| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā) |
১০. পাযাসিরাজঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা
10. Pāyāsirājaññasuttavaṇṇanā
৪০৬. ভগৰতা এৰং গহিতনামত্তাতি যোজনা। যস্মা রাজপুত্তা লোকে ‘‘কুমারো’’তি ৰোহরীযন্তি। অযঞ্চ রঞ্ঞো কিত্তিমপুত্তো, তস্মা আহ ‘‘রঞ্ঞো…পে॰… সঞ্জানিংসূ’’তি।
406. Bhagavatā evaṃ gahitanāmattāti yojanā. Yasmā rājaputtā loke ‘‘kumāro’’ti voharīyanti. Ayañca rañño kittimaputto, tasmā āha ‘‘rañño…pe… sañjāniṃsū’’ti.
অস্সাতি থেরস্স। পুঞ্ঞানি করোন্তো কপ্পসতসহস্সং দেৰেসু চেৰ মনুস্সেসু চ উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিসেসং নিব্বত্তেতুং নাসক্খি ইন্দ্রিযানং অপরিপক্কত্তা। ততিযদিৰসেতি পব্বতং আরুল়্হদিৰসতো ততিযে দিৰসে।
Assāti therassa. Puññāni karonto kappasatasahassaṃ devesu ceva manussesu ca uppajjitvā visesaṃ nibbattetuṃ nāsakkhi indriyānaṃ aparipakkattā. Tatiyadivaseti pabbataṃ āruḷhadivasato tatiye divase.
তেসং সাৰকবোধিযা নিযততায, পুঞ্ঞসম্ভারস্স চ সাতিসযত্তা ৰিনিপাতং অগন্ত্ৰা একং বুদ্ধন্তরং…পে॰… অনুভৰন্তানং। দেৰতাযাতি পুব্বে সহধম্মচারিনিযা সুদ্ধাৰাসদেৰতায।
Tesaṃ sāvakabodhiyā niyatatāya, puññasambhārassa ca sātisayattā vinipātaṃ agantvā ekaṃ buddhantaraṃ…pe… anubhavantānaṃ. Devatāyāti pubbe sahadhammacāriniyā suddhāvāsadevatāya.
‘‘কুলদারিকায কুচ্ছিম্হি উপ্পন্নো’’তি ৰত্ৰা তং এৰস্স উপ্পন্নভাৰং মূলতো পট্ঠায দস্সেতুং ‘‘সা চা’’তিআদি ৰুত্তং। তত্থ সাতি কুলদারিকা। চ-সদ্দো ব্যতিরেকত্থো, তেন ৰুচ্চমানং ৰিসেসং জোতেতি। কুলঘরন্তি পতিকুলগেহং। গব্ভনিমিত্তন্তি গব্ভস্স সণ্ঠিতভাৰনিমিত্তং। সতিপি ৰিসাখায চ সাৰত্থিৰাসিকুলপরিযাপন্নত্তে তস্সা তত্থ পধানভাৰদস্সনত্থং ‘‘ৰিসাখঞ্চা’’তি ৰুত্তং যথা ‘‘ব্রাহ্মণা আগতা ৰাসিট্ঠোপি আগতো’’তি। দেৰতাতি ইধপি সা এৰ সুদ্ধাৰাসদেৰতা। পঞ্হেতি ‘‘ভিক্খু ভিক্খু অযং ৰম্মিকো’’তিআদিনা (ম॰ নি॰ ১.২৪৯) আগতে পন্নরসপঞ্হে।
‘‘Kuladārikāya kucchimhi uppanno’’ti vatvā taṃ evassa uppannabhāvaṃ mūlato paṭṭhāya dassetuṃ ‘‘sā cā’’tiādi vuttaṃ. Tattha sāti kuladārikā. Ca-saddo byatirekattho, tena vuccamānaṃ visesaṃ joteti. Kulagharanti patikulagehaṃ. Gabbhanimittanti gabbhassa saṇṭhitabhāvanimittaṃ. Satipi visākhāya ca sāvatthivāsikulapariyāpannatte tassā tattha padhānabhāvadassanatthaṃ ‘‘visākhañcā’’ti vuttaṃ yathā ‘‘brāhmaṇā āgatā vāsiṭṭhopi āgato’’ti. Devatāti idhapi sā eva suddhāvāsadevatā. Pañheti ‘‘bhikkhu bhikkhu ayaṃ vammiko’’tiādinā (ma. ni. 1.249) āgate pannarasapañhe.
সেতব্যাতি ইত্থিলিঙ্গৰসেন তস্স নগরস্স নামং। উত্তরেনাতি এন-সদ্দযোগেন ‘‘সেতব্য’’ন্তি উপযোগৰচনং পাল়িযং ৰুত্তং। অত্থৰচনেন পন উত্তরসদ্দং অপেক্খিত্ৰা সেতব্যতোতি নিস্সক্কপ্পযোগো কতো। অনভিসিত্তকরাজাতি খত্তিযজাতিকো অভিসেকং অপ্পত্তো।
Setabyāti itthiliṅgavasena tassa nagarassa nāmaṃ.Uttarenāti ena-saddayogena ‘‘setabya’’nti upayogavacanaṃ pāḷiyaṃ vuttaṃ. Atthavacanena pana uttarasaddaṃ apekkhitvā setabyatoti nissakkappayogo kato. Anabhisittakarājāti khattiyajātiko abhisekaṃ appatto.
পাযাসিরাজঞ্ঞৰত্থুৰণ্ণনা
Pāyāsirājaññavatthuvaṇṇanā
৪০৭. দিট্ঠিযেৰ দিট্ঠিগতন্তি গত-সদ্দেন পদৰড্ঢনমাহ, দিট্ঠিযা ৰা গতমত্তং দিট্ঠিগতং, অযাথাৰগ্গাহিতায গন্তব্বাভাৰতো দিট্ঠিযা গহণমত্তং, কেৰলো মিচ্ছাভিনিৰেসোতি অত্থো, তং পন দিট্ঠিগতং তস্স অযোনিসোমনসিকারাদিৰসেন উপ্পজ্জিত্ৰা পটিপক্খসম্মুখীভাৰাভাৰতো, অনুরূপাহারলাভতো চ সমুদাচারপ্পত্তং জাতন্তি পাল়িযং ‘‘উপ্পন্নং হোতী’’তি ৰুত্তং। তং তং কারণং অপদিসিত্ৰাতি ততো ইধাগচ্ছনকস্স, ইতো তত্থ গচ্ছনকস্স চ অপদিসনতো ‘‘তত্থ তত্থেৰ সত্তানং উচ্ছিজ্জনতো’’তি এৰমাদি তং তং কারণং পটিরূপকং অপদিসিত্ৰা।
407.Diṭṭhiyevadiṭṭhigatanti gata-saddena padavaḍḍhanamāha, diṭṭhiyā vā gatamattaṃ diṭṭhigataṃ, ayāthāvaggāhitāya gantabbābhāvato diṭṭhiyā gahaṇamattaṃ, kevalo micchābhinivesoti attho, taṃ pana diṭṭhigataṃ tassa ayonisomanasikārādivasena uppajjitvā paṭipakkhasammukhībhāvābhāvato, anurūpāhāralābhato ca samudācārappattaṃ jātanti pāḷiyaṃ ‘‘uppannaṃ hotī’’ti vuttaṃ. Taṃ taṃ kāraṇaṃ apadisitvāti tato idhāgacchanakassa, ito tattha gacchanakassa ca apadisanato ‘‘tattha tattheva sattānaṃ ucchijjanato’’ti evamādi taṃ taṃ kāraṇaṃ paṭirūpakaṃ apadisitvā.
৪০৮. আপন্নানধিপ্পেতত্থৰিসযে অযং পুরা-সদ্দপযোগোতি আহ ‘‘পুরা…পে॰… সঞ্ঞাপেতীতি যাৰ ন সঞ্ঞাপেতী’’তি।
408. Āpannānadhippetatthavisaye ayaṃ purā-saddapayogoti āha ‘‘purā…pe… saññāpetīti yāva na saññāpetī’’ti.
চন্দিমসূরিযউপমাৰণ্ণনা
Candimasūriyaupamāvaṇṇanā
৪১১. যথা চন্দিমসূরিযা উল়ারৰিপুলোভাসতায অঞ্ঞেন ওভাসেন অনভিভৰনীযা, এৰমযম্পি পঞ্ঞাওভাসেনাতি দস্সেন্তো ‘‘চন্দিম…পে॰… অঞ্ঞেনা’’তিআদিমাহ। আদীহীতি আদি-সদ্দেন ‘‘কিত্তকে ঠানে এতে পৰত্তেন্তি, কিত্তকঞ্চ ঠানং নেসং আভা ফরতী’’তি এৰমাদিম্পি চোদনং সঙ্গণ্হাতি। পলিৰেঠেস্সতীতি আবন্ধিস্সতি, অনুযুঞ্জিস্সতীতি অত্থো। নিব্বেঠেতুং তং ৰিস্সজ্জেতুং। তস্মাতি যস্মা যথাৰুত্তং চোদনং নিব্বেঠেতুং ন সক্কোতি, তস্মা। অত্তনো অনিচ্ছিতং সঙ্ঘাতনং পক্খং পটিজানন্তো ‘‘পরস্মিং লোকে, ন ইমস্মি’’ন্তিআদিমাহ।
411. Yathā candimasūriyā uḷāravipulobhāsatāya aññena obhāsena anabhibhavanīyā, evamayampi paññāobhāsenāti dassento ‘‘candima…pe… aññenā’’tiādimāha. Ādīhīti ādi-saddena ‘‘kittake ṭhāne ete pavattenti, kittakañca ṭhānaṃ nesaṃ ābhā pharatī’’ti evamādimpi codanaṃ saṅgaṇhāti. Paliveṭhessatīti ābandhissati, anuyuñjissatīti attho. Nibbeṭhetuṃ taṃ vissajjetuṃ. Tasmāti yasmā yathāvuttaṃ codanaṃ nibbeṭhetuṃ na sakkoti, tasmā. Attano anicchitaṃ saṅghātanaṃ pakkhaṃ paṭijānanto ‘‘parasmiṃ loke, na imasmi’’ntiādimāha.
কথং পনাযং নত্থিকদিট্ঠি ‘‘দেৰো’’তি পটিজানাতীতি তত্থ কারণং দস্সেতুং ‘‘ভগৰা পনা’’তিআদি ৰুত্তং। ‘‘দেৰাপি দেৰত্তভাৰেনেৰ উচ্ছিজ্জন্তি, মনুস্সাপি মনুস্সত্তভাৰেনেৰ উচ্ছিজ্জন্তী’’তি এৰং ৰা অস্স দিট্ঠি, এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘দেৰা তে, ন মনুস্সা’’তি ৰচনঞ্চ ন ৰিরুজ্ঝতি। এৰং চন্দেতি চন্দৰিমানে, ন চ চন্দে ৰা কথিযন্তে।
Kathaṃ panāyaṃ natthikadiṭṭhi ‘‘devo’’ti paṭijānātīti tattha kāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘bhagavā panā’’tiādi vuttaṃ. ‘‘Devāpi devattabhāveneva ucchijjanti, manussāpi manussattabhāveneva ucchijjantī’’ti evaṃ vā assa diṭṭhi, evañca katvā ‘‘devā te, na manussā’’ti vacanañca na virujjhati. Evaṃ candeti candavimāne, na ca cande vā kathiyante.
৪১২. আবাধো এতেসং অত্থীতি আবাধিকা। দুক্খং সঞ্জাতং এতেসন্তি দুক্খিতা। সদ্ধায অযিতব্বা সদ্ধাযিকা, সদ্ধায পৰত্তিট্ঠানভূতা। তেনাহ ‘‘অহং তুম্হে’’তিআদি। পচ্চযো পত্তিযাযনং এতেসু অত্থীতি পচ্চযিকা।
412. Ābādho etesaṃ atthīti ābādhikā. Dukkhaṃ sañjātaṃ etesanti dukkhitā. Saddhāya ayitabbā saddhāyikā, saddhāya pavattiṭṭhānabhūtā. Tenāha ‘‘ahaṃ tumhe’’tiādi. Paccayo pattiyāyanaṃ etesu atthīti paccayikā.
চোরউপমাৰণ্ণনা
Coraupamāvaṇṇanā
৪১৩. উদ্দিসিত্ৰাতি উপেচ্চ দস্সেত্ৰা। কম্মকারণিকসত্তেসূতি নেরযিকানং সঙ্ঘাতনকসত্তেসু। কম্মমেৰাতি তেহি তেহি নেরযিকেহি কতকম্মমেৰ। কম্মকারণং করোতীতি আযূহনানুরূপং তং তং কারণং করোতি, তথা দুক্খং উপ্পাদেতীতি অত্থো। নিরযপালাতি এত্থ ইতি-সদ্দো আদিঅত্থো, তেন তত্থ সব্বং নিরযকণ্ডপাল়িং (ম॰ নি॰ ৩.২৫৯) সঙ্গণ্হাতি। এৰং সুত্ততো (ম॰ নি॰ ৩.২৫৯) নিরযপালানং অত্থিভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি যুত্তিতোপি দস্সেতুং ‘‘মনুস্সলোকে’’তিআদি ৰুত্তং। তত্থ নেরযিকে নিরযে পালেন্তি ততো নিগ্গন্তুং অপ্পদানৰসেন রক্খন্তীতি নিরযপালা। যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং পপঞ্চসূদনীটীকাযং গহেতব্বং।
413.Uddisitvāti upecca dassetvā. Kammakāraṇikasattesūti nerayikānaṃ saṅghātanakasattesu. Kammamevāti tehi tehi nerayikehi katakammameva. Kammakāraṇaṃ karotīti āyūhanānurūpaṃ taṃ taṃ kāraṇaṃ karoti, tathā dukkhaṃ uppādetīti attho. Nirayapālāti ettha iti-saddo ādiattho, tena tattha sabbaṃ nirayakaṇḍapāḷiṃ (ma. ni. 3.259) saṅgaṇhāti. Evaṃ suttato (ma. ni. 3.259) nirayapālānaṃ atthibhāvaṃ dassetvā idāni yuttitopi dassetuṃ ‘‘manussaloke’’tiādi vuttaṃ. Tattha nerayike niraye pālenti tato niggantuṃ appadānavasena rakkhantīti nirayapālā. Yaṃ panettha vattabbaṃ, taṃ papañcasūdanīṭīkāyaṃ gahetabbaṃ.
গূথকূপপুরিসউপমাৰণ্ণনা
Gūthakūpapurisaupamāvaṇṇanā
৪১৫. নিম্মজ্জথাতি নিরৰসেসতো মজ্জথ সোধেথ। তং পন তস্স তস্স গূথস্স তথা সোধনং অপনযনং হোতীতি আহ ‘‘অপনেথা’’তি।
415.Nimmajjathāti niravasesato majjatha sodhetha. Taṃ pana tassa tassa gūthassa tathā sodhanaṃ apanayanaṃ hotīti āha ‘‘apanethā’’ti.
অসুচীতি অসুদ্ধো, সো পন যস্মা মনৰড্ঢনকো মনোহরো ন হোতি, তস্মা আহ ‘‘অমনাপো’’তি। অসুচিসঙ্খাতং অসুচিভাগতং অত্তনো সভাৰতং গতো পত্তোতি অসুচিসঙ্খাতোতি আহ ‘‘অসুচিকোট্ঠাসভূতো’’তি। দুগ্গন্ধোতি দুট্ঠগন্ধো অনিট্ঠগন্ধো, সো পন ন যো কোচি, অথ খো পূতিগন্ধোতি আহ ‘‘কুণপগন্ধো’’তি। জিগুচ্ছিতব্বযুত্তোতি হীল়িতব্বযুত্তো। পটিকূলো ঘানিন্দ্রিযস্স পটিকূলরূপো। উব্বাধতীতি উপরূপরি বাধতি। মনুস্সানং গন্ধো…পে॰… বাধতি অতিৰিয অসুচিসভাৰত্তা, অসুচিম্হিযেৰ জাতসংৰদ্ধনভাৰতো, দেৰানঞ্চ ঘানপসাদস্স তিক্খৰিসদভাৰতো।
Asucīti asuddho, so pana yasmā manavaḍḍhanako manoharo na hoti, tasmā āha ‘‘amanāpo’’ti. Asucisaṅkhātaṃ asucibhāgataṃ attano sabhāvataṃ gato pattoti asucisaṅkhātoti āha ‘‘asucikoṭṭhāsabhūto’’ti. Duggandhoti duṭṭhagandho aniṭṭhagandho, so pana na yo koci, atha kho pūtigandhoti āha ‘‘kuṇapagandho’’ti. Jigucchitabbayuttoti hīḷitabbayutto. Paṭikūlo ghānindriyassa paṭikūlarūpo. Ubbādhatīti uparūpari bādhati. Manussānaṃ gandho…pe… bādhati ativiya asucisabhāvattā, asucimhiyeva jātasaṃvaddhanabhāvato, devānañca ghānapasādassa tikkhavisadabhāvato.
৪১৬. দূরে নিব্বত্তা পরনিম্মিতৰসৰত্তিআদযো।
416.Dūre nibbattā paranimmitavasavattiādayo.
৪১৯. সুন্দরধম্মেতি সোভনগুণে। সুগতিসুখন্তি সুগতি চেৰ তপ্পরিযাপন্নং সুখঞ্চ।
419.Sundaradhammeti sobhanaguṇe. Sugatisukhanti sugati ceva tappariyāpannaṃ sukhañca.
গব্ভিনীউপমাৰণ্ণনা
Gabbhinīupamāvaṇṇanā
৪২০. পুঞ্ঞকম্মতো এতি উপ্পজ্জতীতি অযো, সুখং। তপ্পটিপক্খতো অনযো, দুক্খং । অপক্কন্তি ন সিদ্ধং ন নিট্ঠানপ্পত্তং। ন পরিপাচেন্তি ন নিট্ঠানং পাপেন্তি। ন উপচ্ছিন্দন্তি অত্তৰিনিপাতস্স সাৰজ্জভাৰতো। আগমেন্তীতি উদিক্খন্তি। নিব্বিসন্তি যস্স পন তং কম্মফলং নিব্বিসন্তো নিযুঞ্জন্তো, নিব্বিসন্তি ৰা নিব্বেসং ৰেতনং পটিকঙ্খন্তো ভতপুরিসো যথা।
420. Puññakammato eti uppajjatīti ayo, sukhaṃ. Tappaṭipakkhato anayo, dukkhaṃ . Apakkanti na siddhaṃ na niṭṭhānappattaṃ. Na paripācenti na niṭṭhānaṃ pāpenti. Na upacchindanti attavinipātassa sāvajjabhāvato. Āgamentīti udikkhanti. Nibbisanti yassa pana taṃ kammaphalaṃ nibbisanto niyuñjanto, nibbisanti vā nibbesaṃ vetanaṃ paṭikaṅkhanto bhatapuriso yathā.
৪২১. উব্ভিন্দিত্ৰাতি উপসগ্গেন পদৰড্ঢনমত্তন্তি আহ ‘‘ভিন্দিত্ৰা’’তি।
421.Ubbhinditvāti upasaggena padavaḍḍhanamattanti āha ‘‘bhinditvā’’ti.
সুপিনকউপমাৰণ্ণনা
Supinakaupamāvaṇṇanā
৪২২. ‘‘নিক্খমন্তং ৰা পৰিসন্তং ৰা জীৰ’’ন্তি ইদং তস্স অজ্ঝাসযৰসেন ৰুত্তং। সো হি ‘‘সত্তানং সুপিনদস্সনকালে অত্তভাৰতো জীৰো বহি নিক্খমিত্ৰা তংতংআরামরামণেয্যকদস্সনাদিৰসেন ইতো চিতো চ পরিব্ভমিত্ৰা পুনদেৰ অত্তভাৰং অনুপৰিসতী’’তি এৰং পৰত্তমিচ্ছাগাহৰিপল্লত্তচিত্তো। অথস্স থেরো খুদ্দকায আণিযা ৰিপুলং আণিং নীহরন্তো ৰিয জীৰসমঞ্ঞামুখেন উচ্ছেদদিট্ঠিং নীহরিতুকামো ‘‘অপি নু তা তুয্হং জীৰং পস্সন্তি পৰিসন্তং ৰা নিক্খমন্তং ৰা’’তি আহ। যত্থ পন তথারূপা জীৰসমঞ্ঞা, তং দস্সেন্তো ‘‘চিত্তাচারং জীৰন্তি গহেত্ৰা আহা’’তি ৰুত্তং।
422.‘‘Nikkhamantaṃ vā pavisantaṃ vā jīva’’nti idaṃ tassa ajjhāsayavasena vuttaṃ. So hi ‘‘sattānaṃ supinadassanakāle attabhāvato jīvo bahi nikkhamitvā taṃtaṃārāmarāmaṇeyyakadassanādivasena ito cito ca paribbhamitvā punadeva attabhāvaṃ anupavisatī’’ti evaṃ pavattamicchāgāhavipallattacitto. Athassa thero khuddakāya āṇiyā vipulaṃ āṇiṃ nīharanto viya jīvasamaññāmukhena ucchedadiṭṭhiṃ nīharitukāmo ‘‘api nu tā tuyhaṃ jīvaṃ passanti pavisantaṃ vā nikkhamantaṃ vā’’ti āha. Yattha pana tathārūpā jīvasamaññā, taṃ dassento ‘‘cittācāraṃ jīvanti gahetvā āhā’’ti vuttaṃ.
৪২৩. ৰেঠেত্ৰাতি ৰেখদানসঙ্খেপেন ৰেঠেত্ৰা। চৰনকালেতি চৰনস্স চুতিযা পত্তকালে, ন চৰমানকালে। রূপক্খন্ধমত্তমেৰাতি কতিপযরূপধম্মসঙ্ঘাতমত্তমেৰ। উতুসমুট্ঠানরূপধম্মসমূহমত্তমেৰ হি তদা লব্ভতি, মত্ত-সদ্দো ৰা ৰিসেসনিৰত্তিঅত্থো, তেন কম্মজাদিতিসন্ততিরূপৰিসেসং নিৰত্তেতি। অপ্পৰত্তা হোন্তীতি অপ্পৰত্তিকা হোন্তি, ন উপলব্ভতীতি অত্থো। ৰিঞ্ঞাণে পন জীৰসঞ্ঞী, তস্মা ‘‘ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো গচ্ছতী’’তি আহ, তত্থ অনুপলব্ভনতোতি অধিপ্পাযো।
423.Veṭhetvāti vekhadānasaṅkhepena veṭhetvā. Cavanakāleti cavanassa cutiyā pattakāle, na cavamānakāle. Rūpakkhandhamattamevāti katipayarūpadhammasaṅghātamattameva. Utusamuṭṭhānarūpadhammasamūhamattameva hi tadā labbhati, matta-saddo vā visesanivattiattho, tena kammajāditisantatirūpavisesaṃ nivatteti. Appavattā hontīti appavattikā honti, na upalabbhatīti attho. Viññāṇe pana jīvasaññī, tasmā ‘‘viññāṇakkhandho gacchatī’’ti āha, tattha anupalabbhanatoti adhippāyo.
সন্তত্তঅযোগুল়উপমাৰণ্ণনা
Santattaayoguḷaupamāvaṇṇanā
৪২৪. ৰূপসন্ততেজন্তি ৰিগতুস্মং।
424.Vūpasantatejanti vigatusmaṃ.
৪২৫. আমতোতি এত্থ আ-সদ্দো আমিস-সদ্দো ৰিয উপড্ঢপরিযাযোতি আহ ‘‘অদ্ধমতো’’তি, আমতোতি ৰা ঈসং দরথেন উস্মনা যুত্তমরণো মরন্তোতি অত্থো। মীযমানো হি অৰিগতুস্মো হোতি, ন মতো ৰিয ৰিগতুস্মো। তেনাহ ‘‘মরিতুং আরদ্ধো হোতী’’তি। তথা রূপস্স ওধুননং নামস্স ওরতো পরিৰত্তনমেৰাতি আহ ‘‘ওরতো করোথা’’তি। ওরতো কাতুকামস্স পন সংপরিৰত্তনং সন্ধুননং, তং পন পরতো করণন্তি আহ ‘‘পরতো করোথা’’তি। পরমুখং কতস্স ইতো চিতো পরিৰত্তনং নিদ্ধুননন্তি আহ ‘‘অপরাপরং করোথা’’তি। ইন্দ্রিযানি অপরিভিন্নানীতি অধিপ্পাযেন ‘‘তঞ্চাযতনং ন পটিসংৰেদেতী’’তি ৰুত্তং।
425.Āmatoti ettha ā-saddo āmisa-saddo viya upaḍḍhapariyāyoti āha ‘‘addhamato’’ti, āmatoti vā īsaṃ darathena usmanā yuttamaraṇo marantoti attho. Mīyamāno hi avigatusmo hoti, na mato viya vigatusmo. Tenāha ‘‘marituṃ āraddho hotī’’ti. Tathā rūpassa odhunanaṃ nāmassa orato parivattanamevāti āha ‘‘orato karothā’’ti. Orato kātukāmassa pana saṃparivattanaṃ sandhunanaṃ, taṃ pana parato karaṇanti āha ‘‘parato karothā’’ti. Paramukhaṃ katassa ito cito parivattanaṃ niddhunananti āha ‘‘aparāparaṃ karothā’’ti. Indriyāni aparibhinnānīti adhippāyena ‘‘tañcāyatanaṃ na paṭisaṃvedetī’’ti vuttaṃ.
সঙ্খধমউপমাৰণ্ণনা
Saṅkhadhamaupamāvaṇṇanā
৪২৬. সঙ্খং ধমতি, ধমাপেতীতি ৰা সঙ্খধমো। উপলাপেত্ৰাতি উপরূপরি সদ্দযোগৰসেন সল্লাপেত্ৰা, সদ্দযুত্তং কত্ৰাতি অত্থো। তং পন অত্থতো ধমনমেৰাতি আহ ‘‘ধমিত্ৰা’’তি।
426. Saṅkhaṃ dhamati, dhamāpetīti vā saṅkhadhamo. Upalāpetvāti uparūpari saddayogavasena sallāpetvā, saddayuttaṃ katvāti attho. Taṃ pana atthato dhamanamevāti āha ‘‘dhamitvā’’ti.
অগ্গিকজটিলউপমাৰণ্ণনা
Aggikajaṭilaupamāvaṇṇanā
৪২৮. আহিতো অগ্গি এতস্স অত্থীতি অগ্গিকো, স্ৰাস্স অগ্গিকভাৰো যস্মা অগ্গিহুতমালাৰেদিসম্পাদনেহি চেৰ ইন্ধনধূমবরিহিসসপ্পিতেলূপহরণেহি বলিপুপ্ফধূমগন্ধাদিউপহারেহি চ তস্স পযিরুপাসনায ইচ্ছিতো, তস্মা ৰুত্তং ‘‘অগ্গিপরিচারকো’’তি। আযুং পাপুণাপেয্যন্তি যথা চিরজীৰী হোতি, এৰং আযুং পচ্ছিমৰযং পাপেয্যং। ৰড্ঢিং গমেয্যন্তি সরীরাৰযৰে, গুণাৰযৰে চ ফাতিং পাপেয্যং। অরণী যুগল়ন্তি উত্তরারণী, অধরারণীতি অরণীদ্ৰযং।
428. Āhito aggi etassa atthīti aggiko, svāssa aggikabhāvo yasmā aggihutamālāvedisampādanehi ceva indhanadhūmabarihisasappitelūpaharaṇehi balipupphadhūmagandhādiupahārehi ca tassa payirupāsanāya icchito, tasmā vuttaṃ ‘‘aggiparicārako’’ti. Āyuṃ pāpuṇāpeyyanti yathā cirajīvī hoti, evaṃ āyuṃ pacchimavayaṃ pāpeyyaṃ. Vaḍḍhiṃ gameyyanti sarīrāvayave, guṇāvayave ca phātiṃ pāpeyyaṃ. Araṇī yugaḷanti uttarāraṇī, adharāraṇīti araṇīdvayaṃ.
৪২৯. এৰন্তি ‘‘বালো পাযাসিরাজঞ্ঞো’’তিআদিপ্পকারেন। তযাতি থেরং সন্ধায ৰদতি। ৰুত্তযুত্তকারণমক্খলক্খণেনাতি ৰুত্তযুত্তকারণস্স মক্খনসভাৰেন। যুগগ্গাহলক্খণেনাতি সমধুরগ্গহণলক্খণেন। পলাসেনাতি পলাসেতীতি পলাসো, পরস্স গুণে উত্তরিতরে ডংসিত্ৰা ৰিয ছড্ডেন্তো অত্তনো গুণেহি সমে করোতীতি অত্থো। সমকরণরসো হি পলাসো, তেন পলাসেন।
429.Evanti ‘‘bālo pāyāsirājañño’’tiādippakārena. Tayāti theraṃ sandhāya vadati. Vuttayuttakāraṇamakkhalakkhaṇenāti vuttayuttakāraṇassa makkhanasabhāvena. Yugaggāhalakkhaṇenāti samadhuraggahaṇalakkhaṇena. Palāsenāti palāsetīti palāso, parassa guṇe uttaritare ḍaṃsitvā viya chaḍḍento attano guṇehi same karotīti attho. Samakaraṇaraso hi palāso, tena palāsena.
দ্ৰেসত্থৰাহউপমাৰণ্ণনা
Dvesatthavāhaupamāvaṇṇanā
৪৩০. হরিতকপত্তন্তি হরিতব্বপত্তং, অপ্পপত্তন্তি অত্থো। তেনাহ ‘‘অন্তমসো’’তিআদি। সন্নদ্ধধনুকলাপন্তি এত্থ কলাপন্তি তূণীরমাহ, তঞ্চ সন্নয্হতো ধনুনা ৰিনা ন সন্নয্হতীতি আহ ‘‘সন্নদ্ধধনুকলাপ’’ন্তি। আসিত্তোদকানি ৰটুমানীতি গমনমগ্গা চেৰ তংতংউদকমগ্গা চ সম্মদেৰ দেৰেন ফুট্ঠত্তা তহং তহং পগ্ঘরিতউদক সন্দমানউদকা। তেনাহ ‘‘পরিপুণ্ণসলিলা মগ্গা চ কন্দরা চা’’তি।
430.Haritakapattanti haritabbapattaṃ, appapattanti attho. Tenāha ‘‘antamaso’’tiādi. Sannaddhadhanukalāpanti ettha kalāpanti tūṇīramāha, tañca sannayhato dhanunā vinā na sannayhatīti āha ‘‘sannaddhadhanukalāpa’’nti. Āsittodakāni vaṭumānīti gamanamaggā ceva taṃtaṃudakamaggā ca sammadeva devena phuṭṭhattā tahaṃ tahaṃ paggharitaudaka sandamānaudakā. Tenāha ‘‘paripuṇṇasalilā maggā ca kandarā cā’’ti.
যথাভতেনাতি সকটেসু যথাঠপিতেন, যথা ‘‘অম্ম ইতো করোহী’’তি ৰুত্তে ঠপেসীতি অত্থো করণকিরিযায কিরিযাসামঞ্ঞৰাচীভাৰতো। তস্মা যথারোপিতেন, যথাগহিতেনাতি অত্থো ৰুত্তো।
Yathābhatenāti sakaṭesu yathāṭhapitena, yathā ‘‘amma ito karohī’’ti vutte ṭhapesīti attho karaṇakiriyāya kiriyāsāmaññavācībhāvato. Tasmā yathāropitena, yathāgahitenāti attho vutto.
অক্খধুত্তকউপমাৰণ্ণনা
Akkhadhuttakaupamāvaṇṇanā
৪৩৪. পরাজযগুল়ন্তি যেন গুল়েন, যায সলাকায ঠিতায চ পরাজযো হোতি, তং অদস্সনং গমেন্তো গিলতি। পজ্জোহনন্তি পকারেহি জুহনকম্মং। তং পন বলিদানৰসেন করীযতীতি আহ ‘‘বলিকম্ম’’ন্তি।
434.Parājayaguḷanti yena guḷena, yāya salākāya ṭhitāya ca parājayo hoti, taṃ adassanaṃ gamento gilati.Pajjohananti pakārehi juhanakammaṃ. Taṃ pana balidānavasena karīyatīti āha ‘‘balikamma’’nti.
সাণভারিকউপমাৰণ্ণনা
Sāṇabhārikaupamāvaṇṇanā
৪৩৬. গামপত্তন্তি গামো এৰ হুত্ৰা আপজ্জিতব্বং, সুঞ্ঞভাৰেন অনাৰসিতব্বং। তেনাহ ‘‘ৰুট্ঠিতগামপদেসো’’তি। গামপদন্তি যথা পুরিসস্স পাদনিক্খিত্তট্ঠানং অধিগতপরিচ্ছেদং ‘‘পদ’’ন্তি ৰুচ্চতি, এৰং গামৰাসীহি আৰসিতট্ঠানং অধিগতনিৰুত্থাগারং ‘‘গামপদ’’ন্তি ৰুত্তং। তেনাহ ‘‘অযমেৰত্থো’’তি। সুসন্নদ্ধোতি সুখেন গহেত্ৰা গমনযোগ্যতাৰসেন সুট্ঠু সজ্জিতো। তং পন সুসজ্জনং সুট্ঠু বন্ধনৰসেনেৰাতি আহ ‘‘সুবদ্ধো’’তি।
436.Gāmapattanti gāmo eva hutvā āpajjitabbaṃ, suññabhāvena anāvasitabbaṃ. Tenāha ‘‘vuṭṭhitagāmapadeso’’ti. Gāmapadanti yathā purisassa pādanikkhittaṭṭhānaṃ adhigataparicchedaṃ ‘‘pada’’nti vuccati, evaṃ gāmavāsīhi āvasitaṭṭhānaṃ adhigatanivutthāgāraṃ ‘‘gāmapada’’nti vuttaṃ. Tenāha ‘‘ayamevattho’’ti. Susannaddhoti sukhena gahetvā gamanayogyatāvasena suṭṭhu sajjito. Taṃ pana susajjanaṃ suṭṭhu bandhanavasenevāti āha ‘‘subaddho’’ti.
অযাদীনম্পি লোহভাৰে সতিপি লোহ-সদ্দো সাসনে তম্বলোহে নিরুল়্হোতি আহ ‘‘লোহন্তি তম্বলোহ’’ন্তি।
Ayādīnampi lohabhāve satipi loha-saddo sāsane tambalohe niruḷhoti āha ‘‘lohanti tambaloha’’nti.
সরণগমনৰণ্ণনা
Saraṇagamanavaṇṇanā
৪৩৭. অভিরদ্ধোতি আরাধিতচিত্তো, সাসনস্স আরাধিতচিত্ততা পসীদনৰসেনাতি আহ ‘‘অভিপ্পসন্নো’’তি। পঞ্হুপট্ঠানানীতি পঞ্হেসু উপট্ঠানানি মযা পুচ্ছিতত্থেসু তুম্হাকং ৰিস্সজ্জনৰসেন ঞাণুপট্ঠানানি।
437.Abhiraddhoti ārādhitacitto, sāsanassa ārādhitacittatā pasīdanavasenāti āha ‘‘abhippasanno’’ti. Pañhupaṭṭhānānīti pañhesu upaṭṭhānāni mayā pucchitatthesu tumhākaṃ vissajjanavasena ñāṇupaṭṭhānāni.
যঞ্ঞকথাৰণ্ণনা
Yaññakathāvaṇṇanā
৪৩৮. সঙ্ঘাতন্তি সং-সদ্দো পদৰড্ঢনমত্তন্তি আহ ‘‘ঘাত’’ন্তি। ৰিপাকফলেনাতি সদিসফলেন। মহপ্ফলো ন হোতি গৰাদিপাণঘাতেন উপক্কিলিট্ঠভাৰতো। গুণানিসংসেনাতি উদ্দযফলেন। আনুভাৰজুতিযাতি পটিপক্খৰিগমনজনিতেন সভাৰসঙ্খাতেন তেজেন। ন মহাজুতিকো হোতি অপরিসুদ্ধভাৰতো। ৰিপাকৰিপ্ফারতাযাতি ৰিপাকফলস্স ৰিপুলতায, পারিপূরিযাতি অত্থো। দুট্ঠুখেত্তেতি উসভাদিদোসেহি দূসিতখেত্তে, তং পন ৰপ্পাভাৰতো অসারং হোতীতি আহ ‘‘নিস্সারখেত্তে’’তি। দুব্ভূমেতি কুচ্ছিতভূমিভাগে, স্ৰাস্স কুচ্ছিতভাৰো অসারতায ৰা সিযা নিন্নতাদিদোসৰসেন ৰা। তত্থ পঠমো পক্খো পঠমপদেন দস্সিতোতি ইতরং দস্সেন্তো ‘‘ৰিসমভূমিভাগে’’তি আহ। দণ্ডাভিঘাতাদিনা ছিন্নভিন্নানি। পূতীনীতি গোমযলেপদানাদিসুখেন অসুক্খাপিতত্তা পূতিভাৰং গতানি। তানি পন যস্মা সারৰন্তানি ন হোন্তি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘নিস্সারানী’’তি। ৰাতাতপহতানীতি ৰাতেন চ আতপেন চ ৰিনট্ঠবীজসামত্থিযানি। তেনাহ ‘‘পরিযাদিন্নতেজানী’’তি। যং যথাজাতৰীহিআদিগতেন তণ্ডুলেন অঙ্কুরুপ্পাদনযোগ্যবীজসামত্থিযং, তং তণ্ডুলসারো, তস্স আদানং গহণং তথাউপ্পজ্জনমেৰ। এতানি পন বীজানি ন তাদিসানি খণ্ডাদিদোসৰন্ততায। ধারায খেত্তে অনুপ্পৰেসনং নাম ৰস্সনমেৰ, তং পটিক্খেপৰসেন দস্সেন্তো আহ ‘‘ন সম্মা ৰস্সেয্যা’’তি। অঙ্কুরমূলপত্তাদীহীতি চেত্থ অঙ্কুরকন্দাদীহি উদ্ধং ৰুদ্ধিং, মূলজটাদীহি হেট্ঠা ৰিরুল়্হিং, পত্তপুপ্ফাদীহি সমন্ততো চ ৰেপুল্লন্তি যোজনা।
438.Saṅghātanti saṃ-saddo padavaḍḍhanamattanti āha ‘‘ghāta’’nti. Vipākaphalenāti sadisaphalena. Mahapphalo na hoti gavādipāṇaghātena upakkiliṭṭhabhāvato. Guṇānisaṃsenāti uddayaphalena. Ānubhāvajutiyāti paṭipakkhavigamanajanitena sabhāvasaṅkhātena tejena. Na mahājutiko hoti aparisuddhabhāvato. Vipākavipphāratāyāti vipākaphalassa vipulatāya, pāripūriyāti attho. Duṭṭhukhetteti usabhādidosehi dūsitakhette, taṃ pana vappābhāvato asāraṃ hotīti āha ‘‘nissārakhette’’ti. Dubbhūmeti kucchitabhūmibhāge, svāssa kucchitabhāvo asāratāya vā siyā ninnatādidosavasena vā. Tattha paṭhamo pakkho paṭhamapadena dassitoti itaraṃ dassento ‘‘visamabhūmibhāge’’ti āha. Daṇḍābhighātādinā chinnabhinnāni. Pūtīnīti gomayalepadānādisukhena asukkhāpitattā pūtibhāvaṃ gatāni. Tāni pana yasmā sāravantāni na honti, tasmā vuttaṃ ‘‘nissārānī’’ti. Vātātapahatānīti vātena ca ātapena ca vinaṭṭhabījasāmatthiyāni. Tenāha ‘‘pariyādinnatejānī’’ti. Yaṃ yathājātavīhiādigatena taṇḍulena aṅkuruppādanayogyabījasāmatthiyaṃ, taṃ taṇḍulasāro, tassa ādānaṃ gahaṇaṃ tathāuppajjanameva. Etāni pana bījāni na tādisāni khaṇḍādidosavantatāya. Dhārāya khette anuppavesanaṃ nāma vassanameva, taṃ paṭikkhepavasena dassento āha ‘‘na sammā vasseyyā’’ti. Aṅkuramūlapattādīhīti cettha aṅkurakandādīhi uddhaṃ vuddhiṃ, mūlajaṭādīhi heṭṭhā viruḷhiṃ, pattapupphādīhi samantato ca vepullanti yojanā.
অপরূপঘাতেনাতি পরেসং ৰিবাধনেন। উপ্পন্নপচ্চযতোতি নিব্বত্তিতঘাসচ্ছাদনাদিদেয্যধম্মতো। গৰাদিঘাতেনপি হি তত্থ পটিগ্গাহকানং ঘাসো সঙ্কীযতি। ‘‘অপরূপঘাতিতাযা’’তি ইদং সীলৰন্ততায কারণৰচনং । গুণাতিরেকন্তি গুণাতিরিত্তং, সীলাদিলোকুত্তরগুণেহি ৰিসিট্ঠন্তি অত্থো। ৰিপুলাতি সদ্ধাসম্পদাদিৰসেন উল়ারা।
Aparūpaghātenāti paresaṃ vibādhanena. Uppannapaccayatoti nibbattitaghāsacchādanādideyyadhammato. Gavādighātenapi hi tattha paṭiggāhakānaṃ ghāso saṅkīyati. ‘‘Aparūpaghātitāyā’’ti idaṃ sīlavantatāya kāraṇavacanaṃ . Guṇātirekanti guṇātirittaṃ, sīlādilokuttaraguṇehi visiṭṭhanti attho. Vipulāti saddhāsampadādivasena uḷārā.
উত্তরমাণৰৰত্থুৰণ্ণনা
Uttaramāṇavavatthuvaṇṇanā
৪৩৯. অথ খো তেহি সকুণ্ডকেহি তণ্ডুলেহি সিদ্ধংভত্তং উত্তণ্ডুলমেৰ হোতীতি আহ ‘‘উত্তণ্ডুলভত্ত’’ন্তি। বিলঙ্গং ৰুচ্চতি আরনালং বিলঙ্গতো নিব্বত্তনতো, তদেৰ কঞ্জিযতো জাতন্তি কঞ্জিযং, তং দুতিযং এতস্সাতি বিলঙ্গদুতিযং, তং ‘‘কঞ্জিকদুতিয’’ন্তি চ ৰুত্তং। ধোরকানীতি ধোৰিযানি। যস্মা থূলতরানিপি ‘‘থূলানী’’তি ৰত্তব্বতং অরহন্তি, তস্মা ‘‘থূলানি চা’’তি ৰুত্তং। গুল়দসানীতি সুত্তানং থূলতায, কঞ্জিকস্স বহলতায চ পিণ্ডিতদসানি। তেনাহ ‘‘পুঞ্জপুঞ্জ…পে॰… দসানী’’তি। অনুদ্দিসতীতি অনু অনু কথেতি।
439. Atha kho tehi sakuṇḍakehi taṇḍulehi siddhaṃbhattaṃ uttaṇḍulameva hotīti āha ‘‘uttaṇḍulabhatta’’nti. Bilaṅgaṃ vuccati āranālaṃ bilaṅgato nibbattanato, tadeva kañjiyato jātanti kañjiyaṃ, taṃ dutiyaṃ etassāti bilaṅgadutiyaṃ, taṃ ‘‘kañjikadutiya’’nti ca vuttaṃ. Dhorakānīti dhoviyāni. Yasmā thūlatarānipi ‘‘thūlānī’’ti vattabbataṃ arahanti, tasmā ‘‘thūlānicā’’ti vuttaṃ. Guḷadasānīti suttānaṃ thūlatāya, kañjikassa bahalatāya ca piṇḍitadasāni. Tenāha ‘‘puñjapuñja…pe… dasānī’’ti. Anuddisatīti anu anu katheti.
৪৪০. অসক্কচ্চন্তি ন সক্কচ্চং অনাদরকারং, তং পন কম্মফলসদ্ধায অভাৰেন হোতীতি আহ ‘‘সদ্ধাৰিরহিত’’ন্তি। অচিত্তীকতন্তি চিত্তীকারপচ্চুপট্ঠাপনৰসেন ন চিত্তীকতং। তেনাহ ‘‘চিত্তীকারৰিরহিত’’ন্তিআদি। চিত্তীকাররহিতং ৰা অচিত্তীকতং, যথা কতং পরেসং ৰিম্হযাৰহং হোতি, তথা অকতং। চিত্তস্স উল়ারপণীতভাৰো পন অসক্কচ্চদানেনেৰ বাধিতো। অপৰিদ্ধন্তি ছড্ডনীযধম্মং ৰিয অপৰিদ্ধং কত্ৰা, এতেন তস্মিং দানে গারৰাকরণং ৰদতি। সেরীসকং নামাতি ‘‘সেরীসক’’ন্তি এৰং নামকং। তুচ্ছন্তি পরিজনপরিচ্ছেদৰিরহতো রিত্তং।
440.Asakkaccanti na sakkaccaṃ anādarakāraṃ, taṃ pana kammaphalasaddhāya abhāvena hotīti āha ‘‘saddhāvirahita’’nti. Acittīkatanti cittīkārapaccupaṭṭhāpanavasena na cittīkataṃ. Tenāha ‘‘cittīkāravirahita’’ntiādi. Cittīkārarahitaṃ vā acittīkataṃ, yathā kataṃ paresaṃ vimhayāvahaṃ hoti, tathā akataṃ. Cittassa uḷārapaṇītabhāvo pana asakkaccadāneneva bādhito. Apaviddhanti chaḍḍanīyadhammaṃ viya apaviddhaṃ katvā, etena tasmiṃ dāne gāravākaraṇaṃ vadati. Serīsakaṃ nāmāti ‘‘serīsaka’’nti evaṃ nāmakaṃ. Tucchanti parijanaparicchedavirahato rittaṃ.
পাযাসিদেৰপুত্তৰণ্ণনা
Pāyāsidevaputtavaṇṇanā
৪৪১. তস্সানুভাৰেনাতি তস্স দানস্স আনুভাৰেন। সিরীসরুক্খোতি পভস্সরখন্ধৰিটপসাখাপলাসসম্পন্নো মনুঞ্ঞদস্সনো দিব্বো সিরীসরুক্খো। অট্ঠাসীতি ফলস্স কম্মসরিক্খতং দস্সেন্তো ৰিমানদ্ৰারে নিব্বত্তিত্ৰা অট্ঠাসি। পুব্বাচিণ্ণৰসেনাতি পুরিমজাতিযং তত্থ নিৰাসপরিচযনৰসেন। ন কেৰলং পুব্বাচিণ্ণৰসেনেৰ, অথ খো উতুসুখুমৰসেন পীতি দস্সেন্তো ‘‘তত্থ কিরস্স উতুসুখং হোতী’’তি আহ।
441.Tassānubhāvenāti tassa dānassa ānubhāvena. Sirīsarukkhoti pabhassarakhandhaviṭapasākhāpalāsasampanno manuññadassano dibbo sirīsarukkho. Aṭṭhāsīti phalassa kammasarikkhataṃ dassento vimānadvāre nibbattitvā aṭṭhāsi. Pubbāciṇṇavasenāti purimajātiyaṃ tattha nivāsaparicayanavasena. Na kevalaṃ pubbāciṇṇavaseneva, atha kho utusukhumavasena pīti dassento ‘‘tattha kirassa utusukhaṃ hotī’’ti āha.
সোতি উত্তরো মাণৰো। যদি অসক্কচ্চং দানং দত্ৰা পাযাসি তত্থ নিব্বত্তো, পাযাসিস্স পরিচারিকা সক্কচ্চং দানং দত্ৰা কথং তত্থ নিব্বত্তাতি আহ ‘‘পাযাসিস্স পনা’’তি। নিকন্তিৰসেনাতি পাযাসিম্হি সাপেক্খাৰসেন, পুব্বেপি ৰা তত্থ নিৰুত্থপুব্বতায। দিসাচারিকৰিমানন্তি আকাসট্ঠং হুত্ৰা দিসাসু ৰিচরণকৰিমানং, ন রুক্খপব্বতসিখরাদিসম্বন্ধং। ৰট্টনিঅটৰিযন্তি ৰিমানৰীথিযন্তি।
Soti uttaro māṇavo. Yadi asakkaccaṃ dānaṃ datvā pāyāsi tattha nibbatto, pāyāsissa paricārikā sakkaccaṃ dānaṃ datvā kathaṃ tattha nibbattāti āha ‘‘pāyāsissa panā’’ti. Nikantivasenāti pāyāsimhi sāpekkhāvasena, pubbepi vā tattha nivutthapubbatāya. Disācārikavimānanti ākāsaṭṭhaṃ hutvā disāsu vicaraṇakavimānaṃ, na rukkhapabbatasikharādisambandhaṃ. Vaṭṭaniaṭaviyanti vimānavīthiyanti.
পাযাসিরাজঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা।
Pāyāsirājaññasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā.
নিট্ঠিতা চ মহাৰগ্গট্ঠকথায লীনত্থপ্পকাসনা।
Niṭṭhitā ca mahāvaggaṭṭhakathāya līnatthappakāsanā.
মহাৰগ্গটীকা নিট্ঠিতা।
Mahāvaggaṭīkā niṭṭhitā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya / ১০. পাযাসিসুত্তং • 10. Pāyāsisuttaṃ
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ১০. পাযাসিরাজঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা • 10. Pāyāsirājaññasuttavaṇṇanā
