| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា
Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
២៥៧. តទនន្តរាយាតិ តេសំ ទ្វត្តិំសវារានំ អនន្តរំ វុត្តាយ សមុដ្ឋានកថាយ ឯវមត្ថោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា។ អនត្តា ឥតិ និច្ឆិតាតិ អនត្តាត្វេវ វិនិច្ឆិតា។ ឥមិនា អនត្តា ឥតិ និច្ឆយាតិ ឯត្ថ ចិធាតុយា វិនិច្ឆយត្ថំ ទស្សេតិ។ ‘‘អនិច្ចាការាទីហី’’តិ ឥមិនា សភាគធម្មានន្តិ ឯត្ថ អនិច្ចាការាទីហិ សមានោ ភាគោ ឯតេសន្តិ សភាគា, តេយេវ ធម្មា សភាគធម្មាតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ។ នាមមត្តម្បីតិ អនិច្ចាទិនាមមត្តម្បិ។ បិសទ្ទេន បគេវ នាមិកោ អនិច្ចាទិសភាវោតិ ទស្សេតិ។ ន បញ្ញាយតីតិ ន ខាយតិ។ ឥមិនា ន នាយតីតិ ឯត្ថ ញាធាតុយា ខាយនត្ថំ ទស្សេតិ។ ទុក្ខហានិន្តិ ឯត្ថ ទុក្ខំ ជហាតីតិ ទុក្ខហានីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ទុក្ខឃាតន’’ន្តិ។ ទុក្ខំ ហនតីតិ ទុក្ខឃាតនោ, សទ្ធម្មោ, តំ។ ‘‘ខន្ធកា យា ច មាតិកា’’តិ វត្តព្ពេ សុខុច្ចារណត្ថាយ រស្សវសេន បាឋោ អត្ថីតិ អាហ ‘‘ខន្ធកា យ ច មាតិកា’’តិ។ សមុដ្ឋានំ និយតោកតន្តិ (សំ. និ. ១.២១៦) ឯត្ថ ‘‘សមុដ្ឋានំ និយតកត’’ន្តិ វត្តព្ពេ ‘‘បរោសហស្ស’’ន្តិអាទីសុ វិយ ឱការាគមវសេន ‘‘សមុដ្ឋាននិយតោកត’’ន្តិ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘សមុដ្ឋានំ និយតកត’’ន្តិ។ ឯតេនាតិ ‘‘សមុដ្ឋានំ និយតោកត’’ន្តិ បាឋេន។ បច្ចេតព្ពោតិ បតិ ឯតព្ពោ, បដិមុខំ ញាតព្ពោតិ អត្ថោ។ អញ្ញេហីតិ តីហិ សិក្ខាបទេហិ អញ្ញេហិ សិក្ខាបទេហិ។
257.Tadanantarāyāti tesaṃ dvattiṃsavārānaṃ anantaraṃ vuttāya samuṭṭhānakathāya evamattho veditabboti yojanā. Anattā iti nicchitāti anattātveva vinicchitā. Iminā anattā iti nicchayāti ettha cidhātuyā vinicchayatthaṃ dasseti. ‘‘Aniccākārādīhī’’ti iminā sabhāgadhammānanti ettha aniccākārādīhi samāno bhāgo etesanti sabhāgā, teyeva dhammā sabhāgadhammāti vacanatthaṃ dasseti. Nāmamattampīti aniccādināmamattampi. Pisaddena pageva nāmiko aniccādisabhāvoti dasseti. Na paññāyatīti na khāyati. Iminā na nāyatīti ettha ñādhātuyā khāyanatthaṃ dasseti. Dukkhahāninti ettha dukkhaṃ jahātīti dukkhahānīti dassento āha ‘‘dukkhaghātana’’nti. Dukkhaṃ hanatīti dukkhaghātano, saddhammo, taṃ. ‘‘Khandhakā yā ca mātikā’’ti vattabbe sukhuccāraṇatthāya rassavasena pāṭho atthīti āha ‘‘khandhakā ya ca mātikā’’ti. Samuṭṭhānaṃ niyatokatanti (saṃ. ni. 1.216) ettha ‘‘samuṭṭhānaṃ niyatakata’’nti vattabbe ‘‘parosahassa’’ntiādīsu viya okārāgamavasena ‘‘samuṭṭhānaniyatokata’’nti vuttanti āha ‘‘samuṭṭhānaṃ niyatakata’’nti. Etenāti ‘‘samuṭṭhānaṃ niyatokata’’nti pāṭhena. Paccetabboti pati etabbo, paṭimukhaṃ ñātabboti attho. Aññehīti tīhi sikkhāpadehi aññehi sikkhāpadehi.
តត្ថាតិ សម្ភេទនិទានវចនេសុ។ សម្ភេទវចនេន បច្ចេតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ។ ហីតិ សច្ចំ។ តានិ តីណិ សិក្ខាបទានិ ឋបេត្វាតិ សម្ពន្ធោ។ បញ្ញត្តិទេសសង្ខាតន្តិ បញ្ញត្តិដ្ឋានភូតទេសសង្ខាតំ។ ‘‘ឥមានិ តីណី’’តិ ឥមិនា ‘‘ទិស្សន្តី’’តិ កិរិយាយ កត្តារំ ទស្សេតិ។ ‘‘បញ្ញាយន្តី’’តិ ឥមិនា ទិសធាតុយា ខាយនត្ថំ ទស្សេតិ។ តត្ថាតិ សមុដ្ឋាននិយមសម្ភេទនិទានសង្ខាតេសុ តីសុ, និទ្ធារណេ ភុម្មំ។ ឥតរំ បនាតិ សមុដ្ឋាននិយមសម្ភេទេហិ អញ្ញំ បន។
Tatthāti sambhedanidānavacanesu. Sambhedavacanena paccetabbanti sambandho. Hīti saccaṃ. Tāni tīṇi sikkhāpadāni ṭhapetvāti sambandho. Paññattidesasaṅkhātanti paññattiṭṭhānabhūtadesasaṅkhātaṃ. ‘‘Imāni tīṇī’’ti iminā ‘‘dissantī’’ti kiriyāya kattāraṃ dasseti. ‘‘Paññāyantī’’ti iminā disadhātuyā khāyanatthaṃ dasseti. Tatthāti samuṭṭhānaniyamasambhedanidānasaṅkhātesu tīsu, niddhāraṇe bhummaṃ. Itaraṃ panāti samuṭṭhānaniyamasambhedehi aññaṃ pana.
អាឡវីតិ អាឡវិយំ។ សក្កេសុ ភគ្គេសុ ចាតិ ឯត្ថ ជនបទនាមត្តា ពហុវចនវសេន វុត្តំ។
Āḷavīti āḷaviyaṃ. Sakkesu bhaggesu cāti ettha janapadanāmattā bahuvacanavasena vuttaṃ.
ទ្វីសុ វិភង្គេសុ បញ្ញត្តំ យំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តីតិ យោជនា។ ‘‘វិភង្គេសូ’’តិ ឥមិនា វិភង្គេតិ ឯត្ថ សុការលោបោតិ ទស្សេតិ។ តស្សាតិ សិក្ខាបទស្ស។ យថាញាយន្តិ យុត្តិយា អនុរូបំ។ តន្តិ សមុដ្ឋានំ។ មេ សុណាថាតិ មម សន្តិកា សុណាថ។ ឥតីតិ អយមត្ថោ។
Dvīsu vibhaṅgesu paññattaṃ yaṃ sikkhāpadaṃ uddisantīti yojanā. ‘‘Vibhaṅgesū’’ti iminā vibhaṅgeti ettha sukāralopoti dasseti. Tassāti sikkhāpadassa. Yathāñāyanti yuttiyā anurūpaṃ. Tanti samuṭṭhānaṃ. Me suṇāthāti mama santikā suṇātha. Itīti ayamattho.
កថិនន្តិ បឋមកថិនសមុដ្ឋានំ។ អននុញ្ញាតាយ សទ្ធិន្តិ អននុញ្ញាតសមុដ្ឋានេន សទ្ធិំ។ សទិសា ឥធ ទិស្សរេតិ ឯត្ថ ឥធសទ្ទោ អត្ថបករណវសេន ឧភតោវិភង្គវិសយោតិ អាហ ‘‘ឥធ ឧភតោវិភង្គេ’’តិ។ ‘‘សទិសានី’’តិ ឥមិនា សទិសាតិ ឯត្ថ និការស្សាការាទេសោ ទស្សិតោ។ ‘‘ទិស្សន្តី’’តិ ឥមិនា ទិស្សរេតិ ឯត្ថ អន្តិសទ្ទស្ស រេការោ (និរុត្តិទីបនិយំ ៥៧០ សុតេ) ទស្សិតោ។
Kathinanti paṭhamakathinasamuṭṭhānaṃ. Ananuññātāya saddhinti ananuññātasamuṭṭhānena saddhiṃ. Sadisā idha dissareti ettha idhasaddo atthapakaraṇavasena ubhatovibhaṅgavisayoti āha ‘‘idha ubhatovibhaṅge’’ti. ‘‘Sadisānī’’ti iminā sadisāti ettha nikārassākārādeso dassito. ‘‘Dissantī’’ti iminā dissareti ettha antisaddassa rekāro (niruttidīpaniyaṃ 570 sute) dassito.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / បរិវារបាឡិ • Parivārapāḷi / សមុដ្ឋានស្សុទ្ទានំ • Samuṭṭhānassuddānaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / បរិវារ-អដ្ឋកថា • Parivāra-aṭṭhakathā / សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា • Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា • Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា • Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / សមុដ្ឋានសីសវណ្ណនា • Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
