| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Itivuttaka-aṭṭhakathā |
೫. ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
5. Sīlasampannasuttavaṇṇanā
೧೦೪. ಪಞ್ಚಮೇ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸೀಲಂ ನಾಮ ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಸೀಲಂ, ತೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ। ಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ವಿಮುತ್ತಿ ಪನ ಫಲವಿಮುತ್ತಿಯೇವ, ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ। ಏವಮೇತ್ಥ ಸೀಲಾದಯೋ ತಯೋ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾ, ವಿಮುತ್ತಿ ಲೋಕುತ್ತರಾವ, ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಲೋಕಿಯಮೇವ। ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಪರಮತ್ಥೇಹಿ ಯಥಾರಹಂ ಪರೇ ಓವದನ್ತಿ ಅನುಸಾಸನ್ತೀತಿ ಓವಾದಕಾ। ವಿಞ್ಞಾಪಕಾತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕಮ್ಮಫಲಾನಿ ಚ, ವಿಞ್ಞಾಪಕಾ, ತತ್ಥ ಚ ‘‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ। ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಾವಜ್ಜಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನವಜ್ಜಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಕುಸಲಾದಿವಿಭಾಗತೋ ಖನ್ಧಾದಿವಿಭಾಗತೋ ಸಲಕ್ಖಣತೋ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣತೋತಿ ವಿವಿಧೇಹಿ ನಯೇಹಿ ಧಮ್ಮಾನಂ ಞಾಪಕಾ ಅವಬೋಧಕಾ । ಸನ್ದಸ್ಸಕಾತಿ ತೇಯೇವ ಧಮ್ಮೇ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಯ ಪರಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಸ್ಸೇತಾರೋ। ಸಮಾದಪಕಾತಿ ಯಂ ಸೀಲಾದಿ ಯೇಹಿ ಅಸಮಾದಿನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ಸಮಾದಾಪೇತಾರೋ, ತತ್ಥ ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಾರೋ। ಸಮುತ್ತೇಜಕಾತಿ ಏವಂ ಕುಸಲಧಮ್ಮೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಾನಂ ಉಪರಿ ಅಧಿಚಿತ್ತಾನುಯೋಗೇ ನಿಯೋಜನವಸೇನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ಉತ್ತೇಜಕಾ, ಯಥಾ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ನಿಸಾಮನವಸೇನ ತೇಜಕಾ। ಸಮ್ಪಹಂಸಕಾತಿ ತೇಸಂ ಯಥಾಲದ್ಧೇಹಿ ಉಪರಿಲದ್ಧಬ್ಬೇಹಿ ಚ ಗುಣವಿಸೇಸೇಹಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ಪಹಂಸಕಾ, ಲದ್ಧಸ್ಸಾದವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ತೋಸಕಾ। ಅಲಂಸಮಕ್ಖಾತಾರೋತಿ ಅಲಂ ಪರಿಯತ್ತಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಅಪರಿಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅನುಗ್ಗಹಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಅಕ್ಖಾತಾರೋ।
104. Pañcame sīlasampannāti ettha sīlaṃ nāma khīṇāsavānaṃ lokiyalokuttarasīlaṃ, tena sampannā samannāgatāti sīlasampannā. Samādhipaññāsupi eseva nayo. Vimutti pana phalavimuttiyeva, vimuttiñāṇadassanaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ. Evamettha sīlādayo tayo lokiyalokuttarā, vimutti lokuttarāva, vimuttiñāṇadassanaṃ lokiyameva. Diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi yathārahaṃ pare ovadanti anusāsantīti ovādakā. Viññāpakāti kammāni kammaphalāni ca, viññāpakā, tattha ca ‘‘ime dhammā kusalā, ime dhammā akusalā. Ime dhammā sāvajjā, ime dhammā anavajjā’’tiādinā kusalādivibhāgato khandhādivibhāgato salakkhaṇato sāmaññalakkhaṇatoti vividhehi nayehi dhammānaṃ ñāpakā avabodhakā . Sandassakāti teyeva dhamme hatthena gahetvā viya parassa paccakkhato dassetāro. Samādapakāti yaṃ sīlādi yehi asamādinnaṃ, tassa samādāpetāro, tattha te patiṭṭhāpetāro. Samuttejakāti evaṃ kusaladhammesu patiṭṭhitānaṃ upari adhicittānuyoge niyojanavasena cittassa sammā uttejakā, yathā visesādhigamo hoti, evaṃ nisāmanavasena tejakā. Sampahaṃsakāti tesaṃ yathāladdhehi upariladdhabbehi ca guṇavisesehi cittassa sammā pahaṃsakā, laddhassādavasena suṭṭhu tosakā. Alaṃsamakkhātāroti alaṃ pariyattaṃ yathāvuttaṃ aparihāpetvā sammadeva anuggahādhippāyena akkhātāro.
ಅಥ ವಾ ಸನ್ದಸ್ಸಕಾತಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಾ ಪವತ್ತಿನಿವತ್ತಿಯೋ ಸಭಾವಸರಸಲಕ್ಖಣತೋ ಸಮ್ಮದೇವ ದಸ್ಸೇತಾರೋ। ಸಮಾದಪಕಾತಿ ಚಿತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪನವಸೇನ ತಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಗಾಹಾಪಕಾ। ಸಮುತ್ತೇಜಕಾತಿ ತದತ್ಥಗ್ಗಹಣೇ ಉಸ್ಸಾಹಜನನೇನ ಸಮ್ಮದೇವ ವೋದಪಕಾ ಜೋತಕಾ ವಾ। ಸಮ್ಪಹಂಸಕಾತಿ ತದತ್ಥಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸನೇನ ಸಮ್ಮದೇವ ಪಹಂಸಕಾ ತೋಸಕಾ। ಅಲಂಸಮಕ್ಖಾತಾರೋತಿ ಸಮತ್ಥಾ ಹುತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಸಮಕ್ಖಾತಾರೋ। ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಪಟಿವೇಧಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ, ತಿವಿಧಸ್ಸಾಪಿ ವಾ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ದೇಸೇತಾರೋ।
Atha vā sandassakāti dhammaṃ desentā pavattinivattiyo sabhāvasarasalakkhaṇato sammadeva dassetāro. Samādapakāti citte patiṭṭhāpanavasena tasseva atthassa gāhāpakā. Samuttejakāti tadatthaggahaṇe ussāhajananena sammadeva vodapakā jotakā vā. Sampahaṃsakāti tadatthapaṭipattiyaṃ ānisaṃsadassanena sammadeva pahaṃsakā tosakā. Alaṃsamakkhātāroti samatthā hutvā vuttanayena samakkhātāro. Saddhammassāti paṭivedhasaddhammassa, tividhassāpi vā saddhammassa desetāro.
ದಸ್ಸನಮ್ಪಹನ್ತಿ ದಸ್ಸನಮ್ಪಿ ಅಹಂ। ತಂ ಪನೇತಂ ಚಕ್ಖುದಸ್ಸನಂ ಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ದುವಿಧಂ। ತತ್ಥ ಪಸನ್ನೇಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಅರಿಯಾನಂ ಓಲೋಕನಂ ಚಕ್ಖುದಸ್ಸನಂ ನಾಮ। ಅರಿಯಭಾವಕರಾನಂ ಪನ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅರಿಯಭಾವಸ್ಸ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲೇಹಿ ಅಧಿಗಮೋ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ನಾಮ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನತ್ಥೇ ಚಕ್ಖುದಸ್ಸನಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ। ಅರಿಯಾನಞ್ಹಿ ಪಸನ್ನೇಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಓಲೋಕನಮ್ಪಿ ಸತ್ತಾನಂ ಬಹೂಪಕಾರಮೇವ। ಸವನನ್ತಿ ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಖೀಣಾಸವೋ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ರಟ್ಠೇ ವಾ ಜನಪದೇ ವಾ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಲೇಣೇ ವಾ ವಸತೀ’’ತಿ ಕಥೇನ್ತಾನಂ ಸೋತೇನ ಸವನಂ, ಏತಮ್ಪಿ ಬಹೂಪಕಾರಮೇವ। ಉಪಸಙ್ಕಮನನ್ತಿ ‘‘ದಾನಂ ವಾ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಪಞ್ಹಂ ವಾ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ಧಮ್ಮಂ ವಾ ಸೋಸ್ಸಾಮಿ, ಸಕ್ಕಾರಂ ವಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವರೂಪೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅರಿಯಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ। ಪಯಿರುಪಾಸನನ್ತಿ ಪಞ್ಹಪಯಿರುಪಾಸನಂ, ಅರಿಯಾನಂ ಗುಣೇ ಸುತ್ವಾ ತೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ದಾನಂ ವಾ ದತ್ವಾ ವತ್ತಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಕುಸಲ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಾದಿಕರಣಂ ಪಯಿರುಪಾಸನಂಯೇವ। ಅನುಸ್ಸರಣನ್ತಿ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನೇಸು ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ‘‘ಇದಾನಿ ಅರಿಯಾ ಗುಮ್ಬಲೇಣಮಣ್ಡಪಾದೀಸು ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲಸುಖೇಹಿ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ದಿಬ್ಬವಿಹಾರಾದಿಗುಣವಿಸೇಸಾರಮ್ಮಣಂ ಅನುಸ್ಸರಣಂ। ಯೋ ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಓವಾದೋ ಲದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸೀಲಂ ಕಥಿತಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಧಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಪಸ್ಸನಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಅನುಸ್ಸರಣಂ।
Dassanampahanti dassanampi ahaṃ. Taṃ panetaṃ cakkhudassanaṃ ñāṇadassananti duvidhaṃ. Tattha pasannehi cakkhūhi ariyānaṃ olokanaṃ cakkhudassanaṃ nāma. Ariyabhāvakarānaṃ pana dhammānaṃ ariyabhāvassa ca vipassanāmaggaphalehi adhigamo ñāṇadassanaṃ nāma. Imasmiṃ panatthe cakkhudassanaṃ adhippetaṃ. Ariyānañhi pasannehi cakkhūhi olokanampi sattānaṃ bahūpakārameva. Savananti ‘‘asuko nāma khīṇāsavo asukasmiṃ nāma raṭṭhe vā janapade vā gāme vā nigame vā vihāre vā leṇe vā vasatī’’ti kathentānaṃ sotena savanaṃ, etampi bahūpakārameva. Upasaṅkamananti ‘‘dānaṃ vā dassāmi, pañhaṃ vā pucchissāmi, dhammaṃ vā sossāmi, sakkāraṃ vā karissāmī’’ti evarūpena cittena ariyānaṃ upasaṅkamanaṃ. Payirupāsananti pañhapayirupāsanaṃ, ariyānaṃ guṇe sutvā te upasaṅkamitvā nimantetvā dānaṃ vā datvā vattaṃ vā katvā ‘‘kiṃ, bhante, kusala’’ntiādinā nayena pañhapucchananti attho. Veyyāvaccādikaraṇaṃ payirupāsanaṃyeva. Anussaraṇanti rattiṭṭhānadivāṭṭhānesu nisinnassa ‘‘idāni ariyā gumbaleṇamaṇḍapādīsu jhānavipassanāmaggaphalasukhehi vītināmentī’’ti tesaṃ dibbavihārādiguṇavisesārammaṇaṃ anussaraṇaṃ. Yo vā tesaṃ santikā ovādo laddho hoti, taṃ āvajjitvā ‘‘imasmiṃ ṭhāne sīlaṃ kathitaṃ, imasmiṃ samādhi, imasmiṃ vipassanā, imasmiṃ maggo, imasmiṃ phala’’nti evaṃ anussaraṇaṃ.
ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತಿ ಅರಿಯೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ಘರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ। ಅರಿಯೇಸು ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ತೇಸಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತೇಸಂಯೇವ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನಸ್ಸ ಚರತೋಪಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ನಾಮ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನಸ್ಸ ಚರತೋಪಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ನಾಮ, ಅರಿಯೇಸು ಪಸಾದೇನ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಿಯಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನಸ್ಸ ಚರತೋಪಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಾವ। ಅಞ್ಞೇಸು ಪನ ಪಸಾದೇನ ಅಞ್ಞೇಸಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂಯೇವ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನಸ್ಸ ಚರತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ। ವುತ್ತನಯೇನ ಪಬ್ಬಜಿತೇಸು ಪನ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ತಾವ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಥಾ ಥೇರಸ್ಸೇವ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಚನ್ದಗುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಸೂರಿಯಗುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಅಸ್ಸಗುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಯೋನಕಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ। ತಸ್ಸ ಪನ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಅಸೋಕರಞ್ಞೋ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ। ತಸ್ಸ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಕೋಟಿಸಙ್ಖಾ ಅಹೇಸುಂ। ದೀಪಪ್ಪಸಾದಕಮಹಾಮಹಿನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪನ ಅನುಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನತ್ಥಿ। ಯಾವಜ್ಜದಿವಸಾ ಲಙ್ಕಾದೀಪೇ ಸತ್ಥರಿ ಪಸಾದೇನ ಪಬ್ಬಜನ್ತಾ ಮಹಾಮಹಿನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸೇವ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತಿ ನಾಮ।
Anupabbajjanti ariyesu cittaṃ pasādetvā gharā nikkhamma tesaṃ santike pabbajjaṃ. Ariyesu hi cittaṃ pasādetvā tesaṃyeva santike pabbajitvā tesaṃyeva ovādānusāsaniṃ paccāsīsamānassa caratopi pabbajjā anupabbajjā nāma, aññesaṃ santike ovādānusāsaniṃ paccāsīsamānassa caratopi pabbajjā anupabbajjā nāma, ariyesu pasādena aññattha pabbajitvā ariyānaṃ santike ovādānusāsaniṃ paccāsīsamānassa caratopi pabbajjā anupabbajjāva. Aññesu pana pasādena aññesaṃyeva santike pabbajitvā aññesaṃyeva ovādānusāsaniṃ paccāsīsamānassa carato pabbajjā anupabbajjā nāma na hoti. Vuttanayena pabbajitesu pana mahākassapattherassa tāva anupabbajjaṃ pabbajitā satasahassamattā ahesuṃ, tathā therasseva saddhivihārikassa candaguttattherassa, tassāpi saddhivihārikassa sūriyaguttattherassa, tassāpi saddhivihārikassa assaguttattherassa, tassāpi saddhivihārikassa yonakadhammarakkhitattherassa. Tassa pana saddhivihāriko asokarañño kaniṭṭhabhātā tissatthero nāma ahosi. Tassa anupabbajjaṃ pabbajitā aḍḍhateyyakoṭisaṅkhā ahesuṃ. Dīpappasādakamahāmahindattherassa pana anupabbajitānaṃ gaṇanaparicchedo natthi. Yāvajjadivasā laṅkādīpe satthari pasādena pabbajantā mahāmahindattherasseva anupabbajjanti nāma.
ಇದಾನಿ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತೇಸಂ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸನಾದಿ ಬಹೂಪಕಾರನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಥಾರೂಪೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ತಥಾರೂಪೇತಿ ತಾದಿಸೇ ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅರಿಯೇ। ಯಸ್ಮಾ ದಸ್ಸನಸವನಾನುಸ್ಸರಣಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನಪಯಿರುಪಾಸನಟ್ಠಾನಾನಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಅನಾಮಸಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮನಪಯಿರುಪಾಸನಾನಿಯೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸೇವತೋ ಭಜತೋ ಪಯಿರುಪಾಸತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ । ದಸ್ಸನಸವನಾನುಸ್ಸರಣತೋ ಹಿ ಅರಿಯೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಸದ್ಧೋ ತೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಸವನಾನುತ್ತರಿಯೋ ಅಪರಿಪೂರೇ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸತೀತಿ। ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸದ್ಧಾಜಾತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋ ಪಯಿರುಪಾಸತೀ’’ತಿಆದಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೧೮೩)।
Idāni yena kāraṇena tesaṃ ariyānaṃ dassanādi bahūpakāranti vuttaṃ, taṃ dassetuṃ ‘‘tathārūpe’’tiādimāha. Tattha tathārūpeti tādise sīlādiguṇasampanne ariye. Yasmā dassanasavanānussaraṇāni upasaṅkamanapayirupāsanaṭṭhānāni, tasmā tāni anāmasitvā upasaṅkamanapayirupāsanāniyeva dassetuṃ ‘‘sevato bhajato payirupāsato’’ti vuttaṃ . Dassanasavanānussaraṇato hi ariyesu uppannasaddho te upasaṅkamitvā payirupāsitvā pañhaṃ pucchitvā laddhasavanānuttariyo aparipūre sīlādiguṇe paripūressatīti. Tathā hi vuttaṃ ‘‘saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsatī’’tiādi (ma. ni. 2.183).
ತತ್ಥ ಸೇವತೋತಿ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಕರಣವಸೇನ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮತೋ। ಭಜತೋತಿ ಸಮ್ಪಿಯಾಯನಭತ್ತಿವಸೇನ ಭಜತೋ। ಪಯಿರುಪಾಸತೋತಿ ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛನೇನ ಪಟಿಪತ್ತಿಅನುಕರಣೇನ ಚ ಪಯಿರುಪಾಸತೋತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಪದಾನಂ ಅತ್ಥವಿಭಾಗೋ ದೀಪೇತಬ್ಬೋ। ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸ್ಸ ಪಾರಿಪೂರಿ ಏಕೂನವೀಸತಿಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
Tattha sevatoti vattapaṭivattakaraṇavasena kālena kālaṃ upasaṅkamato. Bhajatoti sampiyāyanabhattivasena bhajato. Payirupāsatoti pañhapucchanena paṭipattianukaraṇena ca payirupāsatoti tiṇṇaṃ padānaṃ atthavibhāgo dīpetabbo. Vimuttiñāṇadassanassa pāripūri ekūnavīsatimassa paccavekkhaṇañāṇassa uppattiyā veditabbā.
ಏವರೂಪಾ ಚ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂತಿಆದೀಸು ಯೇ ಯಥಾವುತ್ತಗುಣಸಮನ್ನಾಗಮೇನ ಏವರೂಪಾ ಏದಿಸಾ ಭಿನ್ನಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ತೇ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾದಿಹಿತೇಸು ಸತ್ತಾನಂ ನಿಯೋಜನವಸೇನ ಅನುಸಾಸನತೋ ಸತ್ಥಾರೋತಿಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಜಾತಿಕನ್ತಾರಾದಿನಿತ್ಥರಣತೋ ಸತ್ಥವಾಹಾತಿಪಿ, ರಾಗಾದಿರಣಾನಂ ಜಹನತೋ ಜಹಾಪನತೋ ಚ ರಣಞ್ಜಹಾತಿಪಿ, ಅವಿಜ್ಜಾತಮಸ್ಸ ವಿನೋದನತೋ ವಿನೋದಾಪನತೋ ಚ ತಮೋನುದಾತಿಪಿ, ಸಪರಸನ್ತಾನೇಸು ಪಞ್ಞಾಆಲೋಕಪಞ್ಞಾಓಭಾಸಪಞ್ಞಾಪಜ್ಜೋತಾನಂ ಕರಣೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತನೇನ ಆಲೋಕಾದಿಕರಾತಿಪಿ, ತಥಾ ಞಾಣುಕ್ಕಾಞಾಣಪ್ಪಭಾಧಮ್ಮುಕ್ಕಾಧಮ್ಮಪ್ಪಭಾನಂ ಧಾರಣೇನ ಕರಣೇನ ಚ ಉಕ್ಕಾಧಾರಾತಿಪಿ, ಪಭಙ್ಕರಾತಿಪಿ, ಆರಕತ್ತಾ ಕಿಲೇಸೇಹಿ, ಅನಯೇ ನ ಇರಿಯನತೋ, ಅಯೇ ಚ ಇರಿಯನತೋ ಪರೇಸಂ ತಥಾಭಾವಹೇತುಭಾವತೋ, ಸದೇವಕೇನ ಲೋಕೇನ ಅರಣೀಯತೋ ಅರಿಯಾತಿಪಿ, ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುಧಮ್ಮಚಕ್ಖೂನಂ ಸಾತಿಸಯಪಟಿಲಾಭೇನ ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋತಿಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।
Evarūpāca te, bhikkhave, bhikkhūtiādīsu ye yathāvuttaguṇasamannāgamena evarūpā edisā bhinnasabbakilesā bhikkhū, te diṭṭhadhammikādihitesu sattānaṃ niyojanavasena anusāsanato satthārotipi vuccanti. Jātikantārādinittharaṇato satthavāhātipi, rāgādiraṇānaṃ jahanato jahāpanato ca raṇañjahātipi, avijjātamassa vinodanato vinodāpanato ca tamonudātipi, saparasantānesu paññāālokapaññāobhāsapaññāpajjotānaṃ karaṇena nibbattanena ālokādikarātipi, tathā ñāṇukkāñāṇappabhādhammukkādhammappabhānaṃ dhāraṇena karaṇena ca ukkādhārātipi, pabhaṅkarātipi, ārakattā kilesehi, anaye na iriyanato, aye ca iriyanato paresaṃ tathābhāvahetubhāvato, sadevakena lokena araṇīyato ariyātipi, paññācakkhudhammacakkhūnaṃ sātisayapaṭilābhena cakkhumantotipi vuccanti.
ಗಾಥಾಸು ಪಾಮೋಜ್ಜಕರಣಂ ಠಾನನ್ತಿ ನಿರಾಮಿಸಸ್ಸ ಪಮೋದಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತಕಂ ಠಾನಂ ಕಾರಣಂ। ಏತನ್ತಿ ಇದಾನಿ ವತ್ತಬ್ಬನಿದಸ್ಸನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ। ವಿಜಾನತನ್ತಿ ಸಂಕಿಲೇಸವೋದಾನೇ ಯಾಥಾವತೋ ಜಾನನ್ತಾನಂ। ಭಾವಿತತ್ತಾನನ್ತಿ ಭಾವಿತಸಭಾವಾನಂ, ಕಾಯಭಾವನಾದೀಹಿ ಭಾವಿತಸನ್ತಾನಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಧಮ್ಮಜೀವಿನನ್ತಿ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಂ ಪಹಾಯ ಧಮ್ಮೇನ ಞಾಯೇನ ಜೀವಿಕಕಪ್ಪನತೋ, ಧಮ್ಮೇನ ವಾ ಞಾಯೇನ ಅತ್ತಭಾವಸ್ಸ ಪವತ್ತನತೋ, ಸಮಾಪತ್ತಿಬಹುಲತಾಯ ವಾ ಅಗ್ಗಫಲಧಮ್ಮೇನ ಜೀವನತೋ ಧಮ್ಮಜೀವಿನಂ। ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಯದಿದಂ ಭಾವಿತತ್ತಾನಂ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾಭಾವನಾನಂ ತತೋ ಏವ ಧಮ್ಮಜೀವಿನಂ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸನಂ । ಏತಂ ಅವಿಪ್ಪಟಿಸಾರನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಸೀಲಾದೀನಂ ಪಾರಿಪೂರಿಹೇತುಭಾವತೋ ವಿಜಾನತಂ ಸಪ್ಪಞ್ಞಜಾತಿಕಾನಂ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಕಾರಣನ್ತಿ।
Gāthāsu pāmojjakaraṇaṃ ṭhānanti nirāmisassa pamodassa nibbattakaṃ ṭhānaṃ kāraṇaṃ. Etanti idāni vattabbanidassanaṃ sandhāya vadati. Vijānatanti saṃkilesavodāne yāthāvato jānantānaṃ. Bhāvitattānanti bhāvitasabhāvānaṃ, kāyabhāvanādīhi bhāvitasantānānanti attho. Dhammajīvinanti micchājīvaṃ pahāya dhammena ñāyena jīvikakappanato, dhammena vā ñāyena attabhāvassa pavattanato, samāpattibahulatāya vā aggaphaladhammena jīvanato dhammajīvinaṃ. Ayañhettha saṅkhepattho – yadidaṃ bhāvitattānaṃ pariniṭṭhitasamādhipaññābhāvanānaṃ tato eva dhammajīvinaṃ ariyānaṃ dassanaṃ . Etaṃ avippaṭisāranimittānaṃ sīlādīnaṃ pāripūrihetubhāvato vijānataṃ sappaññajātikānaṃ ekanteneva pītipāmojjakāraṇanti.
ಇದಾನಿ ತಂ ತಸ್ಸ ಕಾರಣಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತೇ ಜೋತಯನ್ತೀ’’ತಿ ಓಸಾನಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ। ತತ್ಥ ತೇತಿ ತೇ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಧಮ್ಮಜೀವಿನೋ ಅರಿಯಾ। ಜೋತಯನ್ತೀತಿ ಪಕಾಸಯನ್ತಿ। ಭಾಸಯನ್ತೀತಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೋಭಾಸೇನ ಲೋಕಂ ಪಭಾಸಯನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯೇಸನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಅರಿಯಾನಂ। ಸಾಸನನ್ತಿ ಓವಾದಂ। ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾಯಾತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗಞಾಣೇಹಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಜಾನಿತ್ವಾ। ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
Idāni taṃ tassa kāraṇabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘te jotayantī’’ti osānagāthādvayamāha. Tattha teti te bhāvitattā dhammajīvino ariyā. Jotayantīti pakāsayanti. Bhāsayantīti saddhammobhāsena lokaṃ pabhāsayanti, dhammaṃ desentīti attho. Yesanti yesaṃ ariyānaṃ. Sāsananti ovādaṃ. Sammadaññāyāti pubbabhāgañāṇehi sammadeva jānitvā. Sesaṃ vuttanayameva.
ಪಞ್ಚಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Pañcamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಇತಿವುತ್ತಕಪಾಳಿ • Itivuttakapāḷi / ೫. ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸುತ್ತಂ • 5. Sīlasampannasuttaṃ
