| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
២. រតនសិក្ខាបទវណ្ណនា
2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā
៥០២. ទុតិយេ មហាលតំ នាមាតិ បតិកុលំ គច្ឆន្តិយា កិរ តស្សា បិតា មហាលតាបិឡន្ធនំ នាម ការាបេសិ។ តស្មិំ បិឡន្ធនេ ចតស្សោ វជិរនាឡិយោ តត្ថ តត្ថ អប្បេតព្ពដ្ឋានេ អប្បនវសេន វិនិយោគំ អគមំសុ, មុត្តានំ ឯកាទស នាឡិយោ, បវាឡស្ស ទ្វាវីសតិ នាឡិយោ, មណីនំ តេត្តិំស នាឡិយោ។ ឥតិ ឯតេហិ ច អញ្ញេហិ ច វេឡុរិយលោហិតង្កមសារគល្លាទីហិ សត្តវណ្ណេហិ ច រតនេហិ និដ្ឋានំ អគមាសិ ។ តំ សីសេ បដិមុក្កំ យាវ បាទបិដ្ឋិយា ភស្សតិ, បញ្ចន្នំ ហត្ថីនំ ពលំ ធារយមានាវ ឥត្ថី នំ ធារេតុំ សក្កោតិ។ តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ។
502. Dutiye mahālataṃ nāmāti patikulaṃ gacchantiyā kira tassā pitā mahālatāpiḷandhanaṃ nāma kārāpesi. Tasmiṃ piḷandhane catasso vajiranāḷiyo tattha tattha appetabbaṭṭhāne appanavasena viniyogaṃ agamaṃsu, muttānaṃ ekādasa nāḷiyo, pavāḷassa dvāvīsati nāḷiyo, maṇīnaṃ tettiṃsa nāḷiyo. Iti etehi ca aññehi ca veḷuriyalohitaṅkamasāragallādīhi sattavaṇṇehi ca ratanehi niṭṭhānaṃ agamāsi . Taṃ sīse paṭimukkaṃ yāva pādapiṭṭhiyā bhassati, pañcannaṃ hatthīnaṃ balaṃ dhārayamānāva itthī naṃ dhāretuṃ sakkoti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
៥០៦. អាវសថស្ស បន សុប្បបាតោ វា មុសលបាតោ វា ឧបចារោ នាមាតិ យោជេតព្ពំ។ អាវសថោតិ ចេត្ថ អន្តោអារាមេ វា ហោតុ អញ្ញត្ថ វា, អត្តនោ វសនដ្ឋានំ វុច្ចតិ។ ឆន្ទេនបិ ភយេនបីតិ វឌ្ឍកីអាទីសុ ឆន្ទេន, រាជវល្លភេសុ ភយេន។ តមេវ ភិក្ខុំ អាសង្កន្តីតិ វិស្សរិត្វា គមនកាលេ អត្តនោ បច្ឆតោ អញ្ញស្សាភាវា អាសង្កន្តិ។ បតិរូបំ នាម រតនសម្មតេ បំសុកូលគ្គហណំ វា រតនេ និរុស្សុក្កគមនំ វា។ យទិ ហិ តំ រតនសម្មតំ អាមាសំ ចេ, ‘‘នត្ថិ ឯតស្ស សាមី’’តិ បំសុកូលំ គហេស្សតិ។ អនាមាសំ ចេ, ‘‘នត្ថិ ឯតស្ស សាមី’’តិ បំសុកូលឆិន្នបលិពោធោ និរបេក្ខោ គមិស្សតិ។ សមាទបេត្វាតិ អញ្ញំ សមាទបេត្វា, ‘‘ឧទ្ទិស្ស អរិយា តិដ្ឋន្តិ, ឯសា អរិយានយាចនា’’តិ (ជា. ១.៧.៥៩) វុត្តនយេន យាចិត្វាតិ អត្ថោ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ។ អននុញ្ញាតករណំ, បរសន្តកតា, វិស្សាសគ្គាហបំសុកូលសញ្ញានំ អភាវោ, ឧគ្គហណំ វា ឧគ្គហាបនំ វាតិ ឥមានិ បនេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ។
506. Āvasathassa pana suppapāto vā musalapāto vā upacāro nāmāti yojetabbaṃ. Āvasathoti cettha antoārāme vā hotu aññattha vā, attano vasanaṭṭhānaṃ vuccati. Chandenapi bhayenapīti vaḍḍhakīādīsu chandena, rājavallabhesu bhayena. Tameva bhikkhuṃ āsaṅkantīti vissaritvā gamanakāle attano pacchato aññassābhāvā āsaṅkanti. Patirūpaṃ nāma ratanasammate paṃsukūlaggahaṇaṃ vā ratane nirussukkagamanaṃ vā. Yadi hi taṃ ratanasammataṃ āmāsaṃ ce, ‘‘natthi etassa sāmī’’ti paṃsukūlaṃ gahessati. Anāmāsaṃ ce, ‘‘natthi etassa sāmī’’ti paṃsukūlachinnapalibodho nirapekkho gamissati. Samādapetvāti aññaṃ samādapetvā, ‘‘uddissa ariyā tiṭṭhanti, esā ariyānayācanā’’ti (jā. 1.7.59) vuttanayena yācitvāti attho. Sesamettha uttānameva. Ananuññātakaraṇaṃ, parasantakatā, vissāsaggāhapaṃsukūlasaññānaṃ abhāvo, uggahaṇaṃ vā uggahāpanaṃ vāti imāni panettha cattāri aṅgāni.
រតនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Ratanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៩. រតនវគ្គោ • 9. Ratanavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. រតនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ២. រតនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ២. រតនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២. រតនសិក្ខាបទំ • 2. Ratanasikkhāpadaṃ
