/ Kashmir Shaivism

Vasugupta

श्रीशिवसूत्राणि
śrīśivasūtrāṇi

प्रथमोन्मेषः शाम्भवोपायः
prathamonmeṣaḥ śāmbhavopāyaḥ

चैतन्यमात्मा ॥ १॥
caitanyamātmā ॥ 1॥

ज्ञानं बन्धः ॥ २॥
jñānaṃ bandhaḥ ॥ 2॥

योनिवर्गः कलाशरीरम् ॥ ३॥
yonivargaḥ kalāśarīram ॥ 3॥

ज्ञानाधिष्ठानं मातृका ॥ ४॥
jñānādhiṣṭhānaṃ mātṛkā ॥ 4॥

उद्यमो भैरवः ॥ ५॥
udyamo bhairavaḥ ॥ 5॥

शक्तिचक्रसन्धाने विश्वसंहारः ॥ ६॥
śakticakrasandhāne viśvasaṃhāraḥ ॥ 6॥

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तभेदे तुर्याभोगसम्भवः ॥ ७॥
jāgratsvapnasuṣuptabhede turyābhogasambhavaḥ ॥ 7॥

ज्ञानं जाग्रत् ॥ ८॥
jñānaṃ jāgrat ॥ 8॥

स्वप्नो विकल्पाः ॥ ९॥
svapno vikalpāḥ ॥ 9॥

अविवेको मायासौषुप्तम् ॥ १०॥
aviveko māyāsauṣuptam ॥ 10॥

त्रितयभोक्ता वीरेशः ॥ ११॥
tritayabhoktā vīreśaḥ ॥ 11॥

विस्मयो योगभूमिकाः ॥ १२॥
vismayo yogabhūmikāḥ ॥ 12॥

इच्छाशक्तिरुमा कुमारी ॥ १३॥
icchāśaktirumā kumārī ॥ 13॥

दृश्यं शरीरम् ॥ १४॥
dṛśyaṃ śarīram ॥ 14॥

हृदये चित्तसङ्घट्टाद्दृश्यस्वापदर्शनम् ॥ १५॥
hṛdaye cittasaṅghaṭṭāddṛśyasvāpadarśanam ॥ 15॥

शुद्धतत्त्वसन्धानाद्वाऽपशुशक्तिः ॥ १६॥
śuddhatattvasandhānādvā'paśuśaktiḥ ॥ 16॥

वितर्क आत्मज्ञानम् ॥ १७॥
vitarka ātmajñānam ॥ 17॥

लोकानन्दः समाधिसुखम् ॥ १८॥
lokānandaḥ samādhisukham ॥ 18॥

शक्तिसन्धाने शरीरोत्पत्तिः ॥ १९॥
śaktisandhāne śarīrotpattiḥ ॥ 19॥

भूतसन्धानभूतपृथक्त्वविश्वसङ्घट्टाः ॥ २०॥
bhūtasandhānabhūtapṛthaktvaviśvasaṅghaṭṭāḥ ॥ 20॥

शुद्धविद्योदयाच्चक्रेशत्वसिद्धिः ॥ २१॥
śuddhavidyodayāccakreśatvasiddhiḥ ॥ 21॥

महाह्रदानुसन्धानान्मन्त्रवीर्यानुभवः ॥ २२॥
mahāhradānusandhānānmantravīryānubhavaḥ ॥ 22॥

इति शाम्भवोपायाख्ये प्रथमोन्मेषसूत्राणि ।
iti śāmbhavopāyākhye prathamonmeṣasūtrāṇi ।

द्वितीयोन्मेषः शाक्तोपायः
dvitīyonmeṣaḥ śāktopāyaḥ

चित्तं मन्त्रः ॥ १॥
cittaṃ mantraḥ ॥ 1॥

प्रयत्नः साधकः ॥ २॥
prayatnaḥ sādhakaḥ ॥ 2॥

विद्याशरीरसत्ता मन्त्ररहस्यम् ॥ ३॥
vidyāśarīrasattā mantrarahasyam ॥ 3॥

गर्भे चित्तविकासोऽविशिष्टविद्यास्वप्नः ॥ ४॥
garbhe cittavikāso'viśiṣṭavidyāsvapnaḥ ॥ 4॥

विद्यासमुत्थाने स्वाभाविके खेचरी शिवावस्था ॥ ५॥
vidyāsamutthāne svābhāvike khecarī śivāvasthā ॥ 5॥

गुरुरुपायः ॥ ६॥
gururupāyaḥ ॥ 6॥

मातृकाचक्रसम्बोधः ॥ ७॥
mātṛkācakrasambodhaḥ ॥ 7॥

शरीरं हविः ॥ ८॥
śarīraṃ haviḥ ॥ 8॥

ज्ञानमन्नम् ॥ ९॥
jñānamannam ॥ 9॥

विद्यासंहारे तदुत्थस्वप्नदर्शनम् ॥ १०॥
vidyāsaṃhāre tadutthasvapnadarśanam ॥ 10॥

इति शाक्तोपायाख्ये द्वितीयोन्मेषसूत्राणि ।
iti śāktopāyākhye dvitīyonmeṣasūtrāṇi ।

तृतीयोन्मेषः आणवोपायः
tṛtīyonmeṣaḥ āṇavopāyaḥ

आत्मा चित्तम् ॥ १॥
ātmā cittam ॥ 1॥

ज्ञानं बन्धः ॥ २॥
jñānaṃ bandhaḥ ॥ 2॥

कलादीनां तत्त्वानामविवेको माया ॥ ३॥
kalādīnāṃ tattvānāmaviveko māyā ॥ 3॥

शरीरे संहारः कलानाम् ॥ ४॥
śarīre saṃhāraḥ kalānām ॥ 4॥

नाडीसंहारभूतजयभूतकैवल्यभूतपृथक्त्वानि ॥ ५॥
nāḍīsaṃhārabhūtajayabhūtakaivalyabhūtapṛthaktvāni ॥ 5॥

मोहावरणात्सिद्धिः ॥ ६॥
mohāvaraṇātsiddhiḥ ॥ 6॥

मोहजयादनन्ताभोगात्सहजविद्याजयः ॥ ७॥
mohajayādanantābhogātsahajavidyājayaḥ ॥ 7॥

जाग्रद्द्वितीयकरः ॥ ८॥
jāgraddvitīyakaraḥ ॥ 8॥

नर्तक आत्मा ॥ ९॥
nartaka ātmā ॥ 9॥

रङ्गोऽन्तरात्मा ॥ १०॥
raṅgo'ntarātmā ॥ 10॥

प्रेक्षकाणीन्द्रियाणि ॥ ११॥
prekṣakāṇīndriyāṇi ॥ 11॥

धीवशात्सत्त्वसिद्धिः ॥ १२॥
dhīvaśātsattvasiddhiḥ ॥ 12॥

सिद्धः स्वतन्त्रभावः ॥ १३॥
siddhaḥ svatantrabhāvaḥ ॥ 13॥

यथा तत्र तथान्यत्र ॥ १४॥
yathā tatra tathānyatra ॥ 14॥

बीजावधानम् ॥ १५॥
bījāvadhānam ॥ 15॥

आसनस्थः सुखं ह्रदे निमज्जति ॥ १६॥
āsanasthaḥ sukhaṃ hrade nimajjati ॥ 16॥

स्वमात्रानिर्माणमापादयति ॥ १७॥
svamātrānirmāṇamāpādayati ॥ 17॥

विद्याऽविनाशे जन्मविनाशः ॥ १८॥
vidyā'vināśe janmavināśaḥ ॥ 18॥

कवर्गादिषु माहेश्वर्याद्याः पशुमातरः ॥ १९॥
kavargādiṣu māheśvaryādyāḥ paśumātaraḥ ॥ 19॥

त्रिषु चतुर्थं तैलवदासेच्यम् ॥ २०॥
triṣu caturthaṃ tailavadāsecyam ॥ 20॥

मग्नः स्वचित्तेन प्रविशेत् ॥ २१॥
magnaḥ svacittena praviśet ॥ 21॥

प्राणसमाचारे समदर्शनम् ॥ २२॥
prāṇasamācāre samadarśanam ॥ 22॥

मध्येऽवरप्रसवः ॥ २३॥
madhye'varaprasavaḥ ॥ 23॥

मात्रास्वप्रत्ययसन्धाने नष्टस्य पुनरुत्थानम् ॥ २४॥
mātrāsvapratyayasandhāne naṣṭasya punarutthānam ॥ 24॥

शिवतुल्यो जायते ॥ २५॥
śivatulyo jāyate ॥ 25॥

शरीरवृत्तिर्व्रतम् ॥ २६॥
śarīravṛttirvratam ॥ 26॥

कथा जपः ॥ २७॥
kathā japaḥ ॥ 27॥

दानमात्मज्ञानम् ॥ २८॥
dānamātmajñānam ॥ 28॥

योऽविपस्थो ज्ञाहेतुश्च ॥ २९॥
yo'vipastho jñāhetuśca ॥ 29॥

स्वशक्तिप्रचयोऽस्य विश्वम् ॥ ३०॥
svaśaktipracayo'sya viśvam ॥ 30॥

स्थितिलयौ ॥ ३१॥
sthitilayau ॥ 31॥

तत्प्रवृत्तावप्यनिरासः संवेत्तृभावात् ॥ ३२॥
tatpravṛttāvapyanirāsaḥ saṃvettṛbhāvāt ॥ 32॥

सुखदुःखयोर्बहिर्मननम् ॥ ३३॥
sukhaduḥkhayorbahirmananam ॥ 33॥

तद्विमुक्तस्तु केवली ॥ ३४॥
tadvimuktastu kevalī ॥ 34॥

मोहप्रतिसंहतस्तु कर्मात्मा ॥ ३५॥
mohapratisaṃhatastu karmātmā ॥ 35॥

भेदतिरस्कारे सर्गान्तरकर्मत्वम् ॥ ३६॥
bhedatiraskāre sargāntarakarmatvam ॥ 36॥

करणशक्तिः स्वतोऽनुभवात् ॥ ३७॥
karaṇaśaktiḥ svato'nubhavāt ॥ 37॥

त्रिपदाद्यनुप्राणनम् ॥ ३८॥
tripadādyanuprāṇanam ॥ 38॥

चित्तस्थितिवच्छरीरकरणबाह्येषु ॥ ३९॥
cittasthitivaccharīrakaraṇabāhyeṣu ॥ 39॥

अभिलाषाद्बहिर्गतिः संवाह्यस्य ॥ ४०॥
abhilāṣādbahirgatiḥ saṃvāhyasya ॥ 40॥

तदारूढप्रमितेस्तत्क्षयाज्जीवसंक्षयः ॥ ४१॥
tadārūḍhapramitestatkṣayājjīvasaṃkṣayaḥ ॥ 41॥

भूतकञ्चुकी तदा विमुक्तो भूयः पतिसमः परः ॥ ४२॥
bhūtakañcukī tadā vimukto bhūyaḥ patisamaḥ paraḥ ॥ 42॥

नैसर्गिकः प्राणसम्बन्धः ॥ ४३॥
naisargikaḥ prāṇasambandhaḥ ॥ 43॥

नासिकान्तर्मध्यसंयमात्किमत्र सव्यापसव्यसौषुम्नेषु ॥ ४४॥
nāsikāntarmadhyasaṃyamātkimatra savyāpasavyasauṣumneṣu ॥ 44॥

भूयः स्यात्प्रतिमीलनम् ॥ ४५॥
bhūyaḥ syātpratimīlanam ॥ 45॥

इति आणवोपायाख्ये तृतीयोन्मेषसूत्राणि ।
iti āṇavopāyākhye tṛtīyonmeṣasūtrāṇi ।

॥ इति शिवम् ॥
॥ iti śivam ॥

YOU MAY ALSO LIKE