| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi |
២០៩. សមត្តិំសវិរេចនកថា
209. Samattiṃsavirecanakathā
៣៣៦. តេន ខោ បន សមយេន ភគវតោ កាយោ ទោសាភិសន្នោ ហោតិ។ អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘ទោសាភិសន្នោ ខោ, អានន្ទ, តថាគតស្ស កាយោ។ ឥច្ឆតិ តថាគតោ វិរេចនំ បាតុ’’ន្តិ។ អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ យេន ជីវកោ កោមារភច្ចោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ជីវកំ កោមារភច្ចំ ឯតទវោច – ‘‘ទោសាភិសន្នោ ខោ, អាវុសោ ជីវក, តថាគតស្ស កាយោ។ ឥច្ឆតិ តថាគតោ វិរេចនំ បាតុ’’ន្តិ។ ‘‘តេន ហិ, ភន្តេ អានន្ទ, ភគវតោ កាយំ កតិបាហំ សិនេហេថា’’តិ។ អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ កាយំ កតិបាហំ សិនេហេត្វា យេន ជីវកោ កោមារភច្ចោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ជីវកំ កោមារភច្ចំ ឯតទវោច – ‘‘សិនិទ្ធោ ខោ, អាវុសោ ជីវក, តថាគតស្ស កាយោ។ យស្ស ទានិ កាលំ មញ្ញសី’’តិ។ អថ ខោ ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘ន ខោ មេតំ បតិរូបំ យោហំ ភគវតោ ឱឡារិកំ វិរេចនំ ទទេយ្យ’’ន្តិ។ តីណិ ឧប្បលហត្ថានិ នានាភេសជ្ជេហិ បរិភាវេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ឯកំ ឧប្បលហត្ថំ ភគវតោ ឧបនាមេសិ – ‘‘ឥមំ, ភន្តេ, ភគវា បឋមំ ឧប្បលហត្ថំ ឧបសិង្ឃតុ។ ឥទំ ភគវន្តំ ទសក្ខត្តុំ វិរេចេស្សតី’’តិ។ ទុតិយំ ឧប្បលហត្ថំ ភគវតោ ឧបនាមេសិ – ‘‘ឥមំ, ភន្តេ, ភគវា ទុតិយំ ឧប្បលហត្ថំ ឧបសិង្ឃតុ។ ឥទំ ភគវន្តំ ទសក្ខត្តុំ វិរេចេស្សតី’’តិ។ តតិយំ ឧប្បលហត្ថំ ភគវតោ ឧបនាមេសិ – ‘‘ឥមំ, ភន្តេ , ភគវា តតិយំ ឧប្បលហត្ថំ ឧបសិង្ឃតុ។ ឥទំ ភគវន្តំ ទសក្ខត្តុំ វិរេចេស្សតី’’តិ ។ ឯវំ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ ភវិស្សតីតិ។ អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ ទត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ។ អថ ខោ ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស ពហិ ទ្វារកោដ្ឋកា និក្ខន្តស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មយា ខោ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ ទិន្នំ។ ទោសាភិសន្នោ តថាគតស្ស កាយោ ។ ន ភគវន្តំ សមត្តិំសក្ខត្តុំ វិរេចេស្សតិ, ឯកូនត្តិំសក្ខត្តុំ ភគវន្តំ វិរេចេស្សតិ។ អបិ ច, ភគវា វិរិត្តោ នហាយិស្សតិ។ នហាតំ ភគវន្តំ សកិំ វិរេចេស្សតិ។ ឯវំ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ ភវិស្សតី’’តិ។
336. Tena kho pana samayena bhagavato kāyo dosābhisanno hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘dosābhisanno kho, ānanda, tathāgatassa kāyo. Icchati tathāgato virecanaṃ pātu’’nti. Atha kho āyasmā ānando yena jīvako komārabhacco tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca – ‘‘dosābhisanno kho, āvuso jīvaka, tathāgatassa kāyo. Icchati tathāgato virecanaṃ pātu’’nti. ‘‘Tena hi, bhante ānanda, bhagavato kāyaṃ katipāhaṃ sinehethā’’ti. Atha kho āyasmā ānando bhagavato kāyaṃ katipāhaṃ sinehetvā yena jīvako komārabhacco tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca – ‘‘siniddho kho, āvuso jīvaka, tathāgatassa kāyo. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho jīvakassa komārabhaccassa etadahosi – ‘‘na kho metaṃ patirūpaṃ yohaṃ bhagavato oḷārikaṃ virecanaṃ dadeyya’’nti. Tīṇi uppalahatthāni nānābhesajjehi paribhāvetvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekaṃ uppalahatthaṃ bhagavato upanāmesi – ‘‘imaṃ, bhante, bhagavā paṭhamaṃ uppalahatthaṃ upasiṅghatu. Idaṃ bhagavantaṃ dasakkhattuṃ virecessatī’’ti. Dutiyaṃ uppalahatthaṃ bhagavato upanāmesi – ‘‘imaṃ, bhante, bhagavā dutiyaṃ uppalahatthaṃ upasiṅghatu. Idaṃ bhagavantaṃ dasakkhattuṃ virecessatī’’ti. Tatiyaṃ uppalahatthaṃ bhagavato upanāmesi – ‘‘imaṃ, bhante , bhagavā tatiyaṃ uppalahatthaṃ upasiṅghatu. Idaṃ bhagavantaṃ dasakkhattuṃ virecessatī’’ti . Evaṃ bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ bhavissatīti. Atha kho jīvako komārabhacco bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ datvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho jīvakassa komārabhaccassa bahi dvārakoṭṭhakā nikkhantassa etadahosi – ‘‘mayā kho bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ dinnaṃ. Dosābhisanno tathāgatassa kāyo . Na bhagavantaṃ samattiṃsakkhattuṃ virecessati, ekūnattiṃsakkhattuṃ bhagavantaṃ virecessati. Api ca, bhagavā viritto nahāyissati. Nahātaṃ bhagavantaṃ sakiṃ virecessati. Evaṃ bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ bhavissatī’’ti.
អថ ខោ ភគវា ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឥធានន្ទ, ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស ពហិ ទ្វារកោដ្ឋកា និក្ខន្តស្ស ឯតទហោសិ – ‘មយា ខោ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ ទិន្នំ។ ទោសាភិសន្នោ តថាគតស្ស កាយោ។ ន ភគវន្តំ សមតិំសក្ខត្តុំ វិរេចេស្សតិ, ឯកូនតិំសក្ខត្តុំ ភគវន្តំ វិរេចេស្សតិ។ អបិ ច, ភគវា វិរិត្តោ នហាយិស្សតិ។ នហាតំ ភគវន្តំ សកិំ វិរេចេស្សតិ។ ឯវំ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ ភវិស្សតី’តិ។ តេន ហានន្ទ, ឧណ្ហោទកំ បដិយាទេហី’’តិ។ ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បដិស្សុណិត្វា ឧណ្ហោទកំ បដិយាទេសិ។
Atha kho bhagavā jīvakassa komārabhaccassa cetasā cetoparivitakkamaññāya āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘idhānanda, jīvakassa komārabhaccassa bahi dvārakoṭṭhakā nikkhantassa etadahosi – ‘mayā kho bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ dinnaṃ. Dosābhisanno tathāgatassa kāyo. Na bhagavantaṃ samatiṃsakkhattuṃ virecessati, ekūnatiṃsakkhattuṃ bhagavantaṃ virecessati. Api ca, bhagavā viritto nahāyissati. Nahātaṃ bhagavantaṃ sakiṃ virecessati. Evaṃ bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ bhavissatī’ti. Tena hānanda, uṇhodakaṃ paṭiyādehī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissuṇitvā uṇhodakaṃ paṭiyādesi.
អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘វិរិត្តោ, ភន្តេ, ភគវា’’តិ? ‘‘វិរិត្តោម្ហិ, ជីវកា’’តិ។ ឥធ មយ្ហំ, ភន្តេ, ពហិ ទ្វារកោដ្ឋកា និក្ខន្តស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មយា ខោ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ ទិន្នំ។ ទោសាភិសន្នោ តថាគតស្ស កាយោ។ ន ភគវន្តំ សមត្តិំសក្ខត្តុំ វិរេចេស្សតិ, ឯកូនត្តិំសក្ខត្តុំ ភគវន្តំ វិរេចេស្សតិ។ អបិ ច, ភគវា វិរិត្តោ នហាយិស្សតិ។ នហាតំ ភគវន្តំ សកិំ វិរេចេស្សតិ។ ឯវំ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ ភវិស្សតី’’តិ។ នហាយតុ, ភន្តេ, ភគវា, នហាយតុ សុគតោតិ។ អថ ខោ ភគវា ឧណ្ហោទកំ នហាយិ។ នហាតំ ភគវន្តំ សកិំ វិរេចេសិ។ ឯវំ ភគវតោ សមត្តិំសាយ វិរេចនំ អហោសិ។ អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យាវ, ភន្តេ, ភគវតោ កាយោ បកតត្តោ ហោតិ, អលំ 1 យូសបិណ្ឌបាតេនា’’តិ។
Atha kho jīvako komārabhacco yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jīvako komārabhacco bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘viritto, bhante, bhagavā’’ti? ‘‘Virittomhi, jīvakā’’ti. Idha mayhaṃ, bhante, bahi dvārakoṭṭhakā nikkhantassa etadahosi – ‘‘mayā kho bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ dinnaṃ. Dosābhisanno tathāgatassa kāyo. Na bhagavantaṃ samattiṃsakkhattuṃ virecessati, ekūnattiṃsakkhattuṃ bhagavantaṃ virecessati. Api ca, bhagavā viritto nahāyissati. Nahātaṃ bhagavantaṃ sakiṃ virecessati. Evaṃ bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ bhavissatī’’ti. Nahāyatu, bhante, bhagavā, nahāyatu sugatoti. Atha kho bhagavā uṇhodakaṃ nahāyi. Nahātaṃ bhagavantaṃ sakiṃ virecesi. Evaṃ bhagavato samattiṃsāya virecanaṃ ahosi. Atha kho jīvako komārabhacco bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yāva, bhante, bhagavato kāyo pakatatto hoti, alaṃ 2 yūsapiṇḍapātenā’’ti.
សមត្តិំសវិរេចនកថា និដ្ឋិតា។
Samattiṃsavirecanakathā niṭṭhitā.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / សមត្តិំសវិរេចនកថា • Samattiṃsavirecanakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / បជ្ជោតរាជវត្ថុកថាទិវណ្ណនា • Pajjotarājavatthukathādivaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សមត្តិំសវិរេចនកថាវណ្ណនា • Samattiṃsavirecanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ជីវកវត្ថុកថាទិវណ្ណនា • Jīvakavatthukathādivaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២០៩. សមត្តិំសវិរេចនកថា • 209. Samattiṃsavirecanakathā
