| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
៧. សត្តមសិក្ខាបទវណ្ណនា
7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
៨២០-៨២២. ‘‘នគរំ អតិហរន្តី’’តិ បាឋោ។ ‘‘នគរទ្វារេ អតិហរន្តី’’តិ កត្ថចិ, តត្ថ ទ្វារេនាតិ អត្ថោ។ អយមេវ វា បាឋោ។ តំ បុព្ពាបរវិរុទ្ធន្តិ ‘‘បុនបិ វុត្ត’’ន្តិ វុត្តំ វាទំ សន្ធាយ, ន តតោ បុព្ពេ តត្ថ វុត្តំ វាទំ។ ឯត្ថ ‘‘មាតរម្បិ វិញ្ញាបេត្វាតិ វចនេន វិរុជ្ឈតី’’តិ លិខិតំ, តំ ទុល្លិខិតំ, ន ហិ តេន វិរោធំ សន្ធាយ ឥទំ វុត្តន្តិ។ ករណេ ចេ បាចិត្តិយំ, ការាបនេបិ បាចិត្តិយេនេវ ភវិតព្ពំ។ អថ ការាបនេ ទុក្កដំ, ករណេបិ ទុក្កដេនេវ ភវិតព្ពំ។ ន ហិ ករណេ វា ការាបនេ វា វិសេសោ អត្ថិ អាបជ្ជនេ សតីតិ អធិប្បាយោ។
820-822. ‘‘Nagaraṃ atiharantī’’ti pāṭho. ‘‘Nagaradvāre atiharantī’’ti katthaci, tattha dvārenāti attho. Ayameva vā pāṭho. Taṃ pubbāparaviruddhanti ‘‘punapi vutta’’nti vuttaṃ vādaṃ sandhāya, na tato pubbe tattha vuttaṃ vādaṃ. Ettha ‘‘mātarampi viññāpetvāti vacanena virujjhatī’’ti likhitaṃ, taṃ dullikhitaṃ, na hi tena virodhaṃ sandhāya idaṃ vuttanti. Karaṇe ce pācittiyaṃ, kārāpanepi pācittiyeneva bhavitabbaṃ. Atha kārāpane dukkaṭaṃ, karaṇepi dukkaṭeneva bhavitabbaṃ. Na hi karaṇe vā kārāpane vā viseso atthi āpajjane satīti adhippāyo.
៨២៣. សម្បដិច្ឆិតុំ វដ្ដតីតិ អប្បដិក្ខិបិត្វា ‘‘សាធូ’’តិ វត្តុំ វដ្ដតីតិ អធិប្បាយោ។ ន ហិ បដិគ្គហេតុំ វដ្ដតិ។ អនាមាសត្តា ‘‘អាមកធញ្ញំ បន ញាតកបវារិតដ្ឋានេបិ ន វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ។ អនុគណ្ឋិបទេ បន ‘‘កប្បិយេន លទ្ធំ ធញ្ញំ ភជ្ជិត្វា ភុញ្ជន្តិយា ទុក្កដំ។ អបរណ្ណេបិ ឯសេវ នយោ’’តិ ច ‘‘អនាបត្តិ អាពាធបច្ចយាតិ វចនតោ សត្ត ធញ្ញានិបិ អនាមាសានីតិ សិទ្ធំ, តេនេវ ហេដ្ឋា អដ្ឋកថាយំ ទុក្កដវត្ថុម្ហិ សត្ត ធញ្ញានិបិ គហិតានិ អនាមាសានី’’តិ ច វុត្តានិ។ អាមាសានិ កប្បិយវត្ថូនិ ច យទិ ភវេយ្យុំ, យថា ញាតកបវារិតេ សន្ធាយ ‘‘អបរណ្ណំ វិញ្ញាបេតី’’តិ អវិសេសេន វុត្តំ, ឯវំ ‘‘អនាបត្តិ ញាតកានំ បវារិតានំ អញ្ញស្ស អត្ថាយ វិញ្ញាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ អាទិកម្មិកាយា’’តិ វត្តព្ពំ។ យស្មា ទុក្កដវត្ថុត្តា ច អនាមាសត្តា ច មាតរម្បិ សត្តវិធំ ធញ្ញំ វិញ្ញាបេតុំ ន វដ្ដតិ , តស្មា តទត្ថទីបនត្ថំ សត្តវិធំ ធញ្ញំ សន្ធាយ ‘‘អនាបត្តិ អាពាធបច្ចយា’’តិ វុត្តំ, យថា ភិក្ខុនិយា អាពាធបច្ចយា វដ្ដតិ, តថា ភិក្ខុស្សាបីតិ ច។ យថា វា បន ភិក្ខុនិយា ភជ្ជនាទីនិ ការាបេតុំ ន វដ្ដតិ, ឯវំ ភិក្ខុស្សាបិ។ វុត្តម្បិ ចេតំ អន្ធកដ្ឋកថាយំ ‘‘អញ្ញតរោ ពាលភិក្ខុ កប្បិយំ អជានន្តោ ឯតទវោច ‘អាមកធញ្ញំ សម្បដិច្ឆិតុំ ភិក្ខូនំ ន វដ្ដតិ។ ឯតំ ធញ្ញំ ភជ្ជិត្វា កោដ្ដេត្វា បចិត្វា យាគុខជ្ជកំ ភត្តញ្ច ទេថា’តិ, អាណាបកស្សេវ ភិក្ខុស្ស អាបត្តិ, សព្ពេសំ អនាបត្តី’’តិ។ តស្មា ‘‘សង្ឃវារិកានំ ធញ្ញំ កោដ្ដេថា’’តិ អារាមិកានំ វត្តុញ្ច ន វដ្ដតិ។ ‘‘ទិវសំ បរិព្ពយំ គណ្ហថ, តណ្ឌុលេ សម្បាទេថ, ត្វំ ឯត្តកេ គណ្ហ, ត្វំ ឯត្តកេ’’តិ ឯវមាទីនិ បន វត្តុំ វដ្ដតីតិ ច។ យំ បន ‘‘អវិញ្ញត្តិយា លព្ភមានំ បន នវកម្មត្ថាយ សម្បដិច្ឆិតុំ វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ, តម្បិ ហេដ្ឋា ‘‘ឥមំ តឡាកំ ខេត្តំ វត្ថុំ វិហារស្ស ទេមា’តិ វុត្តេ ‘សម្បដិច្ឆិតុំ វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ នយំ សន្ធាយ វុត្តត្តា សុវុត្តមេវ។ ‘‘នវកម្មត្ថាយ ធញ្ញំ ទេមា’’តិ វុត្តេ ‘‘សាធូ’’តិ វត្តព្ពំ។ យំ បន ហេដ្ឋា ‘‘តត្ថ និស្សគ្គិយវត្ថុំ អត្តនោ វា សង្ឃគណបុគ្គលចេតិយានំ វា អត្ថាយ សម្បដិច្ឆិតុំ ន វដ្ដតិ…បេ.… ទុក្កដវត្ថុំ សព្ពេសម្បិ អត្ថាយ សម្បដិច្ឆតោ ទុក្កដមេវា’’តិ វុត្តំ, តម្បិ សុវុត្តមេវ។ កស្មា? ‘‘ចេតិយស្ស អត្ថាយ ធញ្ញំ ទាតុកាមោម្ហិ, តុម្ហេ ភន្តេ តទត្ថាយ សម្បដិច្ឆថា’’តិ វុត្តេ បដិគ្គហេតុំ អកប្បិយត្តា។ ‘‘ឥទំ បន តាទិសំ ន ហោតី’’តិ ច វុត្តំ។ សព្ពោបាយំ ឧបតិស្សត្ថេរវាទោ កិរ។ ធម្មសិរិត្ថេរោ បនេវមាហ ‘‘បុព្ពេបិ នវកម្មត្ថាយ បដិគ្គហោ ន វារិតោ, សង្ឃស្សត្ថាយ បដិគ្គហិតម្បិ បដិគ្គាហកស្សេវ អកប្បិយ’’ន្តិ។
823.Sampaṭicchituṃ vaṭṭatīti appaṭikkhipitvā ‘‘sādhū’’ti vattuṃ vaṭṭatīti adhippāyo. Na hi paṭiggahetuṃ vaṭṭati. Anāmāsattā ‘‘āmakadhaññaṃ pana ñātakapavāritaṭṭhānepi na vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Anugaṇṭhipade pana ‘‘kappiyena laddhaṃ dhaññaṃ bhajjitvā bhuñjantiyā dukkaṭaṃ. Aparaṇṇepi eseva nayo’’ti ca ‘‘anāpatti ābādhapaccayāti vacanato satta dhaññānipi anāmāsānīti siddhaṃ, teneva heṭṭhā aṭṭhakathāyaṃ dukkaṭavatthumhi satta dhaññānipi gahitāni anāmāsānī’’ti ca vuttāni. Āmāsāni kappiyavatthūni ca yadi bhaveyyuṃ, yathā ñātakapavārite sandhāya ‘‘aparaṇṇaṃ viññāpetī’’ti avisesena vuttaṃ, evaṃ ‘‘anāpatti ñātakānaṃ pavāritānaṃ aññassa atthāya viññāpeti, ummattikāya ādikammikāyā’’ti vattabbaṃ. Yasmā dukkaṭavatthuttā ca anāmāsattā ca mātarampi sattavidhaṃ dhaññaṃ viññāpetuṃ na vaṭṭati , tasmā tadatthadīpanatthaṃ sattavidhaṃ dhaññaṃ sandhāya ‘‘anāpatti ābādhapaccayā’’ti vuttaṃ, yathā bhikkhuniyā ābādhapaccayā vaṭṭati, tathā bhikkhussāpīti ca. Yathā vā pana bhikkhuniyā bhajjanādīni kārāpetuṃ na vaṭṭati, evaṃ bhikkhussāpi. Vuttampi cetaṃ andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘aññataro bālabhikkhu kappiyaṃ ajānanto etadavoca ‘āmakadhaññaṃ sampaṭicchituṃ bhikkhūnaṃ na vaṭṭati. Etaṃ dhaññaṃ bhajjitvā koṭṭetvā pacitvā yāgukhajjakaṃ bhattañca dethā’ti, āṇāpakasseva bhikkhussa āpatti, sabbesaṃ anāpattī’’ti. Tasmā ‘‘saṅghavārikānaṃ dhaññaṃ koṭṭethā’’ti ārāmikānaṃ vattuñca na vaṭṭati. ‘‘Divasaṃ paribbayaṃ gaṇhatha, taṇḍule sampādetha, tvaṃ ettake gaṇha, tvaṃ ettake’’ti evamādīni pana vattuṃ vaṭṭatīti ca. Yaṃ pana ‘‘aviññattiyā labbhamānaṃ pana navakammatthāya sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ, tampi heṭṭhā ‘‘imaṃ taḷākaṃ khettaṃ vatthuṃ vihārassa demā’ti vutte ‘sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ nayaṃ sandhāya vuttattā suvuttameva. ‘‘Navakammatthāya dhaññaṃ demā’’ti vutte ‘‘sādhū’’ti vattabbaṃ. Yaṃ pana heṭṭhā ‘‘tattha nissaggiyavatthuṃ attano vā saṅghagaṇapuggalacetiyānaṃ vā atthāya sampaṭicchituṃ na vaṭṭati…pe… dukkaṭavatthuṃ sabbesampi atthāya sampaṭicchato dukkaṭamevā’’ti vuttaṃ, tampi suvuttameva. Kasmā? ‘‘Cetiyassa atthāya dhaññaṃ dātukāmomhi, tumhe bhante tadatthāya sampaṭicchathā’’ti vutte paṭiggahetuṃ akappiyattā. ‘‘Idaṃ pana tādisaṃ na hotī’’ti ca vuttaṃ. Sabbopāyaṃ upatissattheravādo kira. Dhammasiritthero panevamāha ‘‘pubbepi navakammatthāya paṭiggaho na vārito, saṅghassatthāya paṭiggahitampi paṭiggāhakasseva akappiya’’nti.
សត្តមសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sattamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / ភិក្ខុនីវិភង្គ • Bhikkhunīvibhaṅga / ៧. សត្តមសិក្ខាបទំ • 7. Sattamasikkhāpadaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / ភិក្ខុនីវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Bhikkhunīvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៧. សត្តមសិក្ខាបទវណ្ណនា • 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ១. លសុណវគ្គវណ្ណនា • 1. Lasuṇavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១. បឋមលសុណាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Paṭhamalasuṇādisikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៧. សត្តមសិក្ខាបទំ • 7. Sattamasikkhāpadaṃ
