| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បរិវារ-អដ្ឋកថា • Parivāra-aṭṭhakathā |
សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា
Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
២៥៧. តទនន្តរាយ បន សមុដ្ឋានកថាយ អនត្តា ឥតិ និច្ឆយាតិ អនត្តា ឥតិ និច្ឆិតា។ សភាគធម្មានន្តិ អនិច្ចាការាទីហិ សភាគានំ សង្ខតធម្មានំ។ នាមមត្តំ ន នាយតីតិ នាមមត្តម្បិ ន បញ្ញាយតិ។ ទុក្ខហានិន្តិ ទុក្ខឃាតនំ។ ខន្ធកា យា ច មាតិកាតិ ខន្ធកា យា ច មាតិកាតិ អត្ថោ។ អយមេវ វា បាឋោ។ សមុដ្ឋានំ និយតោ កតន្តិ សមុដ្ឋានំ និយតោកតំ និយតកតំ; និយតសមុដ្ឋានន្តិ អត្ថោ។ ឯតេន ភូតារោចនចោរិវុដ្ឋាបនអននុញ្ញាតសិក្ខាបទត្តយស្ស សង្គហោ បច្ចេតព្ពោ។ ឯតានេវ ហិ តីណិ សិក្ខាបទានិ និយតសមុដ្ឋានានិ, អញ្ញេហិ សទ្ធិំ អសម្ភិន្នសមុដ្ឋានានិ។
257. Tadanantarāya pana samuṭṭhānakathāya anattā iti nicchayāti anattā iti nicchitā. Sabhāgadhammānanti aniccākārādīhi sabhāgānaṃ saṅkhatadhammānaṃ. Nāmamattaṃ na nāyatīti nāmamattampi na paññāyati. Dukkhahāninti dukkhaghātanaṃ. Khandhakā yā ca mātikāti khandhakā yā ca mātikāti attho. Ayameva vā pāṭho. Samuṭṭhānaṃ niyato katanti samuṭṭhānaṃ niyatokataṃ niyatakataṃ; niyatasamuṭṭhānanti attho. Etena bhūtārocanacorivuṭṭhāpanaananuññātasikkhāpadattayassa saṅgaho paccetabbo. Etāneva hi tīṇi sikkhāpadāni niyatasamuṭṭhānāni, aññehi saddhiṃ asambhinnasamuṭṭhānāni.
សម្ភេទំ និទានញ្ចញ្ញន្តិ អញ្ញម្បិ សម្ភេទញ្ច និទានញ្ច។ តត្ថ សម្ភេទវចនេន សមុដ្ឋានសម្ភេទស្ស គហណំ បច្ចេតព្ពំ, តានិ ហិ តីណិ សិក្ខាបទានិ ឋបេត្វា សេសានិ សម្ភិន្នសមុដ្ឋានានិ។ និទានវចនេន សិក្ខាបទានំ បញ្ញត្តិទេសសង្ខាតំ និទានំ បច្ចេតព្ពំ។ សុត្តេ ទិស្សន្តិ ឧបរីតិ សិក្ខាបទានំ សមុដ្ឋាននិយមោ សម្ភេទោ និទានន្តិ ឥមានិ តីណិ សុត្តម្ហិ ឯវ ទិស្សន្តិ; បញ្ញាយន្តីតិ អត្ថោ។ តត្ថ ‘‘ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ, កាយតោ ច ចិត្តតោ ចា’’តិអាទិម្ហិ តាវ បុរិមនយេ សមុដ្ឋាននិយមោ ច សម្ភេទោ ច ទិស្សន្តិ។ ឥតរំ បន និទានំ នាម –
Sambhedaṃ nidānañcaññanti aññampi sambhedañca nidānañca. Tattha sambhedavacanena samuṭṭhānasambhedassa gahaṇaṃ paccetabbaṃ, tāni hi tīṇi sikkhāpadāni ṭhapetvā sesāni sambhinnasamuṭṭhānāni. Nidānavacanena sikkhāpadānaṃ paññattidesasaṅkhātaṃ nidānaṃ paccetabbaṃ. Sutte dissanti uparīti sikkhāpadānaṃ samuṭṭhānaniyamo sambhedo nidānanti imāni tīṇi suttamhi eva dissanti; paññāyantīti attho. Tattha ‘‘ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti, kāyato ca cittato cā’’tiādimhi tāva purimanaye samuṭṭhānaniyamo ca sambhedo ca dissanti. Itaraṃ pana nidānaṃ nāma –
‘‘វេសាលិយា រាជគហេ, សាវត្ថិយា ច អាឡវី;
‘‘Vesāliyā rājagahe, sāvatthiyā ca āḷavī;
កោសម្ពិយា ច សក្កេសុ, ភគ្គេសុ ចេវ បញ្ញត្តា’’តិ។
Kosambiyā ca sakkesu, bhaggesu ceva paññattā’’ti.
ឯវំ ឧបរិ ទិស្សតិ, បរតោ អាគតេ សុត្តេ ទិស្សតីតិ វេទិតព្ពំ។
Evaṃ upari dissati, parato āgate sutte dissatīti veditabbaṃ.
‘‘វិភង្គេ ទ្វីសូ’’តិ គាថាយ អយមត្ថោ – យំ សិក្ខាបទំ ទ្វីសុ វិភង្គេសុ បញ្ញត្តំ ឧបោសថទិវសេ ភិក្ខូ ច ភិក្ខុនិយោ ច ឧទ្ទិសន្តិ, តស្ស យថាញាយំ សមុដ្ឋានំ បវក្ខាមិ, តំ មេ សុណាថាតិ។
‘‘Vibhaṅgedvīsū’’ti gāthāya ayamattho – yaṃ sikkhāpadaṃ dvīsu vibhaṅgesu paññattaṃ uposathadivase bhikkhū ca bhikkhuniyo ca uddisanti, tassa yathāñāyaṃ samuṭṭhānaṃ pavakkhāmi, taṃ me suṇāthāti.
សញ្ចរិត្តានុភាសនញ្ចាតិ សញ្ចរិត្តញ្ច សមនុភាសនញ្ច។ អតិរេកញ្ច ចីវរន្តិ អតិរេកចីវរំ ; កថិនន្តិ អត្ថោ។ លោមានិ បទសោធម្មោតិ ឯឡកលោមានិ ច បទសោធម្មោ ច។ ភូតំ សំវិធានេន ចាតិ ភូតារោចនញ្ច សំវិទហិត្វា អទ្ធានប្បដិបជ្ជនញ្ច។ ថេយ្យទេសនា ចោរិំ ចាតិ ថេយ្យសត្ថោ ច ឆត្តបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មទេសនា ច ចោរិវុដ្ឋាបនញ្ច។ អននុញ្ញាតាយ តេរសាតិ មាតាបិតុសាមិកេហិ អននុញ្ញាតាយ សទ្ធិំ ឥមានិ តេរស សមុដ្ឋានានិ ហោន្តិ។ សទិសា ឥធ ទិស្សរេតិ ឥធ ឧភតោវិភង្គេ ឯតេសុ តេរសសុ សមុដ្ឋានសីសេសុ ឯកេកស្មិំ អញ្ញានិបិ សទិសានិ សមុដ្ឋានានិ ទិស្សន្តិ។
Sañcarittānubhāsanañcāti sañcarittañca samanubhāsanañca. Atirekañca cīvaranti atirekacīvaraṃ ; kathinanti attho. Lomāni padasodhammoti eḷakalomāni ca padasodhammo ca. Bhūtaṃ saṃvidhānena cāti bhūtārocanañca saṃvidahitvā addhānappaṭipajjanañca. Theyyadesanā coriṃ cāti theyyasattho ca chattapāṇissa agilānassa dhammadesanā ca corivuṭṭhāpanañca. Ananuññātāya terasāti mātāpitusāmikehi ananuññātāya saddhiṃ imāni terasa samuṭṭhānāni honti. Sadisā idha dissareti idha ubhatovibhaṅge etesu terasasu samuṭṭhānasīsesu ekekasmiṃ aññānipi sadisāni samuṭṭhānāni dissanti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / បរិវារបាឡិ • Parivārapāḷi / សមុដ្ឋានស្សុទ្ទានំ • Samuṭṭhānassuddānaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា • Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា • Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា • Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា • Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
