| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
១៨៣. រោជមល្លាទិវត្ថុកថា
183. Rojamallādivatthukathā
៣០១. សង្ករមកំសូតិ ឯត្ថ សង្ករសទ្ទស្ស យុទ្ធត្ថាទីសុ បវត្តនតោ ឥធ បដិញ្ញាតត្ថេតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កតិកមកំសូ’’តិ។ កតិកន្តិ បដិញ្ញាតសង្ខាតំ កតិកំ។ ឧឡារំ ខោតិ ឯត្ថ ឧឡារសទ្ទោ សេដ្ឋវាចកោ។ សេដ្ឋន្តិ ច សុន្ទរមេវាតិ អាហ ‘‘សុន្ទរំ ខោ តេ ឥទ’’ន្តិ។ តេតិ តុយ្ហំ។ ‘‘ពហុកតោ’’តិ បទស្ស កតពហុមានោតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បសាទពហុមានេនា’’តិ។ ‘‘បិដ្ឋមយំខាទនីយ’’ន្តិ ឥមិនា បិដ្ឋខាទនីយន្តិ ឯត្ថ មយសទ្ទលោបំ ទស្សេតិ។
301.Saṅkaramakaṃsūti ettha saṅkarasaddassa yuddhatthādīsu pavattanato idha paṭiññātattheti dassento āha ‘‘katikamakaṃsū’’ti. Katikanti paṭiññātasaṅkhātaṃ katikaṃ. Uḷāraṃ khoti ettha uḷārasaddo seṭṭhavācako. Seṭṭhanti ca sundaramevāti āha ‘‘sundaraṃ kho te ida’’nti. Teti tuyhaṃ. ‘‘Bahukato’’ti padassa katabahumānoti atthaṃ dassento āha ‘‘pasādabahumānenā’’ti. ‘‘Piṭṭhamayaṃkhādanīya’’nti iminā piṭṭhakhādanīyanti ettha mayasaddalopaṃ dasseti.
៣០៣. បដិភានេយ្យកាតិ ឯត្ថ បដិភានេ និយុត្តា បដិភានេយ្យកាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បដិភានសម្បន្នា’’តិ។ ‘‘និទ្ទោសសិប្បា’’តិ ឥមិនា បរិយោទាតសិប្បាតិ ឯត្ថ បរិសមន្តតោ ឱទាតំ សិប្បំ ឯតេសន្តិ បរិយោទាតសិប្បាតិ អត្ថំ ទស្សេតិ។ សិប្បត្ថិកេហិ សិយតិ សេវិយតីតិ សិប្បំ, សិប្បិកានំ ហិតាយ សេតិ បវត្តតីតិ វា សិប្បំ, ឱដ្ឋជោ បឋមក្ខរោ។ នាឡិយាវាបកេនាតិ បទស្ស ទ្វន្ទភាវំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘នាឡិយា ចេវ អាវាបកេន ចា’’តិ។ ឥមិនា យការោ បទសន្ធិមត្តោតិ ទស្សេតិ។ ‘‘នាឡិយា វា បសិព្ពកេនា’’តិបិ បាឋោ, សោ អបាឋោយេវ។ កោ អាវាបកោ នាមាតិ អាហ ‘‘អាវាបកោ នាម យត្ថា’’តិអាទិ។ តត្ថ យត្ថាតិ យស្មិំ ថវិកេ។ ឥមិនា អាហរិត្វា យថាលទ្ធំ វបន្តិ បក្ខិបន្តិ ឯត្ថាតិ អាវាបកោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ។ វប ពីជនិក្ខេបេតិ ធាតុបាឋេសុ (សទ្ទនីតិធាតុមាលាយំ ១៥ បការន្តធាតុ) វុត្តំ។ ឥធ បន បក្ខិបនេតិ ទដ្ឋព្ពោ។ តេន វុត្តំ ‘‘បក្ខិបន្តី’’តិ។ បរិហរិតុមេវាតិ បរិគ្គហេត្វា ហរិតុមេវ។ វេតនន្តិ ភតិំ។ យោតិ ភិក្ខុ។ តំ វាតិ បរិហរិតខុរភណ្ឌំ វា។ អញ្ញំ វាតិ អញ្ញស្ស សន្តកំ វា។
303.Paṭibhāneyyakāti ettha paṭibhāne niyuttā paṭibhāneyyakāti dassento āha ‘‘paṭibhānasampannā’’ti. ‘‘Niddosasippā’’ti iminā pariyodātasippāti ettha parisamantato odātaṃ sippaṃ etesanti pariyodātasippāti atthaṃ dasseti. Sippatthikehi siyati seviyatīti sippaṃ, sippikānaṃ hitāya seti pavattatīti vā sippaṃ, oṭṭhajo paṭhamakkharo. Nāḷiyāvāpakenāti padassa dvandabhāvaṃ dassento āha ‘‘nāḷiyā ceva āvāpakena cā’’ti. Iminā yakāro padasandhimattoti dasseti. ‘‘Nāḷiyā vā pasibbakenā’’tipi pāṭho, so apāṭhoyeva. Ko āvāpako nāmāti āha ‘‘āvāpako nāma yatthā’’tiādi. Tattha yatthāti yasmiṃ thavike. Iminā āharitvā yathāladdhaṃ vapanti pakkhipanti etthāti āvāpakoti vacanatthaṃ dasseti. Vapa bījanikkhepeti dhātupāṭhesu (saddanītidhātumālāyaṃ 15 pakārantadhātu) vuttaṃ. Idha pana pakkhipaneti daṭṭhabbo. Tena vuttaṃ ‘‘pakkhipantī’’ti. Pariharitumevāti pariggahetvā haritumeva. Vetananti bhatiṃ. Yoti bhikkhu. Taṃ vāti pariharitakhurabhaṇḍaṃ vā. Aññaṃ vāti aññassa santakaṃ vā.
៣០៤. ឥទន្តិ ទសមភាគទានំ។ ទស កោដ្ឋាសេតិ ទស បដិវីសេ។
304.Idanti dasamabhāgadānaṃ. Dasa koṭṭhāseti dasa paṭivīse.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
១៨៣. រោជមល្លវត្ថុ • 183. Rojamallavatthu
១៨៤. វុឌ្ឍបព្ពជិតវត្ថុ • 184. Vuḍḍhapabbajitavatthu
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / រោជមល្លាទិវត្ថុកថា • Rojamallādivatthukathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā
រោជមល្លវត្ថុកថាវណ្ណនា • Rojamallavatthukathāvaṇṇanā
វុឌ្ឍបព្ពជិតវត្ថុកថាវណ្ណនា • Vuḍḍhapabbajitavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / រោជមល្លាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា • Rojamallādivatthukathāvaṇṇanā
