
Sugandhakanti sumanacampakanīluppalapupphādibhedaṃ. Evanti yathā taṃ pupphaṃ dhārentassa sarīre gandho pharati, evaṃ tepiṭakabuddhavacanasaṅkhātā subhāsitā vācāpi yo sakkaccasavanādīhi tattha kattabbaṃ karoti, assa puggalassa saphalā hoti, sutagandhapaṭipattigandhānaṃ āvahanato mahapphalā hoti mahānisaṃsā. Tasmā yathovādaṃ paṭipajjeyya, yathākārī tathāvādī ca bhaveyyāti. Sesaṃ vuttanayameva.
សុភូតត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Subhūtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ២. សុភូតត្ថេរគាថា • 2. Subhūtattheragāthā
