| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
២. សិវកត្ថេរគាថាវណ្ណនា
2. Sivakattheragāthāvaṇṇanā
អនិច្ចានិ គហកានីតិ អាយស្មតោ សិវកត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ ភគវន្តំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ បស្សិត្វា បសន្នមានសោ បត្តំ អាទាយ កុម្មាសស្ស បូរេត្វា អទាសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រាជគហេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិ, សិវកោតិស្ស នាមំ អហោសិ។ សោ វយប្បត្តោ វិជ្ជាសិប្បេសុ និប្ផត្តិំ គតោ នេក្ខម្មជ្ឈាសយតាយ កាមេ បហាយ បរិព្ពាជកបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា វិចរន្តោ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥៦.១១៧-១២១) –
Aniccānigahakānīti āyasmato sivakattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ piṇḍāya carantaṃ passitvā pasannamānaso pattaṃ ādāya kummāsassa pūretvā adāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakule nibbatti, sivakotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto vijjāsippesu nipphattiṃ gato nekkhammajjhāsayatāya kāme pahāya paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā vicaranto satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.56.117-121) –
‘‘ឯសនាយ ចរន្តស្ស, វិបស្សិស្ស មហេសិនោ;
‘‘Esanāya carantassa, vipassissa mahesino;
រិត្តកំ បត្តំ ទិស្វាន, កុម្មាសំ បូរយិំ អហំ។
Rittakaṃ pattaṃ disvāna, kummāsaṃ pūrayiṃ ahaṃ.
‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ភិក្ខមទទិំ តទា;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ bhikkhamadadiṃ tadā;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, កុម្មាសស្ស ឥទំ ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, kummāsassa idaṃ phalaṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ –
Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākaronto –
១៨៣.
183.
‘‘អនិច្ចានិ គហកានិ, តត្ថ តត្ថ បុនប្បុនំ;
‘‘Aniccāni gahakāni, tattha tattha punappunaṃ;
គហការំ គវេសន្តោ, ទុក្ខា ជាតិ បុនប្បុនំ។
Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ.
១៨៤.
184.
‘‘គហការក ទិដ្ឋោសិ, បុន គេហំ ន កាហសិ;
‘‘Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi;
សព្ពា តេ ផាសុកា ភគ្គា, ថូណិកា ច វិទាលិតា;
Sabbā te phāsukā bhaggā, thūṇikā ca vidālitā;
វិមរិយាទិកតំ ចិត្តំ, ឥធេវ វិធមិស្សតី’’តិ។ – គាថាទ្វយំ អភាសិ;
Vimariyādikataṃ cittaṃ, idheva vidhamissatī’’ti. – gāthādvayaṃ abhāsi;
តត្ថ អនិច្ចានិ គហកានិ, តត្ថ តត្ថ បុនប្បុនន្តិ តស្មិំ តស្មិំ ភវេ បុនប្បុនំ និព្ពត្តមានានិ គហកានិ អត្តភាវគេហានិ ន និព្ពានិ អនវដ្ឋិតានិ ឥត្តរានិ បរិត្តកាលានិ។ គហការំ គវេសន្តោតិ ឥមស្ស អត្តភាវគេហស្ស ការកំ តណ្ហាវឌ្ឍកិំ បរិយេសន្តោ ឯត្តកំ កាលំ អនុវិចរិន្តិ អធិប្បាយោ។ ទុក្ខា ជាតិ បុនប្បុនន្តិ ឥទំ គហការកគវេសនស្ស ការណវចនំ ។ យស្មា ជរាព្យាធិមរណមិស្សតាយ ជាតិ នាមេសា បុនប្បុនំ ឧបគន្តុំ ទុក្ខា, ន ច សា តស្មិំ អទិដ្ឋេ និវត្តតិ, តស្មា តំ គវេសន្តោ វិចរិន្តិ អត្ថោ។
Tattha aniccāni gahakāni, tattha tattha punappunanti tasmiṃ tasmiṃ bhave punappunaṃ nibbattamānāni gahakāni attabhāvagehāni na nibbāni anavaṭṭhitāni ittarāni parittakālāni. Gahakāraṃ gavesantoti imassa attabhāvagehassa kārakaṃ taṇhāvaḍḍhakiṃ pariyesanto ettakaṃ kālaṃ anuvicarinti adhippāyo. Dukkhā jāti punappunanti idaṃ gahakārakagavesanassa kāraṇavacanaṃ . Yasmā jarābyādhimaraṇamissatāya jāti nāmesā punappunaṃ upagantuṃ dukkhā, na ca sā tasmiṃ adiṭṭhe nivattati, tasmā taṃ gavesanto vicarinti attho.
គហការក ទិដ្ឋោសីតិ ឥទានិ បន យេន សោ សក្កា ទដ្ឋុំ, តេន អរិយមគ្គញាណចក្ខុនា គហការក ទិដ្ឋោ អសិ។ បុន គេហន្តិ បុន ឥមស្មិំ សំសារវដ្ដេ អត្តភាវសង្ខាតំ មម គេហំ ន កាហសិ ន ករិស្សសិ។ សព្ពា តេ ផាសុកា ភគ្គាតិ តវ សព្ពា អនវសេសកិលេសផាសុកា មយា ភគ្គា។ ថូណិកា ច វិទាលិតាតិ ឥទានិ តយា កាតព្ពស្ស អត្តភាវគេហស្ស អវិជ្ជាសង្ខាតា កណ្ណិកា ច ភិន្នា។ វិមរិយាទិកតំ ចិត្តន្តិ មម ចិត្តំ វិគតន្តំ កតំ, អាយតិំ អនុប្បត្តិធម្មតំ អាបាទិតំ។ តតោ ឯវ ឥធេវ វិធមិស្សតិ ឥមស្មិំយេវ ភវេ វិទ្ធំសិស្សតិ, ចរិមកចិត្តនិរោធេន និរុជ្ឈិស្សតីតិ អត្ថោ។
Gahakārakadiṭṭhosīti idāni pana yena so sakkā daṭṭhuṃ, tena ariyamaggañāṇacakkhunā gahakāraka diṭṭho asi. Puna gehanti puna imasmiṃ saṃsāravaṭṭe attabhāvasaṅkhātaṃ mama gehaṃ na kāhasi na karissasi. Sabbā te phāsukā bhaggāti tava sabbā anavasesakilesaphāsukā mayā bhaggā. Thūṇikā ca vidālitāti idāni tayā kātabbassa attabhāvagehassa avijjāsaṅkhātā kaṇṇikā ca bhinnā. Vimariyādikataṃ cittanti mama cittaṃ vigatantaṃ kataṃ, āyatiṃ anuppattidhammataṃ āpāditaṃ. Tato eva idheva vidhamissati imasmiṃyeva bhave viddhaṃsissati, carimakacittanirodhena nirujjhissatīti attho.
សិវកត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sivakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ២. សិវកត្ថេរគាថា • 2. Sivakattheragāthā
